1
00:00:02,070 --> 00:00:04,290
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,290 --> 00:00:09,210
Deze keer behandelen we Esther
hoofdstuk 7 tot en met 10.

3
00:00:09,210 --> 00:00:14,490
Het verhaal werd onderbroken doordat
onze vorige bijeenkomst ten einde liep.

4
00:00:14,490 --> 00:00:18,810
Haman is vernederd doordat hij
Mordechai in het openbaar moest eren.

5
00:00:18,810 --> 00:00:23,610
Zijn familie heeft dit als een slecht
voorteken voor hem gezien en heeft gezegd:

6
00:00:23,610 --> 00:00:27,930
En Haman vertelde aan zijn vrouw
Zeres en aan al zijn vrienden

7
00:00:27,930 --> 00:00:29,910
alles wat hem overkomen was.

8
00:00:29,910 --> 00:00:36,090
Toen zeiden zijn wijzen en Zeres,
zijn vrouw, tegen hem: Als Mordechai,

9
00:00:36,090 --> 00:00:40,230
voor wie u begonnen bent te vallen,
uit het geslacht van de Joden is,

10
00:00:40,230 --> 00:00:43,890
zult u tegen hem niets kunnen
uitrichten, integendeel,

11
00:00:43,890 --> 00:00:46,650
u zult zeker voor hem ten val komen.

12
00:00:46,650 --> 00:00:50,190
Dit lijkt bijna een profetisch
woord dat zij uitspraken,

13
00:00:50,190 --> 00:00:54,150
misschien zonder zelfs maar
te weten dat ze profeteerden.

14
00:00:54,150 --> 00:00:58,590
Volgens Johannes hoofdstuk 11
profeteerde ook Kajafas dat

15
00:00:58,590 --> 00:01:04,170
Jezus voor het volk moest sterven, zonder
zelf te beseffen dat hij profeteerde.

16
00:01:04,170 --> 00:01:06,990
Zo lijkt ook Hamans familie te profeteren.

17
00:01:06,990 --> 00:01:11,910
Ze zien dat dit niet goed zal aflopen
voor Haman, en dat zal het beslist niet.

18
00:01:11,910 --> 00:01:15,210
Aan het einde van hoofdstuk
6, vers 14, staat:

19
00:01:15,210 --> 00:01:19,770
Terwijl zij nog met hem spraken, kwamen
de hovelingen van de koning er aan en zij

20
00:01:19,770 --> 00:01:24,450
haastten zich om Haman naar de maaltijd
te brengen die Esther had aangericht.

21
00:01:24,450 --> 00:01:26,430
Haman had niet veel geslapen.

22
00:01:26,430 --> 00:01:29,610
Hij had de avond doorgebracht
met het bouwen van een galg,

23
00:01:29,610 --> 00:01:33,210
eigenlijk een martelpaal, om
Mordechai daaraan te doden.

24
00:01:33,210 --> 00:01:36,270
Daarna was hij midden in de
nacht naar de koning gegaan om

25
00:01:36,270 --> 00:01:38,190
daar toestemming voor te krijgen.

26
00:01:38,190 --> 00:01:41,610
In plaats van dat te kunnen doen,
werd hij gedwongen Mordechai in het

27
00:01:41,610 --> 00:01:43,110
openbaar te eren.

28
00:01:43,110 --> 00:01:44,970
Zo had hij zijn ochtend doorgebracht.

29
00:01:44,970 --> 00:01:48,690
Toen brak blijkbaar rond het middaguur,
naar alle waarschijnlijkheid,

30
00:01:48,690 --> 00:01:53,010
het moment aan voor dit feestmaal
waarvoor Esther hem had uitgenodigd,

31
00:01:53,010 --> 00:01:55,230
hem alleen met de koning.

32
00:01:55,230 --> 00:02:00,090
Toen Haman er voor het eerst over hoorde,
dacht hij dat dit een groot voorrecht was,

33
00:02:00,090 --> 00:02:04,350
een grote eer om alleen met de
koning en de koningin te zijn.

34
00:02:04,350 --> 00:02:09,510
Daaruit bleek dat hij direct onder het
koningshuis een unieke positie innam.

35
00:02:09,510 --> 00:02:12,990
Maar dit bleek voor hem toch niet
zo'n groot voorrecht te zijn.

36
00:02:12,990 --> 00:02:16,230
Hij wist niet dat het volk dat
hij probeerde te vernietigen,

37
00:02:16,230 --> 00:02:20,730
en in het bijzonder de man die hij
probeerde te vernietigen, Mordechai,

38
00:02:20,730 --> 00:02:22,710
verwant waren aan de koningin.

39
00:02:22,710 --> 00:02:25,530
Dat zal hem in dit
hoofdstuk duidelijk worden.

40
00:02:25,530 --> 00:02:27,150
In hoofdstuk 7:

41
00:02:27,150 --> 00:02:31,770
Toen de koning met Haman gekomen was
om met koningin Esther te drinken,

42
00:02:31,770 --> 00:02:36,030
zei de koning ook op de tweede dag bij
het drinken van de wijn tegen Esther:

43
00:02:36,030 --> 00:02:38,370
Wat is uw vraag, koningin Esther?

44
00:02:38,370 --> 00:02:40,230
Het zal u gegeven worden.

45
00:02:40,230 --> 00:02:41,790
En wat is uw verzoek?

46
00:02:41,790 --> 00:02:45,990
Het zal ingewilligd worden, al was
het ook de helft van het koninkrijk.

47
00:02:45,990 --> 00:02:51,030
Toen antwoordde koningin Esther en zei:
Als ik genade in uw ogen heb gevonden,

48
00:02:51,030 --> 00:02:55,530
koning, en als het de koning goeddunkt,
dat men mij dan op mijn vraag mijn leven

49
00:02:55,530 --> 00:02:59,190
zal geven, en op mijn verzoek
het leven van mijn volk.

50
00:02:59,190 --> 00:03:03,630
Want wij zijn verkocht, ik en mijn
volk, om te worden weggevaagd,

51
00:03:03,630 --> 00:03:05,970
gedood en omgebracht.

52
00:03:05,970 --> 00:03:10,710
Zouden wij als slaven en als slavinnen
verkocht zijn, dan zou ik hebben gezwegen,

53
00:03:10,710 --> 00:03:13,830
hoewel ook dan de tegenstander de
schade voor de koning zeker niet

54
00:03:13,830 --> 00:03:14,790
zou kunnen vergoeden.

55
00:03:14,790 --> 00:03:18,810
De verwijzing naar verkocht zijn
heeft ongetwijfeld te maken met het

56
00:03:18,810 --> 00:03:21,510
smeergeld van tienduizend talent zilver.

57
00:03:21,510 --> 00:03:26,790
Dat was de prijs die betaald was om hen
allemaal te laten doden. Ze zegt dus:

58
00:03:26,790 --> 00:03:29,550
We zijn verkocht om uitgeroeid te worden.

59
00:03:29,550 --> 00:03:34,710
Wat ze zegt, is: ‘Dit is een gevaar voor
mijn leven en het leven van mijn volk.

60
00:03:34,710 --> 00:03:38,310
Als het er alleen om ging dat
we in slavernij zouden raken,

61
00:03:38,310 --> 00:03:40,410
zou ik je er niet mee lastigvallen.

62
00:03:40,410 --> 00:03:44,850
Maar het is iets veel ernstigers dan
dat, waarbij ons leven gevaar loopt.

63
00:03:44,850 --> 00:03:48,690
Hoewel, als we als slaven
waren weggevoerd en verkocht,

64
00:03:48,690 --> 00:03:52,650
zou het verlies voor de koning
moeilijk te vergoeden zijn geweest.

65
00:03:52,650 --> 00:03:56,070
Dat wil zeggen, wij Joden
zijn hier eigenlijk van

66
00:03:56,070 --> 00:03:58,170
grote waarde voor het koninkrijk.

67
00:03:58,170 --> 00:04:02,370
Als je ons zou kwijtraken doordat we
ergens als slaven werden verkocht,

68
00:04:02,370 --> 00:04:05,130
zou dat een groot verlies
voor je zijn geweest.

69
00:04:05,130 --> 00:04:07,470
Maar ik zou je er niet
mee hebben lastiggevallen

70
00:04:07,470 --> 00:04:09,690
als dat het enige gevaar was.’

71
00:04:09,690 --> 00:04:13,950
Toen sprak koning Ahasveros
en zei tegen koningin Esther:

72
00:04:13,950 --> 00:04:18,570
Wie is hij en waar is hij die zijn
hart vervuld heeft om zo te handelen?

73
00:04:18,570 --> 00:04:24,270
Esther zei: De man, de tegenstander
en vijand, is deze slechte Haman.

74
00:04:24,270 --> 00:04:28,290
Toen werd Haman door angst overvallen
in de tegenwoordigheid van de koning

75
00:04:28,290 --> 00:04:29,730
en de koningin.

76
00:04:29,730 --> 00:04:33,390
Zoals je je kunt voorstellen, was
het tot dan toe al geen goede dag

77
00:04:33,390 --> 00:04:34,770
voor hem geweest.

78
00:04:34,770 --> 00:04:38,670
En nu zou dit zijn hele dag
en zijn hele leven verwoesten.

79
00:04:38,670 --> 00:04:42,090
Hij was doodsbang toen hij
besefte dat hij ontmaskerd was.

80
00:04:42,090 --> 00:04:47,490
Tot op dat moment wist hij niet dat Esther
verwant was aan Mordechai of aan de Joden,

81
00:04:47,490 --> 00:04:50,250
en dat hij zelfs haar had bedreigd.

82
00:04:50,250 --> 00:04:55,050
Zonder het te beseffen had hij een
plan beraamd om de koningin te doden.

83
00:04:55,050 --> 00:04:58,110
Woedend stond de koning op
van het drinken van de wijn

84
00:04:58,110 --> 00:05:00,510
en ging naar de tuin van het paleis.

85
00:05:00,510 --> 00:05:04,470
Haman bleef staan om bij koningin
Esther voor zijn leven te smeken,

86
00:05:04,470 --> 00:05:09,810
want hij zag dat bij de koning het
onheil over hem ten volle besloten was.

87
00:05:09,810 --> 00:05:12,270
Blijkbaar moest hij hierover nadenken.

88
00:05:12,270 --> 00:05:15,570
Normaal gesproken, onder
gewone omstandigheden,

89
00:05:15,570 --> 00:05:19,470
zou hij waarschijnlijk gewoon
hebben gezegd: ‘Dood Haman dan,

90
00:05:19,470 --> 00:05:21,510
als hij mijn koningin bedreigt.’

91
00:05:21,510 --> 00:05:24,270
Maar dit is een zware beschuldiging.

92
00:05:24,270 --> 00:05:26,670
Dit is een ingrijpende zaak.

93
00:05:26,670 --> 00:05:28,890
Haman was de eerste minister.

94
00:05:28,890 --> 00:05:33,330
Hem laten terechtstellen zou in feite
betekenen dat hij iemand anders op die

95
00:05:33,330 --> 00:05:35,610
vertrouwenspost moest aanstellen.

96
00:05:35,610 --> 00:05:38,970
Deze man was tenslotte zijn
vertrouwde minister geweest.

97
00:05:38,970 --> 00:05:42,330
Hij gaat naar buiten om deze
informatie te verwerken,

98
00:05:42,330 --> 00:05:47,010
dat zijn eerste minister een plan heeft
beraamd om zijn koningin te doden.

99
00:05:47,010 --> 00:05:51,090
Toen de koning uit de tuin van het paleis
terugkwam in de zaal waar men de wijn

100
00:05:51,090 --> 00:05:55,890
gedronken had, was Haman neergevallen
op het rustbed waarop Esther lag.

101
00:05:55,890 --> 00:05:59,670
En de koning zei: Zou hij
ook nog de koningin in huis

102
00:05:59,670 --> 00:06:01,530
aanranden in mijn bijzijn?

103
00:06:01,530 --> 00:06:04,410
Toen dit woord uit de mond
van de koning was gekomen,

104
00:06:04,410 --> 00:06:06,510
bedekte men het gezicht van Haman.

