1
00:00:01,950 --> 00:00:04,530
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,530 --> 00:00:09,810
Deze keer behandelen
we 2 Koningen 21 en 22.

3
00:00:09,810 --> 00:00:14,550
In 2 Koningen hoofdstuk 21 hebben
we het verhaal van Manasse,

4
00:00:14,550 --> 00:00:17,670
de slechtste koning die
Juda ooit heeft gehad.

5
00:00:17,670 --> 00:00:20,670
En hij zat niet ver van het
einde van de reeks koningen.

6
00:00:20,670 --> 00:00:25,890
Hoewel er na de slechte regering van
Manasse nog een goede koning kwam, Josia,

7
00:00:25,890 --> 00:00:30,870
die heel grondige hervormingen
doorvoerde, zoals ook Hizkia had gedaan,

8
00:00:30,870 --> 00:00:33,930
was het helaas te weinig en te laat.

9
00:00:33,930 --> 00:00:37,950
Want God rekende Juda de
zonden van Manasse aan.

10
00:00:37,950 --> 00:00:41,670
Het kwam door de zonden van
Manasse, niet uitsluitend,

11
00:00:41,670 --> 00:00:47,010
maar wel voor een heel groot deel, dat
Juda onder het oordeel kwam dat hen later

12
00:00:47,010 --> 00:00:51,030
trof, toen Babylon hen
in ballingschap voerde.

13
00:00:51,030 --> 00:00:54,150
Manasse was twaalf jaar
oud toen hij koning werd,

14
00:00:54,150 --> 00:00:57,630
en hij regeerde vijfenvijftig
jaar in Jeruzalem.

15
00:00:57,630 --> 00:01:00,150
Een van de redenen waarom
hij zo schadelijk was,

16
00:01:00,150 --> 00:01:02,370
is dat hij zo lang regeerde.

17
00:01:02,370 --> 00:01:06,270
Hij kwam zo jong op de troon,
en omdat hij niet goed was,

18
00:01:06,270 --> 00:01:11,790
had hij meer dan een halve eeuw om kwaad
te bedrijven en de cultuur van Juda op een

19
00:01:11,790 --> 00:01:14,730
uiterst negatieve manier te beïnvloeden.

20
00:01:14,730 --> 00:01:17,970
Aangezien hij twaalf jaar
oud was toen Hizkia stierf,

21
00:01:17,970 --> 00:01:21,870
is het duidelijk dat hij drie jaar
nadat Hizkia van zijn ziekte was

22
00:01:21,870 --> 00:01:24,030
genezen, geboren werd.

23
00:01:24,030 --> 00:01:29,430
Hizkia was, zoals het vorige hoofdstuk
ons vertelt, dodelijk ziek geweest.

24
00:01:29,430 --> 00:01:32,730
En God had hem door de
profeet Jesaja gezegd:

25
00:01:32,730 --> 00:01:36,690
In die dagen werd Hizkia
ziek, tot stervens toe.

26
00:01:36,690 --> 00:01:42,930
Toen kwam de profeet Jesaja, de zoon
van Amoz, bij hem en zei tegen hem:

27
00:01:42,930 --> 00:01:49,590
Zo zegt de HEERE: Regel de zaken van uw
huis, want u zult sterven en niet leven.

28
00:01:49,590 --> 00:01:54,210
Maar Hizkia had in plaats daarvan om
verlenging van zijn leven gebeden,

29
00:01:54,210 --> 00:01:55,770
en God zei:

30
00:01:55,770 --> 00:02:00,150
En Ik zal vijftien jaar aan
uw levens dagen toevoegen,

31
00:02:00,150 --> 00:02:04,950
en zal u uit de hand van de koning
van Assyrië redden, evenals deze stad;

32
00:02:04,950 --> 00:02:10,170
Ik zal deze stad beschermen omwille van
Mij en omwille van Mijn dienaar David.

33
00:02:10,170 --> 00:02:11,910
wat Hij ook deed.

34
00:02:11,910 --> 00:02:17,010
Hizkia stierf vijftien jaar later en
liet een twaalfjarige zoon achter,

35
00:02:17,010 --> 00:02:19,830
die duidelijk tijdens die
verlenging was geboren.

36
00:02:19,830 --> 00:02:22,050
En het is heel gemakkelijk te zien dat

37
00:02:22,050 --> 00:02:25,230
Juda zonder hem veel
beter af zou zijn geweest.

38
00:02:25,230 --> 00:02:26,490
Er staat:

39
00:02:26,490 --> 00:02:29,550
Manasse was twaalf jaar
oud toen hij koning werd,

40
00:02:29,550 --> 00:02:32,910
en hij regeerde vijfenvijftig
jaar in Jeruzalem.

41
00:02:32,910 --> 00:02:35,670
De naam van zijn moeder was Hefziba.

42
00:02:35,670 --> 00:02:38,670
Hij deed wat slecht was
in de ogen van de HEERE,

43
00:02:38,670 --> 00:02:43,410
overeenkomstig de gruweldaden van de
heidenvolken die de HEERE van voor de ogen

44
00:02:43,410 --> 00:02:45,630
van de Israëlieten verdreven had.

45
00:02:45,630 --> 00:02:49,230
Dus hij nam alle slechte
praktijken van de Kanaänieten over.

46
00:02:49,230 --> 00:02:54,270
Hij herbouwde de offer hoogten die
Hizkia, zijn vader, vernield had;

47
00:02:54,270 --> 00:02:59,190
hij richtte altaren op voor de Baäl,
maakte een gewijde paal zoals Achab,

48
00:02:59,190 --> 00:03:04,350
de koning van Israël, gemaakt had, en boog
zich neer voor heel het leger aan de hemel

49
00:03:04,350 --> 00:03:05,670
en diende het.

50
00:03:05,670 --> 00:03:09,390
wat natuurlijk ook Achab in het
noordelijke koninkrijk had gedaan,

51
00:03:09,390 --> 00:03:11,490
onder invloed van Izebel.

52
00:03:11,490 --> 00:03:15,030
Blijkbaar kwam hij nooit een
gruwel tegen die hem niet beviel.

53
00:03:15,030 --> 00:03:18,870
Wat de heidenen ook maar konden
aanbidden, hij werd er een aanbidder van,

54
00:03:18,870 --> 00:03:23,790
met inbegrip van de sterren aan
de hemel, Baäl, Asjerapalen,

55
00:03:23,790 --> 00:03:26,610
alle goden van de
Kanaänieten en wat dan ook.

56
00:03:26,610 --> 00:03:31,590
Verder bouwde hij altaren in het huis van
de HEERE, waarvan de HEERE gezegd had:

57
00:03:31,590 --> 00:03:35,130
In Jeruzalem zal Ik Mijn Naam vestigen.

58
00:03:35,130 --> 00:03:39,030
Verder bouwde hij altaren voor
heel het leger aan de hemel

59
00:03:39,030 --> 00:03:41,910
in beide voorhoven van
het huis van de HEERE.

60
00:03:41,910 --> 00:03:45,570
Blijkbaar de buitenste voorhof
en de binnenste voorhof.

61
00:03:45,570 --> 00:03:50,550
Hij liet zijn zoon door het vuur gaan,
duidde wolken en deed aan wichelarij.

62
00:03:50,550 --> 00:03:54,270
Ook stelde hij dodenbezweerders
en waarzeggers aan.

63
00:03:54,270 --> 00:03:59,490
Hij deed zeer veel kwaad in de ogen van
de HEERE, om Hem tot toorn te verwekken.

64
00:03:59,490 --> 00:04:03,690
wat betekent dat hij zijn
levende zonen aan Molech offerde

65
00:04:03,690 --> 00:04:05,910
als levende brandoffers.

66
00:04:05,910 --> 00:04:10,530
Deze lijst van dingen die Manasse deed,
lijkt heel sterk op de lijst die wordt

67
00:04:10,530 --> 00:04:15,930
gegeven van de dingen die Israël deed
als reden waarom Hij Israël vernietigde.

68
00:04:15,930 --> 00:04:20,790
Als je terugkijkt naar 2 Koningen
hoofdstuk 17, vanaf vers 9,

69
00:04:20,790 --> 00:04:25,830
dan zien we dat ons hier wordt verteld
waarom God hen aan de Assyriërs overgaf

70
00:04:25,830 --> 00:04:29,070
en waarom ze werden vernietigd. Er staat:

71
00:04:29,070 --> 00:04:33,630
De Israëlieten hadden dingen bedacht
die niet juist zijn tegenover de HEERE,

72
00:04:33,630 --> 00:04:38,310
hun God; zij hadden in al hun steden
offer hoogten voor zich gebouwd,

73
00:04:38,310 --> 00:04:41,910
van de wachttoren af tot
de versterkte steden toe.

74
00:04:41,910 --> 00:04:45,990
Zij hadden gewijde stenen en
gewijde palen voor zich opgericht,

75
00:04:45,990 --> 00:04:50,430
op elke hoge heuvel en
onder elke bladerrijke boom.

76
00:04:50,430 --> 00:04:54,630
Zij hadden daar, op alle offer
hoogten, reukoffers gebracht,

77
00:04:54,630 --> 00:04:59,671
zoals de heidenvolken die de HEERE
had weggevoerd, van vóór hun ogen .

78
00:04:59,671 --> 00:05:04,170
Zij hadden slechte dingen gedaan
om de HEERE tot toorn te verwekken.

79
00:05:04,170 --> 00:05:05,310
Vers 12:

80
00:05:05,310 --> 00:05:09,870
Zij hadden de stinkgoden gediend,
waarvan de HEERE tegen hen gezegd had:

81
00:05:09,870 --> 00:05:11,490
U mag dit niet doen.

82
00:05:11,490 --> 00:05:12,810
Vers 15:

83
00:05:12,810 --> 00:05:16,230
Ook verwierpen zij Zijn
verordeningen en Zijn verbond,

84
00:05:16,230 --> 00:05:19,890
dat Hij met hun vaderen gesloten
had, en Zijn getuigenissen,

85
00:05:19,890 --> 00:05:22,170
waarmee Hij hen gewaarschuwd had.

86
00:05:22,170 --> 00:05:27,090
Zij gingen de nietige afgoden
achterna, zodat zij zelf nietig werden.

87
00:05:27,090 --> 00:05:30,391
Ze gingen de heidenvolken
achterna die rondom hen woonden ,

88
00:05:30,391 --> 00:05:33,750
terwijl de HEERE hun geboden
had niet te doen als zij.

89
00:05:33,750 --> 00:05:35,250
Midden in dat vers:

90
00:05:35,250 --> 00:05:39,150
Ze liepen achter afgoden aan
en werden afgodendienaars.

91
00:05:39,150 --> 00:05:41,910
Ze gingen de volken om hen heen achterna.

92
00:05:41,910 --> 00:05:43,170
Vers 16:

93
00:05:43,170 --> 00:05:46,830
Ja, zij verlieten al de
geboden van de HEERE, hun God,

94
00:05:46,830 --> 00:05:50,670
en maakten gegoten beelden
voor zich: twee kalveren.

95
00:05:50,670 --> 00:05:55,170
Ze maakten gewijde palen, bogen zich
voor heel het leger aan de hemel neer en

96
00:05:55,170 --> 00:05:56,730
dienden de Baäl.

