1
00:00:02,070 --> 00:00:04,530
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,530 --> 00:00:08,970
Deze keer behandelen we Exodus 13 en 14.

3
00:00:08,970 --> 00:00:13,050
Voor iemand die gewoon geniet van het
doorlopende verhaal van dit alles,

4
00:00:13,050 --> 00:00:18,270
kan het lijken alsof het verhaal in
delen van hoofdstuk 12 en 13 verzandt.

5
00:00:18,270 --> 00:00:21,810
Het verhaal is interessant en
heeft veel boeiende kanten,

6
00:00:21,810 --> 00:00:26,850
maar God en Mozes besteden hier bijzondere
aandacht aan het doorgeven van bepaalde

7
00:00:26,850 --> 00:00:31,890
rituele zaken die van belang zijn
voor het latere leven van Israël.

8
00:00:31,890 --> 00:00:34,590
We zitten midden in de
climax van het verhaal.

9
00:00:34,590 --> 00:00:38,430
We hebben een bijzonder boeiende
beschrijving van de tien plagen gehad.

10
00:00:38,430 --> 00:00:43,590
De tiende is de meest dramatische, waarbij
de farao zelf gebroken wordt en zijn

11
00:00:43,590 --> 00:00:45,510
harde hart verbrijzeld is.

12
00:00:45,510 --> 00:00:50,910
Nu laat hij het volk gaan zonder enige
voorwaarde; hij laat hen gewoon gaan.

13
00:00:50,910 --> 00:00:55,410
Ze vertrekken dus in allerijl, en we
weten zelfs al dat hij opnieuw van

14
00:00:55,410 --> 00:00:57,210
gedachten zal veranderen.

15
00:00:57,210 --> 00:00:59,490
Ze moeten daar echt snel weg.

16
00:00:59,490 --> 00:01:02,430
Dit is het spannende moment van het drama.

17
00:01:02,430 --> 00:01:06,210
Precies op het spannendste moment
is het alsof er in hoofdstuk 12

18
00:01:06,210 --> 00:01:11,730
een pauze wordt ingelast om uitvoerig te
bespreken hoe de viering van het Pascha

19
00:01:11,730 --> 00:01:15,450
jaar na jaar in alle toekomstige
generaties van Israël

20
00:01:15,450 --> 00:01:16,770
gehouden moet worden.

21
00:01:16,770 --> 00:01:19,230
Het is een logische plek
om dat te behandelen,

22
00:01:19,230 --> 00:01:22,890
want het gaat over de eerste
werkelijke gebeurtenis van het Pascha

23
00:01:22,890 --> 00:01:24,510
die zij herdenken.

24
00:01:24,510 --> 00:01:28,830
Er volgt dus een uitweiding: zo
zullen zij het ieder jaar doen.

25
00:01:28,830 --> 00:01:31,110
Maar ook al is het een logische plek,

26
00:01:31,110 --> 00:01:34,530
het onderbreekt beslist
het ritme van het verhaal.

27
00:01:34,530 --> 00:01:37,170
We zullen zien dat
hoofdstuk 13 dat ook doet.

28
00:01:37,170 --> 00:01:41,610
De eerstgeborenen van Israël werden
gespaard door het bloed aan de deurposten,

29
00:01:41,610 --> 00:01:45,390
want zonder het bloed zouden de
Israëlieten hun eerstgeborenen hebben

30
00:01:45,390 --> 00:01:48,330
verloren, net als de Egyptenaren.

31
00:01:48,330 --> 00:01:53,010
Op iedereen in Egypte die eerstgeboren
was, rustte een doodvonnis.

32
00:01:53,010 --> 00:01:56,190
Maar de eerstgeborenen van de
Israëlieten werden gespaard

33
00:01:56,190 --> 00:01:58,530
doordat het bloed werd aangebracht.

34
00:01:58,530 --> 00:02:03,990
Daarom eist God de eerstgeborenen op
als datgene wat Hem rechtmatig toekomt.

35
00:02:03,990 --> 00:02:07,890
De Israëlieten zijn hun
eerstgeborenen aan God verschuldigd.

36
00:02:07,890 --> 00:02:11,190
Daarom zou voortaan in
Israël het eerstgeboren kind

37
00:02:11,190 --> 00:02:15,390
en het eerstgeboren jong van ieder
dier aan de Heere worden gewijd.

38
00:02:15,390 --> 00:02:17,550
Hoofdstuk 13 gaat daarop in.

39
00:02:17,550 --> 00:02:20,430
Net zoals hoofdstuk 12
een uitweiding bevatte

40
00:02:20,430 --> 00:02:24,390
over de blijvende gebruiken van
Israël in verband met het Pascha,

41
00:02:24,390 --> 00:02:28,830
bevat hoofdstuk 13 een soortgelijke
uitweiding over een blijvend gebruik van

42
00:02:28,830 --> 00:02:33,270
Israël: binnen die godsdienst
zullen de eerstgeborenen altijd aan

43
00:02:33,270 --> 00:02:34,830
God worden gewijd.

44
00:02:34,830 --> 00:02:37,710
In vers 17 wordt het
verhaal weer opgepakt.

45
00:02:37,710 --> 00:02:42,330
Maar zoals ik al zei: voor iemand die
gewoon het verhaal en het drama volgt,

46
00:02:42,330 --> 00:02:46,170
kunnen deze gedeelten over wat we
Joods ritueel zouden kunnen noemen,

47
00:02:46,170 --> 00:02:51,570
die hier worden uitgelegd, aanvoelen alsof
het verhaal verzandt en tot stilstand komt

48
00:02:51,570 --> 00:02:54,450
op het moment dat de
spanning het hoogst is.

49
00:02:54,450 --> 00:02:56,430
In hoofdstuk 13 staat:

50
00:02:56,430 --> 00:03:01,530
Toen sprak de HEERE tot Mozes:
Heilig voor Mij alle eerstgeborenen:

51
00:03:01,530 --> 00:03:06,570
alles wat de baarmoeder opent onder de
Israëlieten, van de mensen en van het vee,

52
00:03:06,570 --> 00:03:08,490
dat behoort Mij toe.

