1
00:00:02,070 --> 00:00:04,710
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,710 --> 00:00:09,990
Deze keer behandelen we Exodus
hoofdstuk 1 tot en met 3.

3
00:00:09,990 --> 00:00:12,390
Exodus 1:1:

4
00:00:12,390 --> 00:00:15,390
Dit nu zijn de namen
van de zonen van Israël,

5
00:00:15,390 --> 00:00:18,210
die met Jakob naar Egypte waren gekomen.

6
00:00:18,210 --> 00:00:20,130
Ieder kwam er met zijn gezin:

7
00:00:20,130 --> 00:00:24,210
Toen trad er in Egypte een nieuwe
koning aan die Jozef niet had gekend.

8
00:00:24,210 --> 00:00:28,470
Hij zei tegen zijn volk: Zie,
het volk van de Israëlieten is

9
00:00:28,470 --> 00:00:30,810
talrijker en machtiger dan wij.

10
00:00:30,810 --> 00:00:35,430
Laten wij verstandig tegen hen optreden,
anders worden zij nog talrijker

11
00:00:35,430 --> 00:00:38,970
en sluiten zij zich bij een
oorlog aan bij onze vijanden,

12
00:00:38,970 --> 00:00:42,750
strijden zij tegen ons en
trekken zij uit het land weg.

13
00:00:42,750 --> 00:00:47,430
Daarom stelden de Egyptenaren
opzichters over hen aan om hen met zware

14
00:00:47,430 --> 00:00:49,230
arbeid te onderdrukken.

15
00:00:49,230 --> 00:00:54,090
Zo bouwden zij voor de farao de
voorraadsteden Pitom en Raämses.

16
00:00:54,090 --> 00:00:58,110
Maar hoe meer men hen onderdrukte,
hoe talrijker zij werden

17
00:00:58,110 --> 00:01:00,510
en hoe meer zij zich uitbreidden.

18
00:01:00,510 --> 00:01:04,350
Daarom waren de Egyptenaren
bevreesd voor de Israëlieten.

19
00:01:04,350 --> 00:01:06,450
Ik heb in onze inleiding gezegd dat veel

20
00:01:06,450 --> 00:01:11,310
geleerden geloven dat de farao’s die in
de tijd van Jozef over Egypte regeerden,

21
00:01:11,310 --> 00:01:13,590
tot de Hyksos-dynastie behoorden.

22
00:01:13,590 --> 00:01:18,810
Dat spel je H-Y-K-S-O-S, Hyksos.

23
00:01:18,810 --> 00:01:23,910
Als dat zo is, waren dit Semitische
mensen die Egypte waren binnengevallen en

24
00:01:23,910 --> 00:01:26,250
grote delen ervan hadden veroverd.

25
00:01:26,250 --> 00:01:31,290
Niet het hele land Egypte, maar het
grootste deel van Egypte stond, denk ik,

26
00:01:31,290 --> 00:01:35,130
150 jaar of langer onder
het gezag van de Hyksos.

27
00:01:35,130 --> 00:01:38,671
Als Jozef toevallig in die tijd
naar Egypte werd gebracht —

28
00:01:38,671 --> 00:01:42,990
en in Gods voorzienigheid zou dat een
goed moment zijn geweest om dat te laten

29
00:01:42,990 --> 00:01:48,210
gebeuren — dan zouden deze farao’s
geen inheemse Egyptenaren zijn geweest.

30
00:01:48,210 --> 00:01:52,530
Etnisch zouden ze nauwer verwant zijn
geweest aan mensen als Jozef en Jakob,

31
00:01:52,530 --> 00:01:57,090
omdat ze Semitische volken zouden zijn
geweest in plaats van Hamitische volken.

32
00:01:57,090 --> 00:02:02,850
De Egyptenaren stamden af van Cham,
en Jakob stamde beslist af van Sem.

33
00:02:02,850 --> 00:02:06,210
Dat zou mogelijk kunnen
verklaren waarom de farao Jozef

34
00:02:06,210 --> 00:02:11,850
zo snel een hoge positie gaf en hem
en Jakob gunsten verleende, enzovoort.

35
00:02:11,850 --> 00:02:15,210
Het is namelijk mogelijk dat
ze in de verte verwant waren

36
00:02:15,210 --> 00:02:19,350
via een gemeenschappelijke
afstamming die terugging tot Sem.

37
00:02:19,350 --> 00:02:23,130
Zoals ik heb aangegeven, bestond
de achttiende dynastie uit

38
00:02:23,130 --> 00:02:26,910
Egyptische farao’s die
de Hyksos omverwierpen.

39
00:02:26,910 --> 00:02:32,610
Interessant genoeg zegt men dat de Hyksos
degenen waren die de tweespan-strijdwagen

40
00:02:32,610 --> 00:02:35,370
en ook de composietboog uitvonden.

41
00:02:35,370 --> 00:02:41,370
Door deze oorlogswapens werd Egypte dus
machtiger dan alle andere volken eromheen.

42
00:02:41,370 --> 00:02:44,430
Het was de geavanceerde
technologie van die tijd,

43
00:02:44,430 --> 00:02:48,990
zoals het bezit van de atoombom dat
in de Tweede Wereldoorlog zou zijn.

44
00:02:48,990 --> 00:02:53,010
Het was de nieuwste technologie
op het gebied van oorlogvoering,

45
00:02:53,010 --> 00:02:55,470
en zo kon Egypte sterk worden.

46
00:02:55,470 --> 00:02:59,010
Maar men zegt dat de Egyptenaren
juist door het gebruik van de

47
00:02:59,010 --> 00:03:03,930
wapens die de Hyksos hadden ingevoerd,
in staat waren in opstand te komen,

48
00:03:03,930 --> 00:03:07,650
die wapens tegen hen te
gebruiken en hen te verdrijven.

49
00:03:07,650 --> 00:03:12,030
Toen ze dat eenmaal hadden gedaan, wilden
de Egyptenaren ervoor zorgen dat dit nooit

50
00:03:12,030 --> 00:03:13,650
meer zou gebeuren.

51
00:03:13,650 --> 00:03:17,730
Ze wilden niet dat buitenlanders ooit
nog vanuit Azië zouden binnenvallen.

52
00:03:17,730 --> 00:03:21,630
Daarom trokken ze eropuit en
veroverden ze gebieden ver

53
00:03:21,630 --> 00:03:26,010
ten noorden en oosten van Egypte,
om zo een buffer te vormen tussen

54
00:03:26,010 --> 00:03:27,870
henzelf en anderen.

55
00:03:27,870 --> 00:03:32,430
Maar zoals ik in de inleiding
zei, waren de Israëlieten Aziaten.

56
00:03:32,430 --> 00:03:34,230
Ze waren Semieten.

57
00:03:34,230 --> 00:03:36,450
Ze kwamen uit het Midden-Oosten.

58
00:03:36,450 --> 00:03:39,870
Ze waren geen Afrikanen
zoals de Egyptenaren.

59
00:03:39,870 --> 00:03:44,130
Hun aantal nam heel snel toe in
het noordoostelijke grensgebied,

60
00:03:44,130 --> 00:03:49,050
in de Nijldelta, en dat was de
richting waaruit zulke invasies kwamen.

61
00:03:49,050 --> 00:03:51,990
Het is daarom niet zo
vreemd dat de Egyptenaren,

62
00:03:51,990 --> 00:03:54,810
die net van buitenlandse
indringers waren bevrijd,

63
00:03:54,810 --> 00:03:57,690
naar de Israëlieten daar keken en zeiden:

64
00:03:57,690 --> 00:04:00,450
‘Deze mensen zouden een
gevaar voor ons kunnen zijn

65
00:04:00,450 --> 00:04:04,470
als er opnieuw buitenlandse indringers
kwamen en deze Israëlieten zich

66
00:04:04,470 --> 00:04:06,270
bij hen aansloten.

67
00:04:06,270 --> 00:04:08,610
We moeten hun geestkracht dus breken.

68
00:04:08,610 --> 00:04:11,190
We moeten hun onafhankelijkheid wegnemen.

69
00:04:11,190 --> 00:04:15,630
We moeten hen nauwlettend in het oog
houden en hen aan het werk zetten.

70
00:04:15,630 --> 00:04:20,730
Ledigheid is des duivels oorkussen, en
als deze mensen niets te doen hebben,

71
00:04:20,730 --> 00:04:25,590
komen ze misschien samen met andere
vijanden van ons tegen ons in opstand.’

72
00:04:25,590 --> 00:04:29,850
Ze dwongen hen dus tot zware arbeid
om steden voor hen te bouwen.

73
00:04:29,850 --> 00:04:33,810
De Israëlieten waren in die tijd niet
de enigen die steden voor de Egyptenaren

74
00:04:33,810 --> 00:04:38,970
bouwden, al waren ze misschien wel de
enigen die slaven waren. Ik weet het niet.

75
00:04:38,970 --> 00:04:43,770
De Egyptenaren hadden ook loonarbeiders,
maar de Israëlieten werden slaven.

76
00:04:43,770 --> 00:04:47,910
Het hielp niet. Het zorgde er
niet voor dat hun aantal afnam,

77
00:04:47,910 --> 00:04:50,790
en dat was wat de farao wilde bereiken.

78
00:04:50,790 --> 00:04:53,370
Hij wilde niet dat hun
aantal zo sterk toenam.

79
00:04:53,370 --> 00:04:59,610
In vers 12 staat dat hoe meer ze hen
onderdrukten, hoe meer hun aantal toenam.

80
00:04:59,610 --> 00:05:00,930
Vers 13:

81
00:05:00,930 --> 00:05:05,070
De Egyptenaren lieten de Israëlieten
met harde hand voor zich werken.

82
00:05:05,070 --> 00:05:08,790
Men denkt dat dit een tweede
fase van de aanval op hen was.

83
00:05:08,790 --> 00:05:11,910
Hen om te beginnen tot
slaven maken was de eerste

84
00:05:11,910 --> 00:05:14,250
poging om hun aantal terug te dringen.

85
00:05:14,250 --> 00:05:18,570
Dat werkte niet, en daarom lieten
ze hen onder harde dwang dienen.

86
00:05:18,570 --> 00:05:22,590
Dat betekent dat ze hen harder
lieten werken, hen vaker sloegen,

87
00:05:22,590 --> 00:05:26,610
hen strenger tuchtigden en
hen zwaarder onderdrukten.

88
00:05:26,610 --> 00:05:31,470
Zij maakten het leven bitter voor hen door
hen zwaar werk te laten verrichten met

89
00:05:31,470 --> 00:05:36,150
leem en bakstenen, en door allerlei
werk op het veld: al hun werk,

90
00:05:36,150 --> 00:05:39,451
waarmee zij hen moesten
dienen, met harde hand .

91
00:05:39,451 --> 00:05:44,130
Toen sprak de koning van Egypte
met de Hebreeuwse vroedvrouwen.

92
00:05:44,130 --> 00:05:46,350
Dit is een derde stap die hij heeft gezet,

93
00:05:46,350 --> 00:05:49,770
omdat hun bevolkingsaantal
nog altijd groeit.

94
00:05:49,770 --> 00:05:52,890
De eerste stap was hen
tot slaven te maken.

95
00:05:52,890 --> 00:05:56,130
De tweede was om de zwaarte
van hun werk te vergroten.

96
00:05:56,130 --> 00:06:00,510
De derde fase was de poging om de
vroedvrouwen de pasgeboren Hebreeuwse

97
00:06:00,510 --> 00:06:03,150
jongetjes bij de geboorte te laten doden.

98
00:06:03,150 --> 00:06:08,070
Bovendien zei de koning van Egypte tegen
de vroedvrouwen van de Hebreeuwse vrouwen,

99
00:06:08,070 --> 00:06:12,570
van wie de naam van de een Sifra
was en de naam van de ander Pua,

100
00:06:12,570 --> 00:06:17,010
Toen liet de koning van Egypte de
vroedvrouwen bij zich komen en vroeg hun:

101
00:06:17,010 --> 00:06:20,310
Waarom hebben jullie dit gedaan
en de jongetjes in leven gelaten?

102
00:06:20,310 --> 00:06:25,050
De vroedvrouwen antwoordden de farao:
Omdat Hebreeuwse vrouwen anders zijn dan

103
00:06:25,050 --> 00:06:30,150
Egyptische vrouwen: ze zijn sterk
en bevallen al voordat de vroedvrouw

104
00:06:30,150 --> 00:06:31,350
bij hen is.

105
00:06:31,350 --> 00:06:33,690
Daarom was God goed voor de vroedvrouwen,

106
00:06:33,690 --> 00:06:36,930
en het volk werd steeds
groter en machtiger.

107
00:06:36,930 --> 00:06:40,710
En omdat de vroedvrouwen ontzag voor
God hadden, gaf Hij hun een gezin.

108
00:06:40,710 --> 00:06:44,010
Deze vroedvrouwen vormen hier
een interessante toevoeging,

109
00:06:44,010 --> 00:06:48,510
omdat hun namen worden
genoemd: Sifra en Pua.

110
00:06:48,510 --> 00:06:53,070
Deze namen zijn daadwerkelijk
bekend uit Egyptische geschriften.

111
00:06:53,070 --> 00:06:55,590
Het gaat daarin niet om deze twee vrouwen,

112
00:06:55,590 --> 00:07:01,890
maar de namen Sifra en Pua komen talloze
keren voor in oude Egyptische geschriften.

113
00:07:01,890 --> 00:07:05,490
Het zijn dus authentieke Egyptische namen.

114
00:07:05,490 --> 00:07:08,550
Interessant is dat hun namen
überhaupt worden genoemd,

115
00:07:08,550 --> 00:07:11,850
want de naam van de
farao wordt niet genoemd.

116
00:07:11,850 --> 00:07:15,990
Zelfs de dochter van de farao
wordt niet bij name genoemd.

117
00:07:15,990 --> 00:07:20,550
Sommige mensen die in de ogen van de
wereld zeer hoog in aanzien staan,

118
00:07:20,550 --> 00:07:24,330
worden in het verslag voor ons
niet eens bij name aangeduid.

119
00:07:24,330 --> 00:07:28,710
Maar deze vrouwen, waarschijnlijk
slavinnen die vroedvrouw waren,

120
00:07:28,710 --> 00:07:32,910
worden bij name in herinnering
gehouden omdat ze God vreesden.

121
00:07:32,910 --> 00:07:38,610
Waarschijnlijk gaf God hun, zoals
in vers 21 staat, een huisgezin.

122
00:07:38,610 --> 00:07:42,690
Dat wil zeggen dat ze de matriarchen
werden van grote families,

123
00:07:42,690 --> 00:07:47,070
waarin ze geëerd werden als de moeders
van die families en waarschijnlijk van

124
00:07:47,070 --> 00:07:49,770
geslachten die naar hen genoemd waren.