97
00:05:56,730 --> 00:06:00,330
Ook deden zij hun zonen en
dochters door het vuur gaan,

98
00:06:00,330 --> 00:06:03,570
pleegden waarzeggerijen
en deden aan wichelarij,

99
00:06:03,570 --> 00:06:06,930
en verkochten zich om te doen wat
slecht was in de ogen van de HEERE

100
00:06:06,930 --> 00:06:08,850
en Hem tot toorn te verwekken.

101
00:06:08,850 --> 00:06:10,050
enzovoort.

102
00:06:10,050 --> 00:06:13,470
De lijst is bijna identiek aan
de dingen die Manasse deed.

103
00:06:13,470 --> 00:06:16,590
Toch worden deze dingen
gegeven als de reden waarom God

104
00:06:16,590 --> 00:06:21,270
Israël uiteindelijk overgaf aan de
volledige vernietiging door de Assyriërs.

105
00:06:21,270 --> 00:06:24,510
Nu roept Manasse diezelfde
vernietiging over Juda af.

106
00:06:24,510 --> 00:06:29,190
Vers 7, 2 Koningen 21:7:

107
00:06:29,190 --> 00:06:32,550
Hij zette ook een beeld van
Asjera dat hij gemaakt had,

108
00:06:32,550 --> 00:06:37,770
in het huis waarvan de HEERE gezegd
had tegen David en zijn zoon Salomo:

109
00:06:37,770 --> 00:06:43,230
In dit huis en in Jeruzalem, dat Ik uit
alle stammen van Israël verkozen heb,

110
00:06:43,230 --> 00:06:45,930
zal Ik voor eeuwig Mijn Naam vestigen.

111
00:06:45,930 --> 00:06:49,830
dat is de vrouw van Baäl in
de Kanaänitische godsdienst,

112
00:06:49,830 --> 00:06:52,350
De schrijver herinnert
ons er hier aan dat God

113
00:06:52,350 --> 00:06:56,250
bijzonder veel belang had gehecht
aan de heiligheid van Jeruzalem

114
00:06:56,250 --> 00:06:58,350
en van het huis van God daar.

115
00:06:58,350 --> 00:07:03,330
En Hij had gezegd dat als ze gehoorzaam
waren aan alles wat Mozes had gezegd,

116
00:07:03,330 --> 00:07:06,330
ze niet onder de volken
zouden hoeven rondzwerven.

117
00:07:06,330 --> 00:07:10,110
De schrijver geeft hier natuurlijk te
kennen dat ze dit hebben overtreden,

118
00:07:10,110 --> 00:07:13,590
en dat ze nu onder de volken
zullen moeten rondzwerven.

119
00:07:13,590 --> 00:07:18,210
God zal hen wegvoeren, zoals
Hij ook Israël heeft weggevoerd.

120
00:07:18,210 --> 00:07:20,970
Dit zou niet tijdens het
leven van Manasse gebeuren,

121
00:07:20,970 --> 00:07:24,930
en ook niet tijdens dat van zijn
zoon of van de zonen van zijn zoon,

122
00:07:24,930 --> 00:07:27,630
maar het gebeurde binnen
enkele generaties.

123
00:07:27,630 --> 00:07:31,110
Maar zij luisterden niet,
want Manasse deed hen dwalen,

124
00:07:31,110 --> 00:07:35,910
zodat zij erger deden dan de heidenvolken
die de HEERE van voor de ogen van de

125
00:07:35,910 --> 00:07:37,890
Israëlieten weggevaagd had.

126
00:07:37,890 --> 00:07:40,410
Ze waren erger dan de Kanaänieten.

127
00:07:40,410 --> 00:07:45,450
God had in Leviticus gezegd dat het
land de Kanaänieten uitspuwde vanwege de

128
00:07:45,450 --> 00:07:48,690
gruweldaden die ze bedreven. En God zei:

129
00:07:48,690 --> 00:07:53,310
Maar ú moet Mijn verordeningen
en Mijn bepalingen in acht nemen.

130
00:07:53,310 --> 00:07:58,050
U mag geen enkele van die gruweldaden
doen, de ingezetene van het land niet,

131
00:07:58,050 --> 00:08:01,590
en ook de vreemdeling niet
die in uw midden verblijft.

132
00:08:01,590 --> 00:08:06,510
Want de mensen in dit land die er vóór u
waren, hebben al die gruweldaden gedaan,

133
00:08:06,510 --> 00:08:09,150
zodat het land onrein geworden is.

134
00:08:09,150 --> 00:08:12,810
Laat het land u niet uitspuwen,
omdat u het verontreinigt,

135
00:08:12,810 --> 00:08:16,830
zoals het het heidenvolk dat er
vóór u was, uitgespuwd heeft.

136
00:08:16,830 --> 00:08:20,010
Ze doen dus nog ergere dingen
dan de Kanaänieten deden.

137
00:08:20,010 --> 00:08:24,390
In feite dagen ze God uit om
Zijn dreigementen waar te maken.

138
00:08:24,390 --> 00:08:29,730
Maar God is een vrijgevige,
genadige en vergevingsgezinde God,

139
00:08:29,730 --> 00:08:31,950
en Hij wordt niet snel toornig.

140
00:08:31,950 --> 00:08:37,110
Hoewel ze alles doen wat Hem het recht
zou geven hen uit het land te verdrijven,

141
00:08:37,110 --> 00:08:40,110
geeft Hij hun meer tijd
om zich te bekeren.

142
00:08:40,110 --> 00:08:45,090
In het geval van Manasse had dat inderdaad
resultaat, want hij bekeerde zich,

143
00:08:45,090 --> 00:08:47,490
al vertelt Koningen ons dat niet.

144
00:08:47,490 --> 00:08:49,530
Kronieken doet dat wel.

145
00:08:49,530 --> 00:08:51,030
Vers 10 zegt:

146
00:08:51,030 --> 00:08:56,430
Toen sprak de HEERE door de dienst van
Zijn dienaren, de profeten: Omdat Manasse,

147
00:08:56,430 --> 00:09:00,510
de koning van Juda, deze
gruweldaden gedaan heeft,

148
00:09:00,510 --> 00:09:05,730
erger dan al wat de Amorieten gedaan
hebben, die er vóór hem geweest zijn, ja,

149
00:09:05,730 --> 00:09:10,950
ook Juda door zijn stinkgoden heeft doen
zondigen — daarom, zo zegt de HEERE,

150
00:09:10,950 --> 00:09:16,470
de God van Israël: Zie, Ik ga onheil
over Jeruzalem en Juda brengen,

151
00:09:16,470 --> 00:09:20,610
zodat bij ieder die het hoort,
zijn beide oren zullen tuiten.

152
00:09:20,610 --> 00:09:25,290
Je oren zullen pijn doen als je hoort wat
voor verschrikkelijke dingen Ik ga doen.

153
00:09:25,290 --> 00:09:29,130
De mensen die erover horen,
hun oren zullen tuiten.

154
00:09:29,130 --> 00:09:32,730
Het zal zo'n ongewoon
en zwaar oordeel zijn.

155
00:09:32,730 --> 00:09:37,590
Ik zal over Jeruzalem het meetlint van
Samaria uitstrekken en het paslood van het

156
00:09:37,590 --> 00:09:39,030
huis van Achab.

157
00:09:39,030 --> 00:09:43,830
Ik zal Jeruzalem schoonvegen
zoals men een schotel schoonveegt:

158
00:09:43,830 --> 00:09:47,550
men veegt hem schoon en
keert hem ondersteboven.

159
00:09:47,550 --> 00:09:49,290
Dat is het schietlood.

160
00:09:49,290 --> 00:09:53,190
Ik ga de rechtschapenheid van het
volk meten aan dezelfde maatstaf

161
00:09:53,190 --> 00:09:56,550
waarmee Ik het oordeel over het
huis van Achab heb afgemeten.

162
00:09:56,550 --> 00:10:01,590
Je veegt een schotel natuurlijk schoon
nadat al het eten ervan is opgegeten en er

163
00:10:01,590 --> 00:10:03,510
alleen nog maar afval op ligt.

164
00:10:03,510 --> 00:10:06,270
Dus je veegt het afval eraf.

165
00:10:06,270 --> 00:10:11,010
Als je een schotel schoonmaakt, veeg
je alles eraf wat niet is opgegeten,

166
00:10:11,010 --> 00:10:13,110
de dingen die je niet zou eten.

167
00:10:13,110 --> 00:10:17,550
De pitten en dat soort dingen die je
uit het eten uitspuugt en laat liggen,

168
00:10:17,550 --> 00:10:18,990
dat is afval.

169
00:10:18,990 --> 00:10:24,150
Dus Ik ga het afval van deze
schotel, Jeruzalem, verwijderen.

170
00:10:24,150 --> 00:10:27,930
Ik ga hem schoonvegen
en ondersteboven keren.

171
00:10:27,930 --> 00:10:32,970
Dat betekent dat Ik alle inwoners eraf zal
schudden en dat ze verdwenen zullen zijn.

172
00:10:32,970 --> 00:10:36,150
Ik zal het overblijfsel
van Mijn eigendom verlaten

173
00:10:36,150 --> 00:10:39,210
en hen in de hand van hun vijanden geven.

174
00:10:39,210 --> 00:10:43,590
Zij zullen tot plundering en tot
buit worden voor al hun vijanden,

175
00:10:43,590 --> 00:10:49,350
omdat zij gedaan hebben wat slecht was in
Mijn ogen en Mij tot toorn verwekt hebben,

176
00:10:49,350 --> 00:10:54,270
vanaf de dag dat hun vaderen uit
Egypte gegaan zijn, tot op deze dag.

177
00:10:54,270 --> 00:10:55,350
Hij zegt:

178
00:10:55,350 --> 00:10:58,650
Ik ga de mensen die over
zijn in de steek laten.

179
00:10:58,650 --> 00:11:02,070
Bij alle profeten van het
Oude Testament maakt God,

180
00:11:02,070 --> 00:11:07,350
wanneer Hij het oordeel over een volk
uitspreekt, of dat nu Israël of Juda is,

181
00:11:07,350 --> 00:11:10,530
altijd een uitzondering
voor het overblijfsel.

182
00:11:10,530 --> 00:11:12,330
Er wordt altijd gesproken over een

183
00:11:12,330 --> 00:11:15,210
overblijfsel van
rechtvaardigen onder het volk.

184
00:11:15,210 --> 00:11:17,910
Zij zullen gezegend worden
in plaats van vervloekt,

185
00:11:17,910 --> 00:11:22,050
en in plaats van de straf te
ondergaan zullen ze gespaard worden.

186
00:11:22,050 --> 00:11:26,310
Maar in dit geval klinkt het alsof
Hij het overblijfsel gaat straffen,

187
00:11:26,310 --> 00:11:28,710
omdat ook zij goddeloos zijn.

188
00:11:28,710 --> 00:11:31,650
Het is duidelijk dat
het woord ‘overblijfsel’

189
00:11:31,650 --> 00:11:34,110
hier niet in dezelfde
betekenis wordt gebruikt.

190
00:11:34,110 --> 00:11:39,450
Het overblijfsel betekent hier dat van de
twaalf stammen alleen Juda nog over is.

