1
00:00:01,950 --> 00:00:04,530
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,530 --> 00:00:09,210
Deze keer behandelen we 1 Koningen 3 en 4.

3
00:00:09,210 --> 00:00:13,950
Laten we het verhaal van Salomo weer
oppakken in 1 Koningen hoofdstuk 3.

4
00:00:13,950 --> 00:00:18,030
We hebben net gezien dat hij
ondanks het verzet van Adonia als

5
00:00:18,030 --> 00:00:20,010
koning is aangesteld.

6
00:00:20,010 --> 00:00:26,010
Adonia, de oudste nog levende zoon van
David, had zichzelf koning willen maken.

7
00:00:26,010 --> 00:00:30,750
Hoewel David nog leefde en Adonia
Davids goedkeuring niet had,

8
00:00:30,750 --> 00:00:35,370
wist hij kennelijk dat Salomo Davids
voorkeur had om hem op te volgen.

9
00:00:35,370 --> 00:00:39,750
Omdat David nog geen stappen had
ondernomen om Salomo aan te stellen,

10
00:00:39,750 --> 00:00:43,830
was het niet duidelijk of Adonia
misschien zijn kans kon grijpen,

11
00:00:43,830 --> 00:00:48,930
het volk aan zijn kant kon krijgen
en als eerste koning kon worden.

12
00:00:48,930 --> 00:00:51,930
Dus probeerde hij het, maar het mislukte.

13
00:00:51,930 --> 00:00:57,570
Het mislukte omdat de profeet Nathan
en Bathseba David vertelden wat

14
00:00:57,570 --> 00:00:59,610
Adonia aan het doen was.

15
00:00:59,610 --> 00:01:02,850
Zij bewogen David ertoe
stappen te ondernemen om

16
00:01:02,850 --> 00:01:08,490
Salomo als koning aan te stellen terwijl
David nog leefde, en dat deed hij.

17
00:01:08,490 --> 00:01:14,010
Vervolgens gaf David op zijn sterfbed
zijn opdracht aan Salomo en stierf.

18
00:01:14,010 --> 00:01:18,390
Zijn opdracht aan Salomo kwam er
in wezen op neer dat hij enkele

19
00:01:18,390 --> 00:01:22,950
onafgehandelde zaken moest regelen
die David had laten liggen.

20
00:01:22,950 --> 00:01:27,270
Joab moest eigenlijk gestraft worden
voor de moorden die hij had gepleegd.

21
00:01:27,270 --> 00:01:30,270
Simeï moest gestraft
worden voor zijn verraad.

22
00:01:30,270 --> 00:01:34,770
Vooral Barzillai moest goed behandeld
worden vanwege de vriendelijkheid

23
00:01:34,770 --> 00:01:38,910
die hij de koning had betoond
toen die voor Absalom vluchtte.

24
00:01:38,910 --> 00:01:43,470
In hoofdstuk 2 zien we hoe
Salomo dat allemaal afhandelde.

25
00:01:43,470 --> 00:01:47,310
Adonia zelf deed opnieuw een
poging om de troon te bemachtigen

26
00:01:47,310 --> 00:01:49,770
en moest dat met de dood bekopen.

27
00:01:49,770 --> 00:01:52,470
Joab werd gedood vanwege zijn moorden.

28
00:01:52,470 --> 00:01:55,590
Simeï werd gedood omdat hij
niet in Jeruzalem bleef,

29
00:01:55,590 --> 00:01:57,630
zoals hij had afgesproken.

30
00:01:57,630 --> 00:02:00,750
Over Barzillai lezen we in dat
hoofdstuk natuurlijk niets,

31
00:02:00,750 --> 00:02:04,050
maar kennelijk werd hij of
zijn familie goed behandeld.

32
00:02:04,050 --> 00:02:06,930
Nu gaan we verder met
de regering van Salomo,

33
00:02:06,930 --> 00:02:13,290
nu hij stevig in het zadel zit en al zijn
tegenstanders verdwenen zijn. Er staat:

34
00:02:13,290 --> 00:02:18,330
Salomo ging huwelijksbanden aan
met de farao, de koning van Egypte:

35
00:02:18,330 --> 00:02:23,730
hij nam de dochter van de farao tot vrouw
en bracht haar in de stad van David,

36
00:02:23,730 --> 00:02:27,690
totdat hij de bouw van zijn
huis, het huis van de HEERE

37
00:02:27,690 --> 00:02:30,930
en de muur rondom Jeruzalem had voltooid.

38
00:02:30,930 --> 00:02:33,930
Dit huwelijk met de dochter
van de farao was het eerste

39
00:02:33,930 --> 00:02:36,390
politieke huwelijk waarvan we weten.

40
00:02:36,390 --> 00:02:41,130
Salomo had op dat moment volgens
mij al één vrouw, een Ammonitische.

41
00:02:41,130 --> 00:02:43,650
Toch ging hij nu een
politiek huwelijk aan,

42
00:02:43,650 --> 00:02:46,890
wat in de oudheid niet
erg ongebruikelijk was.

43
00:02:46,890 --> 00:02:50,790
Vredesverdragen tussen volken werden
vaak bezegeld met een huwelijk

44
00:02:50,790 --> 00:02:54,750
tussen de dochter van de ene koning
en de zoon van de andere koning,

45
00:02:54,750 --> 00:02:56,310
of iets dergelijks.

46
00:02:56,310 --> 00:03:00,630
In dit geval trouwde Salomo zelf met
de dochter van de koning van Egypte.

47
00:03:00,630 --> 00:03:03,630
Maar in de geschiedenis stond
Egypte er niet om bekend

48
00:03:03,630 --> 00:03:05,970
vaak zulke regelingen te treffen.

49
00:03:05,970 --> 00:03:10,110
Ze deden het af en toe wel, maar
het was heel ongebruikelijk.

50
00:03:10,110 --> 00:03:14,310
Andere volken deden dit vaker:
politieke huwelijken aangaan,

51
00:03:14,310 --> 00:03:16,890
bondgenootschappen
sluiten door een huwelijk.

52
00:03:16,890 --> 00:03:19,650
De farao's in Egypte
vermeden dat gewoonlijk.

53
00:03:19,650 --> 00:03:22,110
Dat hij er in dit geval wel op inging,

54
00:03:22,110 --> 00:03:27,150
betekent dat Salomo's aanzien zo groot
was dat zelfs de farao het goed vond

55
00:03:27,150 --> 00:03:30,690
om een soort niet-aanvalsverdrag
tussen hen te hebben.

56
00:03:30,690 --> 00:03:33,810
Egypte was veel groter
dan Israël, maar David

57
00:03:33,810 --> 00:03:38,610
had Salomo een heel machtig koninkrijk
en een wereldrijk nagelaten.

58
00:03:38,610 --> 00:03:43,470
Hoewel hij niet over Egypte heerste,
was hij heel machtig en rijk.

59
00:03:43,470 --> 00:03:47,430
Kennelijk was de farao bereid een
soort verdrag met hem aan te gaan

60
00:03:47,430 --> 00:03:49,410
en hem zijn dochter te geven.

61
00:03:49,410 --> 00:03:54,270
De dochter van de farao werd voorlopig
ondergebracht in de stad van David.

62
00:03:54,270 --> 00:03:57,030
De naam ‘stad van David’ wordt soms

63
00:03:57,030 --> 00:03:59,490
gebruikt als een andere
naam voor Jeruzalem,

64
00:03:59,490 --> 00:04:02,310
maar soms wordt er ook
onderscheid tussen gemaakt,

65
00:04:02,310 --> 00:04:07,290
omdat de stad van David boven op
de heuvel op de berg Sion lag.

66
00:04:07,290 --> 00:04:10,590
Later ging Jeruzalem een
groter gebied omvatten.

67
00:04:10,590 --> 00:04:13,590
De stad van David was
dus een specifieke wijk,

68
00:04:13,590 --> 00:04:17,070
die ongetwijfeld zwaar
versterkt was enzovoort.

69
00:04:17,070 --> 00:04:22,230
We zien dat Salomo de tempel en zijn eigen
huis kennelijk buiten de stad van David

70
00:04:22,230 --> 00:04:24,510
ging bouwen, in Jeruzalem.

71
00:04:24,510 --> 00:04:29,430
Ook zou hij de muur rondom heel
Jeruzalem herstellen of eraan werken.

72
00:04:29,430 --> 00:04:32,430
Natuurlijk stond er al een
muur om de stad van David.

73
00:04:32,430 --> 00:04:36,810
De Jebusieten hadden daar gewoond en
hadden eeuwenlang verovering weten te

74
00:04:36,810 --> 00:04:40,050
weerstaan omdat ze goede muren hadden.

75
00:04:40,050 --> 00:04:44,310
Davids mannen hadden de stad veroverd door
kennelijk via een toegang voor het water

76
00:04:44,310 --> 00:04:48,090
naar binnen te gaan, en zo
hadden ze de stad veroverd.

77
00:04:48,090 --> 00:04:50,250
Ongetwijfeld was die goed versterkt.

78
00:04:50,250 --> 00:04:53,190
Maar wanneer er staat dat hij
de muren van Jeruzalem bouwt,

79
00:04:53,190 --> 00:04:57,870
moet dat betekenen dat hij Jeruzalem
uitbreidt en een muur bouwt die een

80
00:04:57,870 --> 00:04:59,730
groter gebied omsluit.

81
00:04:59,730 --> 00:05:04,110
Misschien hield hij haar in de stad
van David totdat die muur gebouwd was,

82
00:05:04,110 --> 00:05:05,970
gewoon voor de veiligheid.

83
00:05:05,970 --> 00:05:08,670
Niet dat hij ernstig door
vijanden werd bedreigd,

84
00:05:08,670 --> 00:05:11,970
maar omdat hij met de dochter
van de farao was getrouwd,

85
00:05:11,970 --> 00:05:16,530
was het voor de goede betrekkingen met
Egypte van belang haar veilig te houden.

86
00:05:16,530 --> 00:05:21,030
Waarschijnlijk hield hij haar dus in de
ommuurde stad van David totdat hij andere

87
00:05:21,030 --> 00:05:26,430
projecten had uitgevoerd, waaronder een
beschermende muur rondom de hele stad.

88
00:05:26,430 --> 00:05:32,130
Alleen offerde het volk nog op de hoogten,
want tot in die dagen was er nog geen huis

89
00:05:32,130 --> 00:05:34,590
voor de Naam van de HEERE gebouwd.

90
00:05:34,590 --> 00:05:37,830
De hoogten waren, zoals
je volgens mij weet,

91
00:05:37,830 --> 00:05:42,750
plaatsen van aanbidding waar de
Kanaänieten hun godheden hadden aanbeden.

92
00:05:42,750 --> 00:05:48,030
Ze lagen vaak boven op heuvels of bergen,
en daarom werden ze hoogten genoemd,

93
00:05:48,030 --> 00:05:51,930
hoewel ze niet altijd op
hoger gelegen plaatsen lagen.

94
00:05:51,930 --> 00:05:57,570
Deze plaatsen lagen soms ook in vlakke
gebieden, maar meestal op de hoogten.

95
00:05:57,570 --> 00:05:59,730
Zo werden ze dus de hoogten genoemd.

96
00:05:59,730 --> 00:06:02,910
Dit waren plaatsen waar de
Kanaänieten hadden aanbeden.

97
00:06:02,910 --> 00:06:07,710
Toen zij verdreven waren, aanbaden
de Israëlieten daar vaak Jahweh,

98
00:06:07,710 --> 00:06:10,410
of ze aanbaden er Kanaänitische goden,

99
00:06:10,410 --> 00:06:14,430
of een syncretistische combinatie
van Kanaänitische aanbidding

100
00:06:14,430 --> 00:06:16,470
en aanbidding van Jahweh.

101
00:06:16,470 --> 00:06:20,130
Daarom wordt er in de meeste gevallen
op een afkeurende manier over de hoogten

102
00:06:20,130 --> 00:06:23,430
gesproken, vooral na
de bouw van de tempel.

103
00:06:23,430 --> 00:06:26,610
Het zijn de plaatsen waar
compromissen worden gesloten.

104
00:06:26,610 --> 00:06:29,070
Wanneer Israël op de hoogten aanbidt,

105
00:06:29,070 --> 00:06:32,910
sluiten ze compromissen met
de Kanaänitische godsdienst.

106
00:06:32,910 --> 00:06:36,510
Voordat de tempel gebouwd
was, werd het wat meer geduld.

107
00:06:36,510 --> 00:06:41,070
Er was wel een tabernakel, maar de
ark stond niet in de tabernakel.

108
00:06:41,070 --> 00:06:45,210
Daardoor was hun centrum van
aanbidding enigszins ontregeld.

109
00:06:45,210 --> 00:06:47,850
Kennelijk stond men
aanbidding op de hoogten toe,

110
00:06:47,850 --> 00:06:52,950
al was het niet in orde als ze op de
hoogten heidense godheden aanbaden.

111
00:06:52,950 --> 00:06:57,150
Maar er waren hoogten waar plechtigheden
voor Jahweh werden gehouden,

112
00:06:57,150 --> 00:06:58,830
zelfs door Samuel.

113
00:06:58,830 --> 00:07:03,930
Op dit moment stond de tabernakel die
Mozes had gebouwd op de hoogte van Gibeon,

114
00:07:03,930 --> 00:07:05,490
de grote hoogte.

115
00:07:05,490 --> 00:07:09,210
Er staat dat het volk in die
dagen op de hoogten aanbad.

116
00:07:09,210 --> 00:07:13,410
Hier staat niet of ze dat voor
Jahweh deden of voor heidense goden.

117
00:07:13,410 --> 00:07:14,610
Maar er staat:

118
00:07:14,610 --> 00:07:19,350
‘omdat er tot die tijd geen huis was
gebouwd voor de naam van Jahweh’.

119
00:07:19,350 --> 00:07:22,530
Dat kan betekenen dat
ze geneigd waren andere

120
00:07:22,530 --> 00:07:27,810
goden te aanbidden omdat ze geen centrale
plaats hadden om Jahweh te aanbidden.

121
00:07:27,810 --> 00:07:31,950
Of ze aanbaden wat hun maar uitkwam,
of waar hun dat maar uitkwam.

122
00:07:31,950 --> 00:07:35,310
Er werd in die dagen dus slordig
met de aanbidding omgegaan,

123
00:07:35,310 --> 00:07:37,830
met heel veel compromissen.

124
00:07:37,830 --> 00:07:42,330
Salomo had de HEERE lief, door te wandelen
overeenkomstig de verordeningen van

125
00:07:42,330 --> 00:07:44,070
zijn vader David.

126
00:07:44,070 --> 00:07:48,090
Alleen bracht hij slacht offers
en reukoffers op de offer hoogten.

127
00:07:48,090 --> 00:07:51,510
Die uitzondering betekent
dat dat een overtreding was.

128
00:07:51,510 --> 00:07:53,490
Maar hij had de Heere lief.

129
00:07:53,490 --> 00:07:57,030
Zeggen dat hij de Heere liefhad,
betekent gewoonlijk dat hij zich aan

130
00:07:57,030 --> 00:07:58,410
het verbond hield.

131
00:07:58,410 --> 00:08:03,570
Het gaat niet noodzakelijk zozeer over
zijn gevoelens als wel over zijn gedrag:

132
00:08:03,570 --> 00:08:08,010
dat hij Jahweh diende, en dat hij
het verbond niet schond en geen

133
00:08:08,010 --> 00:08:09,810
andere goden aanbad.

134
00:08:09,810 --> 00:08:12,870
Blijkbaar aanbad hij dus
Jahweh op de hoogten.