125
00:07:49,770 --> 00:07:53,370
Dat zou verklaren waarom
hun namen herinnerd werden.

126
00:07:53,370 --> 00:07:57,930
Wat de farao wilde dat ze deden
— dit waren de twee vroedvrouwen

127
00:07:57,930 --> 00:08:02,010
aan wie de taak was toegewezen om de
Hebreeuwse vrouwen bij de bevalling te

128
00:08:02,010 --> 00:08:04,110
helpen — was het volgende.

129
00:08:04,110 --> 00:08:08,250
Wanneer een baby geboren werd en ze
konden zien dat het een jongetje was,

130
00:08:08,250 --> 00:08:11,130
moesten ze de baby
waarschijnlijk heimelijk wurgen,

131
00:08:11,130 --> 00:08:13,830
zodat ze konden beweren
dat hij dood geboren was.

132
00:08:13,830 --> 00:08:18,330
Als de vroedvrouwen openlijk bekendmaakten
dat ze de baby's met opzet doodden,

133
00:08:18,330 --> 00:08:21,870
zou hun vermogen om dat te
doen uiteraard beperkt zijn.

134
00:08:21,870 --> 00:08:24,870
Om te beginnen zouden
mensen hen namelijk niet als

135
00:08:24,870 --> 00:08:28,530
vroedvrouw laten komen wanneer
hun baby's geboren werden.

136
00:08:28,530 --> 00:08:31,410
„Deze vroedvrouw zal
de baby gewoon doden.”

137
00:08:31,410 --> 00:08:34,350
Ze moesten het dus
tamelijk heimelijk doen.

138
00:08:34,350 --> 00:08:38,070
Zodra ze de baby opvingen en
zagen dat het een jongetje was,

139
00:08:38,070 --> 00:08:41,730
moesten ze hem misschien op een
subtiele manier het leven benemen,

140
00:08:41,730 --> 00:08:48,390
hem wurgen of zoiets, en zeggen: „O, kijk
toch, het arme kindje, dood geboren.”

141
00:08:48,390 --> 00:08:49,710
Dat deden ze niet.

142
00:08:49,710 --> 00:08:55,050
Het excuus dat ze de farao gaven, was
dat de baby's te snel geboren werden:

143
00:08:55,050 --> 00:08:56,490
„Wij komen te laat.

144
00:08:56,490 --> 00:09:00,210
Het is dan te laat om te beweren
dat het kind dood geboren is,

145
00:09:00,210 --> 00:09:04,050
want de vrouwen brengen hun baby's
zonder vroedvrouw ter wereld,

146
00:09:04,050 --> 00:09:06,750
nog voordat de vroedvrouwen er zijn.”

147
00:09:06,750 --> 00:09:10,770
Sommige mensen denken dat de
vroedvrouwen tegen de farao logen.

148
00:09:10,770 --> 00:09:15,450
Dit verhaal wordt soms als voorbeeld
aangehaald door mensen die zeggen dat er

149
00:09:15,450 --> 00:09:19,230
momenten zijn waarop het met het
oog op een hoger goed belangrijk is

150
00:09:19,230 --> 00:09:21,690
om niet de waarheid te vertellen.

151
00:09:21,690 --> 00:09:25,770
Heel wat christenen hebben
gediscussieerd over die specifieke vraag:

152
00:09:25,770 --> 00:09:30,390
moet je altijd de waarheid vertellen,
of moet je soms liegen om bijvoorbeeld

153
00:09:30,390 --> 00:09:31,950
levens te redden?

154
00:09:31,950 --> 00:09:35,670
Zij die ervoor zijn om af en toe
te liegen om levens te redden,

155
00:09:35,670 --> 00:09:38,730
hebben geopperd dat de
vroedvrouwen hier logen.

156
00:09:38,730 --> 00:09:43,530
Maar als ze logen, logen ze om hun
eigen leven te redden en niet het leven

157
00:09:43,530 --> 00:09:45,150
van andere mensen.

158
00:09:45,150 --> 00:09:48,270
Hun leugen zou namelijk niet
het leven van baby's redden.

159
00:09:48,270 --> 00:09:51,090
Die zou alleen voorkomen
dat zij gestraft werden,

160
00:09:51,090 --> 00:09:54,810
want ze werden ter verantwoording geroepen
omdat ze niet hadden gedaan wat de

161
00:09:54,810 --> 00:09:56,550
farao had gezegd.

162
00:09:56,550 --> 00:09:59,610
Ze konden gestraft worden omdat
ze niet gehoorzaamd hadden,

163
00:09:59,610 --> 00:10:02,790
maar ze gaven een antwoord
dat waar kon zijn.

164
00:10:02,790 --> 00:10:05,130
De Bijbel zegt niet dat ze logen.

165
00:10:05,130 --> 00:10:09,990
Er staat wel dat ze de farao niet
gehoorzaamden omdat ze God vreesden.

166
00:10:09,990 --> 00:10:13,290
Maar misschien vertelden ze
de waarheid toen ze zeiden:

167
00:10:13,290 --> 00:10:18,150
„Deze Hebreeuwse vrouwen zijn niet
zoals de verwende Egyptische vrouwen.

168
00:10:18,150 --> 00:10:22,170
De Egyptische vrouwen worden
bediend door een leger van slaven.

169
00:10:22,170 --> 00:10:27,990
Ze worden slap, dik en zwak en hebben
daarom meer moeite om hun kinderen ter

170
00:10:27,990 --> 00:10:29,550
wereld te brengen.

171
00:10:29,550 --> 00:10:32,370
Deze Hebreeuwse vrouwen werken hard.

172
00:10:32,370 --> 00:10:34,650
Het zijn hardwerkende vrouwen.

173
00:10:34,650 --> 00:10:38,010
Daarom zijn ze in goede conditie
en brengen ze hun kinderen

174
00:10:38,010 --> 00:10:39,570
sneller ter wereld.”

175
00:10:39,570 --> 00:10:42,690
Ik weet dat mijn vrouw
heel korte bevallingen had.

176
00:10:42,690 --> 00:10:46,050
Het waren zware bevallingen,
maar ze waren kort.

177
00:10:46,050 --> 00:10:50,010
Dat kwam gedeeltelijk doordat ze
tijdens haar zwangerschap iedere dag

178
00:10:50,010 --> 00:10:54,750
tien tot dertien kilometer liep en
probeerde in goede conditie te blijven.

179
00:10:54,750 --> 00:10:57,690
Ik weet niet of haar
bevallingen daarom kort waren,

180
00:10:57,690 --> 00:11:00,570
maar ik denk dat dit er
veel mee te maken had.

181
00:11:00,570 --> 00:11:03,390
Wanneer een vrouw actief
en in goede conditie is,

182
00:11:03,390 --> 00:11:07,830
worden haar baby's over het algemeen,
denk ik, gemakkelijker geboren.

183
00:11:07,830 --> 00:11:12,090
Niet altijd; bij iedereen kunnen
zich complicaties voordoen.

184
00:11:12,090 --> 00:11:16,170
Maar ik denk dat het mogelijk is dat
dit van hun kant geen leugen was.

185
00:11:16,170 --> 00:11:17,970
Misschien dikten ze het wat aan.

186
00:11:17,970 --> 00:11:20,610
Misschien deden ze alsof
het altijd zo ging,

187
00:11:20,610 --> 00:11:23,310
terwijl het slechts een
deel van de tijd zo ging.

188
00:11:23,310 --> 00:11:27,270
Maar waarschijnlijk was het waar dat
de Hebreeuwse vrouwen over het algemeen

189
00:11:27,270 --> 00:11:32,970
sneller bevielen, omdat ze harder werkten
en lichamelijk in betere conditie waren.

190
00:11:32,970 --> 00:11:35,550
De vroedvrouwen kwamen daar dus mee weg.

191
00:11:35,550 --> 00:11:38,130
Uiteindelijk redde het de baby's niet.

192
00:11:38,130 --> 00:11:42,150
Het stelde alleen de strengere
behandeling uit die daarna kwam.

193
00:11:42,150 --> 00:11:44,730
Dat stond in vers 22:

194
00:11:44,730 --> 00:11:50,130
Toen gebood de farao heel zijn volk:
Al de zonen die geboren worden,

195
00:11:50,130 --> 00:11:54,630
moet u in de Nijl werpen, maar al
de dochters mag u in leven laten.

196
00:11:54,630 --> 00:11:57,510
De reden dat de meisjes
in leven moesten blijven,

197
00:11:57,510 --> 00:12:00,930
was dat niemand in die tijd van
vrouwen zou verwachten dat ze in

198
00:12:00,930 --> 00:12:02,490
een oorlog vochten.

199
00:12:02,490 --> 00:12:06,090
Als hij bang was voor de militaire
kracht van de Israëlieten,

200
00:12:06,090 --> 00:12:10,530
zou hij het aantal mannen onder de
bevolking geleidelijk willen terugbrengen.

201
00:12:10,530 --> 00:12:15,270
Maar de vrouwen zouden geen bedreiging
vormen, en ze konden zelfs dienaressen,

202
00:12:15,270 --> 00:12:19,170
echtgenotes of bijvrouwen
van de Egyptenaren worden.

203
00:12:19,170 --> 00:12:23,310
Ze wilden de meisjesbaby’s dus
niet doden, alleen de jongens.

204
00:12:23,310 --> 00:12:27,270
Toen de ongehoorzaamheid van de
vroedvrouwen er niet toe leidde dat de

205
00:12:27,270 --> 00:12:31,770
baby’s werden gedood, zei hij blijkbaar
tegen de bevolking in het algemeen:

206
00:12:31,770 --> 00:12:35,970
Elke zoon die geboren wordt,
moeten jullie in de rivier gooien.

207
00:12:35,970 --> 00:12:41,310
Het is niet duidelijk of hij dat tegen het
Joodse volk of tegen zijn eigen volk zei.

208
00:12:41,310 --> 00:12:45,990
Misschien gebood hij de Hebreeën: ‘Gooi
jullie eigen kinderen in de rivier.’

209
00:12:45,990 --> 00:12:47,730
Het is mogelijk dat dit zo was.

210
00:12:47,730 --> 00:12:50,430
Misschien maakte hij er
eenvoudig een wet van:

211
00:12:50,430 --> 00:12:53,250
‘Jullie moeten je jongetjes
te vondeling leggen en doden.’

212
00:12:53,250 --> 00:12:57,330
Dit zou in andere samenlevingen
niet ongehoord zijn geweest.

213
00:12:57,330 --> 00:13:00,030
De Romeinen legden
meisjesbaby’s te vondeling,

214
00:13:00,030 --> 00:13:03,390
omdat ze meer jongens wilden
en geen meisjes wilden.

215
00:13:03,390 --> 00:13:08,610
Ze legden de baby’s te vondeling en lieten
hen op de markt achter om te sterven.

216
00:13:08,610 --> 00:13:12,930
In een heidens land kon zoiets
gemakkelijk verplicht worden gesteld.

217
00:13:12,930 --> 00:13:15,870
China heeft een beleid
van één baby per gezin,

218
00:13:15,870 --> 00:13:18,150
en als je zwanger wordt
van een tweede kind,

219
00:13:18,150 --> 00:13:21,570
schrijft de wet voor dat je
het moet laten aborteren.

220
00:13:21,570 --> 00:13:25,650
Ik weet niet wat er gebeurt als je in
het geheim toch doorgaat en het kind

221
00:13:25,650 --> 00:13:26,970
ter wereld brengt.

222
00:13:26,970 --> 00:13:31,710
Maar het zou me niet verbazen als op zijn
minst sommige gezinnen die kleine meisjes

223
00:13:31,710 --> 00:13:35,910
hebben en kleine jongens willen,
hen bij de geboorte doden.

224
00:13:35,910 --> 00:13:38,850
Het idee dat je het leven
van een kind eerbiedigt,

225
00:13:38,850 --> 00:13:42,750
is heel sterk een Bijbels
idee, en de heidense wereld

226
00:13:42,750 --> 00:13:45,150
houdt daar niet noodzakelijk aan vast.

227
00:13:45,150 --> 00:13:49,170
Kinderen maken eenvoudig deel
uit van de rijkdom van het gezin.

228
00:13:49,170 --> 00:13:53,970
Als mensen in die samenlevingen niet veel
kleine meisjes wilden omdat die niet veel

229
00:13:53,970 --> 00:13:57,030
rijkdom konden binnenbrengen,
wilden ze jongens.

230
00:13:57,030 --> 00:14:00,390
Het was niet ongebruikelijk
om kleine meisjes te doden.

231
00:14:00,390 --> 00:14:05,250
Dat de farao de Hebreeën bij wet
gebood: ‘Dood jullie jongetjes,’

232
00:14:05,250 --> 00:14:08,730
zou dus beschouwd zijn als
iets wat een farao kon doen.

233
00:14:08,730 --> 00:14:10,350
Hij deed het openlijk.

234
00:14:10,350 --> 00:14:14,730
Dat betekende natuurlijk dat Mozes,
die in deze tijd werd geboren,

235
00:14:14,730 --> 00:14:17,370
gevaar liep in de rivier
te worden gegooid.

236
00:14:17,370 --> 00:14:19,650
Zijn broer Aäron was drie jaar ouder.

237
00:14:19,650 --> 00:14:22,530
Hij hoefde blijkbaar niet in
de rivier te worden gegooid,

238
00:14:22,530 --> 00:14:27,090
omdat hij geboren was voordat
de farao dit bevel uitvaardigde.

239
00:14:27,090 --> 00:14:31,530
Aäron werd waarschijnlijk geboren toen de
vroedvrouwen verzuimden hun plicht te doen

240
00:14:31,530 --> 00:14:33,510
om de baby’s te doden.

241
00:14:33,510 --> 00:14:37,350
Zo glipte hij erdoorheen en
werd hij ongeveer drie jaar oud

242
00:14:37,350 --> 00:14:41,130
voordat de farao begon te zeggen dat
pasgeboren jongetjes in de rivier

243
00:14:41,130 --> 00:14:42,810
moesten worden gegooid.

244
00:14:42,810 --> 00:14:46,770
Mozes werd echter geboren
toen dat bevel van kracht was.

245
00:14:46,770 --> 00:14:50,970
Toen hij geboren werd, was zijn moeder
daarom verplicht hem in de rivier te

246
00:14:50,970 --> 00:14:53,610
gooien. Dat deed ze dus.

247
00:14:53,610 --> 00:14:58,470
Ze legde hem alleen in een waterdichte
mand, zodat hij niet zou verdrinken.

248
00:14:58,470 --> 00:15:03,030
Ze zette hem in de rivier, precies
zoals de koning bevolen had.