191
00:11:39,450 --> 00:11:43,470
De tien stammen in het noorden
zijn weggevaagd, en Juda, het volk,

192
00:11:43,470 --> 00:11:45,150
is het overblijfsel.

193
00:11:45,150 --> 00:11:51,090
Het enige deel dat nog bestaat, het enige
overgebleven deel van Israël, is Juda.

194
00:11:51,090 --> 00:11:54,150
Hij heeft het niet over het
rechtvaardige overblijfsel.

195
00:11:54,150 --> 00:11:58,650
Hij heeft het eenvoudigweg over het
volk Israël als afstammingsgroep.

196
00:11:58,650 --> 00:12:03,390
Alles wat er na de val van het noordelijke
koninkrijk nog over is, is Juda.

197
00:12:03,390 --> 00:12:08,790
Dat bedoelt Hij dus met het overblijfsel,
niet het godvruchtige overblijfsel.

198
00:12:08,790 --> 00:12:10,530
Dan vers 16:

199
00:12:10,530 --> 00:12:14,250
Bovendien vergoot Manasse
heel veel onschuldig bloed,

200
00:12:14,250 --> 00:12:19,230
totdat hij Jeruzalem daarmee vervuld had,
van het ene einde tot het andere einde,

201
00:12:19,230 --> 00:12:23,370
afgezien van zijn andere zonde,
waarmee hij Juda deed zondigen,

202
00:12:23,370 --> 00:12:26,790
door te doen wat slecht was
in de ogen van de HEERE.

203
00:12:26,790 --> 00:12:30,450
Het vergieten van onschuldig bloed
zou kunnen verwijzen naar het

204
00:12:30,450 --> 00:12:32,010
offeren van baby's.

205
00:12:32,010 --> 00:12:34,890
De profeten spraken vaak over degenen die

206
00:12:34,890 --> 00:12:39,090
Molech aanbaden als mensen die het
bloed van onschuldigen vergoten.

207
00:12:39,090 --> 00:12:42,150
Daarmee bedoelden ze
kinderen, kleine baby's

208
00:12:42,150 --> 00:12:44,970
en kinderen die aan
Molech werden geofferd.

209
00:12:44,970 --> 00:12:49,350
En we weten inderdaad dat er staat dat
hij zijn kinderen door het vuur liet gaan.

210
00:12:49,350 --> 00:12:52,350
Dat wil zeggen, hij
offerde hen aan Molech.

211
00:12:52,350 --> 00:12:56,550
Maar er staat dat hij het hele land
vulde met het bloed van onschuldigen.

212
00:12:56,550 --> 00:13:00,990
[Vertalersnoot: De spreker zegt hier
‘het hele land’; het aangehaalde vers,

213
00:13:00,990 --> 00:13:05,310
2 Koningen 21:16, noemt Jeruzalem.

214
00:13:05,310 --> 00:13:08,730
Landelijke verbreiding is hier
zijn mogelijke verklaring,

215
00:13:08,730 --> 00:13:11,310
niet wat het vers zelf
uitdrukkelijk zegt.]

216
00:13:11,310 --> 00:13:15,990
Dit zou kunnen betekenen dat de aanbidding
van Molech een nationale bezigheid werd

217
00:13:15,990 --> 00:13:19,410
en dat mensen op grote
schaal hun kinderen offerden.

218
00:13:19,410 --> 00:13:21,510
Het is natuurlijk ook mogelijk dat het

219
00:13:21,510 --> 00:13:25,230
vergieten van onschuldig
bloed op gewone moord slaat.

220
00:13:25,230 --> 00:13:29,430
Het kan zijn dat als er mensen
waren die bezwaar tegen hem maakten,

221
00:13:29,430 --> 00:13:33,810
misschien zelfs profeten die zich
tegen hem uitspraken, hij hen doodde.

222
00:13:33,810 --> 00:13:38,250
Hij was gewoon een tiran en doodde
iedereen die hem niet aanstond.

223
00:13:38,250 --> 00:13:42,150
Hij was dus schuldig aan het
vergieten van veel onschuldig bloed en

224
00:13:42,150 --> 00:13:44,130
ook aan afgoderij.

225
00:13:44,130 --> 00:13:47,850
Dat waren dingen waarvan de wet
van Mozes heel duidelijk maakte

226
00:13:47,850 --> 00:13:52,170
dat ze een land zouden verontreinigen en
ervoor zouden zorgen dat het land geen

227
00:13:52,170 --> 00:13:53,910
vergeving zou ontvangen.

228
00:13:53,910 --> 00:13:55,110
En er staat:

229
00:13:55,110 --> 00:13:59,670
Het overige nu van de geschiedenis van
Manasse, alles wat hij gedaan heeft,

230
00:13:59,670 --> 00:14:04,350
en zijn zonde, die hij begaan heeft, is
dat niet beschreven in het boek van de

231
00:14:04,350 --> 00:14:06,870
kronieken van de koningen van Juda?

232
00:14:06,870 --> 00:14:11,850
Manasse ging te ruste bij zijn vaderen en
werd begraven in de tuin van zijn huis,

233
00:14:11,850 --> 00:14:17,130
in de tuin van Uzza, en zijn zoon
Amon werd koning in zijn plaats.

234
00:14:17,130 --> 00:14:20,970
Ik vraag me af of de tuin van
Uzza vernoemd was naar Uzza,

235
00:14:20,970 --> 00:14:24,810
die de ark tegenhield toen die
Jeruzalem werd binnengebracht.

236
00:14:24,810 --> 00:14:29,490
Misschien werd de plek waar hij neerviel
naar hem vernoemd, de tuin van Uzza.

237
00:14:29,490 --> 00:14:31,170
Ik weet het niet.

238
00:14:31,170 --> 00:14:36,510
En die was later deel gaan uitmaken van
het privébezit van Manasse in Jeruzalem.

239
00:14:36,510 --> 00:14:41,250
Hoe dan ook, in 2 Koningen lezen
we niets positiefs over Manasse,

240
00:14:41,250 --> 00:14:42,990
alleen negatieve dingen.

241
00:14:42,990 --> 00:14:47,070
Maar in 2 Kronieken vinden we het
verrassende verhaal van Manasses bekering

242
00:14:47,070 --> 00:14:49,650
toen hij onder de tuchtiging van God kwam.

243
00:14:49,650 --> 00:14:52,650
Het is verrassend dat zoiets
belangrijks uit het boek Koningen

244
00:14:52,650 --> 00:14:54,150
zou worden weggelaten.

245
00:14:54,150 --> 00:14:58,170
Maar zoals je weet, nadert
het boek Koningen zijn einde.

246
00:14:58,170 --> 00:15:01,590
Misschien besefte de schrijver dat
hij ruimte tekort zou komen als

247
00:15:01,590 --> 00:15:03,570
hij alles vertelde.

248
00:15:03,570 --> 00:15:08,010
Daarom hield hij wat ruimte over om
over de resterende koningen te vertellen

249
00:15:08,010 --> 00:15:10,470
voordat zijn perkament op was.

250
00:15:10,470 --> 00:15:14,970
En hij liet enkele interessante dingen
weg die hier wel zijn opgenomen.

251
00:15:14,970 --> 00:15:19,770
2 Kronieken hoofdstuk
33, vers 1 tot en met 9,

252
00:15:19,770 --> 00:15:24,270
vertelt eigenlijk hetzelfde over
Manasses afval als wat we in 2

253
00:15:24,270 --> 00:15:25,770
Koningen hebben gelezen.

254
00:15:25,770 --> 00:15:27,810
Maar in vers 10 staat:

255
00:15:27,810 --> 00:15:34,110
De HEERE sprak wel tot Manasse en tot zijn
volk, maar zij sloegen er geen acht op.

256
00:15:34,110 --> 00:15:37,590
Daarom bracht de HEERE over
hen de bevelhebbers van het

257
00:15:37,590 --> 00:15:40,650
leger die de koning van Assyrië had.

258
00:15:40,650 --> 00:15:45,510
Zij namen Manasse met haken gevangen,
bonden hem met twee bronzen ketenen

259
00:15:45,510 --> 00:15:47,610
en brachten hem naar Babel.

260
00:15:47,610 --> 00:15:51,690
Naar alle waarschijnlijkheid werden
die haken door zijn neus gestoken.

261
00:15:51,690 --> 00:15:56,730
Hij werd dus op pijnlijke wijze door de
Assyriërs in gevangenschap weggevoerd.

262
00:15:56,730 --> 00:15:59,370
En ze voerden hem af naar Babylon, omdat

263
00:15:59,370 --> 00:16:03,570
Babylon in die tijd grotendeels
onder de macht van Assyrië stond.

264
00:16:03,570 --> 00:16:06,930
Het was dus een stad
in het Assyrische rijk.

265
00:16:06,930 --> 00:16:12,150
Maar toen Hij hem benauwde, trachtte hij
het aangezicht van de HEERE, zijn God,

266
00:16:12,150 --> 00:16:16,650
gunstig te stemmen; hij vernederde zich
diep voor het aangezicht van de God van

267
00:16:16,650 --> 00:16:18,870
zijn vaderen, en bad tot Hem.

268
00:16:18,870 --> 00:16:22,410
En Hij liet Zich door hem
verbidden, verhoorde zijn smeekbede,

269
00:16:22,410 --> 00:16:25,770
en bracht hem terug in
Jeruzalem, in zijn koninkrijk.

270
00:16:25,770 --> 00:16:29,190
Toen erkende Manasse dat de HEERE God is.

271
00:16:29,190 --> 00:16:34,470
Zo is de genade van God: een man die
zoveel afschuwelijke dingen had gedaan,

272
00:16:34,470 --> 00:16:37,410
zoveel onschuldige mensen had gedood, God

273
00:16:37,410 --> 00:16:40,150
zo schaamteloos en
achteloos had beledigd —

274
00:16:40,150 --> 00:16:46,590
zodra hij zich vernedert en zich bekeert,
zegt God: ‘Goed, Ik zal je vergeven.’

275
00:16:46,590 --> 00:16:48,570
Zo is Gods aard.

276
00:16:48,570 --> 00:16:53,010
Hoe mensen ooit over de God van het Oude
Testament kunnen spreken als een toornige

277
00:16:53,010 --> 00:16:55,410
God, kan ik me niet voorstellen.

278
00:16:55,410 --> 00:16:59,370
Ze moeten de verhalen over Hem
eenvoudigweg nooit hebben gelezen.

279
00:16:59,370 --> 00:17:04,590
Je zou denken dat Hij gewoon zou zeggen:
‘Manasse, je hebt dit zelf veroorzaakt,

280
00:17:04,590 --> 00:17:06,990
nu moet je de gevolgen dragen.’

281
00:17:06,990 --> 00:17:09,570
In plaats daarvan verhoort Hij hem.

282
00:17:09,570 --> 00:17:14,130
Dit korte verhaal over Manasse, die
vanwege zijn afgoderij in gevangenschap

283
00:17:14,130 --> 00:17:18,150
naar Babylon werd gevoerd, zich
daar bekeerde en naar Jeruzalem werd

284
00:17:18,150 --> 00:17:22,650
teruggebracht, is op zichzelf een soort
kleine gelijkenis van wat er vanwege

285
00:17:22,650 --> 00:17:24,990
Manasse met Juda zou gebeuren.