53
00:03:08,490 --> 00:03:11,910
De uitdrukking zul je van tijd
tot tijd in de wet tegenkomen.

54
00:03:11,910 --> 00:03:15,690
Daarmee wordt niet ieder kind
bedoeld dat uit de baarmoeder komt.

55
00:03:15,690 --> 00:03:18,510
Het eerste kind dat een
baarmoeder voortbrengt,

56
00:03:18,510 --> 00:03:21,210
is het kind dat de baarmoeder opent.

57
00:03:21,210 --> 00:03:25,590
De baarmoeder is gesloten totdat
er één nakomeling, dierlijk of

58
00:03:25,590 --> 00:03:27,690
menselijk, wordt geboren.

59
00:03:27,690 --> 00:03:31,290
Die eerstgeborene is degene
die de baarmoeder opent.

60
00:03:31,290 --> 00:03:33,930
De baarmoeder wordt maar één keer geopend,

61
00:03:33,930 --> 00:03:38,130
hoeveel andere kinderen er
daarna ook komen. Hij zegt:

62
00:03:38,130 --> 00:03:42,690
Alles wat bij de Israëlieten als eerste
uit de moederschoot komt, is van Mij,

63
00:03:42,690 --> 00:03:45,450
of het nu een mens of een dier is.

64
00:03:45,450 --> 00:03:46,110
En:

65
00:03:46,110 --> 00:03:51,270
Daarna zei Mozes tegen het volk:
Gedenk deze dag, waarop u uit Egypte,

66
00:03:51,270 --> 00:03:55,530
uit het slavenhuis, vertrokken bent,
want de HEERE heeft u met sterke

67
00:03:55,530 --> 00:03:57,630
hand vanhier uitgeleid.

68
00:03:57,630 --> 00:04:01,470
Daarom mag wat gezuurd
is, niet gegeten worden.

69
00:04:01,470 --> 00:04:04,530
Vandaag vertrekt u, in de maand Abib.

70
00:04:04,530 --> 00:04:06,390
Hij neemt dit dus opnieuw door:

71
00:04:06,390 --> 00:04:11,490
Het zal gebeuren, als de HEERE u gebracht
heeft in het land van de Kanaänieten,

72
00:04:11,490 --> 00:04:15,690
Hethieten, Amorieten,
Hevieten en Jebusieten,

73
00:04:15,690 --> 00:04:18,750
dat Hij uw vaderen
gezworen heeft u te geven,

74
00:04:18,750 --> 00:04:23,730
een land overvloeiend van melk en
honing, dat u dan in deze maand dit

75
00:04:23,730 --> 00:04:28,710
dienstwerk zult verrichten: Zeven
dagen moet u ongezuurde broden eten,

76
00:04:28,710 --> 00:04:33,030
en op de zevende dag zal er
een feest zijn voor de HEERE.

77
00:04:33,030 --> 00:04:36,810
Zeven dagen lang moeten er
ongezuurde broden gegeten worden.

78
00:04:36,810 --> 00:04:40,710
Wat gezuurd is, mag bij
u niet gezien worden, ja,

79
00:04:40,710 --> 00:04:44,970
geen zuurdeeg mag er in heel
uw gebied bij u gezien worden.

80
00:04:44,970 --> 00:04:48,030
En op die dag moet u uw zoon vertellen:

81
00:04:48,030 --> 00:04:52,710
Dit gebeurt om wat de HEERE voor mij
gedaan heeft, toen ik uit Egypte vertrok.

82
00:04:52,710 --> 00:04:55,950
En het moet voor u als
een teken op uw hand zijn,

83
00:04:55,950 --> 00:05:01,230
en als een herinnering tussen uw ogen,
opdat de wet van de HEERE op uw lippen is,

84
00:05:01,230 --> 00:05:05,730
want de HEERE heeft u met
sterke hand uit Egypte geleid.

85
00:05:05,730 --> 00:05:11,010
Daarom moet u deze verordening in acht
nemen op de daarvoor vastgestelde tijd,

86
00:05:11,010 --> 00:05:12,870
van jaar tot jaar.

87
00:05:12,870 --> 00:05:17,370
Dit is gewoon een herhaling van
wat er in hoofdstuk 12 stond.

88
00:05:17,370 --> 00:05:21,870
De bespreking van de eerstgeborenen die
aan de Heere worden gewijd, komt hierna,

89
00:05:21,870 --> 00:05:23,430
vanaf vers 11.

90
00:05:23,430 --> 00:05:25,950
Maar ik wil nogmaals wijzen op de rol die

91
00:05:25,950 --> 00:05:30,270
rituelen speelden in de opvoeding
van kinderen in het Joodse gezin.

92
00:05:30,270 --> 00:05:34,470
Ik ben anders ingesteld: ik
heb niet zoveel met rituelen.

93
00:05:34,470 --> 00:05:37,290
Ik ben niet erg ceremonieel ingesteld.

94
00:05:37,290 --> 00:05:41,610
Ik zeg niet dat het verkeerd is
om ceremonieel ingesteld te zijn.

95
00:05:41,610 --> 00:05:46,290
Sterker nog, soms denk ik dat er misschien
iets in mijn persoonlijkheid ontbreekt,

96
00:05:46,290 --> 00:05:50,250
omdat rituelen en ceremoniën
niets met mij doen.

97
00:05:50,250 --> 00:05:54,870
Telkens wanneer ik hoor over evangelische
mensen die de overstap maken naar de

98
00:05:54,870 --> 00:05:58,290
oosters-orthodoxe kerk of
het rooms-katholicisme,

99
00:05:58,290 --> 00:06:00,330
kan ik dat gewoon niet begrijpen.

100
00:06:00,330 --> 00:06:03,570
Niet omdat ik heel kritisch
sta tegenover die religies,

101
00:06:03,570 --> 00:06:07,410
maar omdat ik niet begrijp wat
de aantrekkingskracht ervan is.