249
00:15:03,030 --> 00:15:04,890
In hoofdstuk 2 staat:

250
00:15:04,890 --> 00:15:10,951
Een man uit het geslacht van Levi ging
en nam een dochter van Levi tot vrouw .

251
00:15:10,951 --> 00:15:13,710
De vrouw werd zwanger en baarde een zoon.

252
00:15:13,710 --> 00:15:18,450
Toen zij hem zag, dat hij mooi
was, verborg zij hem drie maanden.

253
00:15:18,450 --> 00:15:22,470
Hij was niet haar eerstgeborene;
ze had nog twee andere kinderen.

254
00:15:22,470 --> 00:15:28,170
Het verhaal zelf vertelt over een oudere
dochter, een oudere zus van Mozes.

255
00:15:28,170 --> 00:15:32,670
Later lezen we natuurlijk over
Aäron, die drie jaar ouder was.

256
00:15:32,670 --> 00:15:37,590
Mirjam, de zus, moet minstens zes
of zeven jaar ouder zijn geweest,

257
00:15:37,590 --> 00:15:39,330
zo niet nog ouder.

258
00:15:39,330 --> 00:15:42,750
Mozes was dus minstens het
derde kind in dit gezin,

259
00:15:42,750 --> 00:15:46,770
hoewel er over hem wordt gesproken
alsof hij de eerstgeborene was,

260
00:15:46,770 --> 00:15:49,890
alleen omdat de aandacht
op hem gericht is.

261
00:15:49,890 --> 00:15:52,770
Er staat dat ze hem drie
maanden verborgen hield.

262
00:15:52,770 --> 00:15:56,550
Maar na drie maanden zijn de longen
van een baby zich aan het ontwikkelen

263
00:15:56,550 --> 00:16:01,710
en huilt hij luid, dus kon ze hem
niet langer verbergen. Daarom:

264
00:16:01,710 --> 00:16:04,230
Maar toen zij hem niet
langer kon verbergen,

265
00:16:04,230 --> 00:16:09,150
nam zij voor hem een mandje van biezen
en bestreek het met asfalt en pek.

266
00:16:09,150 --> 00:16:14,430
Zij legde het kind daarin en zette het
tussen het riet aan de oever van de Nijl.

267
00:16:14,430 --> 00:16:16,830
Dat was vrijwel zeker papyrus.

268
00:16:16,830 --> 00:16:21,450
Ze smeerde het in met
asfalt en pek, oftewel teer.

269
00:16:21,450 --> 00:16:22,890
Vervolgens staat er:

270
00:16:22,890 --> 00:16:25,350
Maar toen zij hem niet
langer kon verbergen,

271
00:16:25,350 --> 00:16:30,630
nam zij voor hem een mandje van biezen
en bestreek het met asfalt en pek.

272
00:16:30,630 --> 00:16:35,970
Zij legde het kind daarin en zette het
tussen het riet aan de oever van de Nijl.

273
00:16:35,970 --> 00:16:40,290
En zijn zuster ging op een afstand staan
om te weten te komen wat er met hem

274
00:16:40,290 --> 00:16:41,790
gedaan zou worden.

275
00:16:41,790 --> 00:16:46,410
De plek waar deze mand werd neergezet,
kan strategisch gekozen zijn,

276
00:16:46,410 --> 00:16:50,010
want we lezen dat de dochter
van de farao daar kwam baden.

277
00:16:50,010 --> 00:16:53,910
Het is heel goed mogelijk dat
de moeder van Mozes, Jochebed,

278
00:16:53,910 --> 00:16:57,750
zoals we later ontdekken
dat ze heette, dat wist.

279
00:16:57,750 --> 00:16:59,970
Misschien woonden ze vlakbij.

280
00:16:59,970 --> 00:17:03,690
Misschien hadden ze de prinses daar
weleens zien baden en dachten ze:

281
00:17:03,690 --> 00:17:06,690
‘Laten we dit neerzetten
waar zij het kan vinden.

282
00:17:06,690 --> 00:17:09,570
Ze is een meisje; ze zal een hart hebben,

283
00:17:09,570 --> 00:17:13,050
en misschien is dit de beste
hoop die we kunnen hebben.’

284
00:17:13,050 --> 00:17:16,950
We weten niet of dit uitsluitend
een zaak van voorzienigheid was,

285
00:17:16,950 --> 00:17:18,570
of dat de moeder het had gepland.

286
00:17:18,570 --> 00:17:21,990
Maar het is duidelijk dat het feit
dat Mozes daar werd neergezet,

287
00:17:21,990 --> 00:17:24,870
er niet alleen toe leidde
dat hij in leven bleef,

288
00:17:24,870 --> 00:17:29,250
maar ook dat hij terechtkwam op een plek
waar hij een verheven positie in het

289
00:17:29,250 --> 00:17:30,630
land zou krijgen.

290
00:17:30,630 --> 00:17:32,550
Hij was een mooie baby.

291
00:17:32,550 --> 00:17:37,050
Daarom was ze er waarschijnlijk van
overtuigd dat de dochter van de farao op

292
00:17:37,050 --> 00:17:41,730
hem gesteld zou raken en hem zou
willen houden zodra ze hem zag.

293
00:17:41,730 --> 00:17:47,551
Dat wil zeggen, als Jochebed wist dat dit
de vaste plek was waar zij kwam baden —

294
00:17:47,551 --> 00:17:52,350
en dat was waarschijnlijk zo — dan
wist ze dat waarschijnlijk wel.

295
00:17:52,350 --> 00:17:53,550
Vers 5:

296
00:17:53,550 --> 00:17:58,350
Toen daalde de dochter van de farao
af om zich te wassen in de Nijl.

297
00:17:58,350 --> 00:18:01,470
Terwijl haar dienaressen langs
de kant van de Nijl liepen,

298
00:18:01,470 --> 00:18:04,290
zag zij het mandje midden in het riet.

299
00:18:04,290 --> 00:18:07,170
Zij stuurde haar slavin om het te halen.

300
00:18:07,170 --> 00:18:12,270
Niemand weet wie in die tijd de
farao was, of wie die dochter was.

301
00:18:12,270 --> 00:18:16,170
Josephus noemt traditionele namen
voor haar, maar hij wist niet meer

302
00:18:16,170 --> 00:18:17,670
dan ieder ander.

303
00:18:17,670 --> 00:18:21,810
We weten zelfs niet of zij een
belangrijke dochter van de farao was.

304
00:18:21,810 --> 00:18:24,870
De farao had vrouwen en bijvrouwen.

305
00:18:24,870 --> 00:18:29,130
Voor zover iemand weet, kan zij gewoon
een minder aanzienlijke dochter van een

306
00:18:29,130 --> 00:18:30,810
bijvrouw zijn geweest.

307
00:18:30,810 --> 00:18:34,830
We hebben geen reden om te geloven
dat zij de voornaamste prinses was,

308
00:18:34,830 --> 00:18:38,070
maar ze was in elk geval
familie van de farao.

309
00:18:38,070 --> 00:18:41,730
Als zij dus een baby wilde
adopteren, zou dat die baby

310
00:18:41,730 --> 00:18:45,690
vrijwaren van het algemene
bevel tegen Hebreeuwse kinderen.

311
00:18:45,690 --> 00:18:49,590
Toen zij het opendeed,
zag zij hem, het kind.

312
00:18:49,590 --> 00:18:52,050
En zie, het jongetje huilde.

313
00:18:52,050 --> 00:18:56,970
Zij kreeg medelijden met hem en zei:
Dit is een van de Hebreeuwse kinderen.

314
00:18:56,970 --> 00:19:00,090
Toen zei zijn zuster tegen
de dochter van de farao:

315
00:19:00,090 --> 00:19:03,870
Zal ik voor u een voedster uit de
Hebreeuwse vrouwen gaan roepen,

316
00:19:03,870 --> 00:19:06,270
die dat kindje voor u de borst kan geven?

317
00:19:06,270 --> 00:19:11,010
Dit is nogal vrijpostig, alsof ze zegt:
„Natuurlijk ga je het kind houden.”

318
00:19:11,010 --> 00:19:15,510
De dochter van de farao had niet per
se laten blijken dat ze dat wilde doen.

319
00:19:15,510 --> 00:19:17,850
Maar het meisje bracht
haar op die gedachte:

320
00:19:17,850 --> 00:19:22,350
„Je moet het kind natuurlijk houden, dus
heb je iemand nodig die het voor je zoogt?

321
00:19:22,350 --> 00:19:24,810
Het is duidelijk dat je
dat niet zelf gaat doen.”

322
00:19:24,810 --> 00:19:28,650
Het is mogelijk dat de dochter van
de farao dit plan zelfs doorzag,

323
00:19:28,650 --> 00:19:30,330
maar er toch in meeging.

324
00:19:30,330 --> 00:19:34,171
De dochter van de farao
zei tegen haar: Ga maar .

325
00:19:34,171 --> 00:19:36,870
Toen ging het meisje de
moeder van het kind roepen.

326
00:19:36,870 --> 00:19:40,470
En de dochter van de farao
zei tegen haar: Neem dit kind

327
00:19:40,470 --> 00:19:42,630
mee en geef het voor mij de borst.

328
00:19:42,630 --> 00:19:45,210
Ikzelf zal u uw loon geven.

329
00:19:45,210 --> 00:19:48,090
De vrouw nam het jongetje
mee en gaf het de borst.

330
00:19:48,090 --> 00:19:51,870
En toen het jongetje groot geworden was,
bracht zij hem bij de dochter van de

331
00:19:51,870 --> 00:19:54,750
farao, en hij werd haar tot zoon.

332
00:19:54,750 --> 00:19:57,090
Zij gaf hem de naam Mozes.

333
00:19:57,090 --> 00:20:00,810
Want, zei ze, ik heb hem
uit het water getrokken.

334
00:20:00,810 --> 00:20:06,270
Geleerden zijn het niet per se eens over
de etymologie van de naam Mozes. Ze zegt:

335
00:20:06,270 --> 00:20:08,550
Omdat ik hem uit het water heb gehaald,

336
00:20:08,550 --> 00:20:12,630
en daarom denken velen dat de naam
afkomstig is van het Hebreeuwse woord

337
00:20:12,630 --> 00:20:16,710
Mosheh, dat letterlijk „eruit
getrokken worden” betekent.

338
00:20:16,710 --> 00:20:19,470
Er zijn tegenwoordig veel
Joden die Mozes heten,

339
00:20:19,470 --> 00:20:24,690
hoewel zij het als Moishe zouden
uitspreken, wat „eruit trekken” betekent.

340
00:20:24,690 --> 00:20:29,730
Er is echter een Egyptisch woord, Mose,
dat deel uitmaakt van de namen van sommige

341
00:20:29,730 --> 00:20:33,330
farao’s, zoals Thoetmosis en Ahmose.

342
00:20:33,330 --> 00:20:37,770
Het Egyptische woord Mose
betekent „kind” of „zoon”.

343
00:20:37,770 --> 00:20:41,910
Daarom geloven sommige geleerden
dat zij hem, omdat ze Egyptisch was,

344
00:20:41,910 --> 00:20:46,950
een Egyptische naam zou hebben gegeven die
gebaseerd was op het Egyptische woord voor

345
00:20:46,950 --> 00:20:50,670
„zoon”, omdat ze hem als
haar zoon had aangenomen.

346
00:20:50,670 --> 00:20:51,930
Al zegt ze wel:

347
00:20:51,930 --> 00:20:55,830
Ik heb hem uit het water gehaald,
wat duidt op een mogelijk verband met

348
00:20:55,830 --> 00:20:57,510
het Hebreeuwse woord.

349
00:20:57,510 --> 00:21:01,650
Ik weet niet hoeveel Hebreeuws de
Egyptische prinses gekend zou hebben.

350
00:21:01,650 --> 00:21:05,790
Maar als ze in het gebied woonde dat
door de Hebreeuwse slaven werd bevolkt,

351
00:21:05,790 --> 00:21:08,310
kan ze het tijdens het
opgroeien hebben opgepikt

352
00:21:08,310 --> 00:21:12,150
en een woordspeling op basis van
de Hebreeuwse taal hebben gemaakt.

353
00:21:12,150 --> 00:21:13,890
Het is moeilijk te zeggen.

354
00:21:13,890 --> 00:21:18,570
Nu gebeurde het in die dagen,
vers 11, toen Mozes volwassen was,

355
00:21:18,570 --> 00:21:21,930
dat hij naar zijn broeders
ging en naar hun lasten keek.

356
00:21:21,930 --> 00:21:26,190
Hij zag een Egyptenaar een Hebreeër
slaan, een van zijn broeders.

357
00:21:26,190 --> 00:21:29,910
Hij keek om zich heen, en toen
hij zag dat er niemand was,

358
00:21:29,910 --> 00:21:33,810
sloeg hij de Egyptenaar dood
en verborg hij hem in het zand.

359
00:21:33,810 --> 00:21:36,870
En hij vertrok de volgende dag, en zie,

360
00:21:36,870 --> 00:21:39,510
twee Hebreeuwse mannen
waren aan het vechten.

361
00:21:39,510 --> 00:21:43,590
Hij zei tegen de schuldige:
Waarom slaat u uw naaste?

362
00:21:43,590 --> 00:21:48,750
Maar die zei: Wie heeft u tot leider
en rechter over ons aangesteld?

363
00:21:48,750 --> 00:21:53,010
Zegt u dit om mij te doden, zoals
u die Egyptenaar gedood hebt?

364
00:21:53,010 --> 00:21:59,010
Toen werd Mozes bevreesd, en hij zei:
Deze zaak is beslist bekend geworden.

365
00:21:59,010 --> 00:22:03,570
Toen nu de farao van deze zaak
hoorde, wilde hij Mozes doden,

366
00:22:03,570 --> 00:22:08,250
maar Mozes vluchtte voor de farao
en vestigde zich in het land Midian,

367
00:22:08,250 --> 00:22:09,570
en zat bij een put.

368
00:22:09,570 --> 00:22:12,570
Dit verhaal waarin Mozes
de Egyptenaar doodt,

369
00:22:12,570 --> 00:22:17,010
wordt in Handelingen hoofdstuk 7
voor ons enigszins verder uitgewerkt.

370
00:22:17,010 --> 00:22:20,670
Ik bedoel niet dat er ten onrechte
iets aan wordt toegevoegd;

371
00:22:20,670 --> 00:22:23,070
er worden meer bijzonderheden gegeven.

372
00:22:23,070 --> 00:22:28,710
Wanneer Stefanus voor het Sanhedrin
predikt, staat er in Handelingen 7:20:

373
00:22:28,710 --> 00:22:31,230
In die tijd werd Mozes geboren.

374
00:22:31,230 --> 00:22:32,970
Hij was bijzonder mooi.

375
00:22:32,970 --> 00:22:36,510
Hij werd drie maanden opgevoed
in het huis van zijn vader.