105
00:06:06,510 --> 00:06:08,610
Het is moeilijk om je dit voor te stellen,

106
00:06:08,610 --> 00:06:11,430
maar de mensen zaten in
die tijd niet op stoelen.

107
00:06:11,430 --> 00:06:16,350
Ze lagen op rustbanken naast
lage tafels, en zo aten ze.

108
00:06:16,350 --> 00:06:18,810
Esther lag dus natuurlijk op een rustbank.

109
00:06:18,810 --> 00:06:21,450
En toen Haman haar om zijn leven smeekte,

110
00:06:21,450 --> 00:06:24,210
was hij blijkbaar naar
haar rustbank toe gekomen

111
00:06:24,210 --> 00:06:29,250
en had hij zich er zo overheen geworpen
dat het er in de ogen van de koning nogal

112
00:06:29,250 --> 00:06:32,250
verdacht uitzag. En er staat:

113
00:06:32,250 --> 00:06:36,330
De koning zei: ‘Gaat hij ook nog
de koningin aanranden terwijl ik

114
00:06:36,330 --> 00:06:37,590
in huis ben?’

115
00:06:37,590 --> 00:06:44,610
Het Engelse woord ‘assault’ betekent hier
seksueel betasten, seksueel aanranden.

116
00:06:44,610 --> 00:06:48,390
Dat betekent dat hij ter
dood veroordeeld was.

117
00:06:48,390 --> 00:06:52,470
De dienaren kwamen naar hem toe
en deden een zak over zijn hoofd.

118
00:06:52,470 --> 00:06:57,210
Het was heel onverstandig van Haman om
in de buurt van de koningin te komen.

119
00:06:57,210 --> 00:07:01,530
Waarschijnlijk zou hij toch al sterven,
maar het maakte de koning echt woedend,

120
00:07:01,530 --> 00:07:04,470
want niemand mocht in de
buurt van de koningin komen.

121
00:07:04,470 --> 00:07:07,590
Alleen de eunuchen, mannen
die gecastreerd waren

122
00:07:07,590 --> 00:07:10,890
en geen gevaar konden vormen
voor de reinheid van de harem,

123
00:07:10,890 --> 00:07:15,090
mochten in de buurt van de koninginnen
en de bijvrouwen van de koning komen.

124
00:07:15,090 --> 00:07:17,610
Geen enkele gewone man mocht dat.

125
00:07:17,610 --> 00:07:20,610
In zekere zin liep Haman al enig gevaar

126
00:07:20,610 --> 00:07:24,810
doordat hij alleen al tijdens het
feestmaal zo dicht bij de koningin was.

127
00:07:24,810 --> 00:07:28,650
Een gewone man mocht immers niet
in de buurt van de koningin komen,

128
00:07:28,650 --> 00:07:32,490
zeker niet van een heel mooie koningin
van wie men zou kunnen denken dat ze een

129
00:07:32,490 --> 00:07:34,830
andere man in verleiding zou brengen.

130
00:07:34,830 --> 00:07:38,070
Haman maakte blijkbaar de
fout haar zelfs aan te raken.

131
00:07:38,070 --> 00:07:40,110
Je zou de koningin nooit aanraken.

132
00:07:40,110 --> 00:07:43,410
En hoewel hij haar natuurlijk
niet probeerde aan te randen,

133
00:07:43,410 --> 00:07:48,150
leek het daar voor de koning genoeg op
om hem deze opmerking te laten maken.

134
00:07:48,150 --> 00:07:52,470
En toen hij die opmerking maakte, bestond
er natuurlijk geen enkele twijfel meer

135
00:07:52,470 --> 00:07:54,270
over het lot van Haman.

136
00:07:54,270 --> 00:07:57,930
De dienaren kwamen gewoon naar
hem toe en bedekten zijn hoofd,

137
00:07:57,930 --> 00:08:02,250
alsof ze wilden zeggen: ‘Ik denk
dat deze man er geweest is.’

138
00:08:02,250 --> 00:08:06,390
En dus zei Charbona, een van
de eunuchen, tegen de koning:

139
00:08:06,390 --> 00:08:12,270
En Charbona, een van de hovelingen die
in dienst stond van de koning, zei: Zie,

140
00:08:12,270 --> 00:08:15,270
ook de galg die Haman heeft
gemaakt voor Mordechai,

141
00:08:15,270 --> 00:08:19,890
die goed voor de koning gesproken
heeft, staat bij het huis van Haman,

142
00:08:19,890 --> 00:08:21,510
vijftig el hoog.

143
00:08:21,510 --> 00:08:24,390
Toen zei de koning: Hang hem daaraan.

144
00:08:24,390 --> 00:08:27,690
Nu voegt hij dat kleine
zinnetje over Mordechai toe:

145
00:08:27,690 --> 00:08:30,270
die het bij de koning
voor hem had opgenomen.

146
00:08:30,270 --> 00:08:35,610
Het is duidelijk dat de dienaren Mordechai
gunstig gezind waren en Haman niet.

147
00:08:35,610 --> 00:08:39,990
En dus wrijft hij het er nog eens
in: hij wilde Mordechai doden.

148
00:08:39,990 --> 00:08:42,750
Mordechai is degene die
je leven heeft gered,

149
00:08:42,750 --> 00:08:45,630
die een complot tegen je
leven heeft ontmaskerd.

150
00:08:45,630 --> 00:08:47,190
Toen zei de koning:

151
00:08:47,190 --> 00:08:48,510
Hang hem daaraan op.

152
00:08:48,510 --> 00:08:53,250
Toen hingen zij Haman aan de galg die
hij voor Mordechai had laten oprichten.

153
00:08:53,250 --> 00:08:55,710
Toen bedaarde de woede van de koning.

154
00:08:55,710 --> 00:08:59,310
En het lijkt alsof het verhaal
daarmee afgelopen zou moeten zijn,

155
00:08:59,310 --> 00:09:02,730
maar er zijn in zekere
zin nog drie hoofdstukken.

156
00:09:02,730 --> 00:09:06,570
Hoofdstuk 10 is maar drie verzen lang,
maar je zou denken dat het verhaal

157
00:09:06,570 --> 00:09:07,710
hier zou eindigen.

158
00:09:07,710 --> 00:09:09,990
Er is nog iets dat
afgehandeld moet worden,

159
00:09:09,990 --> 00:09:12,630
namelijk dat er nog steeds
een datum is vastgesteld

160
00:09:12,630 --> 00:09:15,150
waarop de Joden uitgeroeid moeten worden.

161
00:09:15,150 --> 00:09:18,690
En die datum kan niet worden veranderd,
omdat dat een wet van de Meden

162
00:09:18,690 --> 00:09:19,950
en Perzen was.

163
00:09:19,950 --> 00:09:22,710
Dat probleem moet dus nog worden opgelost.

164
00:09:22,710 --> 00:09:25,830
Toch zou het verhaal op dit
punt een gelukkig einde hebben,

165
00:09:25,830 --> 00:09:29,610
bijna als een sprookje: met de
slechterik liep het slecht af,

166
00:09:29,610 --> 00:09:32,910
en de goeden leefden daarna
nog lang en gelukkig.

167
00:09:32,910 --> 00:09:37,050
En in zekere zin kan dit deel van het
verhaal worden gezien als een type van

168
00:09:37,050 --> 00:09:41,910
Christus, waarbij Mordechai op
Christus lijkt en Haman op de duivel.

169
00:09:41,910 --> 00:09:44,670
De duivel probeerde
Christus te vernietigen door

170
00:09:44,670 --> 00:09:46,530
Hem aan een kruis te hangen.

171
00:09:46,530 --> 00:09:50,010
En toch was het satan die aan
het kruis werd vernietigd.

172
00:09:50,010 --> 00:09:54,330
Hetzelfde werktuig waarvan hij dacht
dat het Jezus de dood zou brengen,

173
00:09:54,330 --> 00:09:59,250
en dat Jezus ook de dood bracht,
betekende niet de vernietiging van Jezus.

174
00:09:59,250 --> 00:10:02,970
Het betekende de vernietiging
van de duivel zelf.

175
00:10:02,970 --> 00:10:07,650
Door het kruis heeft Jezus getriomfeerd
over de overheden en machten,

176
00:10:07,650 --> 00:10:10,590
staat er in Kolossenzen 2:15.

177
00:10:10,590 --> 00:10:13,530
Hij heeft de overheden
en de machten ontwapend,

178
00:10:13,530 --> 00:10:18,270
die openlijk te schande gemaakt
en daardoor over hen getriomfeerd.

179
00:10:18,270 --> 00:10:19,590
Er staat ook:

180
00:10:19,590 --> 00:10:22,410
Omdat nu die kinderen
van vlees en bloed zijn,

181
00:10:22,410 --> 00:10:27,030
heeft Hij eveneens daaraan deel gehad om
door de dood hem die de macht over de dood

182
00:10:27,030 --> 00:10:30,390
had — dat is de duivel — teniet te doen,

183
00:10:30,390 --> 00:10:35,670
Dat wil zeggen: doordat Jezus gekruisigd
werd, heeft Hij satan vernietigd,

184
00:10:35,670 --> 00:10:37,710
zegt Hebreeën 2:14.

185
00:10:37,710 --> 00:10:41,910
De Bijbel leert dus dat doordat satan
Jezus aan het kruis probeerde te

186
00:10:41,910 --> 00:10:45,630
vernietigen, satan zelf aan
het kruis werd vernietigd.

187
00:10:45,630 --> 00:10:48,870
Dat is misschien de reden
waarom we in het Oude Testament

188
00:10:48,870 --> 00:10:51,450
dit nogal merkwaardige
gebeuren aantreffen,

189
00:10:51,450 --> 00:10:55,590
toen de Israëlieten door slangen
gebeten werden en stierven:

190
00:10:55,590 --> 00:10:59,670
God zei tegen Mozes dat hij
een bronzen slang moest maken

191
00:10:59,670 --> 00:11:02,070
en die aan een banierstok moest hangen.

192
00:11:02,070 --> 00:11:05,310
Een banierstok was een kruisvormige stok,

193
00:11:05,310 --> 00:11:09,630
een rechtopstaande stok met een
dwarsbalk om banieren aan te hangen.

194
00:11:09,630 --> 00:11:14,850
En in het Hebreeuws werd deze bronzen
slang op een banierstok geplaatst.

195
00:11:14,850 --> 00:11:19,770
Vertalersnoot: de spreker gebruikt
hier het Engelse ‘banner pole’,

196
00:11:19,770 --> 00:11:23,130
dat hij uitlegt als een
banierstok met een dwarsbalk.

197
00:11:23,130 --> 00:11:29,670
De HSV gebruikt in Numeri
21:8-9 het woord ‘staak’;

198
00:11:29,670 --> 00:11:32,670
dat woord benoemt op
zichzelf geen dwarsbalk.

199
00:11:32,670 --> 00:11:36,570
En we weten dat Jezus
in Johannes 3:14 zei:

200
00:11:36,570 --> 00:11:40,170
Zoals Mozes de slang in
de woestijn omhooghief,

201
00:11:40,170 --> 00:11:43,890
zo moet ook de Zoon des
mensen omhooggeheven worden.

202
00:11:43,890 --> 00:11:47,310
En zo was de slang die
omhooggeheven werd een soort

203
00:11:47,310 --> 00:11:50,850
zinnebeeld van wat er bij de
kruisiging van Christus gebeurde:

204
00:11:50,850 --> 00:11:55,350
de Zoon des mensen Die aan
het kruis omhooggeheven werd.

205
00:11:55,350 --> 00:12:00,390
Toch is een slang geen erg goed zinnebeeld
van Christus, maar wel van de duivel.

206
00:12:00,390 --> 00:12:04,050
En het zou heel goed kunnen dat
God met het ophangen van de slang

207
00:12:04,050 --> 00:12:07,530
wilde uitbeelden dat door
de kruisiging van Christus,

208
00:12:07,530 --> 00:12:12,690
doordat Christus omhooggeheven werd, de
slang zelf aan het kruis vernietigd zou

209
00:12:12,690 --> 00:12:14,250
worden, door het kruis.