135
00:08:12,870 --> 00:08:16,290
Dat was niet goed, maar het werd
nog geduld totdat het huis van

136
00:08:16,290 --> 00:08:17,790
God gebouwd was.

137
00:08:17,790 --> 00:08:20,670
De koning ging naar
Gibeon om daar te offeren,

138
00:08:20,670 --> 00:08:23,490
omdat de hoogte daar de belangrijkste was.

139
00:08:23,490 --> 00:08:26,970
Duizend brandoffers bracht
Salomo op dat altaar.

140
00:08:26,970 --> 00:08:30,810
Die gebeurtenis wordt helemaal aan
het begin van 2 Kronieken besproken,

141
00:08:30,810 --> 00:08:32,490
in hoofdstuk 1.

142
00:08:32,490 --> 00:08:36,690
Daar krijgen we veel meer
informatie over Gibeon, deze hoogte,

143
00:08:36,690 --> 00:08:38,490
dan we in Koningen hebben.

144
00:08:38,490 --> 00:08:41,550
We komen te weten dat de
tabernakel daar stond.

145
00:08:41,550 --> 00:08:45,030
Misschien hadden we ons al
afgevraagd waar die gebleven was.

146
00:08:45,030 --> 00:08:48,870
Volgens mij hadden we eerder nog niet
gehoord dat die daarheen was gegaan.

147
00:08:48,870 --> 00:08:52,650
Maar in 2 Kronieken
hoofdstuk 1 staat in vers 3:

148
00:08:52,650 --> 00:08:57,330
En Salomo en heel de gemeente met hem
gingen op weg naar de offer hoogte die in

149
00:08:57,330 --> 00:09:02,550
Gibeon was, omdat daar de tent van
ontmoeting van God stond, die Mozes,

150
00:09:02,550 --> 00:09:05,790
de dienaar van de HEERE,
in de woestijn gemaakt had.

151
00:09:05,790 --> 00:09:09,870
David had de ark van God echter
uit Kirjath-Jearim overgebracht

152
00:09:09,870 --> 00:09:12,690
naar de plaats die David
ervoor had gereedgemaakt,

153
00:09:12,690 --> 00:09:15,870
want hij had er in Jeruzalem
een tent voor opgezet.

154
00:09:15,870 --> 00:09:21,270
De ark stond dus in Jeruzalem, maar de
tent van ontmoeting stond in Gibeon.

155
00:09:21,270 --> 00:09:25,830
‘Tent van ontmoeting’ is een term die af
en toe in het boek Exodus wordt gebruikt.

156
00:09:25,830 --> 00:09:30,210
Het is een beetje onduidelijk of daarmee
de tabernakel wordt bedoeld waarin de

157
00:09:30,210 --> 00:09:35,190
priesters dienst deden, of een bepaalde
tent die Mozes opzette en waar hij

158
00:09:35,190 --> 00:09:37,290
Jahweh altijd ontmoette.

159
00:09:37,290 --> 00:09:41,250
Daarover bestaat in het boek
Exodus enige dubbelzinnigheid.

160
00:09:41,250 --> 00:09:44,310
We lezen dat Mozes naar de
tent van ontmoeting ging,

161
00:09:44,310 --> 00:09:47,610
in de tent van ontmoeting
bij God was en weer wegging,

162
00:09:47,610 --> 00:09:50,490
en dat Jozua bij de tent
van ontmoeting bleef.

163
00:09:50,490 --> 00:09:55,470
Dat kan een afzonderlijke tent zijn
geweest, los van de eigenlijke tabernakel.

164
00:09:55,470 --> 00:09:59,010
Het is dus mogelijk dat we het
hier niet hebben over de tabernakel

165
00:09:59,010 --> 00:10:03,510
waarover we in Exodus zoveel
lezen, die in Gibeon zou staan,

166
00:10:03,510 --> 00:10:06,990
maar over de andere tent
waarin God Mozes ontmoette.

167
00:10:06,990 --> 00:10:10,110
Ook dat zou een heilig
overblijfsel zijn geweest.

168
00:10:10,110 --> 00:10:12,570
Misschien hebben ze die in Gibeon opgezet

169
00:10:12,570 --> 00:10:15,150
om de heiligheid van
die plaats te vergroten,

170
00:10:15,150 --> 00:10:18,750
omdat de tent waarin Mozes
God had ontmoet daar stond.

171
00:10:18,750 --> 00:10:23,610
Ik weet het niet echt zeker, en ik weet
ook niet zeker of het vast te stellen is.

172
00:10:23,610 --> 00:10:26,310
In 2 Kronieken 1 staat in vers 5:

173
00:10:26,310 --> 00:10:31,770
En het koperen altaar dat Bezaleël,
de zoon van Uri, de zoon van Hur,

174
00:10:31,770 --> 00:10:35,550
gemaakt had, had hij voor de
tabernakel van de HEERE gezet.

175
00:10:35,550 --> 00:10:37,890
En Salomo bezocht dat met de gemeente.

176
00:10:37,890 --> 00:10:42,030
Bezaleël is natuurlijk de man die in
de dagen van Mozes de inrichting van de

177
00:10:42,030 --> 00:10:46,170
tabernakel maakte en toezicht
hield op de vervaardiging ervan.

178
00:10:46,170 --> 00:10:51,630
Het bronzen altaar dat hier genoemd wordt,
is dus het oorspronkelijke bronzen altaar.

179
00:10:51,630 --> 00:10:56,250
De tent van ontmoeting kan tegen deze
tijd in heel slechte staat zijn geweest,

180
00:10:56,250 --> 00:10:59,550
als dat de tent was waarin
Mozes daadwerkelijk verbleef

181
00:10:59,550 --> 00:11:01,950
en niet de eigenlijke tabernakel.

182
00:11:01,950 --> 00:11:06,030
Dit is namelijk enkele honderden
jaren na de tijd van Mozes.

183
00:11:06,030 --> 00:11:10,230
Zelfs gebouwen raken in de loop
van honderden jaren in verval,

184
00:11:10,230 --> 00:11:13,110
maar een tent zou in
heel slechte staat zijn.

185
00:11:13,110 --> 00:11:17,550
Als het de tabernakel was die in Exodus
het centrum van de aanbidding was,

186
00:11:17,550 --> 00:11:22,170
dan kan het zijn dat gordijnen enzovoort
waren vervangen waar dat nodig was,

187
00:11:22,170 --> 00:11:24,930
zodat hetzelfde gebouw
er nog steeds stond.

188
00:11:24,930 --> 00:11:29,670
De planken die met goud waren overtrokken
enzovoort, zouden lang meegaan.

189
00:11:29,670 --> 00:11:34,170
De gordijnen, de voorhangsels en
de dekkleden over de bovenkant

190
00:11:34,170 --> 00:11:36,870
werden mogelijk vervangen
wanneer dat nodig was,

191
00:11:36,870 --> 00:11:40,770
bijvoorbeeld wanneer er gaten in
kwamen, wanneer ze beschimmelden of om

192
00:11:40,770 --> 00:11:42,330
een andere reden.

193
00:11:42,330 --> 00:11:46,410
Misschien vervingen ze die dan, maar
het gebouw bleef hetzelfde gebouw.

194
00:11:46,410 --> 00:11:50,370
Ik weet hier niet zo veel van, omdat
we alleen deze vermelding krijgen,

195
00:11:50,370 --> 00:11:52,950
en ik weet niet echt goed
wat ik ermee aan moet.

196
00:11:52,950 --> 00:11:56,130
Maar er was in elk geval nog iets
uit de dagen van Mozes bewaard

197
00:11:56,130 --> 00:11:58,350
gebleven in Gibeon.

198
00:11:58,350 --> 00:12:00,630
Het bronzen altaar stond daar.

199
00:12:00,630 --> 00:12:04,110
Er stond een tabernakel die in
de dagen van Mozes een tent van

200
00:12:04,110 --> 00:12:05,730
ontmoeting was geweest.

201
00:12:05,730 --> 00:12:08,670
Dat maakte het dus tot
een bijzondere plaats.

202
00:12:08,670 --> 00:12:13,830
Daar ging Salomo naartoe en bracht hij
bij deze gelegenheid duizend offers.

203
00:12:13,830 --> 00:12:16,170
We weten niet wat de gelegenheid was.

204
00:12:16,170 --> 00:12:19,590
Er staat niet waarom hij juist
bij die gelegenheid daarheen ging,

205
00:12:19,590 --> 00:12:23,730
maar het kan een inhuldigingsfeest
zijn geweest of iets dergelijks,

206
00:12:23,730 --> 00:12:26,370
een aanbiddingsdienst
bij zijn inhuldiging,

207
00:12:26,370 --> 00:12:29,250
om hem wat formeler
als koning te erkennen.

208
00:12:29,250 --> 00:12:31,950
Het wordt niet echt duidelijk
gemaakt waarom hij bij deze

209
00:12:31,950 --> 00:12:36,150
gelegenheid daarheen ging, maar
hij ging erheen om te aanbidden.

210
00:12:36,150 --> 00:12:41,610
In Gibeon verscheen de HEERE 's nachts
aan Salomo in een droom, en God zei:

211
00:12:41,610 --> 00:12:43,650
Vraag wat Ik u geven zal.

212
00:12:43,650 --> 00:12:48,750
Salomo zei: Ú hebt aan Uw
dienaar David, mijn vader,

213
00:12:48,750 --> 00:12:53,970
grote goedertierenheid bewezen, zoals
hij voor Uw aangezicht gewandeld heeft,

214
00:12:53,970 --> 00:12:59,790
in trouw, in rechtvaardigheid en in
oprechtheid van hart bij U. En U hebt dit

215
00:12:59,790 --> 00:13:05,370
grote blijk van goedertierenheid aan hem
bewezen dat U hem een zoon gaf die op zijn

216
00:13:05,370 --> 00:13:07,950
troon zit, zoals op deze dag.

217
00:13:07,950 --> 00:13:11,010
Nu dan, HEERE, mijn God!

218
00:13:11,010 --> 00:13:16,050
Ú hebt Uw dienaar koning gemaakt
in de plaats van mijn vader David.

219
00:13:16,050 --> 00:13:20,250
Ík ben echter een jonge man:
ik weet niet uit of in te gaan.

220
00:13:20,250 --> 00:13:24,750
Uitgaan en ingaan is een
eufemisme voor leidinggeven.

221
00:13:24,750 --> 00:13:27,630
We zijn het al een aantal
keren tegengekomen.

222
00:13:27,630 --> 00:13:30,690
Zelfs Mozes gebruikte
het toen hij te oud werd.

223
00:13:30,690 --> 00:13:35,310
Van een leider wordt vaak gezegd dat
hij voor het volk uitgaat en ingaat.

224
00:13:35,310 --> 00:13:38,850
Toen Salomo zei: ‘Ik ben
nog maar een klein kind’,

225
00:13:38,850 --> 00:13:41,010
stelde hij zich gewoon nederig op.

226
00:13:41,010 --> 00:13:44,850
Hij was niet echt een heel
klein kind. Hij was volwassen.

227
00:13:44,850 --> 00:13:49,170
Vertalersnoot: de Engelse
Bijbelvertaling die de spreker gebruikt,

228
00:13:49,170 --> 00:13:54,690
heeft hier ‘een klein kind’, waar het
Nederlandse citaat ‘een jonge man’ heeft.

229
00:13:54,690 --> 00:13:58,710
Maar hij zei eigenlijk: ‘Ik
ben zo onervaren als een kind.

230
00:13:58,710 --> 00:14:03,810
Ik heb nog nooit een volk geregeerd, en er
zijn heel wat mensen om over te regeren.’

231
00:14:03,810 --> 00:14:04,770
Hij zegt:

232
00:14:04,770 --> 00:14:09,030
En Uw dienaar is te midden van Uw
volk geplaatst , dat U verkozen hebt,

233
00:14:09,030 --> 00:14:14,010
een groot volk, dat vanwege de menigte
niet geteld of geschat kan worden.

234
00:14:14,010 --> 00:14:18,870
Geef dan Uw dienaar een opmerkzaam hart,
om recht te kunnen spreken over Uw volk,

235
00:14:18,870 --> 00:14:22,530
om met inzicht onderscheid te
kunnen maken tussen goed en kwaad,

236
00:14:22,530 --> 00:14:25,650
want wie zou over dit machtige
volk van U kunnen rechtspreken?

237
00:14:25,650 --> 00:14:30,270
Met andere woorden, hij vroeg om
wijsheid om een goede heerser te zijn.

238
00:14:30,270 --> 00:14:34,830
Het was goed in de ogen van de
Heere, dat Salomo dit gevraagd had.

239
00:14:34,830 --> 00:14:38,490
God zei tegen hem: Omdat
u hierom gevraagd hebt,

240
00:14:38,490 --> 00:14:42,090
en niet gevraagd hebt om
een lang leven voor uzelf;

241
00:14:42,090 --> 00:14:45,390
omdat u niet om rijkdom
voor uzelf hebt gevraagd

242
00:14:45,390 --> 00:14:48,270
en niet om de dood van uw
vijanden hebt gevraagd,

243
00:14:48,270 --> 00:14:53,310
maar om inzicht hebt gevraagd voor uzelf
om naar rechtszaken te kunnen luisteren,

244
00:14:53,310 --> 00:14:57,750
zie, daarom doe Ik
overeenkomstig uw woorden: zie,

245
00:14:57,750 --> 00:15:00,750
Ik geef u een wijs en verstandig hart,

246
00:15:00,750 --> 00:15:07,530
zodat uws gelijke er vóór u niet geweest
is, en uws gelijke na u niet zal opstaan.

247
00:15:07,530 --> 00:15:13,890
En zelfs dat waar u niet om gevraagd
hebt, geef Ik u: zowel rijkdom als eer,

248
00:15:13,890 --> 00:15:18,990
zodat niemand onder de koningen
uws gelijke zal zijn, al uw dagen.

249
00:15:18,990 --> 00:15:22,350
En als u in Mijn wegen gaat
door Mijn verordeningen

250
00:15:22,350 --> 00:15:27,030
en Mijn geboden in acht te nemen,
zoals uw vader David gewandeld heeft,

251
00:15:27,030 --> 00:15:29,430
dan zal Ik uw dagen verlengen.

252
00:15:29,430 --> 00:15:33,150
Toen werd Salomo wakker:
het was een droom geweest.

253
00:15:33,150 --> 00:15:38,190
Hij kwam in Jeruzalem en ging voor de
ark van het verbond van de Heere staan.

254
00:15:38,190 --> 00:15:43,230
Hij bracht brandoffers en dankoffers
en richtte een feestmaal aan voor

255
00:15:43,230 --> 00:15:44,790
al zijn dienaren.

256
00:15:44,790 --> 00:15:48,270
Hij bracht dus eerst duizend
offers op dit altaar,

257
00:15:48,270 --> 00:15:53,190
het oorspronkelijke altaar uit de
tabernakel, dat in Gibeon stond.

258
00:15:53,190 --> 00:15:57,150
Hij kreeg deze droom en
deze belofte van God.

259
00:15:57,150 --> 00:16:00,330
Daarna keerde hij terug
naar zijn huis in Jeruzalem,

260
00:16:00,330 --> 00:16:04,530
en daar bracht hij nog veel meer
offers voor de ark van het verbond.

261
00:16:04,530 --> 00:16:09,090
De belofte die God hem deed, was dat hij
de wijste koning en de rijkste koning zou

262
00:16:09,090 --> 00:16:12,510
zijn, en dat was hij blijkbaar
ook tijdens zijn leven.