102
00:06:07,410 --> 00:06:09,510
Al dat ritueel doet mij niets.

103
00:06:09,510 --> 00:06:12,450
Maar voor sommige mensen
doet het kennelijk wel iets,

104
00:06:12,450 --> 00:06:14,430
misschien voor de meeste mensen.

105
00:06:14,430 --> 00:06:19,170
Ik ben bereid toe te geven dat ik
de vreemde eend in de bijt ben.

106
00:06:19,170 --> 00:06:24,330
Rituelen doen mij niets, maar kennelijk
waren ze belangrijk in Gods gedachten.

107
00:06:24,330 --> 00:06:28,890
Misschien was de reden wat Hij hier steeds
noemt: de opvoeding van je kinderen.

108
00:06:28,890 --> 00:06:33,270
Het ligt in de aard van een ritueel dat
je handelingen verricht die geen enkele

109
00:06:33,270 --> 00:06:34,890
praktische waarde hebben.

110
00:06:34,890 --> 00:06:36,810
Hun waarde is symbolisch.

111
00:06:36,810 --> 00:06:39,750
Het heeft geen praktische
gezondheidswaarde om

112
00:06:39,750 --> 00:06:44,250
zeven dagen lang geen zuurdesem te eten,
vooral niet als je de rest van het jaar

113
00:06:44,250 --> 00:06:45,990
wel zuurdesem eet.

114
00:06:45,990 --> 00:06:49,590
Daar zul je geen enkel
gezondheidsvoordeel van ondervinden.

115
00:06:49,590 --> 00:06:52,650
Het biedt geen enkel
voedingskundig voordeel.

116
00:06:52,650 --> 00:06:54,450
Er is niets praktisch aan.

117
00:06:54,450 --> 00:06:56,070
Het is symbolisch.

118
00:06:56,070 --> 00:06:57,870
Het is een gedenkteken.

119
00:06:57,870 --> 00:07:03,210
En zo is het ook met heel het ritueel van
de offers, de heilige dagen van Israël,

120
00:07:03,210 --> 00:07:05,850
de sabbatsviering en al het andere.

121
00:07:05,850 --> 00:07:08,550
Alle rituelen zijn gedenktekens.

122
00:07:08,550 --> 00:07:10,170
Ze zijn symbolisch.

123
00:07:10,170 --> 00:07:12,750
Een aantal keren lezen we dat God zegt:

124
00:07:12,750 --> 00:07:17,430
Het zal gebeuren, als uw zoon
u morgen vraagt: Wat is dit?

125
00:07:17,430 --> 00:07:22,470
dat u tegen hem zult zeggen: De HEERE
heeft ons met sterke hand uit Egypte,

126
00:07:22,470 --> 00:07:24,810
uit het slavenhuis, geleid.

127
00:07:24,810 --> 00:07:29,430
Het lijkt erop dat de waarde van een
ritueel juist in zijn vreemdheid ligt.

128
00:07:29,430 --> 00:07:33,630
In zekere zin is het een
onderbreking van gewone bezigheden.

129
00:07:33,630 --> 00:07:37,710
Er worden gedragingen ingevoerd
die op zichzelf geen zin hebben,

130
00:07:37,710 --> 00:07:39,750
los van wat ze symboliseren.

131
00:07:39,750 --> 00:07:44,010
Een kind zegt niet: ‘Mama, waarom
geef je me elke ochtend ontbijt?’

132
00:07:44,010 --> 00:07:46,650
Omdat ik ’s morgens honger heb, daarom.

133
00:07:46,650 --> 00:07:49,170
Het kind hoeft zo’n vraag niet te stellen.

134
00:07:49,170 --> 00:07:54,330
Maar: ‘Waarom doen we hier aan tafel
al dit gedoe met die speciale rituelen?

135
00:07:54,330 --> 00:07:56,190
Dat hoeven we toch niet te doen?’

136
00:07:56,190 --> 00:07:59,250
Wel, we doen dat omdat het
ons aan iets herinnert.

137
00:07:59,250 --> 00:08:03,330
Geheugendeskundigen begonnen in de jaren
zeventig allerlei boeken te schrijven

138
00:08:03,330 --> 00:08:07,290
over hoe je binnen één minuut de
naam van iedereen in een kamer uit je

139
00:08:07,290 --> 00:08:08,550
hoofd kon leren.

140
00:08:08,550 --> 00:08:11,130
Ik heb die boeken gelezen
toen ik jonger was.

141
00:08:11,130 --> 00:08:14,310
Mijn geheugen is er eigenlijk
nooit beter van geworden.

142
00:08:14,310 --> 00:08:17,310
De methode die ze voorstelden
werkte niet voor mij,

143
00:08:17,310 --> 00:08:20,610
waarschijnlijk om dezelfde reden
waarom er iets in mij is dat

144
00:08:20,610 --> 00:08:23,130
rituelen niet echt weet te waarderen.

145
00:08:23,130 --> 00:08:26,790
Maar het geheugensteuntje dat
ze altijd gaven, was dat je,

146
00:08:26,790 --> 00:08:31,530
wanneer je iemands naam hoort, de klank
van die naam probeert te verbinden met

147
00:08:31,530 --> 00:08:34,290
iets aan het uiterlijk van die persoon.

148
00:08:34,290 --> 00:08:38,610
Verbind de naam in gedachten met
een opvallend beeld van die persoon.

149
00:08:38,610 --> 00:08:42,510
Stel je die persoon bijvoorbeeld
voor in een belachelijke situatie

150
00:08:42,510 --> 00:08:45,150
die je aan de klank van
de naam doet denken.

151
00:08:45,150 --> 00:08:49,050
Wanneer je de persoon later
ziet, komt dat beeld weer boven

152
00:08:49,050 --> 00:08:50,970
en herinner je je de naam.

153
00:08:50,970 --> 00:08:53,490
Dat werkt misschien voor sommige mensen.