376
00:22:36,510 --> 00:22:37,710
Er staat ook:

377
00:22:37,710 --> 00:22:43,170
En Mozes werd onderwezen in alle wijsheid
van de Egyptenaren en was machtig in

378
00:22:43,170 --> 00:22:45,270
woorden en in daden.

379
00:22:45,270 --> 00:22:50,550
Deze uitspraak van Stefanus is niet
iets wat ons in Exodus wordt verteld.

380
00:22:50,550 --> 00:22:55,410
We lezen niets over de opleiding van Mozes
of over het feit dat hij machtig was in

381
00:22:55,410 --> 00:22:57,090
woorden en daden.

382
00:22:57,090 --> 00:23:00,750
Stefanus kan echter eenvoudig
hebben afgeleid dat Mozes,

383
00:23:00,750 --> 00:23:03,930
omdat hij in de familie
van de farao was opgevoed,

384
00:23:03,930 --> 00:23:07,050
het beste beschikbare
onderwijs had gekregen.

385
00:23:07,050 --> 00:23:09,990
Dat zou een redelijke gevolgtrekking zijn.

386
00:23:09,990 --> 00:23:12,870
Volgens mij is dat een
vrij veilige aanname.

387
00:23:12,870 --> 00:23:18,630
Dat Mozes machtig was in woorden en
daden, is zeker niet hoe hij zichzelf zag.

388
00:23:18,630 --> 00:23:21,630
Bij de brandende struik zei
hij dat hij moeilijk sprak

389
00:23:21,630 --> 00:23:25,050
en dat hij niemand was om
voor de farao te verschijnen.

390
00:23:25,050 --> 00:23:30,331
Maar Josephus — en we weten niet welke
bronnen hij naast het boek Exodus had —

391
00:23:30,331 --> 00:23:35,610
zei dat Mozes als volwassene de
zuidelijke legers van Egypte aanvoerde.

392
00:23:35,610 --> 00:23:37,950
Misschien was hij dus een militair.

393
00:23:37,950 --> 00:23:42,930
Een geadopteerde zoon, misschien een
kleinzoon van een van de bijvrouwen,

394
00:23:42,930 --> 00:23:46,230
zou in Egypte gewoonlijk worden
opgeleid voor een militaire

395
00:23:46,230 --> 00:23:47,850
of bestuurlijke functie.

396
00:23:47,850 --> 00:23:51,030
Het kan daarom zijn dat
Mozes in het leger zat.

397
00:23:51,030 --> 00:23:55,830
We zien zijn leiderschapskwaliteiten
wanneer hij het volk Israël uitleidt.

398
00:23:55,830 --> 00:23:58,950
Wanneer hij in Midian
tegenover de herders staat,

399
00:23:58,950 --> 00:24:01,770
blijkt hij stevig genoeg
om hen te intimideren

400
00:24:01,770 --> 00:24:04,050
als zij de herderinnen lastigvallen.

401
00:24:04,050 --> 00:24:07,890
Toch weten we niet waar Stefanus
zijn informatie vandaan had dat

402
00:24:07,890 --> 00:24:11,070
Mozes machtig was in woorden en daden.

403
00:24:11,070 --> 00:24:15,450
Als hij in Egypte inderdaad een
krachtig redenaar was, wat mogelijk is,

404
00:24:15,450 --> 00:24:19,230
dan zei hij pas veertig jaar
later dat hij moeilijk sprak.

405
00:24:19,230 --> 00:24:23,370
Na veertig jaar tussen schapen in plaats
van mensen had hij misschien weinig

406
00:24:23,370 --> 00:24:26,670
gesproken en veel zelfvertrouwen verloren.

407
00:24:26,670 --> 00:24:31,110
Zo kan hij in de loop der jaren
inderdaad moeilijker zijn gaan spreken.

408
00:24:31,110 --> 00:24:34,470
Maar in Handelingen 7 vers 23 staat:

409
00:24:34,470 --> 00:24:37,770
Toen hij nu de leeftijd van
veertig jaar bereikt had,

410
00:24:37,770 --> 00:24:42,390
kwam het in zijn hart op zijn
broeders, de Israëlieten, te bezoeken.

411
00:24:42,390 --> 00:24:45,030
En toen hij iemand zag die onrecht leed,

412
00:24:45,030 --> 00:24:49,410
nam hij hem in bescherming en
wreekte degene die mishandeld werd:

413
00:24:49,410 --> 00:24:52,231
hij sloeg de Egyptenaar dood .

414
00:24:52,231 --> 00:24:57,690
Stefanus vertelt ons dat dit gebeurde
toen Mozes veertig jaar oud was.

415
00:24:57,690 --> 00:24:59,790
Exodus vermeldt dat niet.

416
00:24:59,790 --> 00:25:03,390
Exodus zegt alleen in hoofdstuk 2 vers 11:

417
00:25:03,390 --> 00:25:06,870
In die dagen, toen
Mozes groot geworden was

418
00:25:06,870 --> 00:25:10,650
en naar zijn broeders vertrok
en hun dwangarbeid aanzag,

419
00:25:10,650 --> 00:25:15,870
gebeurde het dat hij een Egyptische
man zag, die een Hebreeuwse man sloeg,

420
00:25:15,870 --> 00:25:17,610
een van zijn broeders.

421
00:25:17,610 --> 00:25:22,890
Alleen dankzij Stefanus weten we dus
dat Mozes toen veertig jaar oud was.

422
00:25:22,890 --> 00:25:25,530
Er staat dat hij zijn
broeders ging bezoeken.

423
00:25:25,530 --> 00:25:29,730
Mozes wist blijkbaar dat hij een
Hebreeër was. Hoe wist hij dat?

424
00:25:29,730 --> 00:25:33,450
Hij was in zijn eerste levensjaren
door zijn moeder opgevoed.

425
00:25:33,450 --> 00:25:36,630
Ook nadat de dochter van de
farao hem had geadopteerd,

426
00:25:36,630 --> 00:25:40,110
gaf zijn moeder hem de borst
totdat hij gespeend was.

427
00:25:40,110 --> 00:25:43,710
Daarna ging hij bij de dochter
van de farao in het paleis wonen,

428
00:25:43,710 --> 00:25:48,570
maar waarschijnlijk woonde hij minstens
de eerste drie jaar bij zijn eigen moeder.

429
00:25:48,570 --> 00:25:53,190
In Egypte werd een kind waarschijnlijk
op zijn vroegst met drie jaar gespeend.

430
00:25:53,190 --> 00:25:55,950
Sommigen zeggen zelfs met vijf jaar.

431
00:25:55,950 --> 00:26:00,090
Hij zou zeker oud genoeg zijn geweest
om van zijn moeder te horen en

432
00:26:00,090 --> 00:26:03,330
ingeprent te krijgen dat
hij een Hebreeër was.

433
00:26:03,330 --> 00:26:06,570
Je bent een Hebreeër,
net als wij slaven hier,

434
00:26:06,570 --> 00:26:09,810
maar jij gaat in het
huis van de farao wonen.

435
00:26:09,810 --> 00:26:13,650
Misschien voorzag zij dat haar
zoon ooit in een positie zou komen

436
00:26:13,650 --> 00:26:16,110
waarin hij zijn volk kon helpen.

437
00:26:16,110 --> 00:26:20,070
Misschien bracht ze hem dat al bij
toen hij nog een peuter of kleuter was,

438
00:26:20,070 --> 00:26:21,690
zoals wij zouden zeggen.

439
00:26:21,690 --> 00:26:24,870
Ooit word je groot en
ga je je volk helpen,

440
00:26:24,870 --> 00:26:29,790
want wij zijn hier allemaal slaven, en
jij zult een positie hebben waarin je iets

441
00:26:29,790 --> 00:26:31,950
kunt doen binnen het bestuur.

442
00:26:31,950 --> 00:26:36,690
Of zijn moeder hem dat nu had
bijgebracht of God, dat weten we niet.

443
00:26:36,690 --> 00:26:41,610
Maar hij wist blijkbaar dat hij een
Hebreeër was en geen Egyptenaar.

444
00:26:41,610 --> 00:26:45,750
Hij wist dat zij zijn volk
waren en bekommerde zich om hen.

445
00:26:45,750 --> 00:26:49,050
Daarom ging hij kijken
naar hun zware arbeid.

446
00:26:49,050 --> 00:26:52,050
Hij wilde beoordelen
hoe ze werden behandeld.

447
00:26:52,050 --> 00:26:56,670
Het is duidelijk dat hij hun kant koos
tegen de Egyptische overheersers en

448
00:26:56,670 --> 00:26:58,530
die Egyptenaar doodsloeg.

449
00:26:58,530 --> 00:27:01,170
Dit gebeurde toen hij
veertig jaar oud was.

450
00:27:01,170 --> 00:27:04,830
Het is mogelijk dat hij hen
daarvoor nog nooit had bezocht.

451
00:27:04,830 --> 00:27:08,730
Het klinkt alsof hij ging kijken wat
er met de Hebreeërs aan de hand was.

452
00:27:08,730 --> 00:27:10,050
Misschien was hij tot zijn

453
00:27:10,050 --> 00:27:14,250
veertigste grotendeels binnen de
Egyptische samenleving gebleven,

454
00:27:14,250 --> 00:27:15,750
ver van de werkkampen.

455
00:27:15,750 --> 00:27:19,470
Maar Stefanus vertelt ons nog
iets belangrijks dat we alleen uit

456
00:27:19,470 --> 00:27:21,630
Exodus niet zouden weten.

457
00:27:21,630 --> 00:27:27,930
Nadat Handelingen 7 vermeldt dat hij de
Egyptenaar doodsloeg, staat er in vers 25:

458
00:27:27,930 --> 00:27:32,430
En hij dacht dat zijn broeders begrijpen
zouden dat God hun door zijn hand

459
00:27:32,430 --> 00:27:35,790
verlossing zou geven, maar
zij begrepen het niet.

460
00:27:35,790 --> 00:27:39,930
Let erop dat Stefanus iets vertelt
wat we niet hadden geweten als we

461
00:27:39,930 --> 00:27:41,790
alleen Exodus lazen.

462
00:27:41,790 --> 00:27:45,030
We lezen daar dat hij deze Hebreeër hielp.

463
00:27:45,030 --> 00:27:48,570
Dat kon eenvoudig een uiting
zijn van verontwaardiging over

464
00:27:48,570 --> 00:27:50,310
onrecht in het algemeen.

465
00:27:50,310 --> 00:27:52,350
Het kon een daad van trouw aan zijn

466
00:27:52,350 --> 00:27:55,350
Hebreeuwse broeder tegenover
de Egyptenaar zijn.

467
00:27:55,350 --> 00:28:00,390
Maar nergens in Exodus staat dat Mozes
dit zag als een eerste stap in zijn

468
00:28:00,390 --> 00:28:04,050
taak om zijn volk uit de
slavernij te bevrijden.

469
00:28:04,050 --> 00:28:07,530
Stefanus zei dat hij dacht
dat zij zouden begrijpen

470
00:28:07,530 --> 00:28:11,190
dat hij door God was
gezonden om hen te bevrijden.

471
00:28:11,190 --> 00:28:13,230
Dat wist hij blijkbaar toen al.

472
00:28:13,230 --> 00:28:17,610
Al dacht hij niet erg helder als hij
meende hen te kunnen bevrijden door

473
00:28:17,610 --> 00:28:20,610
één Egyptische slavendrijver te doden.

474
00:28:20,610 --> 00:28:23,610
Volgens mij handelde hij
gewoon in een opwelling.

475
00:28:23,610 --> 00:28:27,570
Hij nam aan dat de Hebreeërs, als
zij wisten wat hij gedaan had,

476
00:28:27,570 --> 00:28:29,970
hem gunstig gezind zouden zijn.

477
00:28:29,970 --> 00:28:34,110
Ze konden immers zeggen: nu hebben
we een pleitbezorger in het bestuur.

478
00:28:34,110 --> 00:28:37,770
We hebben iemand die uiteindelijk
onze bevrijder zou kunnen zijn.

479
00:28:37,770 --> 00:28:39,510
Maar dat begrepen zij niet.

480
00:28:39,510 --> 00:28:43,530
Toen hij de volgende dag twee Hebreeën die
met elkaar aan het vechten waren daarop

481
00:28:43,530 --> 00:28:46,350
aansprak, zei degene die ongelijk had:

482
00:28:46,350 --> 00:28:51,150
Maar die zei: Wie heeft u tot leider
en rechter over ons aangesteld?

483
00:28:51,150 --> 00:28:54,990
Zegt u dit om mij te doden, zoals
u die Egyptenaar gedood hebt?

484
00:28:54,990 --> 00:29:00,750
Toen werd Mozes bevreesd, en hij zei:
Deze zaak is beslist bekend geworden.

485
00:29:00,750 --> 00:29:05,250
Mozes had voordat hij de Egyptenaar doodde
beide kanten op gekeken om te zien of

486
00:29:05,250 --> 00:29:08,610
niemand toekeek, maar iemand
keek wel degelijk toe.

487
00:29:08,610 --> 00:29:11,010
We weten niet wie, maar hij was gezien.

488
00:29:11,010 --> 00:29:14,610
Toen de Hebreeën hoorden dat een
Egyptische functionaris naar hen toe was

489
00:29:14,610 --> 00:29:18,750
gekomen en een van hen tegen een
Egyptische opzichter had beschermd,

490
00:29:18,750 --> 00:29:22,350
en die opzichter zelfs had gedood,
zou dat nieuws zich natuurlijk door

491
00:29:22,350 --> 00:29:23,910
het kamp verspreiden.

492
00:29:23,910 --> 00:29:28,110
Het zou algemeen bekend worden en iets
zijn waar ze allemaal over spraken.

493
00:29:28,110 --> 00:29:31,710
Uiteindelijk zou het nieuws ook
buiten het kamp terechtkomen.

494
00:29:31,710 --> 00:29:37,110
De farao hoorde het via de wandelgangen
en kwam erachter dat Mozes het had gedaan.

495
00:29:37,110 --> 00:29:39,810
Daarom probeerde hij Mozes te doden.

496
00:29:39,810 --> 00:29:42,630
Mozes vluchtte en kwam in Midian.

497
00:29:42,630 --> 00:29:44,370
Hij ging bij een put zitten.

498
00:29:44,370 --> 00:29:45,990
In vers 16 staat:

499
00:29:45,990 --> 00:29:49,050
De priester van Midian had zeven dochters.

500
00:29:49,050 --> 00:29:53,550
Zij kwamen om water te putten en vulden de
drinkbakken om het kleinvee van hun vader

501
00:29:53,550 --> 00:29:54,990
te drinken te geven.