263
00:16:12,510 --> 00:16:16,650
In het volgende gedeelte van dit hoofdstuk
krijgen we daar een voorbeeld van.

264
00:16:16,650 --> 00:16:20,610
Het is maar één geval waarin hij
een oordeel velde op een manier

265
00:16:20,610 --> 00:16:24,270
die hem de reputatie bezorgde
dat hij heel wijs was.

266
00:16:24,270 --> 00:16:27,810
Maar ik wil je wijzen op iets
in de manier waarop God spreekt,

267
00:16:27,810 --> 00:16:31,410
omdat het iets is wat ook in de
rest van de Schrift voorkomt.

268
00:16:31,410 --> 00:16:34,710
Er is een hyperbool, wat je
een overdrijving zou noemen,

269
00:16:34,710 --> 00:16:37,170
die heel vaak in de Schrift voorkomt.

270
00:16:37,170 --> 00:16:42,030
Als we dat niet begrijpen, zullen we
sommige passages verkeerd begrijpen.

271
00:16:42,030 --> 00:16:43,770
In vers 12 zei Hij:

272
00:16:43,770 --> 00:16:46,530
Ik heb je een wijs en
verstandig hart gegeven,

273
00:16:46,530 --> 00:16:51,630
zodat er vóór jou niemand is geweest
zoals jij en er na jou ook nooit meer zo

274
00:16:51,630 --> 00:16:53,190
iemand zal komen.

275
00:16:53,190 --> 00:16:54,750
Deze uitspraak:

276
00:16:54,750 --> 00:16:58,950
Vóór jou is er niemand zoals
jij en na jou ook niet,

277
00:16:58,950 --> 00:17:02,910
klinkt alsof hij in de hele
geschiedenis boven iedereen uitsteekt.

278
00:17:02,910 --> 00:17:06,810
Hij is de wijste die ooit, ooit zou leven.

279
00:17:06,810 --> 00:17:11,310
Als je die woorden letterlijk neemt,
is dat wat ze zouden betekenen.

280
00:17:11,310 --> 00:17:14,670
Maar dit is een vrij gebruikelijke
stijlfiguur in de Schrift,

281
00:17:14,670 --> 00:17:16,950
dus het is eigenlijk een hyperbool.

282
00:17:16,950 --> 00:17:19,770
In wezen wordt er alleen maar
gezegd dat je uitzonderlijk zult

283
00:17:19,770 --> 00:17:22,230
zijn, heel uitzonderlijk.

284
00:17:22,230 --> 00:17:27,270
Misschien zelfs uniek in je eigen tijd en
uniek ten opzichte van een lange tijd vóór

285
00:17:27,270 --> 00:17:30,870
en na je, maar niet
noodzakelijkerwijs van alle tijden.

286
00:17:30,870 --> 00:17:35,610
Jezus Zelf verwees immers naar Zichzelf
als Iemand Die meer was dan Salomo,

287
00:17:35,610 --> 00:17:39,870
toen Hij zei dat de koningin van Scheba
in het oordeel tegen dit geslacht zal

288
00:17:39,870 --> 00:17:45,270
opstaan, omdat zij uit een ver land
kwam om de wijsheid van Salomo te horen.

289
00:17:45,270 --> 00:17:46,110
Maar Hij zegt:

290
00:17:46,110 --> 00:17:49,350
De koningin van het Zuiden
zal opstaan in het oordeel

291
00:17:49,350 --> 00:17:54,090
samen met dit geslacht en het veroordelen,
want zij is gekomen van de einden van de

292
00:17:54,090 --> 00:18:00,570
aarde om de wijsheid van Salomo te
horen; en zie, meer dan Salomo is hier!

293
00:18:00,570 --> 00:18:03,750
Met andere woorden, de
wijsheid die Jezus gaf,

294
00:18:03,750 --> 00:18:06,810
was groter dan de wijsheid van Salomo.

295
00:18:06,810 --> 00:18:11,310
Er is dus duidelijk na Salomo
iemand opgestaan Die hem overtreft.

296
00:18:11,310 --> 00:18:13,290
Maar dat hoeft ons niet te verbazen.

297
00:18:13,290 --> 00:18:16,050
Het is niet in strijd
met wat God hier zegt,

298
00:18:16,050 --> 00:18:19,230
want dit soort taal wordt in de
Schrift gebruikt wanneer het niet

299
00:18:19,230 --> 00:18:22,290
werkelijk gaat over letterlijk
unieke gebeurtenissen,

300
00:18:22,290 --> 00:18:26,490
maar eenvoudig over dingen
die opvallend ongewoon zijn.

301
00:18:26,490 --> 00:18:32,190
Toen bijvoorbeeld de sprinkhanenplaag
kwam in Exodus hoofdstuk 10, zegt vers 6:

302
00:18:32,190 --> 00:18:37,770
En uw huizen, de huizen van al uw dienaren
en de huizen van alle Egyptenaren,

303
00:18:37,770 --> 00:18:42,750
zullen er vol mee worden, zoals uw vaders
en uw voorvaders het niet gezien hebben

304
00:18:42,750 --> 00:18:47,310
vanaf de dag dat zij op de
aardbodem waren tot op deze dag.

305
00:18:47,310 --> 00:18:51,150
Toen keerde hij zich om
en ging bij de farao weg.

306
00:18:51,150 --> 00:18:53,370
Het gaat zelfs nog verder.

307
00:18:53,370 --> 00:18:56,370
Vers 14 zegt over deze sprinkhanen:

308
00:18:56,370 --> 00:19:00,090
De sprinkhanen kwamen op
over heel het land Egypte en

309
00:19:00,090 --> 00:19:05,671
streken neer op heel het gebied van
de Egyptenaren, een zeer grote zwerm .

310
00:19:05,671 --> 00:19:08,790
Nooit eerder is er zo'n
zwerm sprinkhanen geweest,

311
00:19:08,790 --> 00:19:11,910
en hierna zal er nooit weer zo een zijn,

312
00:19:11,910 --> 00:19:15,930
Deze sprinkhanen zijn dus
zogezegd uniek in de geschiedenis.

313
00:19:15,930 --> 00:19:18,990
Er waren daarvoor nooit
zulke sprinkhanen geweest,

314
00:19:18,990 --> 00:19:22,470
en er zullen daarna nooit
meer zulke sprinkhanen zijn.

315
00:19:22,470 --> 00:19:26,190
Toch spreekt Joël in het boek
Joël, dat veel later komt,

316
00:19:26,190 --> 00:19:28,230
over een sprinkhanenplaag.

317
00:19:28,230 --> 00:19:32,610
Dat was Exodus 10:14,
maar in Joël hoofdstuk 2

318
00:19:32,610 --> 00:19:36,510
vergelijkt hij de sprinkhanen met
een leger dat komt om de landbouw van

319
00:19:36,510 --> 00:19:38,070
Juda te verwoesten.

320
00:19:38,070 --> 00:19:41,550
In Joël 2, vers 1 en 2, staat:

321
00:19:41,550 --> 00:19:46,410
Blaas de bazuin in Sion, sla
alarm op Mijn heilige berg,

322
00:19:46,410 --> 00:19:50,790
laat alle inwoners van het land
sidderen, want de dag van de HEERE komt,

323
00:19:50,790 --> 00:19:52,590
ja, is nabij!

324
00:19:52,590 --> 00:19:55,410
Het is een dag van
duisternis en donkerheid,

325
00:19:55,410 --> 00:19:57,990
een dag van wolken en donkerheid.

326
00:19:57,990 --> 00:20:00,990
Zoals de dageraad zich
over de bergen verspreidt,

327
00:20:00,990 --> 00:20:05,490
verspreidt zich een groot en machtig volk,
zoals er niet geweest is van oude tijden

328
00:20:05,490 --> 00:20:12,090
af, en er hierna niet meer zal zijn,
jarenlang, van generatie op generatie.

329
00:20:12,090 --> 00:20:14,910
Dit zijn in werkelijkheid sprinkhanen.

330
00:20:14,910 --> 00:20:18,510
Hier hebben we een uitzonderlijk
zware sprinkhanenplaag.

331
00:20:18,510 --> 00:20:21,270
Hoe weet ik dat hij het
over sprinkhanen heeft?

332
00:20:21,270 --> 00:20:25,770
Je moet het boek Joël als geheel
lezen. Dat is het onderwerp.

333
00:20:25,770 --> 00:20:29,970
Als je bijvoorbeeld naar hoofdstuk
1 kijkt, zegt hij in vers 4:

334
00:20:29,970 --> 00:20:33,930
Wat de jonge sprinkhaan overliet,
at de veldsprinkhaan op;

335
00:20:33,930 --> 00:20:37,650
wat de veldsprinkhaan overliet,
at de treksprinkhaan op;

336
00:20:37,650 --> 00:20:41,490
en wat de treksprinkhaan overliet,
at de zwermsprinkhaan op.

337
00:20:41,490 --> 00:20:44,730
Wat we hier beschrijven,
is een sprinkhanenplaag.

338
00:20:44,730 --> 00:20:47,370
En die wordt beschreven
als een leger van mensen,

339
00:20:47,370 --> 00:20:51,570
alsof de sprinkhanen oprukken en
het land binnenvallen. Er staat:

340
00:20:51,570 --> 00:20:55,110
Een volk, Daarmee worden
de sprinkhanen bedoeld.

341
00:20:55,110 --> 00:20:59,010
Toch werd hetzelfde gezegd over de
sprinkhanenplaag in Exodus hoofdstuk

342
00:20:59,010 --> 00:21:00,570
10, vers 14.

343
00:21:00,570 --> 00:21:03,990
Het gaat duidelijk om twee
verschillende sprinkhanenplagen,

344
00:21:03,990 --> 00:21:07,830
en toch wordt van beide gezegd
dat ze ongeëvenaard zwaar zijn,

345
00:21:07,830 --> 00:21:11,190
zoals er daarvoor of
daarna nooit een zou zijn.

346
00:21:11,190 --> 00:21:14,610
Het is dus duidelijk dat we
daar een hyperbool gebruiken.

347
00:21:14,610 --> 00:21:18,390
Waar dit echt belangrijk wordt voor de
uitleg van iets in het Nieuwe Testament,

348
00:21:18,390 --> 00:21:21,450
is wanneer je bij Mattheüs 24 komt.

349
00:21:21,450 --> 00:21:25,350
In Mattheüs 24, vers 21, zei Jezus:

350
00:21:25,350 --> 00:21:27,750
Want dan zal er een
grote verdrukking zijn,

351
00:21:27,750 --> 00:21:31,530
zoals er niet geweest is vanaf het
begin van de wereld, tot nu toe,

352
00:21:31,530 --> 00:21:33,810
en zoals er ook nooit meer zijn zal.

353
00:21:33,810 --> 00:21:36,090
Dat is hetzelfde soort hyperbool.

354
00:21:36,090 --> 00:21:38,550
Hij heeft het over de
verwoesting van Jeruzalem,

355
00:21:38,550 --> 00:21:40,590
zoals de context duidelijk maakt.

356
00:21:40,590 --> 00:21:45,210
Hij zegt in vers 34 zelfs dat
het in dat geslacht zal gebeuren.

357
00:21:45,210 --> 00:21:49,050
Hij heeft het dus over een ramp
die in dat geslacht plaatsvond.

358
00:21:49,050 --> 00:21:53,670
Die had tot gevolg dat er van de tempel
niet één steen op de andere bleef staan,

359
00:21:53,670 --> 00:21:56,610
zoals het begin van dit
hoofdstuk ons vertelt.

360
00:21:56,610 --> 00:21:59,010
Dit was de verwoesting van Jeruzalem.

361
00:21:59,010 --> 00:22:03,630
Hij zegt dat dit zo'n ramp is dat er
sinds het begin van de wereld nooit iets

362
00:22:03,630 --> 00:22:08,250
dergelijks is geweest, en dat er
daarna ook nooit meer zoiets zal zijn.

363
00:22:08,250 --> 00:22:14,790
Toch had God in 586 voor Christus iets
gedaan wat er bijna precies op leek.

364
00:22:14,790 --> 00:22:18,390
Toen kwamen de Babyloniërs
en deden ze met Jeruzalem

365
00:22:18,390 --> 00:22:22,770
precies hetzelfde als de Romeinen
in het jaar 70 na Christus.

366
00:22:22,770 --> 00:22:26,190
De twee gebeurtenissen
leken bijna een tweeling.

367
00:22:26,190 --> 00:22:30,630
Maar voordat God dat in
586 voor Christus deed,

368
00:22:30,630 --> 00:22:35,190
voorspelde Hij het in Ezechiël hoofdstuk
5 met deze opmerkelijke woorden.

369
00:22:35,190 --> 00:22:40,350
In Ezechiël 5:9 heeft God het
over de verwoesting van Jeruzalem

370
00:22:40,350 --> 00:22:44,310
die door toedoen van de
Babyloniërs zou komen. Hij zegt:

371
00:22:44,310 --> 00:22:47,250
Ik zal onder u doen wat
Ik niet eerder gedaan heb

372
00:22:47,250 --> 00:22:51,810
en zoals Ik ook niet meer doen
zal, vanwege al uw gruweldaden.

373
00:22:51,810 --> 00:22:54,210
Als je naar het voorgaande vers kijkt:

374
00:22:54,210 --> 00:22:59,730
daarom, zo zegt de Heere
HEERE: Zie, Ik zál u, ja Ik!

375
00:22:59,730 --> 00:23:05,010
Ik zal in uw midden oordelen voltrekken
voor de ogen van de heidenvolken.

376
00:23:05,010 --> 00:23:11,070
Dit gaat over de Babyloniërs die komen
en Jeruzalem verwoesten. Hij zegt:

377
00:23:11,070 --> 00:23:14,670
Ik zal onder jullie iets doen
wat Ik nog nooit heb gedaan

378
00:23:14,670 --> 00:23:16,830
en ook nooit meer zal doen.

379
00:23:16,830 --> 00:23:21,150
Toch deed Hij het opnieuw
in het jaar 70 na Christus.

380
00:23:21,150 --> 00:23:23,550
Heeft God Zijn belofte gebroken?

381
00:23:23,550 --> 00:23:28,590
Nee, Hij gebruikt eenvoudig een
veelvoorkomende stijlfiguur.

382
00:23:28,590 --> 00:23:31,710
Zijn lezers worden
geacht die te herkennen.

383
00:23:31,710 --> 00:23:33,990
Hij zegt dus niet werkelijk dat er nooit,

384
00:23:33,990 --> 00:23:37,410
maar dan ook nooit meer
iets dergelijks zal zijn.

385
00:23:37,410 --> 00:23:40,410
Het dient om te benadrukken
dat dit een bijna

386
00:23:40,410 --> 00:23:43,650
ongeëvenaard verwoestende gebeurtenis is.

387
00:23:43,650 --> 00:23:47,970
Maar die is niet helemaal zo uniek
als de woorden zouden doen vermoeden

388
00:23:47,970 --> 00:23:50,370
als je ze strikt letterlijk nam.

389
00:23:50,370 --> 00:23:55,830
In het jaar 70 na Christus gebeurde
er iets wat even rampzalig was,

390
00:23:55,830 --> 00:23:59,070
en Jezus sprak daarover
in dezelfde bewoordingen:

391
00:23:59,070 --> 00:24:01,590
er is daarvoor nooit
iets dergelijks geweest,

392
00:24:01,590 --> 00:24:04,590
en daarna zal het er ook nooit meer zijn.