210
00:12:14,250 --> 00:12:19,230
En zo heeft Haman deze galg klaargemaakt
om Mordechai daaraan om te brengen.

211
00:12:19,230 --> 00:12:22,410
In plaats daarvan wordt
Haman er zelf aan omgebracht,

212
00:12:22,410 --> 00:12:25,290
als een soort poëtische gerechtigheid.

213
00:12:25,290 --> 00:12:26,730
Nu hoofdstuk 8.

214
00:12:26,730 --> 00:12:32,550
Op diezelfde dag gaf koning Ahasveros
aan koningin Esther het huis van Haman,

215
00:12:32,550 --> 00:12:36,990
de tegenstander van de Joden;
en Mordechai kwam bij de koning,

216
00:12:36,990 --> 00:12:39,990
want Esther had verteld
wat hij voor haar was.

217
00:12:39,990 --> 00:12:44,670
Dat wil zeggen, het landgoed
van Haman, die heel rijk was.

218
00:12:44,670 --> 00:12:48,330
Zoals we eerder in
hoofdstuk 5, vers 11 zagen,

219
00:12:48,330 --> 00:12:52,470
sprak Haman over zijn grote
rijkdom, zijn vele kinderen

220
00:12:52,470 --> 00:12:55,890
en de manieren waarop de
koning hem had bevorderd.

221
00:12:55,890 --> 00:12:59,790
Dat hele landgoed werd
nu aan Esther gegeven.

222
00:12:59,790 --> 00:13:03,990
Esther kreeg het huis van
Haman, de vijand van de Joden.

223
00:13:03,990 --> 00:13:09,150
Vervolgens deed de koning zijn zegelring
af, die hij van Haman afgenomen had,

224
00:13:09,150 --> 00:13:11,430
en gaf die aan Mordechai.

225
00:13:11,430 --> 00:13:15,330
Esther stelde Mordechai aan
over het huis van Haman.

226
00:13:15,330 --> 00:13:20,670
Dus het huis van Haman, een groot
landgoed, werd aan Esther gegeven,

227
00:13:20,670 --> 00:13:23,310
en zij stelde Mordechai erover aan.

228
00:13:23,310 --> 00:13:26,490
De koning gaf Mordechai zijn zegelring.

229
00:13:26,490 --> 00:13:29,490
Die gaf natuurlijk de
bevoegdheid om wetten en

230
00:13:29,490 --> 00:13:32,790
documenten uit te vaardigen
in naam van de koning.

231
00:13:32,790 --> 00:13:38,910
De afdruk van het zegel van de koning in
een zegel van was maakte iets officieel.

232
00:13:38,910 --> 00:13:43,710
Haman had deze ring gedragen, en
nu wordt hij aan Mordechai gegeven.

233
00:13:43,710 --> 00:13:48,810
Zo wordt hij aangesteld als eerste
minister in de plaats van Haman.

234
00:13:48,810 --> 00:13:52,350
Esther sprak opnieuw in de
tegenwoordigheid van de koning.

235
00:13:52,350 --> 00:13:57,630
Zij viel aan zijn voeten neer, huilde
en smeekte hem het onheil van Haman,

236
00:13:57,630 --> 00:14:02,910
de Agagiet, en zijn plan dat hij tegen
de Joden had bedacht, weg te nemen.

237
00:14:02,910 --> 00:14:06,750
Daarop reikte de koning
Esther de gouden scepter toe.

238
00:14:06,750 --> 00:14:09,930
Toen stond Esther op en
ging voor de koning staan.

239
00:14:09,930 --> 00:14:15,270
Zij zei: Als het de koning goeddunkt
en als ik genade bij hem heb gevonden,

240
00:14:15,270 --> 00:14:20,250
en deze zaak juist is in de ogen van de
koning en ik aangenaam ben in zijn ogen,

241
00:14:20,250 --> 00:14:24,150
laat er dan een schrijven uitgaan om de
brieven te herroepen met het plan van

242
00:14:24,150 --> 00:14:28,350
Haman, de zoon van Hammedatha,
de Agagiet, die hij heeft

243
00:14:28,350 --> 00:14:32,550
geschreven om de Joden om te brengen
in alle gewesten van de koning.

244
00:14:32,550 --> 00:14:37,590
Want hoe zal ik in staat zijn het onheil
aan te zien dat mijn volk zal treffen?

245
00:14:37,590 --> 00:14:41,970
En hoe zal ik in staat zijn het
verderf van mijn familie aan te zien?

246
00:14:41,970 --> 00:14:48,150
Toen zei koning Ahasveros tegen koningin
Esther en tegen de Jood Mordechai: Zie,

247
00:14:48,150 --> 00:14:51,270
het huis van Haman heb
ik aan Esther gegeven,

248
00:14:51,270 --> 00:14:53,430
en hem heeft men aan de galg gehangen,

249
00:14:53,430 --> 00:14:56,430
omdat hij zijn hand aan
de Joden geslagen had.

250
00:14:56,430 --> 00:15:01,770
Schrijft u dan zelf over de Joden zoals
goed is in uw ogen, in naam van de koning,

251
00:15:01,770 --> 00:15:04,950
en verzegelt u het met de
zegelring van de koning.

252
00:15:04,950 --> 00:15:07,650
Want de tekst die in naam
van de koning geschreven

253
00:15:07,650 --> 00:15:12,270
en met de zegelring van de koning
verzegeld is, kan niet herroepen worden.

254
00:15:12,270 --> 00:15:15,450
De schrijvers van de koning
werden in diezelfde tijd geroepen,

255
00:15:15,450 --> 00:15:20,850
in de derde maand, de maand Sivan,
op de drieëntwintigste van die maand.

256
00:15:20,850 --> 00:15:25,350
Er werd geschreven overeenkomstig alles
wat Mordechai gebood, aan de Joden,

257
00:15:25,350 --> 00:15:29,190
aan de stadhouders, de landvoogden
en vorsten van de gewesten,

258
00:15:29,190 --> 00:15:33,270
van India tot Cusj,
honderdzevenentwintig gewesten;

259
00:15:33,270 --> 00:15:37,890
elk gewest in zijn eigen schrift
en elk volk in zijn eigen taal,

260
00:15:37,890 --> 00:15:41,670
ook aan de Joden in hun eigen
schrift en hun eigen taal.

261
00:15:41,670 --> 00:15:43,830
Daar zou Judea natuurlijk ook bij horen.

262
00:15:43,830 --> 00:15:47,790
Hij liet schrijvers komen om in
verschillende talen te schrijven.

263
00:15:47,790 --> 00:15:51,510
Mordechai dicteerde dus
deze wet, en alle schrijvers

264
00:15:51,510 --> 00:15:54,690
schreven die op in de
verschillende talen van de mensen

265
00:15:54,690 --> 00:15:56,790
naar wie de wet zou worden gestuurd.

266
00:15:56,790 --> 00:16:00,570
Dit was voordat het hele
rijk één taal sprak.

267
00:16:00,570 --> 00:16:05,730
Alexanders voorgangers, de Grieken,
breidden in deze tijd hun invloed uit.

268
00:16:05,730 --> 00:16:09,690
Dit speelt zich niet helemaal tijdens
het leven van Alexander zelf af,

269
00:16:09,690 --> 00:16:13,770
maar het Griekse Rijk rukte
op tegen het Perzische Rijk.

270
00:16:13,770 --> 00:16:17,790
Xerxes voerde enkele onsuccesvolle
oorlogen tegen de Grieken

271
00:16:17,790 --> 00:16:19,230
en verloor terrein.

272
00:16:19,230 --> 00:16:24,210
Dat gaf Alexander uiteindelijk de macht
om te komen en het gebied te veroveren.

273
00:16:24,210 --> 00:16:28,470
Na deze tijd veroverde Alexander
de Grote het hele rijk.

274
00:16:28,470 --> 00:16:32,850
Toen Alexander dat deed, legde hij
daadwerkelijk de Griekse taal op aan

275
00:16:32,850 --> 00:16:34,290
het hele rijk.

276
00:16:34,290 --> 00:16:37,830
Geen enkele koning had dat
eerder gedaan, dat wil zeggen,

277
00:16:37,830 --> 00:16:41,490
zijn eigen taal opleggen aan
al zijn veroverde gebieden.

278
00:16:41,490 --> 00:16:46,290
Dus ongeveer één generatie na
Alexander sprak de hele wereld rond de

279
00:16:46,290 --> 00:16:48,090
Middellandse Zee Grieks.

280
00:16:48,090 --> 00:16:52,650
Maar vóór de tijd van Alexander
had elke plaats haar eigen taal.

281
00:16:52,650 --> 00:16:56,550
Wanneer dus bijvoorbeeld de
Babyloniërs, de Perzen of de

282
00:16:56,550 --> 00:17:01,170
Assyriërs een gebied veroverden, moesten
ze mensen hebben die de plaatselijke taal

283
00:17:01,170 --> 00:17:03,750
spraken om dat gebied te besturen.

284
00:17:03,750 --> 00:17:08,790
Ook hier moesten de wetten, toen ze
naar alle 127 gewesten werden gestuurd,

285
00:17:08,790 --> 00:17:12,270
in de talen van de plaatselijke
bevolking worden geschreven.

286
00:17:12,270 --> 00:17:14,910
Ze hadden dus heel wat
schrijvers die daarvoor kwamen.

287
00:17:14,910 --> 00:17:18,930
Mordechai dicteerde een wet, en
deze schrijvers schreven die op,

288
00:17:18,930 --> 00:17:21,630
natuurlijk vertaald in
de verschillende talen.

289
00:17:21,630 --> 00:17:22,770
Er staat:

290
00:17:22,770 --> 00:17:28,170
Men schreef in naam van koning Ahasveros
en verzegelde het met de zegelring

291
00:17:28,170 --> 00:17:29,490
van de koning.

292
00:17:29,490 --> 00:17:32,910
Men verzond de brieven door
middel van ijlboden te paard,

293
00:17:32,910 --> 00:17:36,990
die op de snelle koninklijke
paarden reden, gefokt met merries.

294
00:17:36,990 --> 00:17:41,970
In de brieven stond dat de koning de Joden
in elke stad toestond zich te verzamelen,

295
00:17:41,970 --> 00:17:46,050
op te komen voor hun leven, en iedere
macht die hen in het nauw zou willen

296
00:17:46,050 --> 00:17:52,050
brengen, uit welk volk of gewest ook,
weg te vagen, te doden en om te brengen,

297
00:17:52,050 --> 00:17:56,190
met kleine kinderen en vrouwen,
en hun bezit te plunderen.

298
00:17:56,190 --> 00:18:00,210
Dit gold voor één dag in alle
gewesten van koning Ahasveros,

299
00:18:00,210 --> 00:18:04,410
voor de dertiende dag van de
twaalfde maand, dat is de maand Adar.

300
00:18:04,410 --> 00:18:08,610
Dat was de datum die Haman door het
werpen van het lot had vastgesteld.

301
00:18:08,610 --> 00:18:11,430
Op die dag zouden de
Joden voorbereid zijn.

302
00:18:11,430 --> 00:18:15,390
Ik denk dat ze hier ongeveer acht
maanden van tevoren bericht kregen,

303
00:18:15,390 --> 00:18:18,210
zodat ze zich daadwerkelijk
konden versterken.

304
00:18:18,210 --> 00:18:21,510
Als ik het goed begrijp — en het
is me niet helemaal duidelijk,

305
00:18:21,510 --> 00:18:23,851
maar volgens mij was dit de regeling —

306
00:18:23,851 --> 00:18:28,470
had Haman geregeld dat iedereen op die
dag tegen de Joden mocht opstaan en

307
00:18:28,470 --> 00:18:29,970
hen mocht doden.

308
00:18:29,970 --> 00:18:34,110
Dit gebeurde op grond van een officieel
bevel van de koning van Perzië,

309
00:18:34,110 --> 00:18:36,870
zodat de Joden zich niet
zouden kunnen verzetten.

310
00:18:36,870 --> 00:18:42,210
Als de Joden zich verzetten, zouden alle
legers van Perzië tegen de Joden strijden.

311
00:18:42,210 --> 00:18:45,750
De Joden zouden dan tegen een
bevel van de koning strijden.