154
00:08:53,490 --> 00:08:55,890
Mijn verstand werkt gewoon niet zo.

155
00:08:55,890 --> 00:08:59,070
Maar ze zeiden altijd
dat hoe belachelijker en

156
00:08:59,070 --> 00:09:02,310
absurder het mentale beeld is, hoe beter,

157
00:09:02,310 --> 00:09:07,110
omdat absurde en belachelijke dingen
beter in je geheugen blijven hangen.

158
00:09:07,110 --> 00:09:11,430
Het zijn de vreemde dingen die je
niet uit je gedachten kunt zetten.

159
00:09:11,430 --> 00:09:15,630
Gewone, alledaagse dingen merk
je misschien niet eens op,

160
00:09:15,630 --> 00:09:19,050
en als je ze wel opmerkt,
onthoud je ze nauwelijks.

161
00:09:19,050 --> 00:09:23,670
Maar bizarre en buitengewone dingen
blijven in je gedachten hangen.

162
00:09:23,670 --> 00:09:28,650
Ik denk dat dit de waarde van rituelen
is: je doet dingen die iets betekenen,

163
00:09:28,650 --> 00:09:32,430
maar het is niet duidelijk wat ze
betekenen totdat het wordt uitgelegd,

164
00:09:32,430 --> 00:09:34,530
en dat wekt nieuwsgierigheid op.

165
00:09:34,530 --> 00:09:37,290
Als je het eenmaal ziet en
de verbinding hebt gelegd,

166
00:09:37,290 --> 00:09:39,870
herinnert het je regelmatig aan die zaak.

167
00:09:39,870 --> 00:09:43,770
Wij die niet Joods zijn, hebben vaak
bepaalde rituelen die met andere

168
00:09:43,770 --> 00:09:47,970
feestdagen verbonden zijn,
vooral met Kerstmis of Pasen.

169
00:09:47,970 --> 00:09:52,530
Er zijn rituelen die helemaal
nergens op slaan: paaseieren zoeken,

170
00:09:52,530 --> 00:09:57,090
bomen in huis halen en versieren, maretak
en allerlei dingen die met verschillende

171
00:09:57,090 --> 00:09:59,250
feestdagen verbonden zijn geraakt.

172
00:09:59,250 --> 00:10:02,610
Eerlijk gezegd denk ik dat we
inmiddels voldoende op de hoogte zijn

173
00:10:02,610 --> 00:10:06,270
om te weten dat al die dingen
een heidense oorsprong hebben.

174
00:10:06,270 --> 00:10:08,610
De vroege kerk deed die dingen niet.

175
00:10:08,610 --> 00:10:12,330
Deze rituelen die we met
Kerstmis en Pasen in acht nemen,

176
00:10:12,330 --> 00:10:14,730
zijn geen dingen die
de Bijbel voorschrijft

177
00:10:14,730 --> 00:10:17,490
of die enige goddelijke
goedkeuring hebben.

178
00:10:17,490 --> 00:10:20,970
Aan de andere kant weet ik niet
of ze op zichzelf verkeerd zijn.

179
00:10:20,970 --> 00:10:23,430
Het feit dat ze bij
heidenen zijn ontstaan,

180
00:10:23,430 --> 00:10:27,570
betekent niet dat ze tegenwoordig
nog die heidense associaties hebben.

181
00:10:27,570 --> 00:10:28,950
Ik weet het niet.

182
00:10:28,950 --> 00:10:30,930
Die dingen interesseren me niet.

183
00:10:30,930 --> 00:10:35,730
Het enige wat ik weet, is dat het ongewoon
is om een boom in huis te halen en te

184
00:10:35,730 --> 00:10:39,510
versieren, en tegen mensen
die Kerstmis vieren zegt dat:

185
00:10:39,510 --> 00:10:41,850
‘Dit is een andere tijd van het jaar.’

186
00:10:41,850 --> 00:10:46,650
Wanneer ik het huis binnenloop en daar
een dennenboom ruik, denk ik: ‘O ja,

187
00:10:46,650 --> 00:10:48,150
het is Kerstmis.’

188
00:10:48,150 --> 00:10:49,770
Dat is het in werkelijkheid niet.

189
00:10:49,770 --> 00:10:53,130
Het is in werkelijkheid niet de
tijd waarin Jezus geboren werd,

190
00:10:53,130 --> 00:10:56,070
maar het herinnert ons aan
de geboorte van Christus,

191
00:10:56,070 --> 00:10:58,770
als dat tenminste is
waaraan het ons herinnert.

192
00:10:58,770 --> 00:11:02,970
Natuurlijk hebben veel mensen kerstbomen
zonder zelfs maar aan Jezus te denken.

193
00:11:02,970 --> 00:11:05,430
Maar als je bent opgevoed
om daaraan te denken,

194
00:11:05,430 --> 00:11:09,390
dan herinnert het ongewone van
de geur van een boom in huis

195
00:11:09,390 --> 00:11:13,050
en van dit soort dingen je
er op zijn minst aan: ‘O ja,

196
00:11:13,050 --> 00:11:16,050
hier is iets anders aan
de hand. We vieren iets.

197
00:11:16,050 --> 00:11:19,590
Er is hier iets ongewoons dat
we geacht worden te gedenken.’

198
00:11:19,590 --> 00:11:24,270
En zo waren deze rituelen, die God
werkelijk voor de Joden had ingesteld,

199
00:11:24,270 --> 00:11:27,090
bedoeld om bepaalde dingen
in hun gedachten te houden

200
00:11:27,090 --> 00:11:29,970
waarvan Hij niet wilde dat
ze die zouden vergeten.

201
00:11:29,970 --> 00:11:33,450
Het is trouwens ook interessant
wat er in vers 9 staat.

202
00:11:33,450 --> 00:11:37,530
Daarmee wordt het onderhouden van het
Feest van de Ongezuurde Broden bedoeld:

203
00:11:37,530 --> 00:11:41,850
Het zal voor jou een teken op je hand
zijn en een herinnering tussen je ogen,

204
00:11:41,850 --> 00:11:44,190
dat wil zeggen, op je voorhoofd.