393
00:24:04,590 --> 00:24:07,710
Dus wanneer tegen Salomo
het volgende wordt gezegd,

394
00:24:07,710 --> 00:24:12,990
hoeven we de uitspraak dat niemand vóór
of na hem zijn gelijke zal zijn niet

395
00:24:12,990 --> 00:24:14,190
letterlijk op te vatten:

396
00:24:14,190 --> 00:24:18,390
Het was goed in de ogen van de
Heere, dat Salomo dit gevraagd had.

397
00:24:18,390 --> 00:24:21,810
God zei tegen hem: Omdat
u hierom gevraagd hebt,

398
00:24:21,810 --> 00:24:24,990
en niet gevraagd hebt om
een lang leven voor uzelf;

399
00:24:24,990 --> 00:24:28,110
omdat u niet om rijkdom
voor uzelf hebt gevraagd

400
00:24:28,110 --> 00:24:30,870
en niet om de dood van uw
vijanden hebt gevraagd,

401
00:24:30,870 --> 00:24:35,790
maar om inzicht hebt gevraagd voor uzelf
om naar rechtszaken te kunnen luisteren,

402
00:24:35,790 --> 00:24:39,990
zie, daarom doe Ik
overeenkomstig uw woorden: zie,

403
00:24:39,990 --> 00:24:42,750
Ik geef u een wijs en verstandig hart,

404
00:24:42,750 --> 00:24:49,170
zodat uws gelijke er vóór u niet geweest
is, en uws gelijke na u niet zal opstaan.

405
00:24:49,170 --> 00:24:55,230
En zelfs dat waar u niet om gevraagd
hebt, geef Ik u: zowel rijkdom als eer,

406
00:24:55,230 --> 00:25:00,030
zodat niemand onder de koningen
uws gelijke zal zijn, al uw dagen.

407
00:25:00,030 --> 00:25:03,630
En als u in Mijn wegen gaat
door Mijn verordeningen en Mijn

408
00:25:03,630 --> 00:25:07,830
geboden in acht te nemen, zoals
uw vader David gewandeld heeft,

409
00:25:07,830 --> 00:25:10,410
dan zal Ik uw dagen verlengen.

410
00:25:10,410 --> 00:25:14,070
Die uitspraak letterlijk
opvatten zou een vergissing zijn.

411
00:25:14,070 --> 00:25:19,290
Maar het betekent wel dat hij zo ongeveer
zo wijs was als een mens maar kan zijn.

412
00:25:19,290 --> 00:25:23,430
Een voorbeeld van zijn wijsheid wordt
in de rest van dit hoofdstuk gegeven,

413
00:25:23,430 --> 00:25:25,650
vanaf vers 16.

414
00:25:25,650 --> 00:25:28,590
In 1 Koningen 3:16 staat:

415
00:25:28,590 --> 00:25:34,110
Toen kwamen er twee vrouwen, hoeren, bij
de koning, en zij gingen voor hem staan.

416
00:25:34,110 --> 00:25:39,630
De ene vrouw zei: Och, mijn heer,
ik en deze vrouw wonen in één huis,

417
00:25:39,630 --> 00:25:42,570
en ik heb bij haar in
huis een kind gebaard.

418
00:25:42,570 --> 00:25:45,450
Het gebeurde op de derde
dag nadat ik gebaard had,

419
00:25:45,450 --> 00:25:48,150
dat deze vrouw ook een kind baarde.

420
00:25:48,150 --> 00:25:52,290
Nu waren wij samen, geen
vreemde was er bij ons in huis;

421
00:25:52,290 --> 00:25:54,390
alleen wij tweeën waren in huis.

422
00:25:54,390 --> 00:25:59,730
Toen is de zoon van deze vrouw 's nachts
gestorven, omdat zij op hem gelegen had.

423
00:25:59,730 --> 00:26:01,710
Ze had hem in haar slaap verstikt.

424
00:26:01,710 --> 00:26:05,850
En zij is midden in de nacht opgestaan,
heeft mijn zoon bij mij weggenomen,

425
00:26:05,850 --> 00:26:09,750
terwijl uw dienares sliep, en
heeft hem in haar schoot gelegd;

426
00:26:09,750 --> 00:26:12,930
en haar dode zoon legde
zij in mijn schoot.

427
00:26:12,930 --> 00:26:17,850
Toen ik 's morgens opstond om mijn
zoon te voeden, zie, hij was dood.

428
00:26:17,850 --> 00:26:22,410
Diezelfde morgen echter bekeek ik hem
goed, en zie, het was mijn zoon niet,

429
00:26:22,410 --> 00:26:23,850
die ik gebaard had.

430
00:26:23,850 --> 00:26:28,530
Toen zei de andere vrouw: Niet
waar, de levende is mijn zoon,

431
00:26:28,530 --> 00:26:30,750
en de dode is uw zoon.

432
00:26:30,750 --> 00:26:35,790
De eerste zei daarentegen:
Niet waar, de dode is uw zoon,

433
00:26:35,790 --> 00:26:38,610
en de levende is mijn zoon!

434
00:26:38,610 --> 00:26:41,370
Zo spraken zij ten
overstaan van de koning.

435
00:26:41,370 --> 00:26:45,750
En dus gaf de koning heel wijs
opdracht om een DNA-test te laten doen.

436
00:26:45,750 --> 00:26:47,970
Daarmee was het probleem opgelost.

437
00:26:47,970 --> 00:26:51,390
In werkelijkheid was er geen manier
om het probleem op te lossen,

438
00:26:51,390 --> 00:26:54,990
want het was het woord van de ene
vrouw tegen dat van de andere.

439
00:26:54,990 --> 00:27:00,390
Het is interessant: deze vrouwen waren
allebei hoeren en ze woonden samen.

440
00:27:00,390 --> 00:27:03,510
Ze moeten in een bordeel
hebben gewoond of zoiets.

441
00:27:03,510 --> 00:27:05,970
Ze werden allebei rond
dezelfde tijd zwanger

442
00:27:05,970 --> 00:27:09,450
en kregen allebei ongeveer
op hetzelfde moment een kind.

443
00:27:09,450 --> 00:27:13,650
Het is duidelijk dat prostitutie in
Israël kennelijk niet verboden was,

444
00:27:13,650 --> 00:27:16,650
want hier komen ze met hun
probleem bij de koning.

445
00:27:16,650 --> 00:27:20,010
Er wordt duidelijk gemaakt
dat het prostituees zijn,

446
00:27:20,010 --> 00:27:23,070
en ze verwachten niet dat ze
gearresteerd zullen worden.

447
00:27:23,070 --> 00:27:26,190
Ze komen omdat de een een
klacht tegen de ander heeft.

448
00:27:26,190 --> 00:27:31,110
Het feit dat prostituees rechtstreeks met
hun probleem bij de koning terechtkonden,

449
00:27:31,110 --> 00:27:34,650
laat zien hoe eenvoudig het
leven in vroeger tijden was.

450
00:27:34,650 --> 00:27:39,150
Een gewone burger, zelfs iemand uit
een lage maatschappelijke klasse,

451
00:27:39,150 --> 00:27:42,750
kon met een klacht vaak rechtstreeks
naar de koning zelf gaan.

452
00:27:42,750 --> 00:27:46,950
Dat zou heel moeilijk zijn in welke
ingewikkeldere samenleving dan ook,

453
00:27:46,950 --> 00:27:50,250
waar je eerst langs allerlei
lagere rechtbanken moet.

454
00:27:50,250 --> 00:27:54,150
Aan de andere kant is het mogelijk
dat ze eerst wel langs lagere

455
00:27:54,150 --> 00:27:56,010
rechtbanken waren gegaan.

456
00:27:56,010 --> 00:27:58,950
Misschien waren ze bij
lagere rechters geweest,

457
00:27:58,950 --> 00:28:01,650
en konden die niet bedenken
wat ze moesten doen.

458
00:28:01,650 --> 00:28:06,150
Dus werd hun zaak uiteindelijk
doorgeschoven naar het hooggerechtshof,

459
00:28:06,150 --> 00:28:08,970
waar de koning zelf de
zaak zou behandelen.

460
00:28:08,970 --> 00:28:11,970
Dat was zelfs in de
tijd van Paulus nog zo.

461
00:28:11,970 --> 00:28:15,570
Paulus kon zijn zaak rechtstreeks
aan de keizer voorleggen,

462
00:28:15,570 --> 00:28:18,570
maar alleen Romeinse
burgers konden dat doen.

463
00:28:18,570 --> 00:28:20,790
Gewone onderdanen konden dat niet.

464
00:28:20,790 --> 00:28:24,570
Maar Paulus moest eerst
langs de lagere rechtbanken.

465
00:28:24,570 --> 00:28:28,050
De lagere rechtbanken konden
zijn probleem niet oplossen,

466
00:28:28,050 --> 00:28:30,690
en daarom beriep hij zich op de keizer.

467
00:28:30,690 --> 00:28:33,870
Hij kon zich dus daadwerkelijk
op de keizer beroepen,

468
00:28:33,870 --> 00:28:38,730
maar het duurde jaren voordat zijn zaak
op de zittingsagenda van de keizer kwam.

469
00:28:38,730 --> 00:28:43,590
Paulus moest minstens twee jaar wachten
voordat hij voor de keizer zou staan,

470
00:28:43,590 --> 00:28:46,230
zelfs nadat hij in Rome was aangekomen.

471
00:28:46,230 --> 00:28:50,310
Maar het is interessant dat
iemand in de vroegere koninkrijken

472
00:28:50,310 --> 00:28:53,130
daadwerkelijk met de
koning zelf kon praten.

473
00:28:53,130 --> 00:28:57,150
Ik neem aan dat wij met onze zaak naar
het hooggerechtshof zouden kunnen gaan.

474
00:28:57,150 --> 00:28:58,890
Dat recht hebben wij ook.

475
00:28:58,890 --> 00:29:02,370
Maar het lijkt toch uitzonderlijk
dat twee prostituees hun

476
00:29:02,370 --> 00:29:07,170
zaak konden bepleiten voor de man
die over een enorm rijk regeerde.

477
00:29:07,170 --> 00:29:10,590
Het is bijzonder dat hij zo'n
zaak zelf zou behandelen.

478
00:29:10,590 --> 00:29:13,710
Hoe dan ook, de koning antwoordde hun:

479
00:29:13,710 --> 00:29:20,910
Toen zei de koning: Deze zegt: Dit is mijn
zoon, de levende, en uw zoon is de dode,

480
00:29:20,910 --> 00:29:26,910
en die zegt: Niet waar, uw zoon is
de dode en mijn zoon is de levende.

481
00:29:26,910 --> 00:29:28,470
Toen zei de koning:

482
00:29:28,470 --> 00:29:32,130
Vervolgens zei de koning:
Breng mij een zwaard;

483
00:29:32,130 --> 00:29:34,770
en zij brachten een zwaard bij de koning.

484
00:29:34,770 --> 00:29:38,970
En de koning zei: Snijd
dat levende kind in tweeën,

485
00:29:38,970 --> 00:29:42,330
en geef de helft aan de één
en de helft aan de ander.

486
00:29:42,330 --> 00:29:46,530
Dus brachten ze een zwaard bij
de koning. En de koning zei:

487
00:29:46,530 --> 00:29:51,870
Snijd het levende kind in tweeën en geef
de ene helft aan de een en de andere

488
00:29:51,870 --> 00:29:53,370
helft aan de ander.

489
00:29:53,370 --> 00:29:56,430
Nu weet ik niet of Salomo
het zwaard vasthield

490
00:29:56,430 --> 00:29:59,670
of dat er een soldaat met
het zwaard bij hem stond.

491
00:29:59,670 --> 00:30:02,610
Maar dat bevel geven
is een beetje riskant,

492
00:30:02,610 --> 00:30:06,090
want de soldaat zou het
daadwerkelijk kunnen uitvoeren,

493
00:30:06,090 --> 00:30:10,470
tenzij hij tegen de soldaat had
gezegd: ‘Doe dit niet meteen.’

494
00:30:10,470 --> 00:30:12,390
Dit is natuurlijk een test.

495
00:30:12,390 --> 00:30:14,670
Hij wilde de baby niet doden.

496
00:30:14,670 --> 00:30:19,710
Maar als een koning zo'n bevel geeft, kan
dat er wel toe leiden dat het gebeurt.

497
00:30:19,710 --> 00:30:22,590
Dus misschien hield hij
zelf het zwaard vast.

498
00:30:22,590 --> 00:30:27,330
Maar hij zei gewoon: ‘Nou, luister,
dit is gemakkelijk op te lossen.

499
00:30:27,330 --> 00:30:29,730
We kunnen niet vaststellen
van wie de baby is,

500
00:30:29,730 --> 00:30:33,570
dus geven we jullie gewoon ieder de
helft, en dan is iedereen tevreden.’

501
00:30:33,570 --> 00:30:36,331
Maar de vrouw van wie
de levende zoon was —

502
00:30:36,331 --> 00:30:41,490
want haar medelijden werd opgewekt
vanwege haar zoon — zei tegen de koning:

503
00:30:41,490 --> 00:30:43,170
Och, mijn heer!

504
00:30:43,170 --> 00:30:47,010
Geef haar het levende kind,
en dood het in geen geval.

505
00:30:47,010 --> 00:30:51,630
Maar de ander zei: Het zal niet
voor mij en ook niet voor u zijn,

506
00:30:51,630 --> 00:30:53,250
snijd het doormidden.

507
00:30:53,250 --> 00:30:58,650
Deze vrouwen waren niet bijzonder
intelligent; de tweede in elk geval niet.

508
00:30:58,650 --> 00:31:01,170
Ze verraadde zichzelf nogal duidelijk.

509
00:31:01,170 --> 00:31:04,470
De reden waarom ze het kind van
haar buurvrouw had gestolen,

510
00:31:04,470 --> 00:31:09,030
was blijkbaar niet dat ze zo wanhopig
graag een levend kind wilde hebben.

511
00:31:09,030 --> 00:31:12,570
Ze wilde niet dat haar
rivale, haar huisgenote,

512
00:31:12,570 --> 00:31:15,210
een kind zou hebben en zij niet.

513
00:31:15,210 --> 00:31:18,750
Het was alsof de vrouw met
het levende kind iets voorhad

514
00:31:18,750 --> 00:31:21,030
op de vrouw die geen kind had.

515
00:31:21,030 --> 00:31:24,390
Dus als ze allebei geen
kind hadden, was dat prima,

516
00:31:24,390 --> 00:31:26,970
maar niet als een van hen er wel een had.

517
00:31:26,970 --> 00:31:32,190
De vrouw die niet om het kind gaf, liet
duidelijk haar ware aard zien en zei:

518
00:31:32,190 --> 00:31:35,910
Dan krijgt geen van ons hem,
maar snijd hem doormidden.

519
00:31:35,910 --> 00:31:38,310
Daarop antwoordde de koning en zei:

520
00:31:38,310 --> 00:31:42,810
Toen antwoordde de koning en
zei: Geef haar het levende kind,

521
00:31:42,810 --> 00:31:47,130
en dood het in geen
geval: zij is zijn moeder.

522
00:31:47,130 --> 00:31:49,110
En natuurlijk had hij gelijk.

523
00:31:49,110 --> 00:31:51,450
We kennen dit verhaal allemaal.

524
00:31:51,450 --> 00:31:55,650
Het is een heel beroemd verhaal, dus het
is moeilijk voor te stellen hoe moeilijk

525
00:31:55,650 --> 00:31:58,470
het zou zijn om zo'n
oplossing te bedenken.

526
00:31:58,470 --> 00:32:03,810
Zodra je de oplossing leest, denk
je: ‘O ja, dat is vanzelfsprekend.’