286
00:17:24,990 --> 00:17:29,850
Hun afgoderij was de reden dat God hen
in gevangenschap naar Babylon liet gaan,

287
00:17:29,850 --> 00:17:32,190
zoals hij zelf ook was gegaan.

288
00:17:32,190 --> 00:17:35,310
En in Babylon bekeerden
sommigen van hen zich.

289
00:17:35,310 --> 00:17:40,050
God bracht het overblijfsel van hen
terug naar Jeruzalem, met een nieuw hart.

290
00:17:40,050 --> 00:17:41,910
Zij kenden God nu.

291
00:17:41,910 --> 00:17:46,110
In zekere zin vertelt de kroniekschrijver
dit verhaal dus misschien om te laten zien

292
00:17:46,110 --> 00:17:50,490
dat wat hier met Manasse gebeurde,
een afspiegeling in het klein is

293
00:17:50,490 --> 00:17:52,830
van wat er met het hele volk zou gebeuren.

294
00:17:52,830 --> 00:17:57,630
Het hele volk volgde hem in de afgoderij
en volgde hem daarna als het ware in de

295
00:17:57,630 --> 00:17:59,730
gevangenschap in Babylon.

296
00:17:59,730 --> 00:18:04,290
En een overblijfsel van hen volgde hem
aan het einde van die gevangenschap

297
00:18:04,290 --> 00:18:05,970
terug naar Jeruzalem.

298
00:18:05,970 --> 00:18:10,230
Ze volgden hem in die zin dat ze
dezelfde weg gingen die hij in zijn eigen

299
00:18:10,230 --> 00:18:11,670
leven was gegaan.

300
00:18:11,670 --> 00:18:15,930
Zijn eigen persoonlijke lot en gedrag
in dit opzicht worden zo een soort

301
00:18:15,930 --> 00:18:17,910
type van het lot van het volk.

302
00:18:17,910 --> 00:18:23,130
Hierna bouwde hij de buitenmuur om de stad
van David, aan de west kant van Gihon,

303
00:18:23,130 --> 00:18:28,170
in het dal, tot de ingang van de
Vispoort; hij trok die om de Ofel heen

304
00:18:28,170 --> 00:18:30,390
en liet die zeer hoog optrekken.

305
00:18:30,390 --> 00:18:35,130
Hij stelde legerbevelhebbers aan
in alle versterkte steden van Juda.

306
00:18:35,130 --> 00:18:40,170
Ook nam hij de vreemde goden en het
afgodsbeeld uit het huis van de HEERE weg,

307
00:18:40,170 --> 00:18:44,550
en al de altaren die hij gebouwd had op
de berg van het huis van de HEERE en in

308
00:18:44,550 --> 00:18:47,370
Jeruzalem, en wierp ze buiten de stad.

309
00:18:47,370 --> 00:18:52,230
Hij herbouwde het altaar van de HEERE
en bracht daarop dank- en lofoffers

310
00:18:52,230 --> 00:18:57,630
en zei tegen Juda dat zij de HEERE,
de God van Israël, moesten dienen.

311
00:18:57,630 --> 00:19:01,770
Toch bleef het volk nog wel op de offer
hoogten offeren, maar alleen aan de

312
00:19:01,770 --> 00:19:03,450
HEERE, hun God.

313
00:19:03,450 --> 00:19:07,650
Ze hielden dus op om op de hoogten
aan de Kanaänitische goden te offeren,

314
00:19:07,650 --> 00:19:09,750
maar ze bleven daar wel offeren.

315
00:19:09,750 --> 00:19:12,030
Ze brachten hun offers aan Jahweh.

316
00:19:12,030 --> 00:19:13,410
Dan staat er:

317
00:19:13,410 --> 00:19:16,290
Het overige nu van de
geschiedenis van Manasse,

318
00:19:16,290 --> 00:19:20,730
zijn gebed tot zijn God en de woorden van
de zieners die tot hem in de Naam van de

319
00:19:20,730 --> 00:19:24,150
HEERE, de God van Israël,
gesproken hebben, zie,

320
00:19:24,150 --> 00:19:27,270
dat is beschreven in de geschiedenis
van de koningen van Israël.

321
00:19:27,270 --> 00:19:31,770
We kunnen zien dat dit soort informatie
niet in ons boek Koningen staat.

322
00:19:31,770 --> 00:19:33,330
Het gaat dus om een ander boek.

323
00:19:33,330 --> 00:19:37,290
Zijn gebed, en hoe God Zich
door hem heeft laten verbidden,

324
00:19:37,290 --> 00:19:42,150
ook al zijn zonden en zijn ontrouw, en
de plaatsen waarop hij offer hoogten

325
00:19:42,150 --> 00:19:46,230
gebouwd en gewijde palen en
afgodsbeelden opgesteld heeft,

326
00:19:46,230 --> 00:19:51,390
voordat hij vernederd werd, zie, dat is
beschreven in de woorden van de zieners.

327
00:19:51,390 --> 00:19:54,270
[Vertalersnoot: De Engelse
Bijbelvertaling die de spreker aanhaalt,

328
00:19:54,270 --> 00:19:57,450
heeft hier ‘de uitspraken van Hozai’,

329
00:19:57,450 --> 00:20:02,310
waar het bovenstaande Nederlandse citaat
‘de woorden van de zieners’ heeft.

330
00:20:02,310 --> 00:20:06,630
Met ‘zijn werk’ bedoelt de
spreker het werk van Hozai.]

331
00:20:06,630 --> 00:20:09,870
Van zijn werk hebben we
natuurlijk verder geen verslag.

332
00:20:09,870 --> 00:20:14,910
Hozai wordt trouwens in de Septuaginta
weergegeven als ‘de zieners’,

333
00:20:14,910 --> 00:20:19,590
‘onder de uitspraken van de zieners’,
of de profeten in het algemeen.

334
00:20:19,590 --> 00:20:24,630
Manasse ging te ruste bij zijn vaderen,
en zij begroeven hem in zijn eigen huis.

335
00:20:24,630 --> 00:20:28,350
Daarna werd zijn zoon Amon
koning in zijn plaats.

336
00:20:28,350 --> 00:20:33,570
We zien dat Manasse aan het einde van zijn
leven een echte hervormer werd en op zijn

337
00:20:33,570 --> 00:20:38,310
minst probeerde de schade die hij
had aangericht ongedaan te maken.

338
00:20:38,310 --> 00:20:42,930
Door de afgoden neer te halen en
de tempel te reinigen, enzovoort,

339
00:20:42,930 --> 00:20:47,730
deed hij op kleine schaal hetzelfde soort
werk als zijn vader Hizkia had gedaan.

340
00:20:47,730 --> 00:20:50,610
Hij probeerde schoon
schip te maken in Juda.

341
00:20:50,610 --> 00:20:54,090
Maar ook nu was het te weinig en te laat.

342
00:20:54,090 --> 00:20:56,550
Het volk was al verdorven.

343
00:20:56,550 --> 00:21:00,570
Dat zien we aan het feit dat
zijn zoon Amon slecht was.

344
00:21:00,570 --> 00:21:05,370
Zijn zoon volgde hem de zonde in, maar
volgde hem niet terug naar Jahweh.

345
00:21:05,370 --> 00:21:09,930
Dit is een grote tragedie die je telkens
weer ziet in het leven van mensen die hun

346
00:21:09,930 --> 00:21:11,610
kinderen heidens opvoeden.

347
00:21:11,610 --> 00:21:15,930
Vervolgens worden de ouders
christen, maar de kinderen niet.

348
00:21:15,930 --> 00:21:20,490
Natuurlijk krijgen de ouders er spijt van
dat ze hun kinderen zo hebben opgevoed,

349
00:21:20,490 --> 00:21:22,770
al kunnen ze het niet ongedaan maken.

350
00:21:22,770 --> 00:21:27,330
Door zich tot de Heere te keren, kunnen
de ouders wat er van hun eigen leven over

351
00:21:27,330 --> 00:21:29,370
is misschien nog redden voor God.

352
00:21:29,370 --> 00:21:33,270
Maar ze hebben hun kinderen als
het ware aan Moloch geofferd.

353
00:21:33,270 --> 00:21:38,610
Ze hebben hun kinderen aan de heidense
goden geofferd, aan de wereld eigenlijk.

354
00:21:38,610 --> 00:21:41,730
Je kunt je kinderen de zonde
in leiden, maar je kunt niet

355
00:21:41,730 --> 00:21:45,030
garanderen dat je ze er
ook weer uit kunt leiden.

356
00:21:45,030 --> 00:21:48,690
Denk aan Lot. Toen hij mocht
kiezen waar hij zou wonen,

357
00:21:48,690 --> 00:21:51,870
koos hij ervoor om dicht
bij Sodom te wonen.

358
00:21:51,870 --> 00:21:56,010
Daarna verhuisde hij naar Sodom,
waarschijnlijk omdat het een plaats was

359
00:21:56,010 --> 00:21:58,050
waar hij welvarend kon worden.

360
00:21:58,050 --> 00:22:02,670
Hij had in de samenleving van Sodom
zeker een hoge positie gekregen.

361
00:22:02,670 --> 00:22:05,490
Hij zat in de stadspoort
als een van de rechters,

362
00:22:05,490 --> 00:22:07,710
en hij voedde daar zijn kinderen op.

363
00:22:07,710 --> 00:22:12,270
Toen vervolgens de tijd kwam dat de
engelen van de Heere hem uit Sodom

364
00:22:12,270 --> 00:22:16,530
in veiligheid probeerden te brengen,
ging hij zijn schoonzonen waarschuwen,

365
00:22:16,530 --> 00:22:19,050
die met zijn dochters getrouwd waren.

366
00:22:19,050 --> 00:22:21,870
Maar zij gingen niet met
hem mee toen hij vertrok.

367
00:22:21,870 --> 00:22:25,050
Ook zijn eigen vrouw kwam
niet ver buiten Sodom.

368
00:22:25,050 --> 00:22:28,590
Ze keek verlangend terug naar het
leven dat ze daar achterlieten.

369
00:22:28,590 --> 00:22:32,850
Ze werd getroffen door het oordeel
dat over Sodom kwam en werd

370
00:22:32,850 --> 00:22:34,650
zelf een zoutpilaar.

371
00:22:34,650 --> 00:22:37,350
Zijn dochters, die wel met hem ontsnapten,

372
00:22:37,350 --> 00:22:39,930
hadden vervolgens nog heel
wat van Sodom in zich.

373
00:22:39,930 --> 00:22:44,730
We weten dat ze hun vader dronken voerden
en zich door hem zwanger lieten maken.

374
00:22:44,730 --> 00:22:47,070
Een behoorlijk smerig verhaal.

375
00:22:47,070 --> 00:22:51,330
Lot was in het huis van Abraham
opgegroeid met ontzag voor Jahweh.

376
00:22:51,330 --> 00:22:55,890
Maar hij had keuzes gemaakt die in
onze ogen op compromissen leken.

377
00:22:55,890 --> 00:22:58,410
Hij voedde zijn kinderen op in Sodom.

378
00:22:58,410 --> 00:23:01,950
Hij bracht zijn gezin Sodom
binnen, maar toen hij ontsnapte,

379
00:23:01,950 --> 00:23:04,290
kon hij zijn gezin er niet uit krijgen.

380
00:23:04,290 --> 00:23:09,330
Dat is iets waar mensen die zich nog niet
tot God hebben gekeerd niet bij stilstaan.