312
00:18:45,750 --> 00:18:49,830
Het was meer alsof er een doodvonnis
over de Joden was uitgesproken.

313
00:18:49,830 --> 00:18:54,090
En net zoals een misdadiger zich niet mag
verdedigen tegen de elektrische stoel,

314
00:18:54,090 --> 00:18:58,050
tegen de politie, zo zouden de
Joden zich niet mogen verdedigen

315
00:18:58,050 --> 00:19:00,870
zonder vergeldingsmaatregelen
van de overheid.

316
00:19:00,870 --> 00:19:03,030
Dat was dus wat er veranderde.

317
00:19:03,030 --> 00:19:06,030
Ze kregen nu toestemming
om zich te verdedigen.

318
00:19:06,030 --> 00:19:08,730
Wie moesten de Joden nu
eigenlijk gaan doden?

319
00:19:08,730 --> 00:19:10,890
Dit is me niet zo duidelijk
als ik zou willen,

320
00:19:10,890 --> 00:19:14,130
maar volgens mij draaide
het bij dat geld hierom:

321
00:19:14,130 --> 00:19:17,970
Haman had aangeboden iedereen
te betalen die Joden doodde.

322
00:19:17,970 --> 00:19:22,950
Verschillende mensen in het Perzische Rijk
konden dus op vrijwillige basis opstaan en

323
00:19:22,950 --> 00:19:24,930
hun Joodse buren doden.

324
00:19:24,930 --> 00:19:27,450
Er stond een prijs op
het hoofd van de Joden.

325
00:19:27,450 --> 00:19:30,270
Mensen zouden betaald krijgen
voor het doden van Joden.

326
00:19:30,270 --> 00:19:34,350
Iedere burger kreeg dus de gelegenheid
om een huurmoordenaar te zijn

327
00:19:34,350 --> 00:19:37,830
en betaald te worden om
zijn Joodse buren te doden.

328
00:19:37,830 --> 00:19:40,890
En de Joden zouden zich
niet mogen verzetten.

329
00:19:40,890 --> 00:19:45,690
Maar nu werd er een bevel uitgevaardigd
dat de Joden zich wel mochten verzetten.

330
00:19:45,690 --> 00:19:50,070
Natuurlijk was niemand verplicht om
Joden te doden. Het was vrijwillig.

331
00:19:50,070 --> 00:19:54,630
Mensen die wilden opstaan om de Joden
uit te moorden en daarvoor betaald wilden

332
00:19:54,630 --> 00:19:57,150
krijgen, konden een vergoeding innen.

333
00:19:57,150 --> 00:20:00,750
Maar nu zouden ze natuurlijk moeten
vechten tegen gewapend verzet

334
00:20:00,750 --> 00:20:04,650
dat van de overheid toestemming
had om zich tegen hen te verzetten.

335
00:20:04,650 --> 00:20:08,850
En ze zouden vechten tegen de
mensen die nu het land bestuurden:

336
00:20:08,850 --> 00:20:12,570
Mordechai en koningin
Esther, die Joden waren.

337
00:20:12,570 --> 00:20:17,190
De mensen zouden dus niet meer zo staan
te springen om tegen de Joden op te staan.

338
00:20:17,190 --> 00:20:20,610
Maar sommigen deden dat
wel, en er werd gevochten.

339
00:20:20,610 --> 00:20:24,630
Ik denk dat dit bevel, en het
feit dat nu bekend was dat

340
00:20:24,630 --> 00:20:30,270
Mordechai en Esther Joden waren die hoge
regeringsfuncties in Perzië bekleedden,

341
00:20:30,270 --> 00:20:34,230
ongetwijfeld veel mensen op
andere gedachten heeft gebracht.

342
00:20:34,230 --> 00:20:38,610
Anders waren die misschien bereid geweest
om aan deze slachting mee te doen.

343
00:20:38,610 --> 00:20:42,210
Ik denk dat veel mensen hierdoor
besloten ervan af te zien.

344
00:20:42,210 --> 00:20:44,850
We zullen zien dat dit inderdaad zo was.

345
00:20:44,850 --> 00:20:46,650
Er staat in vers 13:

346
00:20:46,650 --> 00:20:52,350
De inhoud van het geschrevene moest als
wet uitgevaardigd worden in elk gewest en

347
00:20:52,350 --> 00:20:57,150
openbaar gemaakt aan alle volken, zodat
de Joden die dag klaar zouden staan

348
00:20:57,150 --> 00:20:59,490
om zich te wreken op hun vijanden.

349
00:20:59,490 --> 00:21:04,890
De ijlboden die op de snelle koninklijke
paarden reden, vertrokken haastig,

350
00:21:04,890 --> 00:21:07,530
aangedreven door het bevel van de koning.

351
00:21:07,530 --> 00:21:11,130
Ook in de burcht Susan
was de wet uitgevaardigd.

352
00:21:11,130 --> 00:21:15,930
Mordechai ging bij de koning weg in een
blauwpurperen en wit koninklijk gewaad,

353
00:21:15,930 --> 00:21:21,270
met een grote gouden kroon en een
mantel van fijn linnen en roodpurper.

354
00:21:21,270 --> 00:21:24,570
En de stad Susan juichte en was blij.

355
00:21:24,570 --> 00:21:29,430
Let nu eens op het verschil met de reactie
van de burgers op het bevel van Haman,

356
00:21:29,430 --> 00:21:31,350
eerder in hoofdstuk 3.

357
00:21:31,350 --> 00:21:35,730
Toen werd publiekelijk bekendgemaakt
dat alle Joden op een bepaalde dag

358
00:21:35,730 --> 00:21:37,530
uitgeroeid moesten worden.

359
00:21:37,530 --> 00:21:42,930
De allerlaatste regel van hoofdstuk 3
zei dat de stad Susan in verwarring was.

360
00:21:42,930 --> 00:21:46,830
Het is alsof de stad niet echt
positief tegenover dit bevel stond

361
00:21:46,830 --> 00:21:48,990
en de mensen het vreemd vonden.

362
00:21:48,990 --> 00:21:50,610
Ze waren in de war.

363
00:21:50,610 --> 00:21:54,030
Waarom gaan we deze fatsoenlijke
Joodse mensen doden?

364
00:21:54,030 --> 00:21:59,130
Maar nu even openbaar is bekendgemaakt
dat de Joden zich mogen verdedigen,

365
00:21:59,130 --> 00:22:01,050
is de stad daar blij mee.

366
00:22:01,050 --> 00:22:05,130
Bij de Joden was er licht en
blijdschap, vreugde en eer.

367
00:22:05,130 --> 00:22:08,850
En in elk gewest en in elke
stad waar het woord van de

368
00:22:08,850 --> 00:22:14,130
koning en zijn wet was aangekomen, was
er bij de Joden blijdschap en vreugde,

369
00:22:14,130 --> 00:22:17,730
en waren er maaltijden en vrolijke dagen.

370
00:22:17,730 --> 00:22:20,250
Velen uit de volken van
het land werden Jood,

371
00:22:20,250 --> 00:22:23,250
omdat angst voor de Joden
op hen was gevallen.

372
00:22:23,250 --> 00:22:26,310
Dat wil zeggen, ze waren
bang voor Mordechai,

373
00:22:26,310 --> 00:22:31,590
die de eerste minister en een Jood was,
voor koningin Esther, die een Jodin was,

374
00:22:31,590 --> 00:22:35,490
en voor de koning, die de
Joden heel gunstig gezind was.

375
00:22:35,490 --> 00:22:40,770
Dat was duidelijk, als zijn koningin Joods
was en zijn eerste minister Joods was.

376
00:22:40,770 --> 00:22:43,710
Hij was de Joden dus gunstig gezind.

377
00:22:43,710 --> 00:22:48,570
Als je opstaat om de Joden te doden, kies
je duidelijk partij tegen de koning en de

378
00:22:48,570 --> 00:22:50,850
koningin en de eerste minister.

379
00:22:50,850 --> 00:22:54,330
Sommigen deden het toch, omdat
ze dat wettelijk mochten doen.

380
00:22:54,330 --> 00:22:56,250
Ze konden er wat geld mee verdienen.

381
00:22:56,250 --> 00:23:00,870
Maar veel mensen besloten: ‘Ik weet
het niet. Ik denk het toch niet.’

382
00:23:00,870 --> 00:23:05,610
En sommigen van hen bekeerden zich
zelfs tot het jodendom. Er staat:

383
00:23:05,610 --> 00:23:08,010
Veel mensen in het land werden Joods.

384
00:23:08,010 --> 00:23:11,370
Het doet me denken aan de tijd
dat Constantijn, de keizer van

385
00:23:11,370 --> 00:23:13,290
Rome, christen werd.

386
00:23:13,290 --> 00:23:17,070
Veel mensen in Rome werden christen
omdat de keizer christen was.

387
00:23:17,070 --> 00:23:21,090
Het is politiek gezien veiliger om
dezelfde geloofsovertuiging te hebben

388
00:23:21,090 --> 00:23:22,350
als de koning.

389
00:23:22,350 --> 00:23:26,790
Hoewel hier dus niet wordt gezegd dat de
koning zich tot het jodendom had bekeerd,

390
00:23:26,790 --> 00:23:31,350
was er voldoende Joods gezag in het paleis
om sommige mensen te laten denken dat het

391
00:23:31,350 --> 00:23:34,710
in hun voordeel zou zijn
om ook Jood te worden.

392
00:23:34,710 --> 00:23:37,590
Ze werden dus proselieten, denk ik.

393
00:23:37,590 --> 00:23:38,970
Hoofdstuk 9:

394
00:23:38,970 --> 00:23:43,830
In de twaalfde maand, dat is de maand
Adar, op de dertiende dag ervan,

395
00:23:43,830 --> 00:23:48,510
toen het moment gekomen was om het woord
van de koning en zijn wet uit te voeren,

396
00:23:48,510 --> 00:23:53,250
op de dag waarop de vijanden van de Joden
hoopten hen in hun macht te krijgen,

397
00:23:53,250 --> 00:23:58,830
gebeurde het omgekeerde, want de Joden
zelf kregen hun haters in hun macht.

398
00:23:58,830 --> 00:24:01,530
Dit was dus de beslissende dag.

399
00:24:01,530 --> 00:24:04,650
Zou er onder de inmiddels veranderde
omstandigheden iemand tegen

400
00:24:04,650 --> 00:24:06,270
de Joden opstaan?

401
00:24:06,270 --> 00:24:08,190
Nou, sommigen deden dat.

402
00:24:08,190 --> 00:24:13,290
De Joden verzamelden zich in hun steden,
in alle gewesten van koning Ahasveros,

403
00:24:13,290 --> 00:24:16,590
om de hand te slaan aan
hen die hun onheil zochten.

404
00:24:16,590 --> 00:24:21,750
Niemand was tegen hen bestand, want angst
voor hen was op alle volken gevallen.

405
00:24:21,750 --> 00:24:24,870
En al de vorsten van de
gewesten, de stadhouders,

406
00:24:24,870 --> 00:24:29,970
de landvoogden en zij die het werk van
de koning deden, ondersteunden de Joden,

407
00:24:29,970 --> 00:24:33,150
want angst voor Mordechai
was op hen gevallen.

408
00:24:33,150 --> 00:24:39,150
Dus alle plaatselijke bestuurders in
alle 127 gewesten hielpen de Joden.

409
00:24:39,150 --> 00:24:42,750
Er woedt een burgeroorlog, en
de plaatselijke bestuurders

410
00:24:42,750 --> 00:24:47,430
steunen de Joden omdat ze bang waren
voor de eerste minister, Mordechai.

411
00:24:47,430 --> 00:24:51,330
Want Mordechai stond in hoog
aanzien in het huis van de koning,

412
00:24:51,330 --> 00:24:56,910
en zijn roem verbreidde zich door alle
gewesten, want deze man, Mordechai,

413
00:24:56,910 --> 00:24:59,310
kreeg gaandeweg meer aanzien.

414
00:24:59,310 --> 00:25:04,770
De Joden sloegen met het zwaard op al hun
vijanden in en zaaiden dood en verderf,

415
00:25:04,770 --> 00:25:07,590
en zij deden met hun
haters naar hun goeddunken.