205
00:11:44,190 --> 00:11:49,110
Het onderhouden van deze bijzondere
rituelen, die alleen Israël zou uitvoeren,

206
00:11:49,110 --> 00:11:51,150
was iets wat hen apart zette.

207
00:11:51,150 --> 00:11:55,770
Het was als iets wat op hun voorhoofd
of op hun hand geschreven stond.

208
00:11:55,770 --> 00:11:58,890
We kennen de hand en het
voorhoofd als iets wat

209
00:11:58,890 --> 00:12:02,610
ter sprake komt in verband met
het merkteken van het beest in

210
00:12:02,610 --> 00:12:04,350
het boek Openbaring.

211
00:12:04,350 --> 00:12:09,810
Het merkteken van het beest vereist
dat mensen óf zijn naam, óf zijn getal,

212
00:12:09,810 --> 00:12:14,790
óf zijn symbool — zijn teken — op
hun voorhoofd of hun hand hebben.

213
00:12:14,790 --> 00:12:18,810
Maar dit idee van een teken op het
voorhoofd of de hand komt eigenlijk uit

214
00:12:18,810 --> 00:12:22,950
het Oude Testament, en het is het
tegenovergestelde van het merkteken van

215
00:12:22,950 --> 00:12:26,130
het beest: het merkteken van God.

216
00:12:26,130 --> 00:12:30,570
Het teken dat je aan God toebehoort,
het teken dat Israël een bijzonder

217
00:12:30,570 --> 00:12:35,490
volk van God is, is dat zij het Feest
van de Ongezuurde Broden onderhouden.

218
00:12:35,490 --> 00:12:40,230
Later, in Deuteronomium hoofdstuk 6,
werd over het onderhouden van de hele wet

219
00:12:40,230 --> 00:12:43,770
gezegd dat het voor hen
diezelfde betekenis had.

220
00:12:43,770 --> 00:12:48,690
In Deuteronomium hoofdstuk
6, vers 6 en verder, staat:

221
00:12:48,690 --> 00:12:53,670
Deze woorden, die ik u heden
gebied, moeten in uw hart zijn.

222
00:12:53,670 --> 00:12:56,850
— opnieuw: op je voorhoofd.

223
00:12:56,850 --> 00:13:01,170
Deze geboden in het Oude Testament
vormden de basis voor bepaalde

224
00:13:01,170 --> 00:13:05,910
gebruiken die de Joden ontwikkeld hebben
en die zij nog steeds in praktijk brengen,

225
00:13:05,910 --> 00:13:09,870
tenminste de vrome
chassidische Joden in Israël.

226
00:13:09,870 --> 00:13:13,890
Dat is het gebruik van de
zogenoemde gebedsriemen.

227
00:13:13,890 --> 00:13:19,470
Een gebedsriem bestaat uit een doosje of
houdertje, misschien van leer gemaakt,

228
00:13:19,470 --> 00:13:22,230
waarin kleine stukjes
papier worden gestoken

229
00:13:22,230 --> 00:13:24,990
waarop gedeelten uit de Schrift staan.

230
00:13:24,990 --> 00:13:29,370
Die worden met een riem om het
voorhoofd gebonden, als een hoofdband,

231
00:13:29,370 --> 00:13:34,230
met die soms cilindervormige houdertjes
waarin Schriftgedeelten zitten.

232
00:13:34,230 --> 00:13:37,110
De Joden noemen die gebedsriemen.

233
00:13:37,110 --> 00:13:39,810
Of ze binden ze op hun hand of arm.

234
00:13:39,810 --> 00:13:43,530
Dat doen ze vanwege deze verzen. God zegt:

235
00:13:43,530 --> 00:13:46,950
U moet ze als een teken op uw
hand binden en ze moeten als een

236
00:13:46,950 --> 00:13:49,590
voorhoofdsband tussen uw ogen zijn.

237
00:13:49,590 --> 00:13:52,290
Dus namen de Joden dit heel letterlijk.

238
00:13:52,290 --> 00:13:57,570
Ze namen Schriftgedeelten en bonden
die op hun voorhoofd en hun handen.

239
00:13:57,570 --> 00:14:00,270
Maar ik geloof dat ze de strekking missen.

240
00:14:00,270 --> 00:14:03,810
Jezus leek ook geen enkel respect
voor dat gebruik te hebben.

241
00:14:03,810 --> 00:14:06,210
Hij maakte hen belachelijk en zei:

242
00:14:06,210 --> 00:14:09,450
Al hun werken doen zij om door
de mensen gezien te worden,

243
00:14:09,450 --> 00:14:13,710
want zij maken hun gebedsriemen breed
en de kwastjes aan hun kleren groot.

244
00:14:13,710 --> 00:14:18,150
Hij zei tegen de Farizeeën — Hij had
het over het uiterlijk vertoon van

245
00:14:18,150 --> 00:14:20,370
hun godsdienstige gedrag:

246
00:14:20,370 --> 00:14:23,010
Jullie dragen brede gebedsriemen.

247
00:14:23,010 --> 00:14:27,450
Je draagt echt grote, zodat de
mensen weten hoeveel van de wet je op

248
00:14:27,450 --> 00:14:29,490
je voorhoofd meedraagt.

249
00:14:29,490 --> 00:14:31,950
Je draagt niet van die kleine gebedsriemen

250
00:14:31,950 --> 00:14:35,130
zoals de mensen die niet zo
rechtvaardig zijn als jij.

251
00:14:35,130 --> 00:14:37,770
Jij draagt de grote gebedsriemen.

252
00:14:37,770 --> 00:14:39,510
Het is een soort grap.

253
00:14:39,510 --> 00:14:42,930
Toch deden ze het, omdat
ze dit letterlijk opvatten.

254
00:14:42,930 --> 00:14:46,590
Maar het is duidelijk dat Hij
het niet letterlijk bedoelde.