381
00:23:09,330 --> 00:23:14,730
Sommige mensen zeggen: ‘Nou, misschien
keer ik me op mijn sterfbed wel tot God.’

382
00:23:14,730 --> 00:23:17,130
Of ze denken er helemaal niet over na.

383
00:23:17,130 --> 00:23:21,090
Mensen zijn zo dwaas dat ze God
in hun jeugd gewoon vergeten.

384
00:23:21,090 --> 00:23:24,210
Ze beseffen niet dat ze op een
dag misschien verstandiger worden

385
00:23:24,210 --> 00:23:28,830
en God willen volgen, maar dat het
dan voor hun gezin te laat kan zijn.

386
00:23:28,830 --> 00:23:30,690
Dit is wat Manasse deed.

387
00:23:30,690 --> 00:23:34,710
Hij keerde zich te laat tot God om
nog invloed te hebben op zijn gezin,

388
00:23:34,710 --> 00:23:39,750
of zelfs op het volk, want het volk was
geneigd terug te keren naar de afgoderij.

389
00:23:39,750 --> 00:23:43,290
Hij probeerde het op te ruimen
omdat zijn hart veranderd was,

390
00:23:43,290 --> 00:23:47,550
maar hij kon die verandering van hart
niet ook bij zijn zonen teweegbrengen.

391
00:23:47,550 --> 00:23:51,510
Daarom lezen we in 2 Koningen 21:19:

392
00:23:51,510 --> 00:23:54,570
Amon was tweeëntwintig jaar
oud toen hij koning werd,

393
00:23:54,570 --> 00:23:57,210
en hij regeerde twee jaar in Jeruzalem.

394
00:23:57,210 --> 00:24:02,430
De naam van zijn moeder was Mesullemet,
de dochter van Haruz, van Jotba.

395
00:24:02,430 --> 00:24:05,250
Hij deed wat slecht was
in de ogen van de HEERE,

396
00:24:05,250 --> 00:24:07,410
zoals zijn vader Manasse gedaan had.

397
00:24:07,410 --> 00:24:10,590
Hij ging in al de wegen
die zijn vader gegaan was,

398
00:24:10,590 --> 00:24:16,350
hij diende de stinkgoden die zijn vader
gediend had, en boog zich voor die neer.

399
00:24:16,350 --> 00:24:20,250
Hij verliet de HEERE,
de God van zijn vaderen,

400
00:24:20,250 --> 00:24:22,950
en ging niet in de weg van de HEERE.

401
00:24:22,950 --> 00:24:29,010
De dienaren van Amon spanden tegen hem
samen en doodden de koning in zijn huis.

402
00:24:29,010 --> 00:24:32,130
Hetzelfde gebeurde zo vaak in Israël.

403
00:24:32,130 --> 00:24:36,270
Zoveel koningen van Israël waren
door hun dienaren vermoord.

404
00:24:36,270 --> 00:24:40,530
In het zuidelijke koninkrijk was dit
helemaal niet gebruikelijk geweest.

405
00:24:40,530 --> 00:24:45,210
Ik kan me zelfs niet herinneren dat
vóór dit moment een van de koningen van

406
00:24:45,210 --> 00:24:47,850
Juda door zijn dienaren was vermoord.

407
00:24:47,850 --> 00:24:49,590
Maar dat neem ik terug.

408
00:24:49,590 --> 00:24:53,250
Er was geloof ik wel een geval,
maar het gebeurde niet vaak in

409
00:24:53,250 --> 00:24:55,410
het zuidelijke koninkrijk.

410
00:24:55,410 --> 00:24:56,490
Er staat:

411
00:24:56,490 --> 00:25:01,350
De bevolking van het land doodde
echter allen die tegen koning Amon

412
00:25:01,350 --> 00:25:04,470
samengespannen hadden, en
de bevolking van het land

413
00:25:04,470 --> 00:25:07,590
maakte zijn zoon Josia
koning in zijn plaats.

414
00:25:07,590 --> 00:25:12,090
Het overige nu van de geschiedenis
van Amon, wat hij gedaan heeft,

415
00:25:12,090 --> 00:25:16,530
is dat niet beschreven in het boek van
de kronieken van de koningen van Juda?

416
00:25:16,530 --> 00:25:19,950
Men begroef hem in zijn
graf, in de tuin van Uzza,

417
00:25:19,950 --> 00:25:23,790
en zijn zoon Josia werd
koning in zijn plaats.

418
00:25:23,790 --> 00:25:27,810
Josia was niet erg oud, want
zijn vader was niet erg oud.

419
00:25:27,810 --> 00:25:31,950
Toen Amon op de troon kwam,
was hij tweeëntwintig jaar oud,

420
00:25:31,950 --> 00:25:34,350
en hij regeerde maar een paar jaar.

421
00:25:34,350 --> 00:25:38,730
Hij stierf dus op vierentwintigjarige
leeftijd en liet een zoon van

422
00:25:38,730 --> 00:25:40,110
acht jaar achter.

423
00:25:40,110 --> 00:25:44,670
Of misschien was zijn zoon nog jonger
en is er enige tijd verstreken.

424
00:25:44,670 --> 00:25:47,970
Misschien hebben ze gewacht
tot Josia acht jaar oud was.

425
00:25:47,970 --> 00:25:52,590
Maar het lijkt erop dat Amon de
vader van Josia is geworden toen Amon

426
00:25:52,590 --> 00:25:54,150
zestien jaar oud was.

427
00:25:54,150 --> 00:25:56,070
Nu hoofdstuk 22:

428
00:25:56,070 --> 00:25:58,650
Josia was acht jaar oud
toen hij koning werd,

429
00:25:58,650 --> 00:26:01,830
en hij regeerde eenendertig
jaar in Jeruzalem.

430
00:26:01,830 --> 00:26:06,210
Zijn moeder heette Jedida, de
dochter van Adaja uit Bozkath.

431
00:26:06,210 --> 00:26:10,590
Hij deed wat goed was in de ogen van de
HEERE en volgde in alles het voorbeeld van

432
00:26:10,590 --> 00:26:12,150
zijn vader David.

433
00:26:12,150 --> 00:26:14,970
Hij week niet naar
rechts of naar links af.

434
00:26:14,970 --> 00:26:17,490
Dit is natuurlijk een bemoedigend verhaal.

435
00:26:17,490 --> 00:26:21,690
Tijdens de regering van Manasse werden
de tempel in Jeruzalem en de priesters en

436
00:26:21,690 --> 00:26:24,450
Levieten daar blijkbaar ontheiligd.

437
00:26:24,450 --> 00:26:26,970
Misschien deden de priesters
hun werk niet eens,

438
00:26:26,970 --> 00:26:29,550
of misschien werkten ze
voor de verkeerde god.

439
00:26:29,550 --> 00:26:33,390
Maar bedenk dat Manasse daar
ruim vijftig jaar had geregeerd,

440
00:26:33,390 --> 00:26:35,610
dus de tempel was verwaarloosd.

441
00:26:35,610 --> 00:26:39,990
Het belangrijkste was dat de
wet van God was verwaarloosd.

442
00:26:39,990 --> 00:26:44,910
Zozeer zelfs dat een generatie of meer
had geleefd zonder enige kennis van de

443
00:26:44,910 --> 00:26:46,350
wet van Mozes.

444
00:26:46,350 --> 00:26:50,790
We zien dat er in de tijd van Josia
een exemplaar van Deuteronomium,

445
00:26:50,790 --> 00:26:54,570
blijkbaar een boekrol, in
de tempel wordt ontdekt.

446
00:26:54,570 --> 00:26:56,970
Zelfs de priester weet niet wat het is.

447
00:26:56,970 --> 00:26:59,310
De koning weet niet wat het is.

448
00:26:59,310 --> 00:27:02,190
Ze lezen het en zijn dan geschokt.

449
00:27:02,190 --> 00:27:05,250
Ze beseffen: dit is de wet van God.

450
00:27:05,250 --> 00:27:11,130
Dit is een verbondsdocument dat God via
Mozes met onze voorouders heeft opgesteld.

451
00:27:11,130 --> 00:27:14,370
Maar ze waren er volkomen
onbekend mee geweest.

452
00:27:14,370 --> 00:27:19,410
Alleen al die ene lange, slechte regering
van Manasse had ertoe geleid dat men

453
00:27:19,410 --> 00:27:22,470
helemaal niet meer vertrouwd
was met de wet van God.

454
00:27:22,470 --> 00:27:26,310
Ik denk weleens dat hetzelfde
in dit land zou kunnen gebeuren,

455
00:27:26,310 --> 00:27:28,470
als we nog een halve eeuw overleven.

456
00:27:28,470 --> 00:27:32,550
Er zou in feite een generatie
Amerikanen kunnen opgroeien

457
00:27:32,550 --> 00:27:36,690
die nog nooit van God of Jezus
of wat dan ook heeft gehoord.

458
00:27:36,690 --> 00:27:41,730
Als de huidige ontwikkeling doorzet, zodat
elke vermelding van God uit het openbare

459
00:27:41,730 --> 00:27:43,650
leven wordt verbannen.

460
00:27:43,650 --> 00:27:46,590
Scholen mogen God of
de Bijbel niet noemen.

461
00:27:46,590 --> 00:27:50,070
Mensen die God aanbidden,
worden naar de marge gedrongen,

462
00:27:50,070 --> 00:27:52,950
als zonderlingen beschouwd, enzovoort.

463
00:27:52,950 --> 00:27:57,690
In feite zou er een hele generatie
kunnen opgroeien waarin vrijwel niemand

464
00:27:57,690 --> 00:27:59,910
zelfs maar weet wat de Bijbel is.

465
00:27:59,910 --> 00:28:02,670
Dat kan voor een latere
tijd positief zijn,

466
00:28:02,670 --> 00:28:07,530
maar het is beslist slecht voor die
generatie die het Woord van God niet kent.

467
00:28:07,530 --> 00:28:11,130
Als ik zeg dat het voor een latere
tijd positief zou kunnen zijn,

468
00:28:11,130 --> 00:28:14,430
dan is dat omdat het moeilijker
is een voorchristelijke

469
00:28:14,430 --> 00:28:18,630
cultuur voor Christus te winnen
dan een nachristelijke cultuur.

470
00:28:18,630 --> 00:28:21,510
[Vertalersnoot: Deze vergelijking
staat ook zo in de Engelse bron,

471
00:28:21,510 --> 00:28:25,410
maar is tegengesteld aan de
verdere redenering van de spreker.]

472
00:28:25,410 --> 00:28:28,170
We leven in een nachristelijk tijdperk.

473
00:28:28,170 --> 00:28:32,730
Het is bekend dat Amerika christelijke
wortels heeft gehad en door zijn hele

474
00:28:32,730 --> 00:28:36,030
geschiedenis heen christelijke
invloed heeft gekend.

475
00:28:36,030 --> 00:28:38,130
Mensen weten dat nog steeds.

476
00:28:38,130 --> 00:28:40,170
Ze proberen het te ontkennen.

477
00:28:40,170 --> 00:28:42,750
De geschiedenisboeken worden herschreven.

478
00:28:42,750 --> 00:28:45,750
Men probeert elke vermelding
van christelijke invloed

479
00:28:45,750 --> 00:28:49,530
bij de stichting van ons land
te verwijderen, enzovoort.