527
00:32:03,810 --> 00:32:06,150
Het is net als wanneer Jezus zegt:

528
00:32:06,150 --> 00:32:11,070
En Hij zei tegen hen: Van wie is
deze afbeelding en het opschrift?

529
00:32:11,070 --> 00:32:13,770
Zij zeiden tegen Hem: Van de keizer.

530
00:32:13,770 --> 00:32:18,210
Toen zei Hij tegen hen: Geef dan
aan de keizer wat van de keizer is,

531
00:32:18,210 --> 00:32:20,250
en aan God wat van God is.

532
00:32:20,250 --> 00:32:25,110
Dan denk je: ‘Natuurlijk, dat is
overduidelijk een geweldig antwoord.

533
00:32:25,110 --> 00:32:26,910
Dat lost het probleem op.’

534
00:32:26,910 --> 00:32:31,170
En toch beseffen we, zodra we
het geweldige antwoord horen,

535
00:32:31,170 --> 00:32:35,250
misschien niet hoe moeilijk het zou
zijn om in zo'n situatie zelf op dat

536
00:32:35,250 --> 00:32:36,810
antwoord te komen.

537
00:32:36,810 --> 00:32:39,870
Vroeger las ik veel verhalen
over Sherlock Holmes.

538
00:32:39,870 --> 00:32:44,130
Sherlock Holmes wist altijd dingen uit
te zoeken waar niemand anders uitkwam.

539
00:32:44,130 --> 00:32:47,790
Maar dan legde hij aan het eind
uit hoe hij het had gedaan,

540
00:32:47,790 --> 00:32:51,270
en dan bleek het allemaal helemaal
niet zo indrukwekkend te zijn.

541
00:32:51,270 --> 00:32:53,370
Dat zei hij zelfs zelf.

542
00:32:53,370 --> 00:32:57,750
Hij zei dat je niet meer onder de
indruk was zodra hij het had uitgelegd.

543
00:32:57,750 --> 00:33:02,790
Hij zei: ‘Dan lijkt het zo eenvoudig,
iedereen had dat kunnen bedenken.’

544
00:33:02,790 --> 00:33:06,990
Maar het is niet altijd gemakkelijk om het
te bedenken als je zelf op de oplossing

545
00:33:06,990 --> 00:33:08,310
probeert te komen.

546
00:33:08,310 --> 00:33:10,890
Het is net als bij het spel Password.

547
00:33:10,890 --> 00:33:14,310
Degene die het antwoord
weet, vindt het zo eenvoudig:

548
00:33:14,310 --> 00:33:17,190
‘Waarom kun je niet op
het juiste woord komen?’

549
00:33:17,190 --> 00:33:20,670
Maar voor degene die geen idee
heeft wat het antwoord is,

550
00:33:20,670 --> 00:33:24,390
of die een aanwijzing heeft
maar ook niet veel meer dan dat,

551
00:33:24,390 --> 00:33:26,250
is het niet zo gemakkelijk.

552
00:33:26,250 --> 00:33:30,690
Tussen al die mogelijke antwoorden
springt het juiste antwoord er niet altijd

553
00:33:30,690 --> 00:33:32,610
vanzelf duidelijk uit.

554
00:33:32,610 --> 00:33:37,410
Maar als je het hoort, zeg je:
‘Natuurlijk, dat is vanzelfsprekend.

555
00:33:37,410 --> 00:33:39,210
Ja, dat is duidelijk.’

556
00:33:39,210 --> 00:33:43,770
En zo denken we hier bij zijn oplossing:
‘Natuurlijk, dat zou ik ook doen.

557
00:33:43,770 --> 00:33:46,890
Dat zou de voor de hand
liggende aanpak zijn.’

558
00:33:46,890 --> 00:33:50,070
Maar als we dit verhaal nooit
hadden gelezen of gehoord,

559
00:33:50,070 --> 00:33:52,170
zouden we er dan op zijn gekomen?

560
00:33:52,170 --> 00:33:56,550
Wat was het eigenlijk briljant om in te
spelen op de psychologische aard van deze

561
00:33:56,550 --> 00:34:00,570
vrouwen, in het besef dat ze
als prostituees geen gezin aan

562
00:34:00,570 --> 00:34:02,070
het stichten waren.

563
00:34:02,070 --> 00:34:06,570
Een baby hebben was niet zo belangrijk
voor degene die niet van de baby hield,

564
00:34:06,570 --> 00:34:08,310
van wie de baby niet was.

565
00:34:08,310 --> 00:34:11,910
Het was alleen maar een onderlinge
wedijver met haar huisgenote.

566
00:34:11,910 --> 00:34:14,970
Hij wist dat de moeder hier
nooit mee zou instemmen.

567
00:34:14,970 --> 00:34:18,810
Hij nam het risico dat de andere
vrouw er wel mee zou instemmen.

568
00:34:18,810 --> 00:34:23,430
Maar hij leek voldoende te weten wat deze
vrouwen dreef om te weten dat de andere

569
00:34:23,430 --> 00:34:27,390
vrouw er geen bezwaar tegen zou
hebben het kind in tweeën te delen,

570
00:34:27,390 --> 00:34:29,610
en zichzelf zo zou verraden.

571
00:34:29,610 --> 00:34:33,510
En heel Israël hoorde het
oordeel dat de koning geveld had,

572
00:34:33,510 --> 00:34:38,790
en men had ontzag voor de koning, want zij
zagen dat de wijsheid van God in hem was

573
00:34:38,790 --> 00:34:40,230
om recht te doen.

574
00:34:40,230 --> 00:34:44,010
Dit moet maar een van de duizenden
zaken zijn geweest die hij tijdens zijn

575
00:34:44,010 --> 00:34:46,530
veertigjarige regering moest behandelen.

576
00:34:46,530 --> 00:34:49,470
Maar het wordt als een
sprekend voorbeeld gegeven.

577
00:34:49,470 --> 00:34:53,490
Dit is een voorbeeld van het soort dingen
dat gebeurde wanneer hij recht sprak.

578
00:34:53,490 --> 00:34:57,150
Hij had de wijsheid om op het juiste
antwoord te komen wanneer niemand

579
00:34:57,150 --> 00:34:58,710
anders eruit kwam.

580
00:34:58,710 --> 00:35:00,810
Nu staat er in hoofdstuk 4:

581
00:35:00,810 --> 00:35:04,470
Zo was koning Salomo
koning over heel Israël.

582
00:35:04,470 --> 00:35:10,110
Dit waren de vorsten die hij had: Azaria,
de zoon van Zadok, was de priester,

583
00:35:10,110 --> 00:35:14,550
Elihoref en Ahia, de zonen
van Sisa, waren schrijvers.

584
00:35:14,550 --> 00:35:18,930
Josafat, de zoon van
Ahilud, was kanselier.

585
00:35:18,930 --> 00:35:22,830
Benaja, de zoon van Jojada,
ging over het leger,

586
00:35:22,830 --> 00:35:26,070
en Zadok en Abjathar waren priesters.

587
00:35:26,070 --> 00:35:28,650
Hij had de plaats van Joab ingenomen.

588
00:35:28,650 --> 00:35:31,710
Abjathar was afgezet ten gunste van Zadok.

589
00:35:31,710 --> 00:35:35,910
Maar blijkbaar wordt dit vermeld
omdat Abjathar aanvankelijk,

590
00:35:35,910 --> 00:35:41,070
voordat hij werd afgezet, aan het begin
van Salomo's regering ook priester was.

591
00:35:41,070 --> 00:35:44,310
Maar Zadok was de
voornaamste die hem verving.

592
00:35:44,310 --> 00:35:49,710
En Azaria, de zoon van Nathan,
ging over de opzichters, en Zabud,

593
00:35:49,710 --> 00:35:53,970
de zoon van Nathan, was priester
en vriend van de koning.

594
00:35:53,970 --> 00:35:57,030
Nathan zou natuurlijk de
profeet Nathan kunnen zijn.

595
00:35:57,030 --> 00:36:00,930
Maar Nathan was een tamelijk
gebruikelijke naam in Israël.

596
00:36:00,930 --> 00:36:04,770
David had zelfs nog een
zoon die Nathan heette,

597
00:36:04,770 --> 00:36:07,110
die nooit iets bijzonders is geworden.

598
00:36:07,110 --> 00:36:12,390
Maar het zou kunnen dat een van Salomo's
neven deel uitmaakte van zijn bestuur.

599
00:36:12,390 --> 00:36:16,350
Nu is ‘de vriend van de koning’
niet zomaar een opmerking dat ze

600
00:36:16,350 --> 00:36:19,650
Facebookvrienden waren,
of dat soort vrienden.

601
00:36:19,650 --> 00:36:21,750
Het was een officieel ambt.

602
00:36:21,750 --> 00:36:25,650
De vriend van de koning was
zijn bijzondere raadsman.

603
00:36:25,650 --> 00:36:30,210
En de laatste die dat ambt onder
David bekleedde, was Husai.

604
00:36:30,210 --> 00:36:36,150
Hij was degene die de raad van Achitofel
verijdelde toen Absalom oorlog tegen David

605
00:36:36,150 --> 00:36:37,650
probeerde te voeren.

606
00:36:37,650 --> 00:36:43,050
Husai, die Davids vriend was, deed
alsof hij nu Absaloms vriend was.

607
00:36:43,050 --> 00:36:47,670
Hij gaf raad waardoor David in het
voordeel kwam tegenover Absalom

608
00:36:47,670 --> 00:36:50,130
en waardoor Davids leven werd gered.

609
00:36:50,130 --> 00:36:53,670
Maar de vriend van de koning
was een bijzondere functionaris

610
00:36:53,670 --> 00:36:55,950
die in wezen een wijze raadsman was.

611
00:36:55,950 --> 00:36:59,550
Het is interessant dat Salomo,
de wijste van alle mensen,

612
00:36:59,550 --> 00:37:02,430
een wijze raadsman nodig zou hebben.

613
00:37:02,430 --> 00:37:04,650
Maar blijkbaar had hij die nodig.

614
00:37:04,650 --> 00:37:08,190
En we weten dat hij meer
dan één raadsman had.

615
00:37:08,190 --> 00:37:09,630
In Spreuken zei hij namelijk:

616
00:37:09,630 --> 00:37:13,350
Als er geen wijze raad
is, komt een volk ten val,

617
00:37:13,350 --> 00:37:17,490
maar er komt verlossing door
een veelheid van raadgevers.

618
00:37:17,490 --> 00:37:21,990
Hoewel hij de wijste man was, zag hij
blijkbaar de noodzaak om te overleggen met

619
00:37:21,990 --> 00:37:24,090
andere mensen die ook wijs waren.

620
00:37:24,090 --> 00:37:28,410
Toen hij stierf en zijn zoon
Rehabeam raad nodig had,

621
00:37:28,410 --> 00:37:33,570
ging die eerst naar de oudere raadgevers
die zijn vader Salomo raad hadden gegeven.

622
00:37:33,570 --> 00:37:35,670
Hij volgde hun raad niet op.

623
00:37:35,670 --> 00:37:39,870
In plaats daarvan volgde hij de
raad van jonge raadgevers op.

624
00:37:39,870 --> 00:37:44,430
Maar ik heb het altijd interessant
gevonden dat Salomo raadgevers had.

625
00:37:44,430 --> 00:37:45,750
Wie gaf hem raad?

626
00:37:45,750 --> 00:37:49,170
Je zou denken dat hij zelf
de raadgever bij uitstek was.

627
00:37:49,170 --> 00:37:51,570
We weten niet of hij hun raad opvolgde,

628
00:37:51,570 --> 00:37:55,530
want uiteindelijk heeft hij toch
een aantal dwaze dingen gedaan.

629
00:37:55,530 --> 00:38:02,670
En Ahisar was hofmeester, en Adoniram, de
zoon van Abda, ging over de herendienst.

630
00:38:02,670 --> 00:38:06,330
Ook had Salomo twaalf
opzichters over heel Israël,

631
00:38:06,330 --> 00:38:10,950
die zorg droegen voor het levensonderhoud
van de koning en zijn huis.

632
00:38:10,950 --> 00:38:14,430
Ieder moest er een maand
per jaar zorg voor dragen.

633
00:38:14,430 --> 00:38:18,150
Waarschijnlijk kwam er uit
elke stam één van deze mannen.

634
00:38:18,150 --> 00:38:23,250
Zij zorgden elk één maand per jaar voor
alles wat nodig was om het paleis van de

635
00:38:23,250 --> 00:38:25,710
koning van voedsel te voorzien.

636
00:38:25,710 --> 00:38:28,050
Hier krijgen we dus hun namen.

637
00:38:28,050 --> 00:38:33,330
Ben-Hur was de eerste, die later
natuurlijk een beroemde wagenmenner werd.

638
00:38:33,330 --> 00:38:34,950
Nee, niet echt.

639
00:38:34,950 --> 00:38:38,130
Dat is een andere Ben-Hur,
uit een andere tijd.

640
00:38:38,130 --> 00:38:43,830
En dit zijn hun namen: de zoon van
Hur, in het bergland van Efraïm;

641
00:38:43,830 --> 00:38:50,430
de zoon van Deker, in Makaz, in
Saälbim, Beth-Semes en Elon-Beth-Hanan;

642
00:38:50,430 --> 00:38:52,590
Dat zijn blijkbaar de
plaatsen waar hij woonde,

643
00:38:52,590 --> 00:38:57,510
of eigenlijk waar hij voedsel inzamelde
of waarover hij het bestuur voerde om het

644
00:38:57,510 --> 00:38:59,970
voedsel voor de hofhouding te verkrijgen.

645
00:38:59,970 --> 00:39:05,670
de zoon van Hesed in Arubboth, die
bovendien Socho en heel het land

646
00:39:05,670 --> 00:39:12,030
Hefer had; de zoon van Abinadab in heel
het heuvel land van Dor; hij had Tafath,

647
00:39:12,030 --> 00:39:14,730
de dochter van Salomo, tot vrouw;

648
00:39:14,730 --> 00:39:17,610
In de Engelse Bijbelvertaling
die de spreker gebruikt,

649
00:39:17,610 --> 00:39:23,070
staan hier namen als Ben-Hur,
Ben-Deker en Ben-Hesed.

650
00:39:23,070 --> 00:39:28,290
Je vraagt je misschien af waarom in die
samenleving zoveel mensen Ben heten.

651
00:39:28,290 --> 00:39:31,710
Ben betekent in het Hebreeuws
natuurlijk ‘zoon van’,

652
00:39:31,710 --> 00:39:34,830
zoals het Nederlandse
citaat het al weergeeft.

653
00:39:34,830 --> 00:39:39,630
Deze mannen werden dus de zoon van
Hur genoemd, de zoon van Deker,

654
00:39:39,630 --> 00:39:43,590
de zoon van Hesed, de zoon van Abinadab.

655
00:39:43,590 --> 00:39:48,090
Wat hun eigenlijke namen waren, wordt
om de een of andere reden niet vermeld.

656
00:39:48,090 --> 00:39:52,950
In vers 11 staat dat deze
man, Ben-Abinadab, Tafath,

657
00:39:52,950 --> 00:39:55,770
de dochter van Salomo, tot vrouw had.

658
00:39:55,770 --> 00:39:58,590
Hij was dus een schoonzoon van de koning.

659
00:39:58,590 --> 00:40:06,150
Baäna, de zoon van Ahilud in
Taänach, Megiddo en heel Beth-Sean,

660
00:40:06,150 --> 00:40:11,670
dat bij Zartana ligt, onder Jizreël,
van Beth-Sean tot Abel-Mehola,

661
00:40:11,670 --> 00:40:14,310
tot aan de andere zijde van Jokmeam;

662
00:40:14,310 --> 00:40:16,350
Ben je niet blij dat je dat nu weet?