255
00:14:46,590 --> 00:14:49,050
Of misschien is het niet
voor iedereen duidelijk,

256
00:14:49,050 --> 00:14:51,150
maar dat zou het wel moeten zijn.

257
00:14:51,150 --> 00:14:55,050
Wat betekent het om het aan je
hand of je voorhoofd te binden?

258
00:14:55,050 --> 00:14:58,770
Je hand staat voor je werken,
de dingen die je doet.

259
00:14:58,770 --> 00:15:03,751
Je voorhoofd, of de plek tussen
je ogen, is waar je aandacht is —

260
00:15:03,751 --> 00:15:06,210
je verstand en je gedachten.

261
00:15:06,210 --> 00:15:12,030
Wat vlak voor je ogen is, recht voor je
hoofd, is waar je aandacht op gericht is.

262
00:15:12,030 --> 00:15:16,830
Je gedachten en je werken,
je werken en je gedachten:

263
00:15:16,830 --> 00:15:21,090
dat zijn de twee aspecten van
je leven. Wanneer God zegt:

264
00:15:21,090 --> 00:15:25,590
Ik wil dat je Mijn wetten aan je
handen bindt en ze voor je ogen draagt,

265
00:15:25,590 --> 00:15:27,150
dan is het idee:

266
00:15:27,150 --> 00:15:31,710
Ik wil dat alles wat je doet en denkt
altijd volledig door Mijn wetten wordt

267
00:15:31,710 --> 00:15:33,390
bepaald en geleid.

268
00:15:33,390 --> 00:15:34,950
Maar er is meer.

269
00:15:34,950 --> 00:15:39,690
Tenminste in de latere geschiedenis — en
ik weet niet in hoeverre dit in de tijd

270
00:15:39,690 --> 00:15:44,790
van Egypte al zo was — droegen slaven
vaak het brandmerk van hun meester.

271
00:15:44,790 --> 00:15:46,890
Het is te vergelijken met een koe

272
00:15:46,890 --> 00:15:50,190
die tegenwoordig het brandmerk
van haar eigenaar draagt,

273
00:15:50,190 --> 00:15:53,550
zodat er nooit twijfel over
kan bestaan van wie ze is.

274
00:15:53,550 --> 00:15:57,090
Slaven kregen een brandmerk op
een deel van hun lichaam dat niet

275
00:15:57,090 --> 00:16:00,450
door kleding bedekt zou worden,
zodat ze hun brandmerk niet

276
00:16:00,450 --> 00:16:02,490
gemakkelijk konden verbergen.

277
00:16:02,490 --> 00:16:08,130
Een slaaf droeg het brandmerk van zijn
meester vaak op zijn hand of voorhoofd.

278
00:16:08,130 --> 00:16:12,030
Het merkteken van iemands meester
op het voorhoofd of de hand hebben,

279
00:16:12,030 --> 00:16:15,510
was eenvoudigweg een manier
om duidelijk te maken

280
00:16:15,510 --> 00:16:17,910
wie de eigenaar van die persoon was.

281
00:16:17,910 --> 00:16:21,570
Het was duidelijk dat zij aan
deze meester toebehoorden,

282
00:16:21,570 --> 00:16:25,830
omdat het brandmerk van die meester
duidelijk op hen te zien was.

283
00:16:25,830 --> 00:16:30,870
Als je naar Openbaring hoofdstuk 13 kijkt,
is dit wat daar over het merkteken van

284
00:16:30,870 --> 00:16:32,430
het beest staat.

285
00:16:32,430 --> 00:16:36,930
Het beest is het door satan
geïnspireerde regeringssysteem.

286
00:16:36,930 --> 00:16:40,470
In Openbaring 13, vers 16, staat:

287
00:16:40,470 --> 00:16:46,410
En het maakt dat men aan allen,
kleinen en groten, rijken en armen,

288
00:16:46,410 --> 00:16:51,370
vrijen en slaven een merkteken geeft
op hun rechterhand of op hun voorhoofd,

289
00:16:51,370 --> 00:16:54,391
— dat wil zeggen, het tweede beest —

290
00:16:54,391 --> 00:16:58,590
Maar kijk naar het volgende
vers, hoofdstuk 14, vers 1:

291
00:16:58,590 --> 00:17:02,910
En ik zag, en zie, het
Lam stond op de berg Sion,

292
00:17:02,910 --> 00:17:08,250
en bij Hem honderdvierenveertigduizend
mensen met op hun voorhoofd de Naam van

293
00:17:08,250 --> 00:17:10,050
Zijn Vader geschreven.

294
00:17:10,050 --> 00:17:14,790
Nu hebben we twee groepen mensen met
verschillende namen op hun voorhoofd.

295
00:17:14,790 --> 00:17:19,590
De ene groep heeft de naam van het
beest, of het getal van zijn naam.

296
00:17:19,590 --> 00:17:23,430
Het herkenningsteken van het
beest staat op hun voorhoofd.

297
00:17:23,430 --> 00:17:27,210
De andere groep heeft Gods
Naam op hun voorhoofd.

298
00:17:27,210 --> 00:17:32,070
Ware christenen hebben niet werkelijk
Gods Naam op hun voorhoofd geschreven.

299
00:17:32,070 --> 00:17:33,510
Dit is symbolisch.

300
00:17:33,510 --> 00:17:37,530
Het hele boek Openbaring is in
symbolische beelden geschreven,

301
00:17:37,530 --> 00:17:39,510
en dit staat symbool voor iets.

302
00:17:39,510 --> 00:17:44,250
Wat hiermee wordt gezegd, is dit: in de
wereld vind je twee verschillende meesters

303
00:17:44,250 --> 00:17:46,770
en twee verschillende groepen slaven.

304
00:17:46,770 --> 00:17:49,470
Er zijn mensen die slaven van God zijn.

305
00:17:49,470 --> 00:17:53,130
Er zijn mensen die slaven van
het systeem van de duivel zijn.

306
00:17:53,130 --> 00:17:55,470
Het is alsof deze slaven de naam van hun

307
00:17:55,470 --> 00:17:58,170
meester op hun voorhoofd
getatoeëerd hebben.