480
00:28:49,530 --> 00:28:53,910
Er kan een volgende generatie opgroeien
die niets weet van het christendom

481
00:28:53,910 --> 00:28:56,670
of van de christelijke
wortels van het land.

482
00:28:56,670 --> 00:28:59,490
Dat is nogal verbazingwekkend
om bij stil te staan.

483
00:28:59,490 --> 00:29:02,130
Het zou de generatie van
onze kinderen kunnen zijn,

484
00:29:02,130 --> 00:29:04,410
of misschien die van onze kleinkinderen.

485
00:29:04,410 --> 00:29:07,170
Het zou kunnen dat ze
hun hele leven leiden

486
00:29:07,170 --> 00:29:10,470
zonder ooit zelfs maar te
weten wat de Bijbel is.

487
00:29:10,470 --> 00:29:14,910
Zonder te weten dat het christendom
ooit het overheersende denkkader was dat

488
00:29:14,910 --> 00:29:16,770
onze cultuur vormde.

489
00:29:16,770 --> 00:29:20,130
Terwijl ze denken dat het doden
van baby's in de baarmoeder,

490
00:29:20,130 --> 00:29:23,370
en misschien zelfs het doden
van baby's buiten de baarmoeder,

491
00:29:23,370 --> 00:29:25,470
iets normaals is om te doen.

492
00:29:25,470 --> 00:29:27,570
Kinderen aan Moloch offeren.

493
00:29:27,570 --> 00:29:30,570
Gewoon helemaal leven
zoals de wereld leeft,

494
00:29:30,570 --> 00:29:33,510
zonder dat het Woord van God
het geweten van de mensen

495
00:29:33,510 --> 00:29:35,850
ook maar enige beperking oplegt.

496
00:29:35,850 --> 00:29:40,050
Maar als dat inderdaad gebeurt, dan
zal Amerika weer een voorchristelijke

497
00:29:40,050 --> 00:29:41,610
cultuur zijn geworden.

498
00:29:41,610 --> 00:29:45,750
Dat wil zeggen, een cultuur die
niets van het christendom weet.

499
00:29:45,750 --> 00:29:49,470
Voorchristelijke culturen zijn
vrij gemakkelijk te winnen.

500
00:29:49,470 --> 00:29:53,670
Wanneer het Evangelie naar landen gaat
die nog nooit van Christus hebben gehoord,

501
00:29:53,670 --> 00:29:57,870
wordt het Evangelie in de meeste
gevallen heel gretig ontvangen.

502
00:29:57,870 --> 00:30:01,170
Over een eeuw zou de kringloop
helemaal rond kunnen zijn.

503
00:30:01,170 --> 00:30:04,350
Dit land zou voor honderd
procent heidens kunnen zijn,

504
00:30:04,350 --> 00:30:08,190
net zozeer als voordat het
christendom hier ooit werd verkondigd.

505
00:30:08,190 --> 00:30:12,990
In dat geval zou er opnieuw een opwekking
kunnen komen, als God nog wacht.

506
00:30:12,990 --> 00:30:15,750
Je weet gewoon nooit wat God gaat doen.

507
00:30:15,750 --> 00:30:18,930
Deze schommelingen deden
zich in Israël voor.

508
00:30:18,930 --> 00:30:21,330
Ze doen zich in de geschiedenis voor.

509
00:30:21,330 --> 00:30:25,410
Wij leven maar in zo'n klein
gedeelte van de totale geschiedenis.

510
00:30:25,410 --> 00:30:28,950
Dit land is nog niet eens helemaal
tweehonderdvijftig jaar oud.

511
00:30:28,950 --> 00:30:31,110
En toch zijn er al schommelingen geweest.

512
00:30:31,110 --> 00:30:35,730
Er zijn opwekkingen geweest, en er zijn
perioden van achteruitgang geweest.

513
00:30:35,730 --> 00:30:40,470
We kijken naar onze eigen tijd en proberen
te voorzien welke kant het op zal gaan.

514
00:30:40,470 --> 00:30:44,790
Uiteindelijk kunnen we dat niet, omdat we
maar naar een klein stukje tijd kijken,

515
00:30:44,790 --> 00:30:46,830
het stukje waarin we leven.

516
00:30:46,830 --> 00:30:50,790
Maar we kunnen niet voorspellen hoe het
er over honderd jaar voor zal staan.

517
00:30:50,790 --> 00:30:55,050
Het kan nog veel slechter worden dan
het nu is en een tijdlang zo blijven,

518
00:30:55,050 --> 00:30:56,970
zoals in de tijd van Manasse.

519
00:30:56,970 --> 00:31:01,230
Toch kan een latere generatie dan een
exemplaar van de wet van God vinden,

520
00:31:01,230 --> 00:31:05,490
een exemplaar van de Bijbel
vinden, en zeggen: ‘Wat is dit?’

521
00:31:05,490 --> 00:31:09,090
Misschien lezen ze het
werkelijk en zeggen ze: ‘Tjonge,

522
00:31:09,090 --> 00:31:11,610
dit is iets waar niemand
van ons iets van wist,

523
00:31:11,610 --> 00:31:14,070
maar het is de moeite
waard om het te kennen.’

524
00:31:14,070 --> 00:31:16,170
Dat is wat Josia overkwam.

525
00:31:16,170 --> 00:31:19,170
Hij had nog nooit van
de wet van God gehoord.

526
00:31:19,170 --> 00:31:23,190
Zelfs de priesters in zijn tijd
hadden er niet van gehoord. Er staat:

527
00:31:23,190 --> 00:31:26,430
Het gebeurde nu in het
achttiende jaar van koning Josia,

528
00:31:26,430 --> 00:31:32,610
dat de koning de schrijver Safan, de
zoon van Azalia, de zoon van Mesullam,

529
00:31:32,610 --> 00:31:38,370
naar het huis van de HEERE stuurde om te
zeggen: Ga naar de hogepriester Hilkia,

530
00:31:38,370 --> 00:31:43,110
en laat hem al het geld gereedleggen dat
in het huis van de HEERE gebracht is,

531
00:31:43,110 --> 00:31:46,230
dat de deurwachters bij
het volk ingezameld hebben.

532
00:31:46,230 --> 00:31:50,670
Laten zij het de uitvoerders van het werk
in handen geven die aangesteld zijn over

533
00:31:50,670 --> 00:31:54,870
het huis van de HEERE, zodat die het weer
aan de uitvoerders van het werk kunnen

534
00:31:54,870 --> 00:31:57,510
geven die in het huis van de HEERE zijn,

535
00:31:57,510 --> 00:32:02,130
om de bouwvallige gedeelten van het
huis te herstellen: aan de timmerlieden,

536
00:32:02,130 --> 00:32:07,470
de bouwlieden en de metselaars, om
hout en gehouwen stenen te kopen om het

537
00:32:07,470 --> 00:32:08,970
huis te herstellen.

538
00:32:08,970 --> 00:32:12,270
Maar er hoeft door hen geen
rekenschap te worden afgelegd

539
00:32:12,270 --> 00:32:17,130
van het geld dat hun in handen
gegeven is, want zij handelen oprecht.

540
00:32:17,130 --> 00:32:20,910
Ook hier hoefden deze mannen, die
bekendstonden als betrouwbaar,

541
00:32:20,910 --> 00:32:23,670
geen verantwoording af
te leggen over het geld.

542
00:32:23,670 --> 00:32:27,450
Men wist dat het karakter van
deze mannen zo was dat je erop

543
00:32:27,450 --> 00:32:30,690
kon vertrouwen dat ze er
het juiste mee zouden doen.

544
00:32:30,690 --> 00:32:34,590
Josia voelde zich blijkbaar al
vroeg in zijn regering aangetrokken

545
00:32:34,590 --> 00:32:37,950
tot de aanbidding van God
en tot de tempel van God,

546
00:32:37,950 --> 00:32:40,290
ook al kende hij de wet van God niet.

547
00:32:40,290 --> 00:32:43,230
De tempel van God was
vreselijk in verval geraakt

548
00:32:43,230 --> 00:32:47,190
tijdens de regeringen van Manasse
en Amon, die God hadden gehaat.

549
00:32:47,190 --> 00:32:49,530
Nu vindt Josia het jammer dat dit grote,

550
00:32:49,530 --> 00:32:53,190
prachtige gebouw in verval is
geraakt en dat de goden van zijn

551
00:32:53,190 --> 00:32:57,990
overgrootvader Hizkia enzovoort
verwaarloosd zijn — of die God.

552
00:32:57,990 --> 00:33:00,990
Het is niet duidelijk
hoeveel hij over Jahweh wist,

553
00:33:00,990 --> 00:33:05,550
maar hij was in elk geval geneigd om
de tempel van Jahweh te herstellen.

554
00:33:05,550 --> 00:33:11,310
Dus zei hij: ‘Gebruik alle giften die de
tempel binnenkomen om alles op te knappen.

555
00:33:11,310 --> 00:33:14,730
Geef het aan de timmerlieden en
de steenhouwers en laat hen dit

556
00:33:14,730 --> 00:33:16,770
prachtige gebouw herstellen.’

557
00:33:16,770 --> 00:33:20,370
Toen zei de hogepriester Hilkia
tegen de schrijver Safan:

558
00:33:20,370 --> 00:33:23,610
Ik heb het wetboek in het
huis van de HEERE gevonden.

559
00:33:23,610 --> 00:33:27,090
Hilkia gaf die boekrol
aan Safan, en die las het.

560
00:33:27,090 --> 00:33:31,890
Daarna kwam de schrijver Safan bij de
koning en bracht de koning verslag uit.

561
00:33:31,890 --> 00:33:36,450
Hij zei: Uw dienaren hebben het
geld dat in het huis gevonden is,

562
00:33:36,450 --> 00:33:40,350
ingezameld en in handen gegeven
van de uitvoerders van het werk

563
00:33:40,350 --> 00:33:43,530
die aangesteld zijn over
het huis van de HEERE.

564
00:33:43,530 --> 00:33:46,530
Ook vertelde de schrijver
Safan aan de koning:

565
00:33:46,530 --> 00:33:49,890
De priester Hilkia heeft
mij een boekrol gegeven.

566
00:33:49,890 --> 00:33:52,530
En Safan las die de koning voor.

567
00:33:52,530 --> 00:33:53,970
Let op die woorden:

568
00:33:53,970 --> 00:33:59,250
‘Een boek.’ Hij zei niet: ‘De lang
verloren gewaande wet van Mozes.’

569
00:33:59,250 --> 00:34:02,370
Hij zei dat dit een boek
was dat hij gevonden had.

570
00:34:02,370 --> 00:34:04,950
Er wordt niets gezegd
over de betekenis ervan

571
00:34:04,950 --> 00:34:07,710
of over de vraag of
het een heilig boek is.

572
00:34:07,710 --> 00:34:11,010
Het is eenvoudig zo dat de
priester dit boek had gevonden

573
00:34:11,010 --> 00:34:13,050
en wilde dat je het zou zien.

574
00:34:13,050 --> 00:34:17,790
Dus terwijl de koning daar zat,
waarschijnlijk op zijn troon, las Safan,

575
00:34:17,790 --> 00:34:19,650
de schrijver, dit boek voor.