502
00:29:54,990 --> 00:29:58,830
Toen kwamen de herders en joegen
hen weg, maar Mozes stond op,

503
00:29:58,830 --> 00:30:01,110
verloste hen en gaf hun kudde te drinken.

504
00:30:01,110 --> 00:30:03,690
De herders kunnen jonge
jongens zijn geweest.

505
00:30:03,690 --> 00:30:08,490
Het was niet ongebruikelijk dat gezinnen
hun jonge jongens de schapen lieten hoeden

506
00:30:08,490 --> 00:30:12,090
en hun jonge meisjes eropuit
stuurden om water te halen.

507
00:30:12,090 --> 00:30:14,670
Maar water halen was een heel karwei.

508
00:30:14,670 --> 00:30:19,050
Het is mogelijk dat deze herders wachtten
tot de meisjes het water hadden geput,

509
00:30:19,050 --> 00:30:23,190
het vervolgens van hen afpakten
en hen bij de putten wegjoegen.

510
00:30:23,190 --> 00:30:28,230
Maar ze hadden niet gerekend op deze
man, deze Egyptenaar zoals zij hem zagen,

511
00:30:28,230 --> 00:30:32,070
die het voor de meisjes opnam
in plaats van voor de jongens.

512
00:30:32,070 --> 00:30:35,970
Mozes joeg de herders weg en
hielp de meisjes water te putten,

513
00:30:35,970 --> 00:30:38,550
maar daarna liet hij hen naar huis gaan.

514
00:30:38,550 --> 00:30:39,510
Er staat:

515
00:30:39,510 --> 00:30:43,110
Toen zij bij hun vader
Rehuel kwamen, zei hij:

516
00:30:43,110 --> 00:30:46,110
Waarom zijn jullie vandaag
zo snel teruggekomen?

517
00:30:46,110 --> 00:30:51,150
Zij zeiden: Een Egyptische man heeft
ons gered uit de hand van de herders.

518
00:30:51,150 --> 00:30:55,950
Hij heeft ook overvloedig water voor ons
geput en de kudde te drinken gegeven.

519
00:30:55,950 --> 00:30:59,190
Hij zei tegen zijn dochters: Waar is hij?

520
00:30:59,190 --> 00:31:02,070
Waarom hebben jullie die
man daar achtergelaten?

521
00:31:02,070 --> 00:31:04,890
Roep hem om de maaltijd
te komen gebruiken.

522
00:31:04,890 --> 00:31:08,070
Mozes stemde erin toe bij
de man te blijven wonen.

523
00:31:08,070 --> 00:31:11,130
En hij gaf zijn dochter Zippora aan Mozes.

524
00:31:11,130 --> 00:31:16,110
Zij baarde een zoon, en hij
noemde hem Gersom, want, zei hij,

525
00:31:16,110 --> 00:31:19,530
ik ben een vreemdeling
geworden in een vreemd land.

526
00:31:19,530 --> 00:31:22,890
Gersom betekent letterlijk
‘een vreemdeling daar’.

527
00:31:22,890 --> 00:31:27,630
Het gebeurde vele dagen daarna, toen
de koning van Egypte gestorven was,

528
00:31:27,630 --> 00:31:32,610
dat de Israëlieten zuchtten en het
uitschreeuwden vanwege de slavenarbeid.

529
00:31:32,610 --> 00:31:36,870
En hun hulpgeroep vanwege de
slavenarbeid steeg omhoog tot God.

530
00:31:36,870 --> 00:31:40,830
De farao die had geprobeerd
Mozes te doden, was nu dood,

531
00:31:40,830 --> 00:31:43,590
maar de omstandigheden
werden er niet beter op.

532
00:31:43,590 --> 00:31:47,730
De nieuwe farao besloot blijkbaar zijn
overwicht op de Israëlieten te blijven

533
00:31:47,730 --> 00:31:50,790
uitbuiten en hen hard te laten werken.

534
00:31:50,790 --> 00:31:55,770
Toen hoorde God hun gekerm, en God
dacht aan Zijn verbond met Abraham,

535
00:31:55,770 --> 00:31:58,050
met Izak en met Jakob.

536
00:31:58,050 --> 00:32:02,850
En God zag naar de Israëlieten
om en ontfermde Zich over hen.

537
00:32:02,850 --> 00:32:06,090
Mozes is nu getrouwd met
een Midianitische vrouw.

538
00:32:06,090 --> 00:32:09,210
De Midianieten waren enigszins
verwant aan de Joden,

539
00:32:09,210 --> 00:32:13,050
als je ver genoeg teruggaat
tot Abraham, want Midian was

540
00:32:13,050 --> 00:32:17,010
een van de zonen van Abraham
bij Ketura, zijn bijvrouw.

541
00:32:17,010 --> 00:32:21,630
Zoals Ismaël een zoon van Abraham
en een halfbroer van Izak was,

542
00:32:21,630 --> 00:32:23,550
zo was Midian dat ook.

543
00:32:23,550 --> 00:32:26,070
Midian was een halfbroer van Izak.

544
00:32:26,070 --> 00:32:30,090
De Joden stamden af van Izak
en de Midianieten van Midian,

545
00:32:30,090 --> 00:32:32,610
dus ze hadden deels dezelfde wortels.

546
00:32:32,610 --> 00:32:37,170
Maar als we de geschiedenis van de
Midianieten en de Israëlieten overzien,

547
00:32:37,170 --> 00:32:41,670
waren de Midianieten over het
algemeen zeer vijandig tegenover hen.

548
00:32:41,670 --> 00:32:45,870
Op een later tijdstip veroverden
de Midianieten het land Israël

549
00:32:45,870 --> 00:32:50,730
nadat de Israëlieten zich daar hadden
gevestigd, en onderdrukten hen zwaar.

550
00:32:50,730 --> 00:32:52,950
Gideon stond op met driehonderd man

551
00:32:52,950 --> 00:32:56,610
en verdreef dertigduizend
Midianieten uit het land.

552
00:32:56,610 --> 00:33:01,230
De Midianieten stonden over het
algemeen vijandig tegenover Israël.

553
00:33:01,230 --> 00:33:04,530
Daarom is het niet waarschijnlijk
dat een latere generatie,

554
00:33:04,530 --> 00:33:07,170
als zij dit boek als
fictie had geschreven,

555
00:33:07,170 --> 00:33:12,630
Midian zou hebben aangewezen als de plaats
waar Mozes vriendschap en onderdak vond

556
00:33:12,630 --> 00:33:14,190
en in het huwelijk trad.

557
00:33:14,190 --> 00:33:18,390
Latere generaties Joden zouden
de Midianieten namelijk niet

558
00:33:18,390 --> 00:33:20,430
erg gunstig gezind zijn geweest.

559
00:33:20,430 --> 00:33:24,390
Maar dit is een waargebeurd verhaal,
en daarom vertelt het de dingen

560
00:33:24,390 --> 00:33:25,950
zoals ze zijn.

561
00:33:25,950 --> 00:33:29,070
Mozes woont te midden
van het volk van Midian.

562
00:33:29,070 --> 00:33:33,150
Hun grondgebied lag in
wat nu Saoedi-Arabië is.

563
00:33:33,150 --> 00:33:38,670
In hoofdstuk 3 is de slechte farao dood,
maar de nieuwe farao is ook niet goed,

564
00:33:38,670 --> 00:33:41,970
en de onderdrukking van
de Israëlieten gaat door.

565
00:33:41,970 --> 00:33:46,770
Ze roepen tot God, en Hij hoort hen
en besluit iets voor hen te doen.

566
00:33:46,770 --> 00:33:49,050
Hoofdstuk 3 vertelt ons hoe God

567
00:33:49,050 --> 00:33:52,590
daadwerkelijk in beweging
komt om iets voor hen te doen,

568
00:33:52,590 --> 00:33:57,210
en Mozes zal de man zijn die
Hij daarvoor in beweging brengt.

569
00:33:57,210 --> 00:34:01,230
En Mozes hoedde het kleinvee
van zijn schoonvader Jethro,

570
00:34:01,230 --> 00:34:03,150
de priester van Midian.

571
00:34:03,150 --> 00:34:07,770
Hij dreef het kleinvee tot voorbij de
woestijn, en hij kwam bij de berg van

572
00:34:07,770 --> 00:34:09,870
God, de Horeb.

573
00:34:09,870 --> 00:34:15,030
Merk op dat de naam van de man
eerder als Rehuel werd gegeven.

574
00:34:15,030 --> 00:34:17,310
Hier wordt hij Jethro genoemd.

575
00:34:17,310 --> 00:34:20,910
Elders in de Schrift wordt
hij ook Raguël genoemd.

576
00:34:20,910 --> 00:34:26,730
De man had blijkbaar meerdere namen, wat
in Bijbelse tijden niet zo ongewoon was.

577
00:34:26,730 --> 00:34:29,190
Mensen hadden meerdere namen.

578
00:34:29,190 --> 00:34:31,950
Dat deze de berg van God wordt genoemd,

579
00:34:31,950 --> 00:34:36,390
betekent óf dat de Arabieren hem
al als een heilige berg beschouwden

580
00:34:36,390 --> 00:34:40,230
binnen de godsdienst die
ze destijds aanhingen, óf,

581
00:34:40,230 --> 00:34:42,990
zoals volgens mij de meeste
geleerden zouden denken,

582
00:34:42,990 --> 00:34:46,650
dat hij proleptisch de
berg van God wordt genoemd.

583
00:34:46,650 --> 00:34:51,150
Dat betekent dat het destijds niet
werkelijk de berg van God was,

584
00:34:51,150 --> 00:34:55,830
maar dat hij in de latere herinnering
van de Israëlieten de berg van God was.

585
00:34:55,830 --> 00:34:59,010
Het was de berg waar
God de Tien Geboden gaf.

586
00:34:59,010 --> 00:35:01,710
En dus noemt Mozes hem de berg van God

587
00:35:01,710 --> 00:35:04,890
vanuit het latere tijdstip
waarop hij dit schrijft.

588
00:35:04,890 --> 00:35:07,830
Dat heet een proleptische verwijzing.

589
00:35:07,830 --> 00:35:12,150
We hebben geen reden om aan te nemen dat
het noodzakelijkerwijs toen al een heilige

590
00:35:12,150 --> 00:35:13,890
berg van de heidenen was.

591
00:35:13,890 --> 00:35:18,030
En de Engel van Jahweh verscheen
aan hem in een vuurvlam

592
00:35:18,030 --> 00:35:20,130
vanuit het midden van een struik.

593
00:35:20,130 --> 00:35:26,130
Hij keek, en zie, de struik brandde in het
vuur, maar de struik werd niet verteerd.

594
00:35:26,130 --> 00:35:27,750
Toen zei Mozes:

595
00:35:27,750 --> 00:35:31,230
En de Engel van de HEERE
verscheen hem in een vuurvlam

596
00:35:31,230 --> 00:35:33,570
uit het midden van een doornstruik.

597
00:35:33,570 --> 00:35:38,250
Hij keek toe, en zie, de
doornstruik brandde in het vuur,

598
00:35:38,250 --> 00:35:41,250
maar de doornstruik werd niet verteerd.

599
00:35:41,250 --> 00:35:45,690
Mozes zei: Laat ik nu naar dat
indrukwekkende verschijnsel gaan kijken,

600
00:35:45,690 --> 00:35:48,150
waarom de doornstruik niet verbrandt.

601
00:35:48,150 --> 00:35:53,010
Ons wordt verteld dat dit branden
in de struik, dit vuur in de struik,

602
00:35:53,010 --> 00:35:57,330
de Engel van Jahweh was, Die
daar in die gedaante verscheen.

603
00:35:57,330 --> 00:36:02,490
En dan wordt ons verteld dat Jahweh
zag dat Mozes opzijging om te kijken,

604
00:36:02,490 --> 00:36:05,430
en dat God hem vanuit het
midden van de struik riep.

605
00:36:05,430 --> 00:36:09,810
Vanaf dat moment is het
gesprek tussen Mozes en God.

606
00:36:09,810 --> 00:36:13,830
Hier wordt de Engel van
Jahweh vereenzelvigd met God.

607
00:36:13,830 --> 00:36:17,070
Ook in verscheidene andere
verhalen in het Oude Testament

608
00:36:17,070 --> 00:36:19,350
lezen we over de Engel van Jahweh,

609
00:36:19,350 --> 00:36:24,030
en vervolgens wordt vanaf dat moment
gezegd dat het gesprek van de Engel het

610
00:36:24,030 --> 00:36:25,650
gesprek van God is.

611
00:36:25,650 --> 00:36:28,770
Dat geldt ook voor de
verschijning van God aan Hagar.

612
00:36:28,770 --> 00:36:32,190
Het was de Engel van Jahweh
Die aan Hagar verscheen,

613
00:36:32,190 --> 00:36:34,890
maar naarmate het gesprek
verderging, stond er:

614
00:36:34,890 --> 00:36:37,230
De Heer zei tegen haar, en:

615
00:36:37,230 --> 00:36:39,030
Ze zei, en:

616
00:36:39,030 --> 00:36:41,250
De Heer zei, enzovoort.

617
00:36:41,250 --> 00:36:46,890
De uitdrukking ‘de Engel van Jahweh’ wordt
dus door elkaar gebruikt met Jahweh Zelf.

618
00:36:46,890 --> 00:36:51,630
Veel christenen geloven dat de Engel
van Jahweh een verschijning van Christus

619
00:36:51,630 --> 00:36:56,250
vóór Zijn menswording is, wat we
een christofanie zouden noemen,

620
00:36:56,250 --> 00:37:00,030
of natuurlijk een theofanie,
een verschijning van God.

621
00:37:00,030 --> 00:37:03,030
Het is in elk geval een theofanie.

622
00:37:03,030 --> 00:37:05,190
Het is God Die verschijnt.

623
00:37:05,190 --> 00:37:09,630
Of het de tweede Persoon van de Godheid
is, zoals christenen vaak zouden zeggen,

624
00:37:09,630 --> 00:37:13,950
of niet, kunnen we eigenlijk niet
weten, omdat de Bijbel het niet zegt.

625
00:37:13,950 --> 00:37:16,170
Maar het is heel goed mogelijk.

626
00:37:16,170 --> 00:37:19,950
In elk geval is het gesprek tussen
de Engel van de Heere en Mozes in

627
00:37:19,950 --> 00:37:23,790
werkelijkheid een gesprek
tussen God en Mozes.

628
00:37:23,790 --> 00:37:26,910
Jahweh zag dus dat hij
opzijging om te kijken,

629
00:37:26,910 --> 00:37:30,510
en God riep hem vanuit het
midden van de struik en zei:

630
00:37:30,510 --> 00:37:32,370
Mozes, Mozes!

631
00:37:32,370 --> 00:37:33,390
En hij zei:

632
00:37:33,390 --> 00:37:34,530
Hier ben ik.