308
00:17:58,170 --> 00:18:03,270
Het is alsof je in één oogopslag
kunt zien wiens dienaar iemand is.

309
00:18:03,270 --> 00:18:07,830
Als je op de markt in Rome een man zag die
een tatoeage op zijn voorhoofd of op zijn

310
00:18:07,830 --> 00:18:11,370
hand had, zag je het
brandmerk van zijn meester.

311
00:18:11,370 --> 00:18:15,990
Alleen al door te kijken kon je
gemakkelijk zien wiens slaaf hij was.

312
00:18:15,990 --> 00:18:17,910
Je hoefde het niet te vragen.

313
00:18:17,910 --> 00:18:21,630
Zo laten ook degenen die God dienen
door hun leven zichtbaar zien

314
00:18:21,630 --> 00:18:23,610
wiens dienaren zij zijn.

315
00:18:23,610 --> 00:18:26,790
Als je Gods dienaar bent, is dat te zien.

316
00:18:26,790 --> 00:18:29,850
Mensen zouden naar je moeten
kunnen kijken en zeggen:

317
00:18:29,850 --> 00:18:32,550
„Dat moet daar iemand van Gods volk zijn.”

318
00:18:32,550 --> 00:18:38,310
Hun leven, hun gedachten en hun daden
staan duidelijk in dienst van God.

319
00:18:38,310 --> 00:18:41,430
Wanneer je daarentegen
anderen ziet, zeg je:

320
00:18:41,430 --> 00:18:44,910
„Zij zijn duidelijk trouw aan
het systeem van de duivel.”

321
00:18:44,910 --> 00:18:47,670
Hun gedachten en hun
daden weerspiegelen dat.

322
00:18:47,670 --> 00:18:51,390
Met andere woorden, ik denk
niet dat het merkteken van het

323
00:18:51,390 --> 00:18:56,850
beest een letterlijk merkteken is, net
zomin als ik denk dat de Naam van de

324
00:18:56,850 --> 00:19:01,170
Vader, geschreven op de voorhoofden
van de honderdvierenveertigduizend,

325
00:19:01,170 --> 00:19:05,130
een letterlijke Naam is die op
hun voorhoofd geschreven staat.

326
00:19:05,130 --> 00:19:09,150
Ik geloof dat hiermee het
volgende idee wordt overgebracht:

327
00:19:09,150 --> 00:19:14,670
dit merkteken op hun voorhoofd beeldt
als het ware het duidelijke feit uit dat

328
00:19:14,670 --> 00:19:20,490
zij dienaren zijn van degene wiens
merkteken zij volgens de tekst dragen,

329
00:19:20,490 --> 00:19:23,910
zoals een slaaf het brandmerk
van zijn meester draagt.

330
00:19:23,910 --> 00:19:27,270
Ik weet niet of die gewoonte
ook in Egypte werd gevolgd,

331
00:19:27,270 --> 00:19:32,490
zoals later in het Romeinse
Rijk, maar je zou Exodus 13:9

332
00:19:32,490 --> 00:19:34,590
gemakkelijk in dat licht kunnen zien.

333
00:19:34,590 --> 00:19:40,050
Daar staat dat wanneer deze mensen dit
Feest van de ongezuurde broden houden:

334
00:19:40,050 --> 00:19:43,290
En het moet voor u als
een teken op uw hand zijn,

335
00:19:43,290 --> 00:19:48,450
en als een herinnering tussen uw ogen,
opdat de wet van de HEERE op uw lippen is,

336
00:19:48,450 --> 00:19:52,590
want de HEERE heeft u met
sterke hand uit Egypte geleid.

337
00:19:52,590 --> 00:19:57,030
Dat wil zeggen: het feit dat Israël
zich aan deze gebruiken houdt,

338
00:19:57,030 --> 00:20:00,510
terwijl anderen dat niet doen,
zal als het merkteken van hun

339
00:20:00,510 --> 00:20:03,930
Meester op hun voorhoofd
en op hun hand zijn.

340
00:20:03,930 --> 00:20:08,790
Hun gedrag en hun gedachten
onderscheiden zich van die van mensen die

341
00:20:08,790 --> 00:20:10,950
geen dienaren van God zijn.

342
00:20:10,950 --> 00:20:14,310
Het houden van het Feest van
de ongezuurde broden dient,

343
00:20:14,310 --> 00:20:18,510
net als later in Deuteronomium
6 het houden van de hele wet,

344
00:20:18,510 --> 00:20:21,390
als het ware merkteken van Gods dienaren.

345
00:20:21,390 --> 00:20:24,390
Exodus 13:11 zegt:

346
00:20:24,390 --> 00:20:29,850
Het zal gebeuren, als de HEERE u in het
land van de Kanaänieten gebracht heeft,

347
00:20:29,850 --> 00:20:35,010
zoals Hij u en uw vaderen gezworen
heeft, en Hij het u gegeven heeft,

348
00:20:35,010 --> 00:20:39,570
dat u alles wat de baarmoeder
opent, aan de HEERE zult afstaan.

349
00:20:39,570 --> 00:20:43,110
Ook alles wat de baarmoeder
opent van de jongen van uw vee:

350
00:20:43,110 --> 00:20:45,750
de mannetjes zullen voor de HEERE zijn.

351
00:20:45,750 --> 00:20:48,630
Maar alles wat de baarmoeder
van een ezelin opent,

352
00:20:48,630 --> 00:20:51,090
moet u vrijkopen met een lam.

353
00:20:51,090 --> 00:20:54,750
Als u het niet vrijkoopt,
moet u het de nek breken.

354
00:20:54,750 --> 00:21:00,090
Maar wat de eerstgeborenen van uw
zonen betreft, moet u allen vrijkopen.

355
00:21:00,090 --> 00:21:02,370
Wat betekent dat vrijkopen?

356
00:21:02,370 --> 00:21:05,070
Vrijkopen betekent terugkopen.