416
00:25:07,590 --> 00:25:12,510
In de burcht Susan hebben de Joden
vijfhonderd man gedood en omgebracht.

417
00:25:12,510 --> 00:25:16,410
Ook worden de namen gegeven
van de tien zonen van Haman.

418
00:25:16,410 --> 00:25:25,090
Dat zijn Parsandatha, Dalfon, Asfata,
Poratha, Adalia, Aridatha, Parmastha,

419
00:25:25,090 --> 00:25:28,950
Arisai, Aridai en Vaizatha.

420
00:25:28,950 --> 00:25:37,830
En ook Parsandatha, Dalfon, Asfata,
Poratha, Adalia, Aridatha, Parmastha,

421
00:25:37,830 --> 00:25:45,270
Arisai, Aridai en Vaizatha, de tien
zonen van Haman, de zoon van Hammedatha,

422
00:25:45,270 --> 00:25:49,770
de tegenstander van de Joden, doodden
zij, maar ze staken hun hand niet uit

423
00:25:49,770 --> 00:25:50,910
naar de buit.

424
00:25:50,910 --> 00:25:55,110
De Joden plunderden dus niet, maar
ze namen wel met geweld wraak door

425
00:25:55,110 --> 00:25:56,070
oorlog te voeren.

426
00:25:56,070 --> 00:26:00,210
Op diezelfde dag kwam bij de koning het
bericht binnen van het aantal gedoden in

427
00:26:00,210 --> 00:26:01,770
de burcht Susan.

428
00:26:01,770 --> 00:26:04,470
En de koning zei tegen koningin Esther:

429
00:26:04,470 --> 00:26:09,210
In de burcht Susan hebben de Joden
vijfhonderd man en de tien zonen van

430
00:26:09,210 --> 00:26:11,610
Haman gedood en omgebracht.

431
00:26:11,610 --> 00:26:16,230
Wat zullen ze dan wel niet in de overige
gewesten van de koning gedaan hebben?

432
00:26:16,230 --> 00:26:17,910
Wat is nu uw vraag?

433
00:26:17,910 --> 00:26:19,770
Het zal u gegeven worden.

434
00:26:19,770 --> 00:26:21,570
En wat is uw verzoek nog?

435
00:26:21,570 --> 00:26:23,550
Het zal ingewilligd worden.

436
00:26:23,550 --> 00:26:27,090
Toen zei Esther: Als
het de koning goeddunkt,

437
00:26:27,090 --> 00:26:29,730
laat het dan aan de
Joden die in Susan zijn,

438
00:26:29,730 --> 00:26:34,650
toegestaan zijn om ook morgen te doen
volgens de wet die voor vandaag geldt;

439
00:26:34,650 --> 00:26:38,910
en laat men de tien zonen
van Haman aan de galg hangen.

440
00:26:38,910 --> 00:26:41,850
Toen zei de koning dat
men het zo zou doen.

441
00:26:41,850 --> 00:26:47,550
En er werd een wet uitgevaardigd in Susan
en men hing de tien zonen van Haman op.

442
00:26:47,550 --> 00:26:52,890
Dat lijkt niet erg aardig, maar in die
dagen was het gevaar van vergeldingsacties

443
00:26:52,890 --> 00:26:57,390
door de nakomelingen van gedode
politieke leiders heel groot.

444
00:26:57,390 --> 00:27:01,410
We zien het in de verhalen in
de boeken Koningen enzovoort.

445
00:27:01,410 --> 00:27:06,450
Wanneer er een zoon van het vorige bewind
of de vorige dynastie in leven blijft,

446
00:27:06,450 --> 00:27:08,970
bestaat het gevaar dat
hij aanhangers vindt,

447
00:27:08,970 --> 00:27:13,770
in opstand komt en probeert de
bestaande dynastie omver te werpen.

448
00:27:13,770 --> 00:27:15,930
Het was gewoon gebruikelijk.

449
00:27:15,930 --> 00:27:19,170
Het was gewoon de politieke
praktijk om de hele familie

450
00:27:19,170 --> 00:27:22,830
uit te roeien van degenen die
daarvoor aan de macht waren geweest,

451
00:27:22,830 --> 00:27:27,030
zodat hun nakomelingen later niet
tegen je in opstand zouden komen.

452
00:27:27,030 --> 00:27:29,190
En de Joden die in Susan waren,

453
00:27:29,190 --> 00:27:32,730
verzamelden zich ook op de
veertiende dag van de maand Adar,

454
00:27:32,730 --> 00:27:35,670
en doodden in Susan driehonderd man.

455
00:27:35,670 --> 00:27:38,610
Zij staken echter hun hand
niet uit naar de buit.

456
00:27:38,610 --> 00:27:42,510
En de rest van de Joden, die in
de gewesten van de koning waren,

457
00:27:42,510 --> 00:27:47,910
verzamelden zich om pal te staan voor hun
leven en kregen rust van hun vijanden.

458
00:27:47,910 --> 00:27:51,450
Zij doodden onder hun haters
vijfenzeventigduizend man,

459
00:27:51,450 --> 00:27:54,570
maar zij staken hun hand
niet uit naar de buit.

460
00:27:54,570 --> 00:27:58,050
Dit gebeurde op de dertiende
dag van de maand Adar.

461
00:27:58,050 --> 00:28:02,190
Op de veertiende daarvan rustten zij,
en zij maakten die tot een dag van

462
00:28:02,190 --> 00:28:04,050
maaltijden en blijdschap.

463
00:28:04,050 --> 00:28:07,590
Die vijfenzeventigduizend werden
naar ik aanneem verspreid over het

464
00:28:07,590 --> 00:28:09,330
hele rijk gedood.

465
00:28:09,330 --> 00:28:13,590
Nogmaals, zoals ik al zei, het is me
niet helemaal duidelijk hoe dit werd

466
00:28:13,590 --> 00:28:18,690
uitgevoerd, omdat het naar mijn idee
niet echt heel duidelijk wordt gemaakt.

467
00:28:18,690 --> 00:28:22,830
Misschien heb ik het mis als ik zeg dat
mensen vrijwillig in opstand kwamen.

468
00:28:22,830 --> 00:28:26,010
Het is mogelijk dat Haman
het geld al had uitgedeeld

469
00:28:26,010 --> 00:28:30,150
aan mensen die het hadden aangenomen
en ermee hadden ingestemd als

470
00:28:30,150 --> 00:28:32,430
huurmoordenaars op te treden.

471
00:28:32,430 --> 00:28:36,750
In feite hadden deze mensen gezegd:
‘Goed, ik neem het geld aan.

472
00:28:36,750 --> 00:28:39,030
Ik zal de Joden in mijn buurt doden.’

473
00:28:39,030 --> 00:28:43,470
En als dat zo is, waren zij misschien
degenen die worden beschreven als

474
00:28:43,470 --> 00:28:45,510
degenen die de Joden haatten.

475
00:28:45,510 --> 00:28:49,650
Want het klinkt alsof de Joden het
initiatief namen om degenen die hen

476
00:28:49,650 --> 00:28:52,230
haatten aan te vallen en te doden.

477
00:28:52,230 --> 00:28:54,990
Hoewel ik niet zeker weet
of dat hier is gebeurd,

478
00:28:54,990 --> 00:28:58,710
klinkt het door de manier waarop
het is verwoord voor mij wel zo:

479
00:28:58,710 --> 00:29:01,050
dat de Joden wisten wie het waren.

480
00:29:01,050 --> 00:29:05,490
Ze wisten wie de mensen waren die
waren ingehuurd om hen te doden.

481
00:29:05,490 --> 00:29:09,990
En misschien vielen ze hen aan en
doodden ze hen om hun voor te zijn.

482
00:29:09,990 --> 00:29:12,810
Ik weet niet echt zeker
hoe dit werd uitgevoerd.

483
00:29:12,810 --> 00:29:15,990
Maar toen alles voorbij
was, verzette niemand in het

484
00:29:15,990 --> 00:29:18,450
Perzische Rijk zich nog tegen de Joden.

485
00:29:18,450 --> 00:29:24,330
En er waren meer Joden dan ooit tevoren,
omdat veel Perzen zelf Joden werden.

486
00:29:24,330 --> 00:29:27,630
Trouwens, het feit dat
Perzen Joden konden worden,

487
00:29:27,630 --> 00:29:30,750
zou ons moeten leren dat er
door de geschiedenis heen

488
00:29:30,750 --> 00:29:35,190
veel mensen zonder Joods bloed zijn
geweest die Joden zijn geworden.

489
00:29:35,190 --> 00:29:37,410
De Perzen hadden geen Joods bloed,

490
00:29:37,410 --> 00:29:41,010
afgezien van enkelen die misschien
met Joden waren getrouwd.

491
00:29:41,010 --> 00:29:43,890
Maar door zich tot het
jodendom te bekeren,

492
00:29:43,890 --> 00:29:48,270
werden ze deel van de Joodse gemeenschap
en trouwden ze natuurlijk met Joden.

493
00:29:48,270 --> 00:29:51,510
Hoe vaak dit soort dingen door
de geschiedenis heen is gebeurd,

494
00:29:51,510 --> 00:29:55,650
weet niemand, behalve dat
het heel vaak is gebeurd.

495
00:29:55,650 --> 00:30:00,330
Er heeft door de jaren heen dus een
enorme vermenging van Joods bloed met

496
00:30:00,330 --> 00:30:02,490
heidens bloed plaatsgevonden.

497
00:30:02,490 --> 00:30:07,290
En het is heel moeilijk vast te stellen of
er nog zuiver Joods bloed in enige familie

498
00:30:07,290 --> 00:30:12,090
bestaat, of zelfs wat we als zuiver
Joods bloed zouden beschouwen.

499
00:30:12,090 --> 00:30:16,711
Als iemand half Joods is — met een
Joodse moeder en een heidense vader —

500
00:30:16,711 --> 00:30:19,350
wordt die persoon als Joods beschouwd.

501
00:30:19,350 --> 00:30:22,530
Maar die persoon is
eigenlijk maar half Joods.

502
00:30:22,530 --> 00:30:25,290
Hun dochters worden als Joods beschouwd.

503
00:30:25,290 --> 00:30:29,430
Als die met heidenen trouwen, worden
hun kinderen ook Joods genoemd.

504
00:30:29,430 --> 00:30:32,850
Maar naar hun bloed zijn die
maar voor een kwart Joods.

505
00:30:32,850 --> 00:30:36,270
En zo worden mensen, hoe meer
generaties je verdergaat,

506
00:30:36,270 --> 00:30:40,110
nog steeds Joods genoemd als
ze een Joodse moeder hebben.

507
00:30:40,110 --> 00:30:44,010
Maar die Joodse moeder is naar haar
bloed misschien maar voor een kwart,

508
00:30:44,010 --> 00:30:46,710
een achtste of een zestiende Joods.

509
00:30:46,710 --> 00:30:49,110
Maar volgens de Schrift en de geschiedenis

510
00:30:49,110 --> 00:30:53,190
heeft er een enorme verdunning van het
Joodse ras plaatsgevonden door dit soort

511
00:30:53,190 --> 00:30:58,650
dingen: mensen die zich tot het
jodendom bekeren of met Joden trouwen.

512
00:30:58,650 --> 00:31:01,950
En de Joden die in Susan
waren, verzamelden zich op de

513
00:31:01,950 --> 00:31:05,970
dertiende en op de veertiende van
die maand en zij rustten op de

514
00:31:05,970 --> 00:31:11,010
vijftiende ervan en zij maakten die tot
een dag van maaltijden en van blijdschap.

515
00:31:11,010 --> 00:31:15,390
Daarom maken de Joden van het platteland,
die in niet ommuurde steden wonen,

516
00:31:15,390 --> 00:31:19,950
de veertiende dag van de maand Adar tot
een dag van blijdschap en maaltijden,

517
00:31:19,950 --> 00:31:23,850
een vrolijke dag en een dag om
elkaar geschenken te sturen.