663
00:40:16,350 --> 00:40:18,990
Nu kun je je precies
voorstellen waar het is.

664
00:40:18,990 --> 00:40:19,410
Dan is er

665
00:40:19,410 --> 00:40:24,630
de zoon van Geber, in Ramoth in
Gilead; hij had de dorpen van Jaïr,

666
00:40:24,630 --> 00:40:29,610
de zoon van Manasse, die in Gilead
liggen; ook had hij het gebied Argob,

667
00:40:29,610 --> 00:40:35,490
dat in Basan ligt: zestig grote
steden met muren en bronzen grendels;

668
00:40:35,490 --> 00:40:41,790
Ahinadab, de zoon van Iddo, in
Mahanaïm; Ahimaäz in Naftali;

669
00:40:41,790 --> 00:40:45,990
ook hij had een dochter van
Salomo tot vrouw genomen: Basmath;

670
00:40:45,990 --> 00:40:49,380
Er was dus nog een schoonzoon
van de koning onder deze twaalf.

671
00:40:49,380 --> 00:40:53,910
Baäna, de zoon van Husai,
in Aser en in Aloth;

672
00:40:53,910 --> 00:40:57,870
Misschien is Husai dezelfde
Husai die Davids vriend was.

673
00:40:57,870 --> 00:41:05,310
Josafat, de zoon van Paruah, in Issaschar;
Simeï, de zoon van Ela, in Benjamin;

674
00:41:05,310 --> 00:41:10,110
Geber, de zoon van Uri, in het
land Gilead, het land van Sihon,

675
00:41:10,110 --> 00:41:14,670
de koning van de Amorieten, en
van Og, de koning van Basan.

676
00:41:14,670 --> 00:41:17,730
Hij was de enige opzichter
die er in dat land was.

677
00:41:17,730 --> 00:41:19,350
Blijkbaar in dat gebied.

678
00:41:19,350 --> 00:41:21,090
Dit zijn hun namen.

679
00:41:21,090 --> 00:41:23,550
Hun namen worden voor ons niet belangrijk.

680
00:41:23,550 --> 00:41:27,450
Geen van deze mannen speelt een rol in
de verhalen die nog voor ons liggen.

681
00:41:27,450 --> 00:41:31,710
Hun namen kennen is voor ons dus naar alle
waarschijnlijkheid niet zo waardevol als

682
00:41:31,710 --> 00:41:35,370
het zou zijn geweest voor de
mensen die in die tijd leefden.

683
00:41:35,370 --> 00:41:36,510
Vers 20:

684
00:41:36,510 --> 00:41:41,850
Juda en Israël waren met velen, zo
talrijk als het zand dat aan de zee is.

685
00:41:41,850 --> 00:41:44,550
Zij aten en dronken en waren blij.

686
00:41:44,550 --> 00:41:48,270
Dat is natuurlijk eenvoudigweg een
vermelding dat Gods belofte aan

687
00:41:48,270 --> 00:41:49,830
Abram vervuld was.

688
00:41:49,830 --> 00:41:53,970
God had Abram namelijk gezegd dat
zijn kinderen, zijn nageslacht,

689
00:41:53,970 --> 00:41:58,890
zal Ik u zeker rijk zegenen en
uw nageslacht zeer talrijk maken,

690
00:41:58,890 --> 00:42:03,090
als de sterren aan de hemel en als het
zand dat aan de oever van de zee is.

691
00:42:03,090 --> 00:42:07,230
Uw nageslacht zal de poort van
zijn vijanden in bezit hebben.

692
00:42:07,230 --> 00:42:11,430
We zien dat dit in wezen de
toestand van Juda en Israël is.

693
00:42:11,430 --> 00:42:15,870
Ook dat is duidelijk een hyperbool, want
de totale bevolking van Israël in de tijd

694
00:42:15,870 --> 00:42:20,010
van Salomo wordt geschat op
ongeveer vijf miljoen mensen.

695
00:42:20,010 --> 00:42:24,390
Er zijn dus beslist veel meer
zandkorrels dan dat aan de zeekust.

696
00:42:24,390 --> 00:42:27,570
Maar de bedoeling is dat ze
buitengewoon talrijk zijn,

697
00:42:27,570 --> 00:42:30,210
zoals hij tegen God had
gezegd toen God zei:

698
00:42:30,210 --> 00:42:31,530
Wat wil je?

699
00:42:31,530 --> 00:42:34,230
Hij zegt in hoofdstuk 3, vers 8:

700
00:42:34,230 --> 00:42:35,430
Jouw volk,

701
00:42:35,430 --> 00:42:40,410
En Uw dienaar is te midden van Uw
volk geplaatst , dat U verkozen hebt,

702
00:42:40,410 --> 00:42:45,510
een groot volk, dat vanwege de menigte
niet geteld of geschat kan worden.

703
00:42:45,510 --> 00:42:51,150
Geef dan Uw dienaar een opmerkzaam hart,
om recht te kunnen spreken over Uw volk,

704
00:42:51,150 --> 00:42:55,170
om met inzicht onderscheid te
kunnen maken tussen goed en kwaad,

705
00:42:55,170 --> 00:42:59,310
want wie zou over dit machtige
volk van U kunnen rechtspreken?

706
00:42:59,310 --> 00:43:01,710
Met moeite zouden ze geteld kunnen worden,

707
00:43:01,710 --> 00:43:04,410
maar we hebben veel
hyperbolen in de Schrift.

708
00:43:04,410 --> 00:43:06,750
En dat is belangrijk om op te merken,

709
00:43:06,750 --> 00:43:10,590
want vaak hebben mensen gewoon het
gevoel dat ze alles in de Bijbel

710
00:43:10,590 --> 00:43:12,150
letterlijk moeten nemen.

711
00:43:12,150 --> 00:43:16,470
De Schrift gebruikt doorgaans
veel hyperbolen en beeldspraak.

712
00:43:16,470 --> 00:43:18,270
In vers 20 staat:

713
00:43:18,270 --> 00:43:24,090
Juda en Israël waren met velen, zo
talrijk als het zand dat aan de zee is.

714
00:43:24,090 --> 00:43:27,330
Zij aten en dronken en waren blij.

715
00:43:27,330 --> 00:43:32,130
Salomo heerste over alle koninkrijken van
de rivier de Eufraat tot het land van de

716
00:43:32,130 --> 00:43:35,250
Filistijnen en tot aan
de grens van Egypte.

717
00:43:35,250 --> 00:43:39,870
Zij brachten geschenken en dienden
Salomo al de dagen van zijn leven.

718
00:43:39,870 --> 00:43:42,210
De genoemde rivier is de Eufraat.

719
00:43:42,210 --> 00:43:45,450
Het land van de Filistijnen
lag aan de Middellandse Zee;

720
00:43:45,450 --> 00:43:47,730
de grens van Egypte lag in het zuiden.

721
00:43:47,730 --> 00:43:49,830
Dat is een uitgestrekt gebied.

722
00:43:49,830 --> 00:43:53,070
Ik weet niet hoeveel mijl
het is van, laten we zeggen,

723
00:43:53,070 --> 00:43:58,050
de Jordaan naar het oosten, eigenlijk
naar het noordoosten, tot aan de Eufraat,

724
00:43:58,050 --> 00:44:00,090
maar het is een behoorlijke afstand.

725
00:44:00,090 --> 00:44:03,090
Alle koninkrijken in dat
gebied dienden Salomo,

726
00:44:03,090 --> 00:44:06,270
wat gewoon betekent dat ze
hem schatting betaalden.

727
00:44:06,270 --> 00:44:07,950
Ze waren veroverd.

728
00:44:07,950 --> 00:44:10,230
Ze waren hem schatplichtig.

729
00:44:10,230 --> 00:44:13,470
Zo verzamelde hij rijkdom
uit al die gebieden.

730
00:44:13,470 --> 00:44:17,190
Dat zijn heel wat koninkrijken
om rijkdom uit te verzamelen.

731
00:44:17,190 --> 00:44:20,010
Daardoor werd hij buitengewoon rijk.

732
00:44:20,010 --> 00:44:21,030
Er staat:

733
00:44:21,030 --> 00:44:27,630
Het voedsel van Salomo voor één dag was:
dertig kor meelbloem en zestig kor meel,

734
00:44:27,630 --> 00:44:30,690
Een kor is ongeveer vijf bushel.

735
00:44:30,690 --> 00:44:34,050
Ik weet niet hoeveel van jullie
nog weten wat een bushel is.

736
00:44:34,050 --> 00:44:37,650
Maar landbouwproducten werden
vaak in bushels gemeten.

737
00:44:37,650 --> 00:44:41,190
De meesten van ons hebben waarschijnlijk
weleens een mand met een inhoud van

738
00:44:41,190 --> 00:44:45,810
één bushel gezien, dus we hebben
enig idee hoeveel een bushel is.

739
00:44:45,810 --> 00:44:48,510
Maar er gingen vijf bushel in een kor.

740
00:44:48,510 --> 00:44:52,650
En er waren dertig kor fijn meel,
waarvan natuurlijk het gebak en het

741
00:44:52,650 --> 00:44:54,150
brood werden gemaakt.

742
00:44:54,150 --> 00:44:58,170
Dus dertig kor zou
honderdvijftig bushel meel zijn,

743
00:44:58,170 --> 00:45:01,230
en tweemaal zoveel kor gewoon meel.

744
00:45:01,230 --> 00:45:05,910
Waarschijnlijk was het gewone meel voor
brood en het fijne meel voor gebak.

745
00:45:05,910 --> 00:45:06,990
En dan:

746
00:45:06,990 --> 00:45:11,670
tien vetgemeste runderen, twintig
weiderunderen en honderd schapen,

747
00:45:11,670 --> 00:45:16,350
naast de herten, gazellen,
reebokken en gemeste vogels.

748
00:45:16,350 --> 00:45:20,310
Vetgemeste runderen waren iets
anders dan runderen uit de weiden.

749
00:45:20,310 --> 00:45:24,990
De vetgemeste runderen werden speciaal
vetgemest en liepen niet vrij rond.

750
00:45:24,990 --> 00:45:30,510
Maar er waren dus ook runderen die vrij
rondliepen en die werden binnengebracht.

751
00:45:30,510 --> 00:45:32,730
Dit is dus elke maand.

752
00:45:32,730 --> 00:45:35,190
Salomo's hofhouding at dit.

753
00:45:35,190 --> 00:45:38,250
Niet Salomo zelf, maar zijn hele bestuur,

754
00:45:38,250 --> 00:45:41,550
alle mensen die
overheidsfunctionarissen waren.

755
00:45:41,550 --> 00:45:46,050
Vertalersnoot: de spreker zegt
hier inderdaad ‘elke maand’,

756
00:45:46,050 --> 00:45:50,730
maar het zojuist aangehaalde vers
noemt deze hoeveelheden voor één dag.

757
00:45:50,730 --> 00:45:54,210
Eerder besprak hij dat iedere
opzichter één maand per jaar voor

758
00:45:54,210 --> 00:45:55,710
het voedsel zorgde.

759
00:45:55,710 --> 00:45:59,490
Want hij heerste over al het land
aan deze zijde van de rivier,

760
00:45:59,490 --> 00:46:04,710
vanaf Tifsah tot aan Gaza, over alle
koningen aan deze zijde van de rivier,

761
00:46:04,710 --> 00:46:08,490
en hij had vrede aan al
zijn zijden, van rondom.

762
00:46:08,490 --> 00:46:10,470
Dat is opnieuw de Eufraat.

763
00:46:10,470 --> 00:46:13,890
Dat is een behoorlijk grote
buffer tegen een invasie.

764
00:46:13,890 --> 00:46:19,170
Als alle volken ten westen van de Eufraat
zijn bondgenoten en zijn onderdanen waren,

765
00:46:19,170 --> 00:46:23,370
dan zou iedereen die wilde binnenvallen
van nog verder weg moeten komen.

766
00:46:23,370 --> 00:46:27,930
Die zou dan een heel groot gebied
moeten doorkruisen om bij hem te komen.

767
00:46:27,930 --> 00:46:31,890
En zo leefde hij dus zijn
hele leven in veiligheid.

768
00:46:31,890 --> 00:46:37,290
En Juda en Israël woonden onbezorgd,
ieder onder zijn wijnstok en onder zijn

769
00:46:37,290 --> 00:46:42,450
vijgenboom, van Dan tot
Berseba, al de dagen van Salomo.

770
00:46:42,450 --> 00:46:45,930
Dit verhaal staat vol typisch
Hebreeuwse uitdrukkingen.

771
00:46:45,930 --> 00:46:50,550
Van Dan tot Berseba, Dat
zijn we al vaak tegengekomen.

772
00:46:50,550 --> 00:46:56,070
Dan in het noorden, Berseba in het
zuiden: dat betekent het hele land.

773
00:46:56,070 --> 00:46:58,230
Dat wordt in de Schrift vaak gebruikt om

774
00:46:58,230 --> 00:47:02,670
eenvoudigweg iemand aan te duiden
die van een rustig leven geniet,

775
00:47:02,670 --> 00:47:05,550
zittend onder zijn wijnstok
en zijn vijgenboom.

776
00:47:05,550 --> 00:47:10,230
Je hoeft niet aan te nemen dat iedere
man letterlijk één vijgenboom en

777
00:47:10,230 --> 00:47:11,910
één wijnstok had.

778
00:47:11,910 --> 00:47:16,110
Sommigen hadden er misschien
meer en anderen misschien minder.

779
00:47:16,110 --> 00:47:19,710
Maar het punt is dat dit beeld
wordt gebruikt voor een soort

780
00:47:19,710 --> 00:47:23,730
zelfgenoegzaamheid,
eigenlijk, en veiligheid.

781
00:47:23,730 --> 00:47:29,190
Gewoon een gemakkelijk leven, zittend
onder je wijnstok en je vijgenboom.

782
00:47:29,190 --> 00:47:33,330
Je zult die uitdrukking heel
vaak in de Bijbel tegenkomen.

783
00:47:33,330 --> 00:47:37,950
Salomo had ook veertigduizend
paardenstallen voor zijn wagens,

784
00:47:37,950 --> 00:47:40,650
en twaalfduizend ruiters.

785
00:47:40,650 --> 00:47:44,430
Dit vers 26 levert een klein probleem op,

786
00:47:44,430 --> 00:47:48,030
want in Kronieken vinden
we dezelfde informatie.

787
00:47:48,030 --> 00:47:50,490
Maar daar staat niet
veertigduizend stallen,

788
00:47:50,490 --> 00:47:54,390
maar vierduizend stallen
voor zijn wagenpaarden.

789
00:47:54,390 --> 00:47:57,690
Dit zijn dus parallelle verslagen.

790
00:47:57,690 --> 00:48:03,750
En het ene zegt dat hij er veertigduizend
had, en het andere zegt vierduizend.

791
00:48:03,750 --> 00:48:06,690
Nu hebben sommigen geprobeerd
manieren te vinden om

792
00:48:06,690 --> 00:48:09,810
die twee met elkaar in
overeenstemming te brengen.

793
00:48:09,810 --> 00:48:13,710
Maar de meeste geleerden nemen
aan dat dit gewoon een geval van

794
00:48:13,710 --> 00:48:15,570
een overschrijffout is.

795
00:48:15,570 --> 00:48:20,430
Het is bekend dat zulke overschrijffouten
in de handschriften voorkomen.