576
00:34:19,650 --> 00:34:23,250
Het gebeurde nu, toen de koning
de woorden van het wetboek hoorde,

577
00:34:23,250 --> 00:34:25,230
dat hij zijn kleren scheurde.

578
00:34:25,230 --> 00:34:30,630
Toen gaf de koning de volgende opdracht
aan de priester Hilkia, aan Ahikam,

579
00:34:30,630 --> 00:34:37,710
de zoon van Safan, Achbor, de zoon van
Michaja, de schrijver Safan, en Asaja,

580
00:34:37,710 --> 00:34:42,810
de dienaar van de koning: Ga
de HEERE raadplegen, voor mij,

581
00:34:42,810 --> 00:34:48,510
voor het volk en voor heel Juda, over de
woorden van deze boekrol die gevonden is.

582
00:34:48,510 --> 00:34:53,190
Want de grimmigheid van de HEERE die
tegen ons is ontstoken, is groot,

583
00:34:53,190 --> 00:34:57,990
omdat onze vaderen niet geluisterd hebben
naar de woorden van deze boekrol en niet

584
00:34:57,990 --> 00:35:02,550
gehandeld hebben overeenkomstig
alles wat voor ons geschreven is.

585
00:35:02,550 --> 00:35:05,790
Ik zei dat dit het boek Deuteronomium is.

586
00:35:05,790 --> 00:35:08,670
Daar zijn vrijwel alle
geleerden het over eens.

587
00:35:08,670 --> 00:35:11,550
De boeken 2 Koningen en 2 Kronieken

588
00:35:11,550 --> 00:35:15,930
vermelden niet uitdrukkelijk dat
het om het boek Deuteronomium gaat,

589
00:35:15,930 --> 00:35:18,690
deels omdat ze het gewoon de wet noemen.

590
00:35:18,690 --> 00:35:21,690
Maar de reden dat alle
geleerden het erover eens zijn

591
00:35:21,690 --> 00:35:26,550
dat het een afschrift van Deuteronomium
was, is dat hij zich bewust werd van de

592
00:35:26,550 --> 00:35:29,190
vervloekingen die over hen zouden komen.

593
00:35:29,190 --> 00:35:35,370
En het is Deuteronomium, niet
Exodus, niet Leviticus, niet Numeri.

594
00:35:35,370 --> 00:35:40,950
Het is Deuteronomium waarin God de
ernstige dreigementen uitspreekt dat het

595
00:35:40,950 --> 00:35:45,450
volk vervloekt zal worden als
het Zijn wet veronachtzaamt.

596
00:35:45,450 --> 00:35:49,350
Vooral natuurlijk in
Deuteronomium hoofdstuk 28.

597
00:35:49,350 --> 00:35:51,090
Er zijn trouwens vervloekingen.

598
00:35:51,090 --> 00:35:55,470
Er staan vervloekingen in Leviticus en
Numeri die over wetsovertreders worden

599
00:35:55,470 --> 00:36:00,630
uitgesproken, maar het is in Deuteronomium
dat God erop wijst dat het hele volk onder

600
00:36:00,630 --> 00:36:03,630
Gods vloek zal komen als
ze de wet niet houden.

601
00:36:03,630 --> 00:36:08,370
Toen Josia dit hoorde voorlezen, besefte
hij dus dat de toorn van de HEERE tegen

602
00:36:08,370 --> 00:36:13,770
het volk was ontbrand vanwege alles
in dit boek wat veronachtzaamd was.

603
00:36:13,770 --> 00:36:17,610
Toen gingen de priester
Hilkia, Ahikam, Achbor,

604
00:36:17,610 --> 00:36:24,030
Safan en Asaja naar de profetes Hulda,
de vrouw van Sallum, de zoon van Tikva,

605
00:36:24,030 --> 00:36:29,310
de zoon van Harhas, de beheerder van de
priesterkleding — zij woonde in Jeruzalem,

606
00:36:29,310 --> 00:36:32,610
in het nieuwe gedeelte —
en zij spraken met haar.

607
00:36:32,610 --> 00:36:37,230
Zij zei tegen hen: Zo zegt
de HEERE, de God van Israël:

608
00:36:37,230 --> 00:36:42,750
Zeg tegen de man die u naar Mij toe
gestuurd heeft: Zo zegt de HEERE: Zie,

609
00:36:42,750 --> 00:36:47,010
Ik ga onheil over deze plaats
brengen en over de inwoners ervan,

610
00:36:47,010 --> 00:36:51,270
namelijk al de woorden van de boekrol
die de koning van Juda gelezen heeft,

611
00:36:51,270 --> 00:36:55,470
omdat zij Mij verlaten en andere
goden reukoffers gebracht hebben,

612
00:36:55,470 --> 00:36:59,970
zodat zij Mij tot toorn verwekt
hebben met al het werk van hun handen.

613
00:36:59,970 --> 00:37:03,630
Daarom zal Mijn grimmigheid
ontsteken tegen deze plaats en

614
00:37:03,630 --> 00:37:05,190
niet uitgeblust worden.

615
00:37:05,190 --> 00:37:10,170
Maar tegen de koning van Juda, die u
gestuurd heeft om de HEERE te raadplegen,

616
00:37:10,170 --> 00:37:15,090
tegen hem moet u dit zeggen: Zo
zegt de HEERE, de God van Israël:

617
00:37:15,090 --> 00:37:17,791
Wat betreft de woorden
die u gehoord hebt —

618
00:37:17,791 --> 00:37:23,010
omdat uw hart week geworden is en u zich
voor het aangezicht van de HEERE vernederd

619
00:37:23,010 --> 00:37:28,650
hebt, toen u hoorde wat Ik tegen deze
plaats en de inwoners ervan gesproken heb,

620
00:37:28,650 --> 00:37:31,890
dat ze tot een verwoesting
en vervloeking zullen worden,

621
00:37:31,890 --> 00:37:36,811
en omdat u uw kleren gescheurd en
voor Mijn aangezicht gehuild hebt —

622
00:37:36,811 --> 00:37:40,830
daarom heb Ík u ook
verhoord, spreekt de HEERE.

623
00:37:40,830 --> 00:37:47,190
Daarom, zie, Ik ga u met uw vaderen
verenigen en u zult met vrede in uw graf

624
00:37:47,190 --> 00:37:52,770
bijgezet worden; uw ogen zullen al
het onheil dat Ik over deze plaats ga

625
00:37:52,770 --> 00:37:54,810
brengen, niet zien.

626
00:37:54,810 --> 00:37:57,570
Daarop brachten zij de koning verslag uit.

627
00:37:57,570 --> 00:38:01,470
Dus Hulda, de profetes — waar was Jesaja?

628
00:38:01,470 --> 00:38:04,050
Jesaja was inmiddels gestorven.

629
00:38:04,050 --> 00:38:09,570
Volgens het boek Jesaja profeteerde hij
tijdens de regering van Uzzia, Jotham,

630
00:38:09,570 --> 00:38:11,370
Achaz en Hizkia.

631
00:38:11,370 --> 00:38:15,210
Hij vermeldt niet dat hij profeteerde
tijdens de regering van Manasse,

632
00:38:15,210 --> 00:38:16,830
de volgende koning.

633
00:38:16,830 --> 00:38:21,750
Er bestaat een Joodse overlevering
dat Manasse Jesaja heeft gedood.

634
00:38:21,750 --> 00:38:26,370
We lezen natuurlijk wel dat Manasse het
land vulde met het bloed van onschuldigen.

635
00:38:26,370 --> 00:38:30,870
Het is heel goed mogelijk dat Jesaja
een van de slachtoffers was van zijn

636
00:38:30,870 --> 00:38:35,130
afvalligheid en van zijn
gruweldaden, zijn tirannie.

637
00:38:35,130 --> 00:38:39,990
Volgens de overlevering van de rabbijnen
stopte Manasse Jesaja in een boomstam

638
00:38:39,990 --> 00:38:43,110
en zaagde hij die
doormidden, met hem erin.

639
00:38:43,110 --> 00:38:47,070
Dat is een behoorlijk gruwelijke
manier om aan je einde te komen.

640
00:38:47,070 --> 00:38:50,850
Het zou dus niet alleen het uit de weg
ruimen van de profeet zijn geweest,

641
00:38:50,850 --> 00:38:55,830
maar het op een martelende manier uit
de weg ruimen van een heel oude man.

642
00:38:55,830 --> 00:38:58,950
Hij zou tegen die tijd waarschijnlijk
minstens in de zeventig zijn

643
00:38:58,950 --> 00:39:01,230
geweest, of daaromtrent.

644
00:39:01,230 --> 00:39:04,470
In die tijd zou dat
een heel oude man zijn.

645
00:39:04,470 --> 00:39:07,590
Tegenwoordig is zeventig
natuurlijk het nieuwe vijftig.

646
00:39:07,590 --> 00:39:11,430
Maar Jesaja zou op dat moment
een oude profeet zijn geweest.

647
00:39:11,430 --> 00:39:14,070
Het feit dat dit alleen
een overlevering is,

648
00:39:14,070 --> 00:39:17,790
kan ons ertoe brengen ons
af te vragen of het waar is.

649
00:39:17,790 --> 00:39:22,530
We weten wel dat Jesaja alleen zegt te
hebben geprofeteerd tijdens de regeringen

650
00:39:22,530 --> 00:39:26,070
tot en met die van Hizkia,
niet die van Manasse.

651
00:39:26,070 --> 00:39:28,290
Maar er is enige reden om te geloven

652
00:39:28,290 --> 00:39:31,590
dat de overlevering in de
Schrift wordt bevestigd.

653
00:39:31,590 --> 00:39:34,350
Niet in het Oude Testament,
maar in het Nieuwe.

654
00:39:34,350 --> 00:39:39,390
In Hebreeën hoofdstuk 11 somt de schrijver
van Hebreeën alle geloofsdaden op

655
00:39:39,390 --> 00:39:42,630
die door personen uit het Oude
Testament werden verricht.

656
00:39:42,630 --> 00:39:45,930
Uiteindelijk houdt hij op
afzonderlijke personen te noemen

657
00:39:45,930 --> 00:39:49,530
en begint hij eenvoudig samen
te vatten wat mensen die geloof

658
00:39:49,530 --> 00:39:51,390
hadden, hebben geleden.

659
00:39:51,390 --> 00:39:54,450
In vers 36 van Hebreeën 11 zegt hij:

660
00:39:54,450 --> 00:40:00,330
En weer anderen hebben spot en geselslagen
verdragen, ja zelfs boeien en gevangenis.

661
00:40:00,330 --> 00:40:04,650
Zij zijn gestenigd, in stukken
gezaagd, in verzoeking gebracht,

662
00:40:04,650 --> 00:40:07,110
met het zwaard ter dood gebracht.

663
00:40:07,110 --> 00:40:10,890
Zij hebben rondgelopen in
schapenvachten en geitenvellen.

664
00:40:10,890 --> 00:40:14,850
Zij leden gebrek, werden
verdrukt en mishandeld.

665
00:40:14,850 --> 00:40:15,990
Enzovoort.