633
00:37:34,530 --> 00:37:35,910
En Hij zei:

634
00:37:35,910 --> 00:37:40,230
Toen de HEERE zag dat hij ging kijken,
riep God tot hem uit het midden van de

635
00:37:40,230 --> 00:37:44,010
doornstruik en zei: Mozes, Mozes!

636
00:37:44,010 --> 00:37:46,950
Hij zei: Zie, hier ben ik!

637
00:37:46,950 --> 00:37:50,190
En Hij zei: Kom hier niet dichterbij.

638
00:37:50,190 --> 00:37:55,410
Doe uw schoenen van uw voeten, want de
plaats waarop u staat, is heilige grond.

639
00:37:55,410 --> 00:38:00,450
Hij zei verder: Ik ben de God
van uw vader, de God van Abraham,

640
00:38:00,450 --> 00:38:03,750
de God van Izak en de God van Jakob.

641
00:38:03,750 --> 00:38:08,430
En Mozes bedekte zijn gezicht, want
hij was bevreesd God aan te kijken.

642
00:38:08,430 --> 00:38:09,570
Hij zei:

643
00:38:09,570 --> 00:38:13,350
Ik ben de God van je
vader, de God van Abraham,

644
00:38:13,350 --> 00:38:16,350
de God van Isaak en de God van Jakob.

645
00:38:16,350 --> 00:38:20,670
En Mozes verborg zijn gezicht, want
hij was bang om God aan te kijken.

646
00:38:20,670 --> 00:38:24,870
Ik heb niet gezegd wat de symboliek van
de brandende struik zou kunnen zijn.

647
00:38:24,870 --> 00:38:26,730
Dat wordt ons niet verteld.

648
00:38:26,730 --> 00:38:29,130
Het Nieuwe Testament vertelt het ons niet,

649
00:38:29,130 --> 00:38:31,950
en het Oude Testament
vertelt het ons niet.

650
00:38:31,950 --> 00:38:35,550
Waarom verscheen God in deze
gedaante van een struik die brandt,

651
00:38:35,550 --> 00:38:37,290
maar niet wordt verteerd?

652
00:38:37,290 --> 00:38:41,430
Ik neem aan dat één theorie die
misschien enigszins aannemelijk is,

653
00:38:41,430 --> 00:38:45,810
zou zijn dat de struik Israël
voorstelt, en dat het vuur in de struik

654
00:38:45,810 --> 00:38:48,750
het lijden zou kunnen
voorstellen dat ze ondergaan.

655
00:38:48,750 --> 00:38:51,510
Ze bevinden zich in de
oven van verdrukking.

656
00:38:51,510 --> 00:38:54,810
Maar hoewel je zou verwachten dat
zo’n verdrukking hen vernietigt,

657
00:38:54,810 --> 00:38:56,130
gebeurt dat niet.

658
00:38:56,130 --> 00:38:58,890
In werkelijkheid vermenigvuldigen ze zich.

659
00:38:58,890 --> 00:39:01,890
Terwijl ze verdrukt worden,
nemen ze in aantal toe,

660
00:39:01,890 --> 00:39:04,170
en dus verteert het branden hen niet.

661
00:39:04,170 --> 00:39:09,090
Het is mogelijk dat dit de impliciete
boodschap van de brandende struik was.

662
00:39:09,090 --> 00:39:11,550
Hij brandt, maar hij brandt niet op.

663
00:39:11,550 --> 00:39:13,170
Hij wordt niet verteerd.

664
00:39:13,170 --> 00:39:14,850
Hij wordt niet vernietigd.

665
00:39:14,850 --> 00:39:17,310
Dat zou een zinnebeeld
van Israël kunnen zijn,

666
00:39:17,310 --> 00:39:21,690
hoewel velen menen dat het een
zinnebeeld van God Zelf is, natuurlijk,

667
00:39:21,690 --> 00:39:23,610
als een verterend vuur.

668
00:39:23,610 --> 00:39:25,710
Hier verteert Hij echter niets.

669
00:39:25,710 --> 00:39:27,390
Er wordt niets verteerd.

670
00:39:27,390 --> 00:39:30,570
Je kunt dus kiezen uit
verschillende theorieën over

671
00:39:30,570 --> 00:39:33,990
waarom God juist de
brandende struik gebruikte.

672
00:39:33,990 --> 00:39:35,190
Vers 7:

673
00:39:35,190 --> 00:39:38,850
De HEERE zei: Ik heb duidelijk
de onderdrukking van Mijn volk,

674
00:39:38,850 --> 00:39:42,930
dat in Egypte is, gezien en
heb hun geschreeuw om hulp

675
00:39:42,930 --> 00:39:45,570
vanwege hun slavendrijvers gehoord.

676
00:39:45,570 --> 00:39:47,850
Voorzeker, Ik ken hun leed.

677
00:39:47,850 --> 00:39:52,110
Daarom ben Ik neergekomen om het volk te
redden uit de hand van de Egyptenaren en

678
00:39:52,110 --> 00:39:55,650
het uit dit land te leiden
naar een goed en ruim land,

679
00:39:55,650 --> 00:39:58,770
naar een land dat overvloeit
van melk en honing,

680
00:39:58,770 --> 00:40:04,110
naar het gebied van de Kanaänieten, de
Hethieten, de Amorieten, de Ferezieten,

681
00:40:04,110 --> 00:40:06,630
de Hevieten en de Jebusieten.

682
00:40:06,630 --> 00:40:11,490
Hij begon ermee Mozes in vers 6 te
vertellen dat Hij de God van Abraham,

683
00:40:11,490 --> 00:40:16,470
Izak en Jakob was, en Hij verwachtte
dat Mozes wist wie die mannen waren.

684
00:40:16,470 --> 00:40:19,470
Hij verwacht ook dat
onze lezers dat weten.

685
00:40:19,470 --> 00:40:23,970
Het veronderstelt de verhalen in Genesis,
en het zou er kennelijk op wijzen dat

686
00:40:23,970 --> 00:40:27,330
Mozes, hoewel hij als
Egyptenaar was opgevoed,

687
00:40:27,330 --> 00:40:30,270
iets wist over wie zijn voorouders waren.

688
00:40:30,270 --> 00:40:34,650
We weten niet hoeveel invloed zijn moeder
Jochebed mogelijk nog op hem heeft gehad

689
00:40:34,650 --> 00:40:39,030
nadat hij gespeend was en in het
huis van de farao ging wonen.

690
00:40:39,030 --> 00:40:42,270
Het is mogelijk dat de dochter
van de farao zijn moeder

691
00:40:42,270 --> 00:40:45,570
toestond hem zelfs tijdens
zijn kinderjaren te bezoeken.

692
00:40:45,570 --> 00:40:49,530
Misschien heeft ze hem iets verteld
over deze geschiedenis van Abraham,

693
00:40:49,530 --> 00:40:51,150
Izak en Jakob.

694
00:40:51,150 --> 00:40:55,950
Het is moeilijk te zeggen, maar kennelijk
wist Mozes wie die mensen waren.

695
00:40:55,950 --> 00:41:00,570
En hij wist beslist van de onderdrukking
van de Israëlieten door de Egyptenaren,

696
00:41:00,570 --> 00:41:05,310
want hij had die gezien en had eerder
zelfs geprobeerd tussenbeide te komen.

697
00:41:05,310 --> 00:41:08,550
Hoeveel hij van het beloofde
land wist, weten we niet,

698
00:41:08,550 --> 00:41:11,430
maar misschien had zijn moeder
hem daar ook over verteld.

699
00:41:11,430 --> 00:41:14,910
Bedenk dat hij waarschijnlijk op
driejarige leeftijd het huis van zijn

700
00:41:14,910 --> 00:41:18,690
moeder verliet, dus er waren grenzen
aan wat ze hem tegen die tijd

701
00:41:18,690 --> 00:41:20,010
verteld kon hebben.

702
00:41:20,010 --> 00:41:24,110
Maar als ze daarna contact met hem
bleef houden, wat niet ondenkbaar is —

703
00:41:24,110 --> 00:41:28,770
de dochter van de farao leek heel
gemakkelijk aan dit alles mee te werken en

704
00:41:28,770 --> 00:41:33,210
leek welwillend te zijn — heeft ze
Jochebed misschien geregeld de gelegenheid

705
00:41:33,210 --> 00:41:36,330
gegeven om Mozes verder te onderwijzen.

706
00:41:36,330 --> 00:41:39,810
Dan wist hij misschien zelfs
van het land, het beloofde land,

707
00:41:39,810 --> 00:41:43,950
waar ze op dat moment al minstens
twee eeuwen niet meer waren geweest.

708
00:41:43,950 --> 00:41:48,030
Het wordt een land genoemd dat
overvloeit van melk en honing.

709
00:41:48,030 --> 00:41:50,430
Wat dat natuurlijk
betekent, is dat er veel

710
00:41:50,430 --> 00:41:54,930
weidegrond en veel bloeiende planten
zijn, want melk komt van koeien en

711
00:41:54,930 --> 00:41:56,370
honing van bijen.

712
00:41:56,370 --> 00:41:59,970
Er wordt in feite gezegd dat deze
landbouwproducten in het land

713
00:41:59,970 --> 00:42:03,450
overvloedig aanwezig zijn,
omdat het een zeer groen,

714
00:42:03,450 --> 00:42:06,030
bloemrijk en welvarend land is.

715
00:42:06,030 --> 00:42:12,030
Hij noemt de Kanaänieten, de
Hethieten, de Amorieten, de Ferezieten,

716
00:42:12,030 --> 00:42:14,970
de Hevieten en de Jebusieten.

717
00:42:14,970 --> 00:42:17,730
Hier worden zes
verschillende volken genoemd.

718
00:42:17,730 --> 00:42:20,910
In andere opsommingen
staan er meer of minder.

719
00:42:20,910 --> 00:42:23,370
Wanneer God over het
beloofde land spreekt,

720
00:42:23,370 --> 00:42:26,910
noemt Hij een aantal van de
stammen en volken die daar woonden

721
00:42:26,910 --> 00:42:29,670
en die uit hun bezit
verdreven moesten worden.

722
00:42:29,670 --> 00:42:34,350
Ik geloof dat er in totaal zeven waren
waarvan na de inname van het land werd

723
00:42:34,350 --> 00:42:38,130
gezegd dat ze vóór de
Israëlieten uit verdreven waren.

724
00:42:38,130 --> 00:42:41,370
Maar de termen Hethieten, Kanaänieten en

725
00:42:41,370 --> 00:42:44,490
Amorieten worden soms
bijna door elkaar gebruikt.

726
00:42:44,490 --> 00:42:47,790
De Ferezieten worden in enkele
andere opsommingen genoemd,

727
00:42:47,790 --> 00:42:50,190
maar het is niet bekend wie ze waren.

728
00:42:50,190 --> 00:42:55,470
De Ferezieten en de Hevieten zijn uit
geen enkele buiten-Bijbelse bron bekend.

729
00:42:55,470 --> 00:42:59,310
De Jebusieten waren de mensen
die in Jeruzalem woonden.

730
00:42:59,310 --> 00:43:04,110
Dat was hun hoofdstad, totdat David
die vele jaren later veroverde.

731
00:43:04,110 --> 00:43:09,750
Nu dan, zie, het geschreeuw om hulp
van de Israëlieten is tot Mij gekomen.

732
00:43:09,750 --> 00:43:14,430
En Ik heb ook de onderdrukking gezien
waarmee de Egyptenaren hen onderdrukken.

733
00:43:14,430 --> 00:43:16,411
Nu dan, ga op weg .

734
00:43:16,411 --> 00:43:21,630
Ik zal u naar de farao zenden, en
u zult Mijn volk, de Israëlieten,

735
00:43:21,630 --> 00:43:23,310
uit Egypte leiden.

736
00:43:23,310 --> 00:43:29,250
En Hij zei: Voorzeker, Ik zal met u
zijn, en dit zal voor u het teken zijn

737
00:43:29,250 --> 00:43:33,990
dat Ík u gezonden heb: Als u
het volk uit Egypte geleid hebt,

738
00:43:33,990 --> 00:43:36,810
zult u God dienen op deze berg.

739
00:43:36,810 --> 00:43:39,810
Deze berg lag behoorlijk ver van Egypte.

740
00:43:39,810 --> 00:43:44,490
Het idee dat al die slaven helemaal uit
Egypte naar die berg gebracht zouden

741
00:43:44,490 --> 00:43:50,130
worden, betekende dat het een teken
zou zijn dat God een wonder had gedaan.

742
00:43:50,130 --> 00:43:53,190
Dus zegt Hij: dat is het teken.

743
00:43:53,190 --> 00:43:57,210
De dag zal komen dat jij en
alle Israëlieten hier bij deze

744
00:43:57,210 --> 00:44:02,190
berg zullen zijn, waar Ik nu bij
jou ben, en Mij zullen aanbidden.

745
00:44:02,190 --> 00:44:04,050
Dat is een garantie.

746
00:44:04,050 --> 00:44:06,570
Mozes was nog steeds niet overtuigd.

747
00:44:06,570 --> 00:44:09,690
Maar kijk eens hoe Mozes hierop reageert.

748
00:44:09,690 --> 00:44:14,130
Veertig jaar eerder — want hij
was nu, zo blijkt, tachtig —

749
00:44:14,130 --> 00:44:19,290
had hij zichzelf gezien als de toekomstige
bevrijder van zijn volk uit Egypte.

750
00:44:19,290 --> 00:44:24,090
Stefanus zegt in zijn toespraak dat
Mozes daarom die Egyptenaar doodde.

751
00:44:24,090 --> 00:44:27,990
Hij zag zichzelf in die rol,
als de bevrijder van zijn volk.

752
00:44:27,990 --> 00:44:29,730
Maar nu beslist niet meer.

753
00:44:29,730 --> 00:44:33,450
Zelfs wanneer God Zelf verschijnt
en hoorbaar tot hem spreekt,

754
00:44:33,450 --> 00:44:35,670
is hij nog steeds niet overtuigd.

755
00:44:35,670 --> 00:44:39,570
Hoewel Mozes in zijn vroegere
jaren, zoals Stefanus zei,

756
00:44:39,570 --> 00:44:44,130
machtig in woorden en daden was,
ziet hij zichzelf nu niet meer zo.

757
00:44:44,130 --> 00:44:46,230
Hij heeft geen zelfvertrouwen.

758
00:44:46,230 --> 00:44:49,650
Hij ziet zichzelf niet
als een leider. Hij zegt:

759
00:44:49,650 --> 00:44:50,370
Wie ben ik?

760
00:44:50,370 --> 00:44:54,510
We leven in een tijd waarin veel nadruk
wordt gelegd op zelfwaardering en op het

761
00:44:54,510 --> 00:44:57,510
idee dat mensen meer
zelfwaardering nodig hebben.