518
00:31:23,850 --> 00:31:28,470
Nu zou je kunnen zeggen: hoe konden ze
zo blij zijn nadat ze net zo'n bloedig

519
00:31:28,470 --> 00:31:30,210
conflict hadden meegemaakt?

520
00:31:30,210 --> 00:31:34,470
Maar je moet bedenken dat ze zo'n
tien of elf maanden hadden geleefd

521
00:31:34,470 --> 00:31:38,670
onder de dreiging van een edict dat
bepaalde dat ze allemaal uitgeroeid zouden

522
00:31:38,670 --> 00:31:41,070
worden. Wat konden ze doen?

523
00:31:41,070 --> 00:31:42,750
Ze konden nergens heen.

524
00:31:42,750 --> 00:31:47,130
De hele wereld die voor hen bereikbaar
was, stond onder Perzisch bestuur,

525
00:31:47,130 --> 00:31:49,650
en er was nergens waar ze heen konden.

526
00:31:49,650 --> 00:31:55,170
Ze telden de dagen af totdat zij en hun
kinderen en hun vrouwen en hun gezinnen en

527
00:31:55,170 --> 00:31:58,710
hun ouders allemaal gewoon
weggevaagd zouden worden.

528
00:31:58,710 --> 00:32:02,550
Uiteindelijk hebben ze dus
gevochten en veel mensen gedood.

529
00:32:02,550 --> 00:32:06,330
Blijkbaar was geen van de mensen
die ze doodden onschuldig.

530
00:32:06,330 --> 00:32:08,730
Hoe afschuwelijk dat
ook geweest moet zijn,

531
00:32:08,730 --> 00:32:12,210
het moet voor de Joden een
enorme opluchting zijn geweest.

532
00:32:12,210 --> 00:32:16,230
Ze hadden vele maanden geleefd onder
de dreiging van een doodvonnis,

533
00:32:16,230 --> 00:32:19,650
om geen andere reden
dan dat ze Joods waren.

534
00:32:19,650 --> 00:32:22,050
Ze hadden geen misdaden gepleegd.

535
00:32:22,050 --> 00:32:25,950
Probeer je die situatie eens in
onze eigen tijd voor te stellen.

536
00:32:25,950 --> 00:32:31,110
Stel dat er een edict gold voor iedereen
die uit christelijke ouders geboren was.

537
00:32:31,110 --> 00:32:35,910
Dat gold ook voor mensen die er nu
niet voor kozen om christen te zijn.

538
00:32:35,910 --> 00:32:41,370
Dat bepaalde dat iedereen zich over twaalf
maanden moest melden om gedood te worden,

539
00:32:41,370 --> 00:32:43,350
omdat ze christelijke ouders hadden.

540
00:32:43,350 --> 00:32:47,190
Wat een vreemde geestestoestand zou
dat geven bij iedereen die dat boven

541
00:32:47,190 --> 00:32:48,390
het hoofd hing.

542
00:32:48,390 --> 00:32:52,890
En als dat veranderde, zou dat
natuurlijk een geweldige feestdag zijn.

543
00:32:52,890 --> 00:32:57,510
Mordechai beschreef deze gebeurtenissen,
en hij zond brieven aan al de Joden,

544
00:32:57,510 --> 00:33:02,190
dichtbij en ver weg, die in alle
gewesten van koning Ahasveros waren,

545
00:33:02,190 --> 00:33:06,450
om voor hen vast te leggen dat zij ieder
jaar de veertiende dag van de maand

546
00:33:06,450 --> 00:33:09,450
Adar en de vijftiende dag
daarvan moesten vieren

547
00:33:09,450 --> 00:33:13,170
als de dagen waarop de Joden rust
gekregen hadden van hun vijanden,

548
00:33:13,170 --> 00:33:17,490
in de maand die voor hen veranderd
was van verdriet in blijdschap en van

549
00:33:17,490 --> 00:33:20,790
rouw in een feestdag, en
om deze dagen te maken tot

550
00:33:20,790 --> 00:33:24,750
dagen van maaltijden en blijdschap,
om elkaar geschenken te sturen

551
00:33:24,750 --> 00:33:27,030
en gaven te geven aan de armen.

552
00:33:27,030 --> 00:33:29,970
Dit feest is Poerim gaan heten.

553
00:33:29,970 --> 00:33:33,750
Het is een tweedaags feest dat
de Joden nog steeds vieren.

554
00:33:33,750 --> 00:33:37,710
En dit boek is er om ons
te vertellen hoe en waarom.

555
00:33:37,710 --> 00:33:40,830
De Joden namen op zich te
doen wat ze al begonnen waren,

556
00:33:40,830 --> 00:33:43,470
en wat Mordechai hun geschreven had.

557
00:33:43,470 --> 00:33:49,110
Haman, de zoon van Hammedatha, de
Agagiet, de tegenstander van alle Joden,

558
00:33:49,110 --> 00:33:54,390
had immers tegen de Joden het plan bedacht
hen om te brengen, en hij had het ‘pur’,

559
00:33:54,390 --> 00:33:58,290
dat is het lot, geworpen om hen
in verwarring te brengen en hen

560
00:33:58,290 --> 00:33:59,550
om te brengen.

561
00:33:59,550 --> 00:34:05,610
Nu is Poerim, de naam van het feest,
eenvoudigweg het meervoud van Poer.

562
00:34:05,610 --> 00:34:09,390
Lot is Poer, en in het
Hebreeuws voeg je aan het einde

563
00:34:09,390 --> 00:34:12,990
-im toe om er een meervoud
van te maken: loten.

564
00:34:12,990 --> 00:34:17,010
Poerim betekent dus loten, omdat
die dag door het werpen van het

565
00:34:17,010 --> 00:34:18,570
lot was uitgekozen.

566
00:34:18,570 --> 00:34:21,570
Maar toen zij, Esther,
voor de koning was gekomen,

567
00:34:21,570 --> 00:34:24,870
beval hij door middel van die
brieven dat het boze plan van

568
00:34:24,870 --> 00:34:29,790
Haman dat hij tegen de Joden bedacht
had, op zijn eigen hoofd zou neerkomen,

569
00:34:29,790 --> 00:34:33,750
en men heeft hem en zijn
zonen aan de galg gehangen.

570
00:34:33,750 --> 00:34:38,670
Daarom noemt men die dagen Purim,
vanwege de naam van het ‘pur’.

571
00:34:38,670 --> 00:34:41,970
Daarom, vanwege al de
woorden van deze brief,

572
00:34:41,970 --> 00:34:46,350
en om wat zij daarvan zelf gezien
hadden, en wat hun overkomen was,

573
00:34:46,350 --> 00:34:51,810
stelden de Joden vast en namen zij de
verplichting op zich, voor zichzelf,

574
00:34:51,810 --> 00:34:56,070
voor hun nageslacht en voor allen
die zich bij hen zouden aansluiten,

575
00:34:56,070 --> 00:34:59,970
dat ze nooit het vieren van deze
twee dagen zouden overslaan,

576
00:34:59,970 --> 00:35:04,950
volgens het voorschrift daarover, en
op de vastgestelde tijd, ieder jaar.

577
00:35:04,950 --> 00:35:10,590
Deze dagen zouden herdacht en gevierd
worden door elke generatie, elk gezin,

578
00:35:10,590 --> 00:35:13,170
elk gewest en elke stad.

579
00:35:13,170 --> 00:35:17,430
Deze dagen van Purim zou men
niet overslaan onder de Joden,

580
00:35:17,430 --> 00:35:22,050
en bij hun nageslacht mocht aan de
herdenking daarvan geen einde komen.

581
00:35:22,050 --> 00:35:27,870
Daarna schreef koningin Esther, de dochter
van Abichaïl, samen met de Jood Mordechai,

582
00:35:27,870 --> 00:35:33,690
met al hun gezag, om deze brief over
Purim voor de tweede keer te bekrachtigen.

583
00:35:33,690 --> 00:35:38,790
En Mordechai zond de brieven aan al de
Joden in de honderdzevenentwintig gewesten

584
00:35:38,790 --> 00:35:43,530
van het koninkrijk van Ahasveros,
met woorden van vrede en trouw,

585
00:35:43,530 --> 00:35:48,150
om deze dagen van Purim te bekrachtigen
op hun vastgestelde tijden,

586
00:35:48,150 --> 00:35:53,070
zoals de Jood Mordechai en koningin
Esther voor hen vastgesteld hadden

587
00:35:53,070 --> 00:35:58,590
en zoals zij voor zichzelf en voor hun
nageslacht de zaken over het vasten en hun

588
00:35:58,590 --> 00:36:00,210
weeklagen vastgesteld hadden.

589
00:36:00,210 --> 00:36:05,070
Het bevel van Esther stelde de zaken
met betrekking tot dit Purim vast,

590
00:36:05,070 --> 00:36:06,630
en het werd in een boek geschreven.

591
00:36:06,630 --> 00:36:09,870
En zo hebben we de grondslag
van dat Joodse feest.

592
00:36:09,870 --> 00:36:14,610
Nu is het interessante aan dat Joodse
feest dat de Joden het natuurlijk vieren,

593
00:36:14,610 --> 00:36:18,570
maar dat het niet een van de feesten
is die Mozes heeft voorgeschreven.

594
00:36:18,570 --> 00:36:23,430
Het Loofhuttenfeest en het Pascha
en het Pinksterfeest zijn allemaal

595
00:36:23,430 --> 00:36:28,770
feesten die God heeft ingesteld door
Gods profeet Mozes, de wetgever.

596
00:36:28,770 --> 00:36:33,090
Het was een door God gegeven wet
dat ze die feesten moesten houden.

597
00:36:33,090 --> 00:36:38,490
Poerim werd echter eenvoudig op menselijk
gezag ingesteld, dat van Mordechai.

598
00:36:38,490 --> 00:36:42,270
Nu was Mordechai in elk geval
een Jood, en een vrome ook.

599
00:36:42,270 --> 00:36:44,130
Hij was een Joodse leider.

600
00:36:44,130 --> 00:36:47,610
Maar het werd ingesteld op
gezag van de koning van Perzië,

601
00:36:47,610 --> 00:36:50,010
met zijn zegelring op het document.

602
00:36:50,010 --> 00:36:51,810
Dat is nogal interessant.

603
00:36:51,810 --> 00:36:56,190
De Joden vieren dat nog steeds, hoewel
het een feestdag is die niets met Gods wet

604
00:36:56,190 --> 00:36:57,270
te maken had.

605
00:36:57,270 --> 00:37:00,990
Met andere woorden, als de
Joden Poerim niet zouden houden,

606
00:37:00,990 --> 00:37:04,290
zouden ze alleen het besluit van
de Perzische koning overtreden,

607
00:37:04,290 --> 00:37:05,790
niet Gods wet.

608
00:37:05,790 --> 00:37:08,610
Zo vieren de Joden
tegenwoordig ook Chanoeka.

609
00:37:08,610 --> 00:37:13,110
Daarmee vieren ze een andere gebeurtenis,
veel later in de geschiedenis,

610
00:37:13,110 --> 00:37:17,430
na de Makkabese oorlog, die
honderden jaren hierna plaatsvond.

611
00:37:17,430 --> 00:37:21,210
De Joden hebben dus, naast
de wetten die Mozes gaf en de

612
00:37:21,210 --> 00:37:23,310
feesten die hij op hun kalender had gezet,

613
00:37:23,310 --> 00:37:26,970
nog andere feesten waarmee ze
andere gebeurtenissen herdenken.

614
00:37:26,970 --> 00:37:30,990
Een voordeel van een feestdag die vanaf
de vroegste tijden zonder onderbreking is

615
00:37:30,990 --> 00:37:34,890
gehouden, is dat die in zekere
zin bevestigt dat wat ze vieren

616
00:37:34,890 --> 00:37:36,330
werkelijk is gebeurd.

617
00:37:36,330 --> 00:37:38,310
Want waarom zouden ze het anders vieren?

618
00:37:38,310 --> 00:37:40,110
Waar kwam Poerim vandaan?

619
00:37:40,110 --> 00:37:41,790
Waarom zou het zo heten?

620
00:37:41,790 --> 00:37:44,670
Wat betekende het, als
het niet hierom ging?