666
00:40:15,990 --> 00:40:20,490
Hij somt enkele manieren op waarop
godvruchtige mensen in het Oude Testament

667
00:40:20,490 --> 00:40:26,070
naar bekend is om het leven zijn gekomen
of hebben geleden. Daarbij zegt hij:

668
00:40:26,070 --> 00:40:29,550
Ze werden gestenigd, ze
werden doormidden gezaagd.

669
00:40:29,550 --> 00:40:34,290
Dat zijn enkele van de manieren waarop
mensen volgens hem in het Oude Testament

670
00:40:34,290 --> 00:40:36,510
de marteldood hebben geleden.

671
00:40:36,510 --> 00:40:40,230
Voor zover ik weet, is er
maar één bekende overlevering

672
00:40:40,230 --> 00:40:45,150
over een godvruchtig persoon in het Oude
Testament die doormidden werd gezaagd,

673
00:40:45,150 --> 00:40:46,890
en dat is Jesaja.

674
00:40:46,890 --> 00:40:49,590
De schrijver van Hebreeën
zou dat geweten hebben.

675
00:40:49,590 --> 00:40:53,130
Hij zou de Joodse overlevering
over Jesaja hebben gekend,

676
00:40:53,130 --> 00:40:56,970
en blijkbaar nam hij die voor
waar aan en bevestigde hij die.

677
00:40:56,970 --> 00:41:00,810
Hij nam de manier waarop Jesaja
door toedoen van Manasse stierf

678
00:41:00,810 --> 00:41:04,530
op onder de vele manieren
waarop godvruchtige mensen in

679
00:41:04,530 --> 00:41:06,510
oudtestamentische tijden stierven.

680
00:41:06,510 --> 00:41:09,630
Dat dit in Hebreeën
hoofdstuk 11 is opgenomen,

681
00:41:09,630 --> 00:41:13,530
lijkt de overlevering van de Joden
dat Jesaja zo is gestorven heel

682
00:41:13,530 --> 00:41:15,150
geloofwaardig te maken.

683
00:41:15,150 --> 00:41:18,750
Hoewel de schrijver van Hebreeën
Jesaja niet bij naam noemt,

684
00:41:18,750 --> 00:41:23,790
is de manier van sterven die hij noemt in
de Joodse overlevering alleen aan Jesaja

685
00:41:23,790 --> 00:41:27,990
toegeschreven, voor zover
bekend, en aan niemand anders.

686
00:41:27,990 --> 00:41:31,710
Hij lijkt dus te bevestigen
dat die overlevering juist is.

687
00:41:31,710 --> 00:41:34,530
Ze hadden Jesaja niet om te raadplegen.

688
00:41:34,530 --> 00:41:39,210
Ze hadden hem niet meer om hem het leven
zuur te maken. Hij was er niet meer.

689
00:41:39,210 --> 00:41:43,350
Het was dus de profetes Hulda
die nu namens God sprak.

690
00:41:43,350 --> 00:41:47,610
We kunnen zien dat God er geen bezwaar
tegen had om vrouwen als profetessen te

691
00:41:47,610 --> 00:41:50,970
laten optreden, al komt
dat minder vaak voor.

692
00:41:50,970 --> 00:41:54,990
We weten dat Debora in het boek
Richteren niet alleen een richter was,

693
00:41:54,990 --> 00:41:57,930
maar ook een profetes, zegt de Bijbel.

694
00:41:57,930 --> 00:42:00,630
Vrouwen kunnen dus ook profeteren.

695
00:42:00,630 --> 00:42:05,250
Zelfs voordat we bij Joël komen, kunnen
we teruggaan naar het boek Numeri.

696
00:42:05,250 --> 00:42:09,330
Daar waren zowel Mirjam als
Aäron ontstemd over Mozes

697
00:42:09,330 --> 00:42:12,270
vanwege zijn keuze van
een huwelijkspartner.

698
00:42:12,270 --> 00:42:15,810
Ze begonnen kritiek op hem
te leveren en ze zeiden:

699
00:42:15,810 --> 00:42:20,310
Zij zeiden: Heeft de HEERE
alleen maar door Mozes gesproken?

700
00:42:20,310 --> 00:42:22,830
Heeft Hij ook niet door ons gesproken?

701
00:42:22,830 --> 00:42:24,690
En de HEERE hoorde het.

702
00:42:24,690 --> 00:42:29,550
Dat wil zeggen dat Aäron en Mirjam
allebei beweerden mensen te zijn

703
00:42:29,550 --> 00:42:34,710
door wie God had gesproken, en
blijkbaar terecht. God had dat gedaan.

704
00:42:34,710 --> 00:42:40,890
Maar in Joël hoofdstuk 2 staat dat God
Zijn Geest zal uitstorten op alle vlees:

705
00:42:40,890 --> 00:42:44,550
Uw zonen en uw dochters zullen profeteren.

706
00:42:44,550 --> 00:42:49,650
zei Hij. In Joël hoofdstuk
2, rond vers 28, geloof ik.

707
00:42:49,650 --> 00:42:53,190
Dat de Geest van God met
Pinksteren op de gemeente kwam,

708
00:42:53,190 --> 00:42:57,450
had dus tot gevolg dat zonen
en dochters profeteerden.

709
00:42:57,450 --> 00:43:02,310
Wanneer Petrus die passage uit Joël
verder aanhaalt, citeert hij ook:

710
00:43:02,310 --> 00:43:07,050
En ook op Mijn dienaren en op Mijn
dienaressen zal Ik in die dagen van Mijn

711
00:43:07,050 --> 00:43:10,470
Geest uitstorten en zij zullen profeteren.

712
00:43:10,470 --> 00:43:14,550
Blijkbaar maakt God dus geen onderscheid
als het erom gaat wie er kunnen

713
00:43:14,550 --> 00:43:17,130
profeteren, mannen of vrouwen.

714
00:43:17,130 --> 00:43:21,870
Waarschijnlijk zei Paulus in 1 Korinthe 11
dat het voor vrouwen een schande is om te

715
00:43:21,870 --> 00:43:25,950
bidden of te profeteren als ze
hun hoofd niet bedekt hebben.

716
00:43:25,950 --> 00:43:30,330
Maar blijkbaar geloofde hij dat
ze, als hun hoofd wel bedekt was,

717
00:43:30,330 --> 00:43:33,270
zowel konden bidden als profeteren.

718
00:43:33,270 --> 00:43:36,990
Beide zijn bedieningen die
voor hen als vrouwen openstaan.

719
00:43:36,990 --> 00:43:40,350
Dat is niet hetzelfde als
opziener van de gemeente zijn.

720
00:43:40,350 --> 00:43:44,370
Er waren bepaalde functies waarin
Paulus vrouwen niet plaatste,

721
00:43:44,370 --> 00:43:47,430
waarvan hij niet dacht dat
het hun juiste plaats was.

722
00:43:47,430 --> 00:43:52,770
Maar profetie is de grootste van
de gaven, zei Paulus. Paulus zei:

723
00:43:52,770 --> 00:43:55,650
Streef dus naar de beste genadegaven.

724
00:43:55,650 --> 00:43:58,890
en vooral daarnaar dat u mag profeteren.

725
00:43:58,890 --> 00:44:02,550
Paulus behandelt profeteren
als de grootste van de gaven,

726
00:44:02,550 --> 00:44:04,710
de meest begerenswaardige.

727
00:44:04,710 --> 00:44:09,030
Hij maakt heel duidelijk, het Nieuwe
Testament en het Oude Testament

728
00:44:09,030 --> 00:44:13,590
maken duidelijk, dat God die gave
nooit aan vrouwen heeft onthouden,

729
00:44:13,590 --> 00:44:15,450
evenmin als aan mannen.

730
00:44:15,450 --> 00:44:17,430
Dus Hulda zegt in wezen:

731
00:44:17,430 --> 00:44:19,290
Ja, het is waar.

732
00:44:19,290 --> 00:44:21,750
Israël heeft Mijn wetten overtreden.

733
00:44:21,750 --> 00:44:23,550
Het komt onder een vloek.

734
00:44:23,550 --> 00:44:25,350
Het zal in ballingschap gaan.

735
00:44:25,350 --> 00:44:30,090
Maar omdat Josia zich heeft vernederd,
omdat hij een ontvankelijk hart voor God

736
00:44:30,090 --> 00:44:33,090
heeft gehad en omdat
hij zich heeft bekeerd,

737
00:44:33,090 --> 00:44:35,430
zal het niet in zijn dagen gebeuren.

738
00:44:35,430 --> 00:44:37,530
Hij zal in vrede sterven.

739
00:44:37,530 --> 00:44:40,110
Hij zal een vredige dood sterven.

740
00:44:40,110 --> 00:44:44,850
Nou, niet bepaald vredig,
want hij stierf in een oorlog.

741
00:44:44,850 --> 00:44:48,510
Hij stierf in een oorlog
tegen farao Necho.

742
00:44:48,510 --> 00:44:51,390
Dat was echter tegen Gods instructies in.

743
00:44:51,390 --> 00:44:55,950
We zullen zien dat Josia aan het einde
van zijn leven ten strijde trok tegen

744
00:44:55,950 --> 00:45:01,590
farao Necho, om de legers van de farao
te onderscheppen toen de farao tegen

745
00:45:01,590 --> 00:45:03,570
Assyrië ten strijde trok.

746
00:45:03,570 --> 00:45:05,730
Een profeet zei tegen Josia:

747
00:45:05,730 --> 00:45:07,470
Ga niet, ga niet.

748
00:45:07,470 --> 00:45:11,190
Hij ging toch, en toen
stierf hij niet in vrede.

749
00:45:11,190 --> 00:45:12,570
Wat zegt zij?

750
00:45:12,570 --> 00:45:18,330
Daarom, zie, Ik ga u met uw vaderen
verenigen en u zult met vrede in uw

751
00:45:18,330 --> 00:45:20,010
graf bijgezet worden

752
00:45:20,010 --> 00:45:24,510
Zo had het kunnen gaan als hij tot
het einde toe gehoorzaam was geweest.

753
00:45:24,510 --> 00:45:28,470
Gods profetieën, Gods
beloften zijn voorwaardelijk.

754
00:45:28,470 --> 00:45:31,950
Dit is wat God had besloten
voor Josia te doen.

755
00:45:31,950 --> 00:45:37,350
Vanwege Josia's bekering zou God in zijn
dagen geen onheil over het land brengen,

756
00:45:37,350 --> 00:45:39,390
en kon hij vredig sterven.

757
00:45:39,390 --> 00:45:44,670
Maar daarbij wordt er geen rekening mee
gehouden dat hij God ongehoorzaam zou zijn

758
00:45:44,670 --> 00:45:47,730
en buiten het land oorlog zou gaan voeren.

759
00:45:47,730 --> 00:45:51,450
Hij stierf niet als gevolg
van een invasie van Juda.

760
00:45:51,450 --> 00:45:56,730
Hij stierf omdat hij zich mengde in
een oorlog die niet de zijne was.

761
00:45:56,730 --> 00:46:00,750
Zoals het uiteindelijk liep, kwam
hij dus niet in vrede in zijn graf,

762
00:46:00,750 --> 00:46:03,150
maar dat zou wel zo zijn geweest.

763
00:46:03,150 --> 00:46:07,710
Hoofdstuk 23 geeft ons de
rest van Josia's regering.

764
00:46:07,710 --> 00:46:11,190
We zullen het verhaal van Josia
afronden en daarna verdergaan.