762
00:44:57,510 --> 00:45:01,890
Maar toen Mozes veertig jaar oud
was, had hij genoeg zelfwaardering.

763
00:45:01,890 --> 00:45:05,550
Hij zag zichzelf als de
aangewezen man voor deze taak.

764
00:45:05,550 --> 00:45:08,550
Hij zag zichzelf als degene
met de juiste positie,

765
00:45:08,550 --> 00:45:11,850
de juiste vaardigheden
en de juiste bloedlijn.

766
00:45:11,850 --> 00:45:14,430
Hij was de man die het volk zou bevrijden.

767
00:45:14,430 --> 00:45:18,930
Maar nu, op tachtigjarige leeftijd,
ziet hij zichzelf niet meer zo.

768
00:45:18,930 --> 00:45:20,550
Hij is herder geweest.

769
00:45:20,550 --> 00:45:24,270
Bedenk dat elke herder een
gruwel is voor de Egyptenaren.

770
00:45:24,270 --> 00:45:26,850
Hij was als Egyptenaar opgevoed.

771
00:45:26,850 --> 00:45:28,590
In Genesis staat:

772
00:45:28,590 --> 00:45:32,910
dan moet u zeggen: Uw dienaren
zijn altijd veehouders geweest,

773
00:45:32,910 --> 00:45:37,530
van onze jeugd af aan tot nu
toe, zowel wij als onze vaderen.

774
00:45:37,530 --> 00:45:40,650
Dan zult u in de landstreek
Gosen mogen wonen,

775
00:45:40,650 --> 00:45:44,730
want elke herder van kleinvee is
voor de Egyptenaren een gruwel.

776
00:45:44,730 --> 00:45:47,370
Hij was opgegroeid aan
het hof van de farao,

777
00:45:47,370 --> 00:45:50,670
in de hoogste kringen van
de Egyptische samenleving.

778
00:45:50,670 --> 00:45:55,110
En nu heeft hij veertig jaar lang
gedaan wat Egyptenaren gruwelijk vinden:

779
00:45:55,110 --> 00:45:57,150
gewoon voor schapen zorgen.

780
00:45:57,150 --> 00:45:59,370
Hij is niet machtig in woorden geweest.

781
00:45:59,370 --> 00:46:03,990
Waarschijnlijk had hij niemand om mee te
praten behalve de schapen en zijn vrouw.

782
00:46:03,990 --> 00:46:06,870
Ik weet niet hoeveel tijd
hij thuis doorbracht,

783
00:46:06,870 --> 00:46:10,170
wanneer hij voortdurend met
de schapen op de heuvels was.

784
00:46:10,170 --> 00:46:14,490
Hij was dus werkelijk een man die
al zijn zelfvertrouwen had verloren.

785
00:46:14,490 --> 00:46:18,150
Misschien moest hij daarom die veertig
jaar op die manier doorbrengen.

786
00:46:18,150 --> 00:46:21,870
God wilde werken met een man die
geen enkel zelfvertrouwen had.

787
00:46:21,870 --> 00:46:27,510
Hoezeer zelfvertrouwen, zelfwaardering
enzovoort in onze seculiere wereld

788
00:46:27,510 --> 00:46:32,310
ook als waardevol worden beschouwd, ik
denk dat God niet met Mozes kon werken

789
00:46:32,310 --> 00:46:36,570
voordat Mozes daarvan af was, voordat
hij van zijn zelfvertrouwen en

790
00:46:36,570 --> 00:46:38,310
zelfwaardering af was.

791
00:46:38,310 --> 00:46:42,090
Zo was het ook toen Hij de
hele nacht met Jakob worstelde.

792
00:46:42,090 --> 00:46:45,030
Jakob was een man met
veel slimheid en kracht,

793
00:46:45,030 --> 00:46:49,410
en met de natuurlijke talenten om in
allerlei situaties te onderhandelen en

794
00:46:49,410 --> 00:46:52,350
goede overeenkomsten
voor zichzelf te sluiten.

795
00:46:52,350 --> 00:46:54,930
Hij zorgde behoorlijk goed voor zichzelf.

796
00:46:54,930 --> 00:46:58,470
Toen worstelde God met
hem en maakte hem kreupel.

797
00:46:58,470 --> 00:47:00,810
Op dat moment werd hij Israël.

798
00:47:00,810 --> 00:47:05,190
Vaak moet God een sterke man breken
voordat Hij hem kan gebruiken.

799
00:47:05,190 --> 00:47:08,070
Hij moet hem van zijn
zelfvertrouwen afbrengen.

800
00:47:08,070 --> 00:47:11,250
Paulus zei dat hem een doorn
in zijn vlees was gegeven

801
00:47:11,250 --> 00:47:14,610
om te voorkomen dat hij zich
bovenmate zou verheffen.

802
00:47:14,610 --> 00:47:17,010
In 2 Korinthe 12 zei Paulus:

803
00:47:17,010 --> 00:47:20,010
Om te voorkomen dat ik mij
bovenmate zou verheffen,

804
00:47:20,010 --> 00:47:25,290
werd mij een doorn in het vlees gegeven,
een engel van satan om mij te slaan.

805
00:47:25,290 --> 00:47:28,650
Driemaal heb ik de Heere gevraagd
die van mij weg te nemen.

806
00:47:28,650 --> 00:47:33,030
Maar Hij zei tegen mij: Mijn
kracht wordt in zwakheid volbracht.

807
00:47:33,030 --> 00:47:35,970
Wanneer ik zwak ben, dan ben ik sterk.

808
00:47:35,970 --> 00:47:39,690
En dus wil God dat mensen aan
het einde van zichzelf komen.

809
00:47:39,690 --> 00:47:44,310
Blijkbaar duurde het bij Mozes ongeveer
even lang om op dat punt te komen als het

810
00:47:44,310 --> 00:47:46,890
hem had gekost om op
veertigjarige leeftijd

811
00:47:46,890 --> 00:47:50,910
het punt van zelfvertrouwen te
bereiken waarop hij toen stond.

812
00:47:50,910 --> 00:47:53,910
En dus moest hij wat zijn
ego betreft helemaal terug

813
00:47:53,910 --> 00:47:57,390
naar de gezindheid van een
eenvoudige, nederige herder.

814
00:47:57,390 --> 00:48:02,730
Toen God tegen die tijd zei: „Oké,
jij bent de man”, antwoordde Mozes:

815
00:48:02,730 --> 00:48:08,070
Mozes zei echter tegen God: Wie ben
ik, dat ik naar de farao zou gaan

816
00:48:08,070 --> 00:48:10,830
en de Israëlieten uit Egypte zou leiden?

817
00:48:10,830 --> 00:48:15,090
Met andere woorden: waarom zou
de farao naar mij luisteren?

818
00:48:15,090 --> 00:48:16,770
Ik ruik naar schapen.

819
00:48:16,770 --> 00:48:19,470
Ik bekleed geen positie meer in Egypte.

820
00:48:19,470 --> 00:48:21,990
Die heb ik veertig jaar geleden opgegeven.

821
00:48:21,990 --> 00:48:25,530
De farao van wie ik een
kleinzoon was, is dood.

822
00:48:25,530 --> 00:48:28,170
Ik heb geen enkele status in Egypte.

823
00:48:28,170 --> 00:48:29,910
Ik kan niet goed praten.

824
00:48:29,910 --> 00:48:31,590
Ik ruik niet lekker.

825
00:48:31,590 --> 00:48:33,390
Ik ben een oude man.

826
00:48:33,390 --> 00:48:36,210
Wie ben ik dat de farao
naar mij zou luisteren?

827
00:48:36,210 --> 00:48:37,650
En God zei:

828
00:48:37,650 --> 00:48:40,290
Voorzeker, Ik zal met u zijn.

829
00:48:40,290 --> 00:48:45,450
Dat is waar christenen werkelijk over
moeten nadenken: niet „Wie ben ik?”

830
00:48:45,450 --> 00:48:49,230
en ook niet hoe we ons gevoel
van eigenwaarde kunnen opbouwen

831
00:48:49,230 --> 00:48:53,310
en onszelf ervan kunnen overtuigen
dat we in huis hebben wat nodig is

832
00:48:53,310 --> 00:48:56,430
om te doen wat God ook
maar wil dat we doen.

833
00:48:56,430 --> 00:48:58,110
Het gaat niet om ons.

834
00:48:58,110 --> 00:49:03,990
Het gaat erom Wie er met je is,
niet om wie jij bent. Hij zei:

835
00:49:03,990 --> 00:49:11,250
En Hij zei: Voorzeker, Ik zal met u zijn,
en dit zal voor u het teken zijn dat Ík u

836
00:49:11,250 --> 00:49:14,910
gezonden heb: Als u het
volk uit Egypte geleid hebt,

837
00:49:14,910 --> 00:49:17,850
zult u God dienen op deze berg.

838
00:49:17,850 --> 00:49:21,870
Vers 13: Toen bleef Mozes bezwaar maken.

839
00:49:21,870 --> 00:49:23,610
Hij zei tegen God:

840
00:49:23,610 --> 00:49:29,610
En Mozes zei tegen God: Zie, wanneer ik
bij de Israëlieten kom en tegen hen zeg:

841
00:49:29,610 --> 00:49:34,470
De God van uw vaderen heeft mij naar
u toe gezonden, en zij mij zeggen:

842
00:49:34,470 --> 00:49:36,030
Wat is Zijn Naam?

843
00:49:36,030 --> 00:49:38,250
Wat moet ik dan tegen hen zeggen?

844
00:49:38,250 --> 00:49:40,410
En God zei tegen Mozes:

845
00:49:40,410 --> 00:49:42,510
Ik ben die Ik ben.

846
00:49:42,510 --> 00:49:43,890
En Hij zei:

847
00:49:43,890 --> 00:49:48,510
En God zei tegen Mozes: IK BEN DIE IK BEN.

848
00:49:48,510 --> 00:49:52,410
Ook zei Hij: Dit moet u
tegen de Israëlieten zeggen:

849
00:49:52,410 --> 00:49:54,870
IK BEN heeft mij naar u toe gezonden.

850
00:49:54,870 --> 00:49:58,350
De eerste vraag van
Mozes was: „Wie ben ik?”

851
00:49:58,350 --> 00:50:01,830
En God zei niet wie Mozes was. Hij zei:

852
00:50:01,830 --> 00:50:03,450
Ik zal bij je zijn.

853
00:50:03,450 --> 00:50:08,490
Toen zei Mozes: „Nou, Wie
bent U? Wat is Uw Naam?

854
00:50:08,490 --> 00:50:10,710
Ik denk niet dat ik U ken.

855
00:50:10,710 --> 00:50:14,910
En de kinderen van Israël
zullen mij naar Uw Naam vragen.

856
00:50:14,910 --> 00:50:22,050
Dus Wie bent U? U zult met mij zijn, maar
welke God bent U eigenlijk?” En God zegt:

857
00:50:22,050 --> 00:50:23,850
Ik ben die Ik ben.

858
00:50:23,850 --> 00:50:26,490
Nu is dit een raadselachtig antwoord.

859
00:50:26,490 --> 00:50:30,750
In het Hebreeuws vormt deze
uitspraak, „Ik ben die Ik ben”,

860
00:50:30,750 --> 00:50:33,390
de oorsprong van de Naam Yahweh.

861
00:50:33,390 --> 00:50:40,170
De Naam Yahweh is eigenlijk wat wij het
tetragrammaton noemen, het tetragram.

862
00:50:40,170 --> 00:50:43,590
Het bestaat uit vier
Hebreeuwse medeklinkers die,

863
00:50:43,590 --> 00:50:48,750
als je de juiste klinkers toevoegt,
de vocalisatie Yahweh opleveren,

864
00:50:48,750 --> 00:50:55,770
of Yehovah of Jehovah, afhankelijk
van hoe je de J- of Y-klank en de V-

865
00:50:55,770 --> 00:50:57,930
of W-klank uitspreekt.

866
00:50:57,930 --> 00:51:00,930
Maar waar het om gaat,
is dat de medeklinkers

867
00:51:00,930 --> 00:51:04,710
verband houden met het
Hebreeuwse woord „zijn”.

868
00:51:04,710 --> 00:51:07,650
Vertalers hebben het op
verschillende manieren vertaald.

869
00:51:07,650 --> 00:51:13,350
Veel vertalers denken dat het vertaald
zou moeten worden als „Ik zal zijn Die

870
00:51:13,350 --> 00:51:17,970
Ik zal zijn” in plaats
van „Ik ben Die Ik ben”.

871
00:51:17,970 --> 00:51:22,290
Maar dat is moeilijk te zeggen, omdat
het werkelijk lastig te vertalen is.

872
00:51:22,290 --> 00:51:26,610
Wat God blijkbaar zegt, is
dit: „Ik besta vanuit Mijzelf.

873
00:51:26,610 --> 00:51:28,470
Ik ben wat Ik ben.

874
00:51:28,470 --> 00:51:31,170
Er is niets waarmee je
Mij kunt vergelijken.

875
00:51:31,170 --> 00:51:34,890
Er is niets zoals Mij, en
Ik ben gewoon wat Ik ben.

876
00:51:34,890 --> 00:51:37,110
Ik ben de Enige Die zo is.”

877
00:51:37,110 --> 00:51:40,170
Kijk, ik ben wat er van mij gemaakt is.

878
00:51:40,170 --> 00:51:42,750
God heeft mij gemaakt tot wat ik ben.

879
00:51:42,750 --> 00:51:46,770
Of ik ben wat mijn samenleving of
mijn ouders mij door hun invloed

880
00:51:46,770 --> 00:51:48,090
hebben laten worden.

881
00:51:48,090 --> 00:51:50,970
Maar God is gewoon van nature wat Hij is.

882
00:51:50,970 --> 00:51:53,310
Hij bestaat vanuit Zichzelf.

883
00:51:53,310 --> 00:51:57,570
Waarom Hij ervoor koos Zichzelf met
die Naam bekend te maken, weet ik niet,

884
00:51:57,570 --> 00:51:59,910
want het is duidelijk
een beschrijvende Naam,

885
00:51:59,910 --> 00:52:02,550
maar hij wordt behandeld
als een eigennaam.

886
00:52:02,550 --> 00:52:05,010
En dus zegt Hij in vers 15:

887
00:52:05,010 --> 00:52:11,130
Toen zei God verder tegen Mozes: Dit moet
u tegen de Israëlieten zeggen: De HEERE,

888
00:52:11,130 --> 00:52:17,490
de God van uw vaderen, de God van Abraham,
de God van Izak en de God van Jakob,

889
00:52:17,490 --> 00:52:19,590
heeft mij naar u toe gezonden.