796
00:48:20,430 --> 00:48:24,630
De handschriften zijn niet zonder
enige overschrijffout overgeleverd.

797
00:48:24,630 --> 00:48:27,810
Iedereen die de handschriften
bestudeert, weet dat,

798
00:48:27,810 --> 00:48:31,350
want zij weten dat er verschillen
zijn tussen de handschriften.

799
00:48:31,350 --> 00:48:35,070
Uiteraard zijn het allemaal afschriften
die iemand in de oudheid van de

800
00:48:35,070 --> 00:48:36,570
Bijbel heeft gemaakt.

801
00:48:36,570 --> 00:48:40,950
Maar sommige passages luiden in de
verschillende afschriften anders.

802
00:48:40,950 --> 00:48:43,770
Dus iemand heeft iets
verkeerd overgeschreven,

803
00:48:43,770 --> 00:48:45,690
en dat is van tijd tot tijd gebeurd.

804
00:48:45,690 --> 00:48:50,310
Het is dus mogelijk dat hij vierduizend
stallen voor zijn wagenpaarden had,

805
00:48:50,310 --> 00:48:54,150
en dat een overschrijver bij
het overschrijven van 1 Koningen

806
00:48:54,150 --> 00:48:56,490
veertigduizend heeft opgeschreven.

807
00:48:56,490 --> 00:48:59,910
Het alternatief, maar dat is
misschien minder waarschijnlijk,

808
00:48:59,910 --> 00:49:04,290
is dat hij veertigduizend stallen
voor zijn wagenpaarden had.

809
00:49:04,290 --> 00:49:09,330
Deze man voerde niet eens oorlog, maar
hij had al dat militaire materieel.

810
00:49:09,330 --> 00:49:12,510
En iemand had bij het
overschrijven van Kronieken

811
00:49:12,510 --> 00:49:15,390
ten onrechte vierduizend opgeschreven.

812
00:49:15,390 --> 00:49:19,290
Het andere alternatief is dat
er een manier bestaat om die

813
00:49:19,290 --> 00:49:21,990
twee met elkaar in
overeenstemming te brengen.

814
00:49:21,990 --> 00:49:24,210
En ik heb pogingen daartoe gehoord.

815
00:49:24,210 --> 00:49:27,690
Maar ik vind het minder aannemelijk
dat het lukt om ze met elkaar in

816
00:49:27,690 --> 00:49:31,590
overeenstemming te brengen dan
dat de eenvoudige verklaring klopt

817
00:49:31,590 --> 00:49:34,350
dat iemand iets verkeerd
heeft overgeschreven.

818
00:49:34,350 --> 00:49:39,270
Dat gebeurt vaak genoeg om dat geen
problematische veronderstelling te vinden.

819
00:49:39,270 --> 00:49:43,410
En als iemand zegt: ‘Maar ik vind het geen
prettig idee dat er een fout in de Bijbel

820
00:49:43,410 --> 00:49:44,730
zou kunnen staan.

821
00:49:44,730 --> 00:49:48,510
Dat het ene verslag zegt dat
het er veertigduizend waren,

822
00:49:48,510 --> 00:49:51,570
terwijl het er in werkelijkheid
vierduizend waren,

823
00:49:51,570 --> 00:49:54,450
of dat het ene verslag vierduizend zegt,

824
00:49:54,450 --> 00:49:57,870
terwijl het er in werkelijkheid
veertigduizend waren.’

825
00:49:57,870 --> 00:50:01,770
Nou, leer ermee leven.
Het is geen probleem.

826
00:50:01,770 --> 00:50:05,130
Het is geen probleem met de
inspiratie van de Schrift.

827
00:50:05,130 --> 00:50:08,730
Het zou te maken hebben met de
overlevering van de Schrift.

828
00:50:08,730 --> 00:50:11,910
Er zijn mensen die geloven dat
God de tekst van de Schrift

829
00:50:11,910 --> 00:50:16,350
door de hele geschiedenis heen
soeverein en volmaakt heeft bewaard.

830
00:50:16,350 --> 00:50:19,950
En zij zien de Textus
Receptus vaak als die tekst.

831
00:50:19,950 --> 00:50:23,130
Deze mensen gaan meestal niet
zo goed met de feiten om.

832
00:50:23,130 --> 00:50:27,690
Want de Textus Receptus is niet
één vaststaand geheel van tekst dat

833
00:50:27,690 --> 00:50:29,670
onveranderd is doorgegeven.

834
00:50:29,670 --> 00:50:34,470
De Textus Receptus is gemaakt door een
man die van de Rooms-Katholieke Kerk

835
00:50:34,470 --> 00:50:39,870
de opdracht kreeg om verschillende Griekse
teksten te nemen en ze tot één tekst

836
00:50:39,870 --> 00:50:41,130
samen te voegen.

837
00:50:41,130 --> 00:50:45,330
Daarbij koos hij op plaatsen waar
verschillen bestonden uit die teksten

838
00:50:45,330 --> 00:50:47,910
telkens de meest waarschijnlijke lezing.

839
00:50:47,910 --> 00:50:52,890
En Erasmus was de man die dit deed,
en hij maakte de Textus Receptus.

840
00:50:52,890 --> 00:50:55,110
Het was zijn eigen creatie,

841
00:50:55,110 --> 00:50:58,350
samengesteld uit allerlei
verschillende handschriften

842
00:50:58,350 --> 00:51:01,290
die niet allemaal met
elkaar overeenstemden.

843
00:51:01,290 --> 00:51:05,190
Bovendien had hij niet eens een
Griekse tekst van Openbaring.

844
00:51:05,190 --> 00:51:09,510
Daarom vertaalde hij de tekst van
Openbaring uit de Latijnse Vulgaat terug

845
00:51:09,510 --> 00:51:10,830
naar het Grieks.

846
00:51:10,830 --> 00:51:14,370
Hij maakte helemaal zelf
zijn eigen Griekse versie.

847
00:51:14,370 --> 00:51:20,310
Dat is de Textus Receptus waarop de King
James en de New King James zijn gebaseerd.

848
00:51:20,310 --> 00:51:23,970
Ik heb geen ernstige bezwaren
tegen de Textus Receptus,

849
00:51:23,970 --> 00:51:28,590
maar ik vind het altijd vreemd om mensen
te horen doen alsof de Textus Receptus

850
00:51:28,590 --> 00:51:32,370
vanuit de oudheid onveranderd
aan ons is overgeleverd.

851
00:51:32,370 --> 00:51:35,670
Dan denk ik: ‘Weet je niet
waar die vandaan komt?

852
00:51:35,670 --> 00:51:39,450
Weet je niet hoe die geschreven
is? Wat denk je eigenlijk?’

853
00:51:39,450 --> 00:51:42,810
Feit is dat er duizenden handschriften
van het Nieuwe Testament zijn.

854
00:51:42,810 --> 00:51:45,510
Alles wat ik over de
Textus Receptus heb gezegd,

855
00:51:45,510 --> 00:51:48,210
heeft betrekking op het Nieuwe Testament.

856
00:51:48,210 --> 00:51:51,990
Daarnaast zijn er talrijke
handschriften van het Oude Testament,

857
00:51:51,990 --> 00:51:55,890
en die stemmen niet allemaal woord
voor woord met elkaar overeen.

858
00:51:55,890 --> 00:51:59,610
Maar dat is geen bezwaar tegen
de inspiratie van de Schrift.

859
00:51:59,610 --> 00:52:04,890
Het is alleen een constatering over hoe
mensen geschreven documenten bewaren door

860
00:52:04,890 --> 00:52:08,790
ze over te schrijven, en
daarbij soms fouten maken.

861
00:52:08,790 --> 00:52:11,850
Maar die fouten zijn
zo onbeduidend dat het

862
00:52:11,850 --> 00:52:15,450
vreemd is als iemand zich daardoor
van zijn stuk laat brengen.

863
00:52:15,450 --> 00:52:20,130
Ik weet niet waarom iemand zich zorgen zou
maken als we het oorspronkelijke aantal

864
00:52:20,130 --> 00:52:23,550
paardenstallen van Salomo
niet meer zouden weten.

865
00:52:23,550 --> 00:52:26,670
Die informatie heeft voor ons geen waarde.

866
00:52:26,670 --> 00:52:29,430
Het is alleen een historisch gegeven.

867
00:52:29,430 --> 00:52:34,770
Zelfs voor Salomo was het niet van waarde,
aangezien hij nooit oorlogen voerde.

868
00:52:34,770 --> 00:52:36,930
Ze waren alleen voor de pronk.

869
00:52:36,930 --> 00:52:40,230
Dus ik heb er helemaal geen moeite
mee dat iemand in 1 Koningen

870
00:52:40,230 --> 00:52:42,990
het verkeerde getal heeft overgeschreven.

871
00:52:42,990 --> 00:52:49,590
Het was 4.000, maar iemand schreef het
verkeerd over en toen stond er 40.000.

872
00:52:49,590 --> 00:52:52,530
Er werd een nul toegevoegd of zoiets.

873
00:52:52,530 --> 00:52:55,830
Het is niet moeilijk om je voor
te stellen hoe dat kan gebeuren,

874
00:52:55,830 --> 00:53:00,030
en het is iets waar ik me op geen
enkele manier ongerust over maak.

875
00:53:00,030 --> 00:53:04,530
Soms zien mensen de Bijbel als
een magisch boek. Echt waar.

876
00:53:04,530 --> 00:53:08,310
Ze denken echt gewoon dat
het boek een magisch boek is

877
00:53:08,310 --> 00:53:12,390
dat bij God vandaan naar beneden
is gevallen, tussen leren kaften.

878
00:53:12,390 --> 00:53:17,790
Ze zijn niet echt bekend met hoe de Bijbel
is ontstaan, hoe die bewaard is gebleven,

879
00:53:17,790 --> 00:53:22,530
hoe die is verzameld, hoe de handschriften
worden bestudeerd, enzovoort.

880
00:53:22,530 --> 00:53:24,570
Zo eenvoudig is het gewoon niet.

881
00:53:24,570 --> 00:53:29,070
Maar het is ook geen probleem, want we
hebben uitstekende wetenschappers die alle

882
00:53:29,070 --> 00:53:32,130
uitstekende handschriften
met elkaar vergelijken.

883
00:53:32,130 --> 00:53:35,610
Zij hebben er nauwelijks moeite
mee om vast te stellen wat de beste

884
00:53:35,610 --> 00:53:37,890
lezing van elke passage is.

885
00:53:37,890 --> 00:53:40,290
Er zijn wel verschillen
tussen de handschriften,

886
00:53:40,290 --> 00:53:43,890
doordat de mensen die ze maakten
iets verkeerd overschreven,

887
00:53:43,890 --> 00:53:48,210
iets verkeerd spelden, de woordvolgorde
veranderden of iets kleins van

888
00:53:48,210 --> 00:53:49,590
die aard deden.

889
00:53:49,590 --> 00:53:54,090
Om je een idee te geven van de aard van
de handschriften van het Oude Testament:

890
00:53:54,090 --> 00:53:58,350
honderden jaren lang waren de oudste
handschriften van het Oude Testament

891
00:53:58,350 --> 00:54:03,090
waarover we beschikten de Masoretische
tekst, en die dateerden van rond het jaar

892
00:54:03,090 --> 00:54:05,070
1000 na Christus.

893
00:54:05,070 --> 00:54:07,650
Dat wil zeggen dat de Masoretische tekst,

894
00:54:07,650 --> 00:54:12,030
een Hebreeuws handschrift van het Oude
Testament, het oudste dat we hadden,

895
00:54:12,030 --> 00:54:15,450
van rond het jaar 1008 na Christus was.

896
00:54:15,450 --> 00:54:18,690
We hadden nieuwere; oudere hadden we niet.

897
00:54:18,690 --> 00:54:20,490
Denk daar nu eens over na.

898
00:54:20,490 --> 00:54:24,990
Het Oude Testament is geschreven
in de periode vóór Christus.

899
00:54:24,990 --> 00:54:28,950
Handschriften die in 1008 werden
geschreven of tot stand kwamen,

900
00:54:28,950 --> 00:54:33,330
zijn dus late afschriften van een
document dat tegen die tijd al meer dan

901
00:54:33,330 --> 00:54:35,910
1.500 jaar was overgeschreven.

902
00:54:35,910 --> 00:54:39,990
Veel mensen nemen daarom aan dat je er
niet echt op kunt vertrouwen dat die tekst

903
00:54:39,990 --> 00:54:41,790
erg getrouw is aan het origineel.

904
00:54:41,790 --> 00:54:44,790
Niemand weet immers hoeveel
overschrijffouten er in de loop van de

905
00:54:44,790 --> 00:54:46,590
tijd kunnen zijn ontstaan.

906
00:54:46,590 --> 00:54:50,730
Maar toen werden de Dode Zeerollen
gevonden, en dat was heel nuttig,

907
00:54:50,730 --> 00:54:52,770
want de Dode Zeerollen bevatten ook

908
00:54:52,770 --> 00:54:55,890
Hebreeuwse afschriften
van het Oude Testament.

909
00:54:55,890 --> 00:55:00,150
De Dode Zeerollen zijn in de eerste
eeuw na Christus tot stand gekomen.

910
00:55:00,150 --> 00:55:04,890
Dat betekent dat men, toen men de Dode
Zeerollen kon openen en de afschriften van

911
00:55:04,890 --> 00:55:09,510
het Oude Testament daarin kon lezen,
een handschrift van de Hebreeuwse Bijbel

912
00:55:09,510 --> 00:55:13,470
las dat duizend jaar ouder
was dan de Masoretische tekst.

913
00:55:13,470 --> 00:55:18,330
Dat betekent dat de Dode Zeerollen de
Hebreeuwse tekst hebben bewaard in een

914
00:55:18,330 --> 00:55:21,750
vorm zoals die in de tijd
van Christus bekend was.

915
00:55:21,750 --> 00:55:25,830
De Masoretische tekst bewaarde
daarentegen een vorm van de tekst

916
00:55:25,830 --> 00:55:28,410
zoals die duizend jaar later bekend was,

917
00:55:28,410 --> 00:55:31,470
en we hadden niets uit de
tussenliggende periode.

918
00:55:31,470 --> 00:55:36,210
Maar toen men de Dode Zeerollen en de
Masoretische tekst met elkaar vergeleek,

919
00:55:36,210 --> 00:55:40,830
waren ze voor 95 procent
hetzelfde, woord voor woord.

920
00:55:40,830 --> 00:55:44,430
Hoewel ze in die tussenliggende
duizend jaar waren overgeschreven,

921
00:55:44,430 --> 00:55:47,250
was er niet meer dan 5 procent verschil.

922
00:55:47,250 --> 00:55:51,510
Men zegt dat de verschillen die er
waren, onbelangrijke punten betroffen,

923
00:55:51,510 --> 00:55:56,970
zoals het verschil tussen 40.000
en 4.000 strijdwagens of zoiets.

924
00:55:56,970 --> 00:55:58,650
Dat soort kwesties.

925
00:55:58,650 --> 00:56:02,130
Niets wat echt van belang is voor
het geloof van een christen of zijn

926
00:56:02,130 --> 00:56:03,510
wandel met God.

927
00:56:03,510 --> 00:56:06,150
Zo is de Bijbel dus aan ons overgeleverd.

928
00:56:06,150 --> 00:56:11,610
Er zijn enkele gevallen, zoals we hebben
gezien, waarin er een man was, Elhanan,

929
00:56:11,610 --> 00:56:15,510
aan wie in 2 Samuel het doden
van Goliath wordt toegeschreven.