621
00:37:44,670 --> 00:37:49,110
Poerim wordt vanaf die tijd tot op de
dag van vandaag door de Joden gevierd.

622
00:37:49,110 --> 00:37:52,110
En misschien zijn er dingen in
dit verhaal waarbij je denkt:

623
00:37:52,110 --> 00:37:53,670
hoe waarschijnlijk is dat?

624
00:37:53,670 --> 00:37:58,470
Hoe waarschijnlijk is het dat een Jodin
koningin van Perzië zou worden en dat de

625
00:37:58,470 --> 00:38:02,910
Joden door haar voorspraak gered zouden
worden van een slecht mens als Haman?

626
00:38:02,910 --> 00:38:04,770
Het klinkt als een sprookje.

627
00:38:04,770 --> 00:38:08,430
Maar een van de dingen die bevestigen
dat het historisch waar is,

628
00:38:08,430 --> 00:38:11,490
is dat de Joden juist dit
verhaal hebben gevierd

629
00:38:11,490 --> 00:38:14,190
vanaf het moment dat
het gebeurde tot nu toe.

630
00:38:14,190 --> 00:38:18,450
En als het verhaal niet was gebeurd, wat
zou dan de aanleiding zijn geweest om met

631
00:38:18,450 --> 00:38:20,070
de viering te beginnen?

632
00:38:20,070 --> 00:38:22,050
Dat ze het zijn blijven vieren,

633
00:38:22,050 --> 00:38:25,950
vormt een historische bevestiging
van de gebeurtenissen die ze vieren.

634
00:38:25,950 --> 00:38:28,110
Hetzelfde geldt voor het Pascha.

635
00:38:28,110 --> 00:38:30,990
Hetzelfde geldt voor elk van deze feesten

636
00:38:30,990 --> 00:38:34,770
waarmee een grote bevrijding
wordt herdacht, ook Chanoeka.

637
00:38:34,770 --> 00:38:37,350
Waarom zouden deze feesten worden gevierd?

638
00:38:37,350 --> 00:38:40,710
Waarom zouden deze feestdagen
nog steeds worden gehouden?

639
00:38:40,710 --> 00:38:43,290
En waarom zouden ze al
die tijd zijn gehouden

640
00:38:43,290 --> 00:38:47,250
als de gebeurtenissen die ze
vieren nooit hadden plaatsgevonden?

641
00:38:47,250 --> 00:38:49,470
Hoe zouden ze dan zijn ontstaan?

642
00:38:49,470 --> 00:38:53,910
Het laatste hoofdstuk heeft
maar drie verzen. Er staat:

643
00:38:53,910 --> 00:38:57,810
Daarna legde koning Ahasveros
belasting op aan het vasteland

644
00:38:57,810 --> 00:38:59,370
en de eilanden in de zee.

645
00:38:59,370 --> 00:39:04,710
Al zijn machtige en geweldige daden en de
verklaring van de grootheid van Mordechai,

646
00:39:04,710 --> 00:39:07,650
die door de koning
grootgemaakt is, zijn die niet

647
00:39:07,650 --> 00:39:12,390
geschreven in het boek van de kronieken
van de koningen van Medië en Perzië?

648
00:39:12,390 --> 00:39:17,370
De Jood Mordechai immers kwam op de
tweede plaats, na koning Ahasveros.

649
00:39:17,370 --> 00:39:21,330
Hij stond in hoog aanzien bij de Joden
en de menigte van zijn broeders was hem

650
00:39:21,330 --> 00:39:25,950
goedgezind, want hij zocht het beste
voor zijn volk en sprak tot welzijn van

651
00:39:25,950 --> 00:39:27,570
heel zijn nageslacht.

652
00:39:27,570 --> 00:39:30,450
Het is interessant: er
staat dat de positie van

653
00:39:30,450 --> 00:39:33,810
Mordechai en al het grote
gezag dat hem werd gegeven,

654
00:39:33,810 --> 00:39:38,010
opgetekend staan in de kronieken
van de koningen van Medië en Perzië.

655
00:39:38,010 --> 00:39:41,430
De schrijver van dit boek leefde
in een tijd waarin die verslagen

656
00:39:41,430 --> 00:39:43,530
blijkbaar beschikbaar waren.

657
00:39:43,530 --> 00:39:47,310
Misschien worden ze ooit nog gevonden,
al is dat niet waarschijnlijk.

658
00:39:47,310 --> 00:39:51,510
Want tenzij ze net zo ijverig
werden overgeschreven als de Bijbel,

659
00:39:51,510 --> 00:39:54,690
zouden de documenten inmiddels
zo grondig vergaan zijn

660
00:39:54,690 --> 00:39:57,330
dat ze beslist niet meer zouden bestaan.

661
00:39:57,330 --> 00:40:01,290
De enige manier waarop zulke oude
documenten ooit bewaard blijven,

662
00:40:01,290 --> 00:40:06,870
is doordat mensen een reden hebben om ze
over te schrijven en over te schrijven en

663
00:40:06,870 --> 00:40:11,670
over te schrijven, honderden jaren
lang, omdat de afschriften oud worden.

664
00:40:11,670 --> 00:40:16,230
Dit gebeurde allemaal vijfhonderd
jaar voor Christus of nog eerder.

665
00:40:16,230 --> 00:40:19,890
En aangezien dat zo is, hebben
zelfs documenten die in de tijd van

666
00:40:19,890 --> 00:40:24,630
Christus werden geschreven, zoals de Dode
Zeerollen, het maar nauwelijks overleefd,

667
00:40:24,630 --> 00:40:26,670
en dan nog in zeer slechte staat.

668
00:40:26,670 --> 00:40:29,610
De reden dat we de Bijbel
hebben, is dus dat er,

669
00:40:29,610 --> 00:40:32,190
hoewel die zo lang
geleden werd geschreven,

670
00:40:32,190 --> 00:40:34,950
iemand was die reden had
om de afschriften tot

671
00:40:34,950 --> 00:40:38,130
in modernere tijden te
blijven vermenigvuldigen.

672
00:40:38,130 --> 00:40:41,550
Maar welke reden zou iemand
hebben om door de eeuwen heen

673
00:40:41,550 --> 00:40:45,990
de kronieken van de koningen van Medië
en Perzië opnieuw over te schrijven,

674
00:40:45,990 --> 00:40:50,670
vooral nadat Perzië was gevallen
en geen belangrijk rijk meer was?

675
00:40:50,670 --> 00:40:53,370
Waarom zouden de Grieken deze
kronieken van de Meden en

676
00:40:53,370 --> 00:40:55,230
Perzen blijven overschrijven?

677
00:40:55,230 --> 00:40:58,230
Met andere woorden, het is
niet waarschijnlijk dat deze

678
00:40:58,230 --> 00:41:00,150
kronieken ooit gevonden worden.

679
00:41:00,150 --> 00:41:04,470
Maar ze hebben beslist ooit
bestaan, en de auteur kende ze.

680
00:41:04,470 --> 00:41:08,250
Hij wist dat als mensen uit een iets
latere tijd de bijzonderheden van dit

681
00:41:08,250 --> 00:41:13,470
verhaal wilden nagaan, je die kon vinden
in de kronieken van de Meden en de Perzen.

682
00:41:13,470 --> 00:41:16,590
Mordechai wordt hier als
de grote held voorgesteld.

683
00:41:16,590 --> 00:41:20,010
Het is eigenlijk Esther die
haar leven op het spel zette,

684
00:41:20,010 --> 00:41:24,870
hoewel Mordechai ook heel belangrijk was
in het verhaal en haar ertoe aanmoedigde.

685
00:41:24,870 --> 00:41:29,490
Maar dit verhaal lijkt in zekere zin
een beetje op het verhaal van Jozef.

686
00:41:29,490 --> 00:41:34,530
Esther en Jozef waren allebei gewone Joden
zonder enige politieke rang in een vreemd

687
00:41:34,530 --> 00:41:39,150
land: Jozef in Egypte en Esther in Perzië.

688
00:41:39,150 --> 00:41:43,950
Beiden werden door de voorzienigheid van
God verheven tot posities met heel veel

689
00:41:43,950 --> 00:41:47,550
gezag en grote invloed
in de heidense wereld.

690
00:41:47,550 --> 00:41:51,330
En beiden werden door God
gebruikt om hun volk te redden.

691
00:41:51,330 --> 00:41:55,650
Jozef redde zijn volk van een
hongersnood en Esther van uitroeiing.

692
00:41:55,650 --> 00:41:59,550
Er zijn dus eigenlijk een aantal details
in het verhaal die volgens sommige mensen

693
00:41:59,550 --> 00:42:02,850
bedoeld zijn om die
overeenkomst te laten zien.

694
00:42:02,850 --> 00:42:05,190
Mordechais naam werd
bijvoorbeeld opgeschreven,

695
00:42:05,190 --> 00:42:07,470
hoewel er niet meteen
aan hem werd gedacht,

696
00:42:07,470 --> 00:42:11,130
doordat hij een complot ontmaskerde
van twee dienaren van de koning die

697
00:42:11,130 --> 00:42:12,630
hem wilden doden.

698
00:42:12,630 --> 00:42:17,070
Jozef ontmoette in de gevangenis
twee dienaren van koning Farao.

699
00:42:17,070 --> 00:42:20,610
Een van hen had blijkbaar een complot
gesmeed om de koning te doden,

700
00:42:20,610 --> 00:42:24,510
maar door Jozefs ontmoeting met
hen werd er later aan hem gedacht

701
00:42:24,510 --> 00:42:26,730
en kreeg hij een gezagspositie.

702
00:42:26,730 --> 00:42:30,030
In zekere zin deden zowel
Mordechai als Jozef dus,

703
00:42:30,030 --> 00:42:33,210
door hun contact met een paar
functionarissen van de koning,

704
00:42:33,210 --> 00:42:37,890
dingen waaraan later werd teruggedacht en
die er veel mee te maken hadden dat ze een

705
00:42:37,890 --> 00:42:40,050
invloedrijke positie kregen.

706
00:42:40,050 --> 00:42:44,910
Wat ik hierover ook graag wil zeggen, is
dat in latere eeuwen een Joodse schrijver

707
00:42:44,910 --> 00:42:49,410
een proloog en een epiloog aan
het boek Esther heeft toegevoegd.

708
00:42:49,410 --> 00:42:52,890
Deze proloog en deze epiloog
zijn nu daadwerkelijk aan

709
00:42:52,890 --> 00:42:55,050
de documenten toegevoegd.

710
00:42:55,050 --> 00:42:58,590
Veel oude documenten van
Esther hebben die erbij staan.

711
00:42:58,590 --> 00:43:01,530
Het zijn wat wij apocriefe
toevoegingen noemen,

712
00:43:01,530 --> 00:43:04,950
net zoals bepaalde hele
boeken apocriefe boeken zijn,

713
00:43:04,950 --> 00:43:07,470
zoals de boeken van de
Makkabeeën of Tobit,

714
00:43:07,470 --> 00:43:10,770
die de rooms-katholieke
Bijbel als Schrift opneemt.

715
00:43:10,770 --> 00:43:13,710
Maar protestanten erkennen
ze niet als Schrift.

716
00:43:13,710 --> 00:43:16,050
Ze worden apocriefe boeken genoemd.

717
00:43:16,050 --> 00:43:19,170
Er staan gedeelten van Esther
in de rooms-katholieke Bijbel

718
00:43:19,170 --> 00:43:23,610
die niet in de protestantse Bijbel
zijn opgenomen, omdat ze apocrief zijn.

719
00:43:23,610 --> 00:43:27,390
De reden dat ze apocrief worden
genoemd, is dat ze niet in dezelfde

720
00:43:27,390 --> 00:43:29,010
tijd zijn geschreven.

721
00:43:29,010 --> 00:43:32,190
Ze maken oorspronkelijk
geen deel uit van het boek.

722
00:43:32,190 --> 00:43:35,730
Het boek is blijkbaar in de vijfde
eeuw voor Christus geschreven,

723
00:43:35,730 --> 00:43:39,210
maar de apocriefe proloog
en epiloog van Esther

724
00:43:39,210 --> 00:43:43,950
zijn waarschijnlijk in de tweede eeuw voor
Christus geschreven en eraan toegevoegd,

725
00:43:43,950 --> 00:43:46,890
zodat ze nu deel uitmaken
van de documenten.