890
00:52:19,590 --> 00:52:24,030
Dit is voor eeuwig Mijn Naam,
dit is Mijn Naam ter gedachtenis,

891
00:52:24,030 --> 00:52:26,610
van generatie op generatie.

892
00:52:26,610 --> 00:52:32,070
Ga, verzamel de oudsten van
Israël en zeg tegen hen: De HEERE,

893
00:52:32,070 --> 00:52:36,990
de God van uw vaderen, is aan mij
verschenen, de God van Abraham,

894
00:52:36,990 --> 00:52:38,670
Izak en Jakob.

895
00:52:38,670 --> 00:52:44,430
Hij zei: Ik heb zeker naar u omgezien
en naar wat u in Egypte wordt aangedaan.

896
00:52:44,430 --> 00:52:49,050
Daarom heb Ik gezegd: Ik zal u uit de
onderdrukking van Egypte leiden naar het

897
00:52:49,050 --> 00:52:54,210
land van de Kanaänieten, de Hethieten,
de Amorieten, de Ferezieten,

898
00:52:54,210 --> 00:52:59,850
de Hevieten en de Jebusieten, naar het
land dat overvloeit van melk en honing.

899
00:52:59,850 --> 00:53:04,830
Dan zullen zij naar uw stem luisteren, en
u zult gaan, u en de oudsten van Israël,

900
00:53:04,830 --> 00:53:09,510
naar de koning van Egypte, en u
moet tegen hem zeggen: De HEERE,

901
00:53:09,510 --> 00:53:12,930
de God van de Hebreeën,
is naar ons toe gekomen.

902
00:53:12,930 --> 00:53:18,570
Nu dan, laat ons toch drie dagreizen ver
de woestijn intrekken, opdat wij de HEERE,

903
00:53:18,570 --> 00:53:20,730
onze God, offers brengen.

904
00:53:20,730 --> 00:53:25,050
Maar Ík weet dat de koning van
Egypte u niet zal laten gaan,

905
00:53:25,050 --> 00:53:27,330
ook niet door een sterke hand.

906
00:53:27,330 --> 00:53:32,970
Daarom zal Ik Mijn hand uitstrekken en
Egypte treffen met al Mijn wonderen die Ik

907
00:53:32,970 --> 00:53:34,830
te midden daarvan doen zal.

908
00:53:34,830 --> 00:53:37,050
Daarna zal hij u laten gaan.

909
00:53:37,050 --> 00:53:42,030
En Ik zal dit volk genade geven
in de ogen van de Egyptenaren.

910
00:53:42,030 --> 00:53:47,190
En het zal gebeuren dat u, als u
weggaat, niet met lege handen gaat.

911
00:53:47,190 --> 00:53:51,870
Elke vrouw moet aan haar buurvrouw
en aan haar huisgenote zilveren en

912
00:53:51,870 --> 00:53:58,530
gouden voorwerpen vragen, en kleren, die u
uw zonen en dochters te dragen moet geven.

913
00:53:58,530 --> 00:54:00,870
Zo zult u Egypte beroven.

914
00:54:00,870 --> 00:54:06,630
God noemt Zichzelf hier verschillende
keren de God van Abraham, Izak en Jakob.

915
00:54:06,630 --> 00:54:10,230
Jezus maakt daar een punt van wanneer
Hij in een confrontatie met de

916
00:54:10,230 --> 00:54:12,030
Sadduceeën verwikkeld is.

917
00:54:12,030 --> 00:54:15,450
De Sadduceeën geloofden
niet in leven na de dood.

918
00:54:15,450 --> 00:54:19,410
Ze geloofden niet dat de geestelijke
ziel na de dood voortleeft,

919
00:54:19,410 --> 00:54:21,450
en ook niet in de opstanding.

920
00:54:21,450 --> 00:54:24,990
Ze kwamen zelfs naar Hem toe om te
proberen Hem met een vraag over de

921
00:54:24,990 --> 00:54:26,430
opstanding klem te zetten.

922
00:54:26,430 --> 00:54:30,930
Nadat Hij hun een afdoend antwoord
had gegeven, meer dan afdoend,

923
00:54:30,930 --> 00:54:34,230
keerde Hij Zich vervolgens
tegen hen en zei:

924
00:54:34,230 --> 00:54:38,970
En wat de opstanding van de doden betreft,
hebt u niet gelezen wat door God tot u

925
00:54:38,970 --> 00:54:44,670
gesproken is, toen Hij zei: Ik ben
de God van Abraham en de God van Izak

926
00:54:44,670 --> 00:54:46,410
en de God van Jakob?

927
00:54:46,410 --> 00:54:50,010
God is niet een God van
doden, maar van levenden.

928
00:54:50,010 --> 00:54:53,850
Hij verwijst naar deze
ontmoeting hier. Toen zei Hij:

929
00:54:53,850 --> 00:54:57,750
God is niet de God van de
doden, maar van de levenden.

930
00:54:57,750 --> 00:54:59,490
Wat bedoelt Hij daarmee?

931
00:54:59,490 --> 00:55:02,670
Ten tijde van deze
ontmoeting waren Abraham,

932
00:55:02,670 --> 00:55:06,210
Izak en Jakob al lang geleden gestorven.

933
00:55:06,210 --> 00:55:11,730
Ze waren al heel lang dood, en toch
zei God dat Hij nog steeds hun God is.

934
00:55:11,730 --> 00:55:15,990
Hij is nog steeds de God van
mannen die al eeuwen dood zijn.

935
00:55:15,990 --> 00:55:20,370
Wat Jezus zegt, is dat deze mannen
kennelijk een toekomst hebben.

936
00:55:20,370 --> 00:55:22,590
Kennelijk leven ze voort.

937
00:55:22,590 --> 00:55:25,470
God is niet de God van dode mensen.

938
00:55:25,470 --> 00:55:30,570
Abraham, Izak en Jakob waren op
dat moment ogenschijnlijk dood,

939
00:55:30,570 --> 00:55:34,290
maar als God hun God was,
moesten ze ergens leven.

940
00:55:34,290 --> 00:55:37,470
Ze zijn per slot van rekening niet dood.

941
00:55:37,470 --> 00:55:41,970
Niet volledig, niet in elke
betekenis van het woord dood.

942
00:55:41,970 --> 00:55:47,070
En zo gebruikte Jezus dit feit als
bewijs dat deze mannen werkelijk na

943
00:55:47,070 --> 00:55:48,990
de dood voortleven.

944
00:55:48,990 --> 00:55:53,190
De Heere zegt tegen Mozes dat hij de
oudsten van Israël mee moet nemen,

945
00:55:53,190 --> 00:55:58,230
voor de farao moet verschijnen en moet
vragen of ze drie dagreizen de woestijn in

946
00:55:58,230 --> 00:56:00,870
mogen trekken om God te aanbidden.

947
00:56:00,870 --> 00:56:03,270
Sommige mensen hebben
hier moeite mee gehad,

948
00:56:03,270 --> 00:56:06,930
omdat het duidelijk niet de bedoeling
was om drie dagen weg te gaan,

949
00:56:06,930 --> 00:56:08,790
maar om voorgoed te vertrekken.

950
00:56:08,790 --> 00:56:15,270
Sommigen menen dat God Mozes ertoe brengt
de farao te misleiden, alsof hij zegt:

951
00:56:15,270 --> 00:56:18,330
„We gaan drie dagen weg,
maar we komen terug,

952
00:56:18,330 --> 00:56:21,030
dus geef ons gewoon
toestemming om te gaan.”

953
00:56:21,030 --> 00:56:23,730
Aan de andere kant zeggen
sommige geleerden dat

954
00:56:23,730 --> 00:56:26,490
drie dagreizen genoeg
zouden zijn geweest om

955
00:56:26,490 --> 00:56:29,670
buiten het belangrijkste
rechtsgebied van Egypte te komen

956
00:56:29,670 --> 00:56:34,590
en voldoende voorsprong op de Egyptenaren
te krijgen om voorgoed te ontsnappen.

957
00:56:34,590 --> 00:56:36,690
Dat moest zo worden begrepen.

958
00:56:36,690 --> 00:56:42,210
Hij zegt niet: „Laat ons drie dagen
weggaan, en dan komen we terug”, maar:

959
00:56:42,210 --> 00:56:46,050
„Geef ons drie dagen verlof,
een voorsprong van drie dagen,

960
00:56:46,050 --> 00:56:48,810
en dan zijn we hier weg en vertrokken.

961
00:56:48,810 --> 00:56:50,550
We komen niet terug.”

962
00:56:50,550 --> 00:56:53,910
Het is niet helemaal duidelijk
hoe de farao dit begreep.

963
00:56:53,910 --> 00:56:58,350
Maar als hij hun drie dagen gaf, zouden
ze daarmee een flinke voorsprong op

964
00:56:58,350 --> 00:57:00,330
de Egyptenaren krijgen.

965
00:57:00,330 --> 00:57:04,170
Volgens mij begonnen de Egyptenaren
hen tenslotte de dag na hun vertrek te

966
00:57:04,170 --> 00:57:06,750
achtervolgen, als ik me niet vergis.

967
00:57:06,750 --> 00:57:09,450
Toch kostte het hun
tijd om hen in te halen,

968
00:57:09,450 --> 00:57:12,690
en het scheelde niet veel
of dat was hun niet gelukt.

969
00:57:12,690 --> 00:57:16,530
Ze haalden hen namelijk pas in toen
ze bijna klaar waren om de Rode Zee

970
00:57:16,530 --> 00:57:18,030
over te steken.

971
00:57:18,030 --> 00:57:22,170
Drie dagreizen zouden dus misschien
opgevat kunnen worden als genoeg tijd om

972
00:57:22,170 --> 00:57:27,270
buiten je bereik te komen, zodat we vrij
zijn en voorgoed van hier weg kunnen gaan.

973
00:57:27,270 --> 00:57:30,810
God zegt dat Hij Egypte met
allerlei wonderen zal treffen.

974
00:57:30,810 --> 00:57:35,790
Daarmee bedoelt Hij Zijn plagen, waarover
we in de latere hoofdstukken zullen lezen.

975
00:57:35,790 --> 00:57:38,010
Maar Hij zegt in vers 21:

976
00:57:38,010 --> 00:57:41,790
Ik ga ervoor zorgen dat de
Egyptenaren dit volk goedgezind zijn.

977
00:57:41,790 --> 00:57:45,570
Niet de farao, maar het
Egyptische volk in het algemeen.

978
00:57:45,570 --> 00:57:49,350
Dat zou een punt van zorg
zijn. Ze waren slaven.

979
00:57:49,350 --> 00:57:51,870
Ze bezaten geen enkel eigendom.

980
00:57:51,870 --> 00:57:56,730
Wat heeft het voor zin om hen allemaal de
woestijn in te brengen zonder bezittingen,

981
00:57:56,730 --> 00:58:01,410
zonder extra kleren, zonder geld
en zonder voedsel? En Hij zegt:

982
00:58:01,410 --> 00:58:05,850
En Ik zal dit volk genade geven
in de ogen van de Egyptenaren.

983
00:58:05,850 --> 00:58:10,950
En het zal gebeuren dat u, als u
weggaat, niet met lege handen gaat.

984
00:58:10,950 --> 00:58:15,510
Elke vrouw moet aan haar buurvrouw
en aan haar huisgenote zilveren en

985
00:58:15,510 --> 00:58:22,050
gouden voorwerpen vragen, en kleren, die u
uw zonen en dochters te dragen moet geven.

986
00:58:22,050 --> 00:58:24,390
Zo zult u Egypte beroven.

987
00:58:24,390 --> 00:58:27,870
Ten minste een deel van het zilver
en goud dat hun gegeven werd,

988
00:58:27,870 --> 00:58:32,970
werd later gebruikt om de tabernakel en
het meubilair van de tabernakel te maken,

989
00:58:32,970 --> 00:58:35,850
waarvoor veel zilver en goud nodig was.

990
00:58:35,850 --> 00:58:39,330
Het idee hier zou zijn dat de
Egyptenaren blij zouden zijn

991
00:58:39,330 --> 00:58:43,470
om van Israël af te komen tegen
de tijd dat God met hen klaar was.

992
00:58:43,470 --> 00:58:46,170
Tegen de tijd dat de
plagen waren uitgewoed,

993
00:58:46,170 --> 00:58:50,310
wenste het Egyptische volk al lang
dat de farao hen zou laten gaan,

994
00:58:50,310 --> 00:58:52,950
maar het hart van de farao was hard.

995
00:58:52,950 --> 00:58:56,670
Zelfs de raadgevers van de farao
adviseerden hem na verschillende

996
00:58:56,670 --> 00:59:00,510
plagen om het volk te laten
gaan, maar zijn hart was verhard.

997
00:59:00,510 --> 00:59:04,530
Het volk van Egypte onderging dus
langdurige kwelling vanwege de hardheid

998
00:59:04,530 --> 00:59:06,630
van het hart van hun heerser.

999
00:59:06,630 --> 00:59:11,190
Tegen de tijd dat Israël vertrok, wist
het volk dat het door Israël kwam.

1000
00:59:11,190 --> 00:59:13,650
Ze waren blij hen te zien vertrekken.

1001
00:59:13,650 --> 00:59:17,910
‘Laat deze mensen gaan, zodat we niet
langer door hun God gekweld worden.’

1002
00:59:17,910 --> 00:59:23,670
En dus gaf het Egyptische volk Israël maar
al te graag wat het wilde. ‘Ga gewoon weg.

1003
00:59:23,670 --> 00:59:27,990
Neem het maar. Neem het en
vertrek. Doe ons een plezier.’

1004
00:59:27,990 --> 00:59:32,790
De Israëlieten vertrokken dus behoorlijk
rijk, met spullen die hun gegeven waren.

1005
00:59:32,790 --> 00:59:35,970
Veel daarvan werd later,
denk ik, aan God gewijd en

1006
00:59:35,970 --> 00:59:38,790
gebruikt voor de inrichting
van de tabernakel.

1007
00:59:38,790 --> 00:59:43,050
We zitten nog steeds midden in
het gesprek tussen Mozes en God.

1008
00:59:43,050 --> 00:59:48,510
Mozes zal nog een paar bezwaren aanvoeren,
maar God laat hem er niet onderuit komen.

1009
00:59:48,510 --> 00:59:50,910
Uiteindelijk zal hij dus toch moeten gaan.

1010
00:59:50,910 --> 00:59:55,410
Ik zal het je maar vast vertellen, voor
het geval je niet vooruitgelezen hebt:

1011
00:59:55,410 --> 00:59:57,870
Mozes gaat uiteindelijk.

1012
00:59:57,870 --> 01:00:00,750
Maar op dit moment verzet
hij zich nog steeds,

1013
01:00:00,750 --> 01:00:02,910
en we zullen zien hoe hij
zich blijft verzetten.