930
00:56:15,510 --> 00:56:17,370
In de Hebreeuwse handschriften staat:

931
00:56:17,370 --> 00:56:21,510
Er was opnieuw oorlog met de
Filistijnen in Gob, en Elhanan,

932
00:56:21,510 --> 00:56:25,170
de zoon van Jaäre-Oregim,
versloeg Beth-halachmi,

933
00:56:25,170 --> 00:56:27,570
die met Goliath uit Gath was.

934
00:56:27,570 --> 00:56:30,870
De schacht van zijn speer
was als een weversboom.

935
00:56:30,870 --> 00:56:35,730
Vertalersnoot: de bovenstaande Nederlandse
weergave wijkt af van de lezing die

936
00:56:35,730 --> 00:56:37,350
de spreker bespreekt.

937
00:56:37,350 --> 00:56:41,490
Hij zegt hier: ‘Elhanan
doodde Goliath uit Gath.’

938
00:56:41,490 --> 00:56:46,290
Zijn uitleg gaat over het ontbreken
van ‘de broer van’ in 2 Samuel

939
00:56:46,290 --> 00:56:48,870
tegenover de paralleltekst in Kronieken.

940
00:56:48,870 --> 00:56:51,930
Nu staat er in de parallelle
passage in Kronieken:

941
00:56:51,930 --> 00:56:56,910
Er was opnieuw oorlog met de Filistijnen,
en Elhanan, de zoon van Jaïr,

942
00:56:56,910 --> 00:57:00,510
versloeg Lachmi, de broer
van Goliath uit Gath.

943
00:57:00,510 --> 00:57:03,630
De schacht van zijn speer
was als een weversboom.

944
00:57:03,630 --> 00:57:06,450
wat vrijwel zeker de juiste lezing is.

945
00:57:06,450 --> 00:57:08,790
Maar in de handschriften van 2 Samuel

946
00:57:08,790 --> 00:57:13,350
waren de woorden ‘de broer
van’ overgeslagen, weggevallen.

947
00:57:13,350 --> 00:57:16,590
Een overschrijver had
verzuimd ze over te schrijven.

948
00:57:16,590 --> 00:57:20,190
Dus zoals het er in 2
Samuel staat, staat er:

949
00:57:20,190 --> 00:57:22,830
Elhanan heeft Goliath gedood.

950
00:57:22,830 --> 00:57:26,250
Nou, Elhanan heeft Goliath niet gedood.

951
00:57:26,250 --> 00:57:28,230
Dat heeft David gedaan.

952
00:57:28,230 --> 00:57:31,110
Gelukkig hebben we dus de
paralleltekst in Kronieken,

953
00:57:31,110 --> 00:57:34,290
waarin de oorspronkelijke
lezing bewaard is gebleven.

954
00:57:34,290 --> 00:57:36,810
Dat is waarschijnlijk ook hier het geval.

955
00:57:36,810 --> 00:57:40,830
Oorspronkelijk stond er één getal,
en een van de twee documenten bewaart

956
00:57:40,830 --> 00:57:42,690
het oorspronkelijke getal.

957
00:57:42,690 --> 00:57:45,450
In het andere lijkt een
fout te zijn gemaakt.

958
00:57:45,450 --> 00:57:49,590
Er zijn vernuftigere manieren om te
proberen te zeggen dat beide getallen

959
00:57:49,590 --> 00:57:52,170
kloppen, maar die lijken mij onnodig.

960
00:57:52,170 --> 00:57:53,670
Ze zijn gewoon niet nodig.

961
00:57:53,670 --> 00:57:57,690
Er is zo'n eenvoudig antwoord op,
waar niets tegen in te brengen is.

962
00:57:57,690 --> 00:58:00,510
Dat lijkt mij het voor de
hand liggende antwoord.

963
00:58:00,510 --> 00:58:03,930
Maar anderen zullen voor een
andere benadering kiezen.

964
00:58:03,930 --> 00:58:05,790
Nu vers 27:

965
00:58:05,790 --> 00:58:08,850
Die opzichters verzorgden,
ieder in zijn maand,

966
00:58:08,850 --> 00:58:13,470
het levensonderhoud van koning Salomo
en van iedereen die tot de tafel van

967
00:58:13,470 --> 00:58:15,570
koning Salomo naderde.

968
00:58:15,570 --> 00:58:17,910
Aan niets lieten zij het ontbreken.

969
00:58:17,910 --> 00:58:22,170
De gerst nu en het stro voor de
paarden en voor de snelle paarden

970
00:58:22,170 --> 00:58:26,430
brachten zij naar de plaats waar hij
was, ieder volgens zijn opdracht.

971
00:58:26,430 --> 00:58:30,990
God gaf Salomo wijsheid, zeer
veel inzicht en groot verstand,

972
00:58:30,990 --> 00:58:34,590
overvloedig als het zand dat
aan de oever van de zee is.

973
00:58:34,590 --> 00:58:39,690
De wijsheid van Salomo was groter dan de
wijsheid van alle mensen van het Oosten,

974
00:58:39,690 --> 00:58:42,150
en dan alle wijsheid van de Egyptenaren,

975
00:58:42,150 --> 00:58:46,530
Er waren in de hele oosterse wereld
en in heel Egypte wijze mannen die

976
00:58:46,530 --> 00:58:48,930
bekendstonden als filosofen.

977
00:58:48,930 --> 00:58:53,910
Mannen die spreuken voortbrachten en
dergelijke, zoals Salomo zelf ook deed.

978
00:58:53,910 --> 00:58:57,690
Maar volgens deze schrijver was
hij wijzer dan zij allemaal.

979
00:58:57,690 --> 00:59:02,610
En dat was ongetwijfeld terecht, want God
had gezegd dat Hij hem wijzer zou maken.

980
00:59:02,610 --> 00:59:08,610
ja, hij was wijzer dan alle mensen,
dan Ethan, de Ezrahiet, Heman,

981
00:59:08,610 --> 00:59:13,470
Chalcol en Darda, de zonen van
Mahol, en zijn naam was bekend bij

982
00:59:13,470 --> 00:59:15,570
alle heidenvolken rondom.

983
00:59:15,570 --> 00:59:20,070
Dat moeten heel scherpzinnige mannen zijn
geweest, al weten we niet wie ze waren.

984
00:59:20,070 --> 00:59:24,930
Maar zij waren de maatstaf voor
wijsheid, en Salomo overtrof hen.

985
00:59:24,930 --> 00:59:30,090
Ook sprak hij drieduizend spreuken uit en
waren er van hem duizend en vijf liederen.

986
00:59:30,090 --> 00:59:33,270
We hebben, geloof ik, minder dan duizend,

987
00:59:33,270 --> 00:59:37,950
zeker minder dan duizend spreuken
van Salomo in het boek Spreuken.

988
00:59:37,950 --> 00:59:42,150
Dus minstens twee derde van de
spreuken die hij schreef of uitsprak,

989
00:59:42,150 --> 00:59:44,130
is niet bewaard gebleven.

990
00:59:44,130 --> 00:59:47,250
In elk geval niet tot
op de dag van vandaag.

991
00:59:47,250 --> 00:59:50,190
Hij schreef heel veel liederen.

992
00:59:50,190 --> 00:59:54,330
We hebben er maar één van vastgelegd,
en dat staat op een cassettebandje,

993
00:59:54,330 --> 00:59:56,610
dus de kwaliteit is niet zo goed.

994
00:59:56,610 --> 00:59:59,430
Nee, het is vastgelegd in het Hooglied.

995
00:59:59,430 --> 01:00:01,710
Dat is het Hooglied van Salomo.

996
01:00:01,710 --> 01:00:05,670
Het wordt het Lied der liederen
genoemd, dat van Salomo is.

997
01:00:05,670 --> 01:00:09,450
Het was zijn lievelingslied van
alle duizend en vijf liederen

998
01:00:09,450 --> 01:00:11,550
waarvan we weten dat hij ze had.

999
01:00:11,550 --> 01:00:14,910
Van zijn liederen is er maar
één voor ons bewaard gebleven.

1000
01:00:14,910 --> 01:00:20,310
Hij sprak ook over de bomen, van de ceder,
die op de Libanon groeit, tot de hysop,

1001
01:00:20,310 --> 01:00:21,810
die uit de muur komt.

1002
01:00:21,810 --> 01:00:25,050
Hij sprak ook over het
vee, over de vogels,

1003
01:00:25,050 --> 01:00:28,110
over de kruipende dieren
en over de vissen.

1004
01:00:28,110 --> 01:00:32,430
Dat wil zeggen, de grootste
boom en het kleinste onkruid.

1005
01:00:32,430 --> 01:00:34,590
Hij was een natuuronderzoeker.

1006
01:00:34,590 --> 01:00:37,290
Sommige van zijn spreuken
verwijzen naar dieren,

1007
01:00:37,290 --> 01:00:40,530
zoals bijvoorbeeld de mier of de klipdas.

1008
01:00:40,530 --> 01:00:45,090
Soms worden er nog andere dieren
genoemd: het paard of het varken.

1009
01:00:45,090 --> 01:00:48,870
Maar afgezien van de spreuken hield
hij blijkbaar verhandelingen over deze

1010
01:00:48,870 --> 01:00:50,550
onderwerpen uit de natuur.

1011
01:00:50,550 --> 01:00:55,290
Met andere woorden, hij legde zich uit
belangstelling toe op het bestuderen van

1012
01:00:55,290 --> 01:00:57,390
bomen en planten en dieren.

1013
01:00:57,390 --> 01:01:00,810
Hij was een natuuronderzoeker, en
blijkbaar werd hij voor zijn tijd

1014
01:01:00,810 --> 01:01:03,870
behoorlijk deskundig
op die gebieden, zodat:

1015
01:01:03,870 --> 01:01:07,950
En uit alle volken kwamen er om naar
de wijsheid van Salomo te luisteren,

1016
01:01:07,950 --> 01:01:12,090
van alle koningen van de aarde die
van zijn wijsheid gehoord hadden.

1017
01:01:12,090 --> 01:01:13,650
Opnieuw die hyperbool:

1018
01:01:13,650 --> 01:01:15,570
alle koningen van de aarde.

1019
01:01:15,570 --> 01:01:18,270
Ik denk niet dat de koning
van de Maya's overkwam,

1020
01:01:18,270 --> 01:01:21,210
of de koning van de
Aboriginals in Australië.

1021
01:01:21,210 --> 01:01:23,610
Dit is duidelijk opnieuw een hyperbool.

1022
01:01:23,610 --> 01:01:28,170
En de reden dat ik daarop wijs, is
dat dit verhaal vol hyperbolen staat,

1023
01:01:28,170 --> 01:01:30,810
zoals dat doorgaans in
de Bijbel het geval is.

1024
01:01:30,810 --> 01:01:32,610
En dat is goed om te weten.

1025
01:01:32,610 --> 01:01:35,130
Het is belangrijk om
te weten, want er zijn

1026
01:01:35,130 --> 01:01:37,590
passages die we heel
anders zouden opvatten

1027
01:01:37,590 --> 01:01:41,250
als we de aanwezigheid van hyperbolen
in de Bijbel niet herkennen.

1028
01:01:41,250 --> 01:01:45,030
Zo werd Salomo internationaal
beroemd om zijn wijsheid,

1029
01:01:45,030 --> 01:01:50,790
om zijn rijkdom en om alles, de luister
van zijn koninkrijk. Sterker nog,

1030
01:01:50,790 --> 01:01:55,590
en Ik zeg u dat zelfs Salomo in al
zijn heerlijkheid niet gekleed ging als

1031
01:01:55,590 --> 01:01:56,850
één van deze.

1032
01:01:56,850 --> 01:02:01,830
De uitdrukking ‘Salomo in al zijn
heerlijkheid’ gebruikte Jezus

1033
01:02:01,830 --> 01:02:03,810
Zelf voor Salomo.

1034
01:02:03,810 --> 01:02:07,050
Ze beschrijft de luister
en de eer die hij genoot.

1035
01:02:07,050 --> 01:02:10,770
Ik wil alleen even wijzen op het
gebied waarover hij regeerde,

1036
01:02:10,770 --> 01:02:15,630
op de grenzen die bijvoorbeeld in vers
21 van dit hoofdstuk worden genoemd:

1037
01:02:15,630 --> 01:02:20,010
Salomo heerste over alle
koninkrijken van de rivier de Eufraat

1038
01:02:20,010 --> 01:02:24,510
tot het land van de Filistijnen
en tot aan de grens van Egypte.

1039
01:02:24,510 --> 01:02:29,070
Zij brachten geschenken en dienden
Salomo al de dagen van zijn leven.

1040
01:02:29,070 --> 01:02:32,010
Dit zijn in wezen dezelfde
grenzen waarover God met

1041
01:02:32,010 --> 01:02:33,990
Abraham sprak toen Hij zei:

1042
01:02:33,990 --> 01:02:39,270
Want al het land dat u ziet, zal Ik voor
eeuwig aan u en uw nageslacht geven.

1043
01:02:39,270 --> 01:02:43,710
Vertalersnoot: de spreker geeft
hier alleen de korte parafrase

1044
01:02:43,710 --> 01:02:48,150
‘Ik zal uw nageslacht al dit
land geven’, zonder versnummer.

1045
01:02:48,150 --> 01:02:54,390
Het bovenstaande Nederlandse citaat is
een ruimere weergave bij Genesis 13:15.

1046
01:02:54,390 --> 01:02:57,690
De spreker noemt hier niet
de woorden ‘voor eeuwig’;

1047
01:02:57,690 --> 01:03:00,990
dit vers somt ook niet de
eerder besproken grenzen op.

1048
01:03:00,990 --> 01:03:05,490
En hoewel dit hele genoemde gebied
geen deel werd van Israël als zodanig,

1049
01:03:05,490 --> 01:03:08,970
werd het wel deel van het
rijk waarover Israël heerste.

1050
01:03:08,970 --> 01:03:12,510
En daarom heeft God hun al
dit land wel degelijk gegeven.

1051
01:03:12,510 --> 01:03:14,370
En ze hadden er macht over.

1052
01:03:14,370 --> 01:03:16,050
Ze regeerden erover.

1053
01:03:16,050 --> 01:03:18,990
En zo heeft God Zijn belofte
wel degelijk vervuld door

1054
01:03:18,990 --> 01:03:23,790
Israël al het land te geven waarvan Hij
had gezegd dat Hij het hun zou geven.

1055
01:03:23,790 --> 01:03:27,450
En dat wordt hier alleen genoemd omdat
er mensen zijn die zeggen dat dit

1056
01:03:27,450 --> 01:03:29,070
niet is gebeurd.

1057
01:03:29,070 --> 01:03:32,070
Vooral aanhangers van de
bedelingenleer zeggen dat God

1058
01:03:32,070 --> 01:03:36,570
Israël nooit al het land heeft
gegeven dat Hij Abraham had beloofd.

1059
01:03:36,570 --> 01:03:39,510
Israël heeft nooit tot
aan de Eufraat gereikt.

1060
01:03:39,510 --> 01:03:41,190
Maar ze hebben ongelijk.

1061
01:03:41,190 --> 01:03:44,070
De Bijbel zegt dat Hij
het wel heeft gedaan.

1062
01:03:44,070 --> 01:03:47,130
En daarom zijn er hierover
niet noodzakelijkerwijs

1063
01:03:47,130 --> 01:03:50,910
onvervulde beloften die nog in de
toekomst vervuld moeten worden,

1064
01:03:50,910 --> 01:03:53,430
wat sommige mensen op grond
van die informatie beweren.