726
00:43:46,890 --> 00:43:49,530
Maar het is door een
andere hand geschreven.

727
00:43:49,530 --> 00:43:53,370
Het interessante eraan is dat
het geschreven is in wat wij de

728
00:43:53,370 --> 00:43:55,530
apocalyptische stijl noemen.

729
00:43:55,530 --> 00:43:59,910
De apocalyptische stijl is de
stijl waarin het boek Openbaring,

730
00:43:59,910 --> 00:44:03,990
het boek Daniël en het boek
Zacharia zijn geschreven.

731
00:44:03,990 --> 00:44:09,210
De apocalyptische stijl was onder de Joden
in de eerste en tweede eeuw voor Christus

732
00:44:09,210 --> 00:44:11,790
eigenlijk een heel populaire schrijfstijl.

733
00:44:11,790 --> 00:44:16,230
Toen het boek Openbaring in de eerste
eeuw na Christus werd geschreven,

734
00:44:16,230 --> 00:44:21,330
volgde het een stijl die onder de Joden
heel gebruikelijk en populair was en die

735
00:44:21,330 --> 00:44:23,310
apocalyptisch wordt genoemd.

736
00:44:23,310 --> 00:44:27,510
De apocalyptische geschriften gingen
meestal over dromen of visioenen,

737
00:44:27,510 --> 00:44:32,850
of allebei, waarin engelen en monsters
en beesten en draken en dat soort dingen

738
00:44:32,850 --> 00:44:37,830
voorkwamen, die een drama opvoerden
dat een symbolische betekenis had.

739
00:44:37,830 --> 00:44:40,950
Het is waardevol om aandacht
te besteden aan deze

740
00:44:40,950 --> 00:44:44,550
apocalyptische geschriften
uit de tijd vóór Christus,

741
00:44:44,550 --> 00:44:49,170
omdat we ontzettend veel moeite hebben met
de uitleg van een van onze Bijbelboeken,

742
00:44:49,170 --> 00:44:53,190
het boek Openbaring, dat
in die stijl is geschreven.

743
00:44:53,190 --> 00:44:56,850
Als westerlingen zijn we
geneigd geschriften min of meer

744
00:44:56,850 --> 00:44:58,050
letterlijk te nemen.

745
00:44:58,050 --> 00:45:01,230
Westerse christenen zijn
geneigd geweest Openbaring

746
00:45:01,230 --> 00:45:03,270
betrekkelijk letterlijk te nemen.

747
00:45:03,270 --> 00:45:08,910
Ik zeg ‘betrekkelijk’; eigenlijk worden er
zelfs hierin enorm veel concessies gedaan,

748
00:45:08,910 --> 00:45:12,930
maar toch enigszins letterlijk,
omdat we de stijl niet herkennen.

749
00:45:12,930 --> 00:45:17,790
Wat behulpzaam is aan de apocalyptische,
apocriefe toevoegingen aan Esther,

750
00:45:17,790 --> 00:45:20,670
is dat we weten hoe het
verhaal werkelijk was,

751
00:45:20,670 --> 00:45:23,370
maar dat we in deze apocriefe toevoegingen

752
00:45:23,370 --> 00:45:26,490
ook de apocalyptische vertelling
van het verhaal hebben.

753
00:45:26,490 --> 00:45:30,210
Ik wil ze aan jullie voorlezen,
omdat de proloog die door deze

754
00:45:30,210 --> 00:45:32,730
latere schrijver aan Esther is toegevoegd,

755
00:45:32,730 --> 00:45:36,030
in een apocalyptische
stijl is geschreven en zich

756
00:45:36,030 --> 00:45:38,910
voordoet als iets wat
Mordechai heeft geschreven.

757
00:45:38,910 --> 00:45:41,490
Dat is nog iets met de apocriefe boeken:

758
00:45:41,490 --> 00:45:46,230
ze beweren vaak geschreven te zijn door
iemand die ze niet heeft geschreven.

759
00:45:46,230 --> 00:45:49,950
Omdat de schrijver dit als inleiding
aan het boek Esther toevoegde,

760
00:45:49,950 --> 00:45:52,170
deed hij alsof hij Mordechai was.

761
00:45:52,170 --> 00:45:55,050
Hij zei aan het begin dat
hij een droom had gehad.

762
00:45:55,050 --> 00:45:57,990
In deze proloog vertelt
hij de droom die hij had.

763
00:45:57,990 --> 00:46:01,350
Het klinkt alsof het rechtstreeks
uit het boek Openbaring komt,

764
00:46:01,350 --> 00:46:05,010
omdat het een droom in een
typisch apocalyptische stijl is.

765
00:46:05,010 --> 00:46:09,090
Maar aan het einde van het boek
Esther voegt hij een epiloog toe,

766
00:46:09,090 --> 00:46:13,410
slechts één alinea waarin hij uitlegt
wat het verband is tussen de droom en

767
00:46:13,410 --> 00:46:14,910
het verhaal zelf.

768
00:46:14,910 --> 00:46:18,810
Dat is een voordeel voor ons,
omdat we precies zien hoe deze

769
00:46:18,810 --> 00:46:22,230
apocalyptische schrijvers
beelden gebruikten om gewone

770
00:46:22,230 --> 00:46:24,690
historische gebeurtenissen uit te beelden.

771
00:46:24,690 --> 00:46:26,430
Laat me dit aan jullie voorlezen.

772
00:46:26,430 --> 00:46:29,310
Zo luidt de apocriefe proloog van Esther.

773
00:46:29,310 --> 00:46:33,510
Het is Mordechai die een droom vertelt
die hij naar eigen zeggen heeft gehad.

774
00:46:33,510 --> 00:46:38,190
Het is niet echt Mordechai; het is een
latere schrijver die beweert hem te zijn.

775
00:46:38,190 --> 00:46:39,270
Hij zegt:

776
00:46:39,270 --> 00:46:44,790
Kijk, lawaai en verwarring, donder
en een aardbeving, chaos op aarde.

777
00:46:44,790 --> 00:46:49,770
En kijk, er kwamen twee grote draken
naar voren, allebei klaar om te vechten,

778
00:46:49,770 --> 00:46:51,690
en ze brulden verschrikkelijk.

779
00:46:51,690 --> 00:46:55,470
Toen ze brulden, maakte elk
volk zich klaar voor oorlog,

780
00:46:55,470 --> 00:46:58,590
om te vechten tegen het
volk van de rechtvaardigen.

781
00:46:58,590 --> 00:47:03,930
En kijk, een dag van duisternis
en somberheid, ellende en angst,

782
00:47:03,930 --> 00:47:06,870
lijden en grote chaos op aarde.

783
00:47:06,870 --> 00:47:09,870
Het hele volk van de
rechtvaardigen was in paniek,

784
00:47:09,870 --> 00:47:12,750
bang voor alle ellende die
hun boven het hoofd hing,

785
00:47:12,750 --> 00:47:15,270
en ze stonden op het punt om te komen.

786
00:47:15,270 --> 00:47:19,110
Toen riepen ze God om hulp,
en uit hun geroep ontstond,

787
00:47:19,110 --> 00:47:24,090
als uit een piepklein bronnetje, een
grote rivier met heel veel water.

788
00:47:24,090 --> 00:47:28,650
Het werd licht, de zon kwam op, en
de mensen op wie werd neergekeken,

789
00:47:28,650 --> 00:47:33,150
kwamen hoog te staan en verslonden
degenen die in aanzien stonden.

790
00:47:33,150 --> 00:47:36,090
Dat is de droom, en die
wordt als inleiding op het

791
00:47:36,090 --> 00:47:38,130
boek Esther gepresenteerd.

792
00:47:38,130 --> 00:47:40,590
Aan het einde hebben we deze epiloog,

793
00:47:40,590 --> 00:47:44,610
die dezelfde schrijver toevoegt
nadat het verhaal is afgesloten.

794
00:47:44,610 --> 00:47:49,530
Na hoofdstuk 10 van Esther voegen
ze dit kleine stukje toe. Hij zegt:

795
00:47:49,530 --> 00:47:53,610
Ik herinner me de droom die ik
hierover had, en alles is uitgekomen.

796
00:47:53,610 --> 00:47:57,690
Het kleine stroompje dat een rivier
werd, en toen was er licht en de zon

797
00:47:57,690 --> 00:48:01,290
en heel veel water — die rivier is Esther,

798
00:48:01,290 --> 00:48:04,590
met wie de koning trouwde
en die hij koningin maakte.

799
00:48:04,590 --> 00:48:07,290
De twee draken zijn Haman en ik.

800
00:48:07,290 --> 00:48:11,250
De volken zijn degenen die bij elkaar
kwamen om de naam van de Joden uit te

801
00:48:11,250 --> 00:48:17,010
wissen, en mijn volk, dat is Israël,
dat God om hulp riep en werd gered.

802
00:48:17,010 --> 00:48:20,250
Het interessante hieraan is dat
er een werkelijk verhaal is,

803
00:48:20,250 --> 00:48:23,970
een historisch verhaal met
gewone gebeurtenissen erin.

804
00:48:23,970 --> 00:48:28,110
Maar de apocriefe droom is geschreven
in een apocalyptische stijl

805
00:48:28,110 --> 00:48:30,510
die lijkt op die van Openbaring.

806
00:48:30,510 --> 00:48:32,790
Er zijn draken die tegen elkaar brullen,

807
00:48:32,790 --> 00:48:36,090
en alle volken van de
wereld worden gemobiliseerd.

808
00:48:36,090 --> 00:48:40,170
Er zijn aardbevingen,
bliksemflitsen en donderslagen,

809
00:48:40,170 --> 00:48:44,190
en er is dat riviertje dat een
grote rivier wordt, en water.

810
00:48:44,190 --> 00:48:47,850
Dat zijn allemaal beelden die je
in het boek Openbaring tegenkomt,

811
00:48:47,850 --> 00:48:51,450
of trouwens in alle apocalyptische
geschriften van de Joden.

812
00:48:51,450 --> 00:48:55,710
Er zijn veel apocalyptische geschriften
van de Joden die niet als Schrift

813
00:48:55,710 --> 00:48:58,710
beschouwd moeten worden,
en dat worden ze ook niet.

814
00:48:58,710 --> 00:49:01,650
Maar ze gebruiken allemaal
dit soort beeldspraak.

815
00:49:01,650 --> 00:49:05,910
Wanneer je het boek Openbaring leest,
dat in de eerste eeuw na Christus is

816
00:49:05,910 --> 00:49:09,750
geschreven, besef je dat de
Joden en christenen die met deze

817
00:49:09,750 --> 00:49:14,910
apocalyptische literatuur vertrouwd waren,
meteen zouden hebben gevonden dat het boek

818
00:49:14,910 --> 00:49:18,450
aansloot bij het soort literatuur
dat ze gewend waren te lezen.

819
00:49:18,450 --> 00:49:21,030
Natuurlijk zouden ze het
niet als letterlijk opvatten,

820
00:49:21,030 --> 00:49:25,410
net zomin als Haman en Mordechai
letterlijk draken waren of

821
00:49:25,410 --> 00:49:28,350
Esther letterlijk een bronnetje
was dat een rivier werd.

822
00:49:28,350 --> 00:49:33,030
Deze toevoegingen aan het boek Esther
leren ons dus iets over de manier

823
00:49:33,030 --> 00:49:36,390
waarop Joden apocalyptische
beeldspraak gebruikten

824
00:49:36,390 --> 00:49:39,750
om gebeurtenissen te beschrijven
waarvan we het achterliggende

825
00:49:39,750 --> 00:49:41,910
verhaal daadwerkelijk kennen.

826
00:49:41,910 --> 00:49:47,010
Dat kan ons helpen en ons waarschuwen
om andere apocalyptische geschriften,

827
00:49:47,010 --> 00:49:51,330
waaronder het boek Openbaring,
niet al te letterlijk te benaderen.

828
00:49:51,330 --> 00:49:53,190
We zijn nu aan het einde
van Esther gekomen.