357
00:21:05,070 --> 00:21:09,450
Het idee hier is dat als je
vee hebt, of trouwens kinderen,

358
00:21:09,450 --> 00:21:14,790
het eerstgeboren mannetje van elk dier en
de eerstgeboren zoon van je gezin aan God

359
00:21:14,790 --> 00:21:16,530
moeten worden afgestaan.

360
00:21:16,530 --> 00:21:18,030
Hij heeft er recht op.

361
00:21:18,030 --> 00:21:22,110
Doordat Hij Israël heeft verlost
door hun eerstgeborenen te sparen,

362
00:21:22,110 --> 00:21:25,950
heeft God van nature recht
op die eerstgeborenen.

363
00:21:25,950 --> 00:21:29,010
Wanneer dat kind of
dat dier wordt geboren,

364
00:21:29,010 --> 00:21:31,470
sta je het daarom af aan de Heere.

365
00:21:31,470 --> 00:21:35,370
Als het een dier is zoals een
lam, een geit of een stier,

366
00:21:35,370 --> 00:21:38,430
is het gemakkelijk om te
weten wat je ermee moet doen.

367
00:21:38,430 --> 00:21:40,410
Je offert het aan de Heere.

368
00:21:40,410 --> 00:21:42,690
Zo krijgt Hij de eerstgeborene.

369
00:21:42,690 --> 00:21:44,430
Het dier wordt een offer.

370
00:21:44,430 --> 00:21:47,370
Maar een mens of een
onrein dier zoals een ezel

371
00:21:47,370 --> 00:21:49,950
kan niet aan de Heere worden geofferd.

372
00:21:49,950 --> 00:21:52,830
Je kunt geen ezel aan de Heere offeren.

373
00:21:52,830 --> 00:21:54,750
Het is een onrein dier.

374
00:21:54,750 --> 00:21:57,930
Je kunt je kinderen beslist
niet aan de Heere offeren,

375
00:21:57,930 --> 00:22:00,390
maar ze zijn hoe dan ook van de Heere.

376
00:22:00,390 --> 00:22:04,050
Dus in plaats van hen te offeren,
koop je hen vrij met een lam.

377
00:22:04,050 --> 00:22:06,390
Je hebt een eerstgeboren ezel.

378
00:22:06,390 --> 00:22:08,430
Hoe ga je die aan de Heere geven?

379
00:22:08,430 --> 00:22:12,390
Je kunt hem niet offeren, maar je
kunt een lam in zijn plaats stellen

380
00:22:12,390 --> 00:22:15,270
en in plaats daarvan het lam doden.

381
00:22:15,270 --> 00:22:17,310
Voor je kinderen doe je hetzelfde.

382
00:22:17,310 --> 00:22:20,970
Bij je kinderen heb je
maar één keus, niet twee.

383
00:22:20,970 --> 00:22:23,850
Je moet het kind met een lam vrijkopen.

384
00:22:23,850 --> 00:22:25,830
Bij een ezel hoeft dat niet.

385
00:22:25,830 --> 00:22:30,090
Het is mogelijk dat je meer dan genoeg
ezels hebt en niet genoeg lammeren,

386
00:22:30,090 --> 00:22:33,090
en dat je liever de ezel
verliest dan het lam.

387
00:22:33,090 --> 00:22:35,730
Dan dood je eenvoudigweg de ezel.

388
00:22:35,730 --> 00:22:39,450
Je doodt de ezel omdat je hem
niet aan de Heere kunt offeren,

389
00:22:39,450 --> 00:22:43,410
maar je kunt hem ook niet voor
jezelf houden, dus sterft hij.

390
00:22:43,410 --> 00:22:48,810
De eerstgeboren ezel moet óf sterven
óf door een lam worden vrijgekocht.

391
00:22:48,810 --> 00:22:53,070
Wanneer we bij Leviticus komen, zal er
uitgebreid aandacht worden besteed aan

392
00:22:53,070 --> 00:22:55,230
reine en onreine dieren.

393
00:22:55,230 --> 00:22:58,650
In het Nieuwe Testament lijkt
het duidelijk dat reine en

394
00:22:58,650 --> 00:23:03,150
onreine dieren worden gezien als een
geestelijke voorafbeelding van reine

395
00:23:03,150 --> 00:23:04,950
en onreine mensen.

396
00:23:04,950 --> 00:23:10,830
Dat wil zeggen: aan de ene kant mensen die
voor God aanvaardbaar zijn — gelovigen,

397
00:23:10,830 --> 00:23:15,090
rechtvaardige mensen — en aan de
andere kant mensen die voor God niet

398
00:23:15,090 --> 00:23:19,830
aanvaardbaar zijn, omdat ze niet
rechtvaardig zijn en niet geloven.

399
00:23:19,830 --> 00:23:26,310
De onreine dieren zijn als de ongelovigen,
en de reine dieren zijn als de gelovigen.

400
00:23:26,310 --> 00:23:30,150
Paulus behandelt het bijvoorbeeld
op die manier wanneer hij zegt:

401
00:23:30,150 --> 00:23:32,850
Vorm geen ongelijk span met ongelovigen,

402
00:23:32,850 --> 00:23:36,750
want wat heeft gerechtigheid
gemeenschappelijk met wetteloosheid,

403
00:23:36,750 --> 00:23:40,050
en welke gemeenschap is er
tussen licht en duisternis?

404
00:23:40,050 --> 00:23:44,010
Waar hij naar verwijst, is een
wet in Deuteronomium die zegt:

405
00:23:44,010 --> 00:23:47,430
U mag niet ploegen met een
rund en een ezel tegelijk.

406
00:23:47,430 --> 00:23:51,690
Je brengt een ezel en een rund
niet samen onder hetzelfde juk.

407
00:23:51,690 --> 00:23:53,950
Dat doe je niet alleen
om praktische redenen —

408
00:23:53,950 --> 00:23:57,610
en er kunnen voldoende praktische
redenen zijn om dat niet te doen —

409
00:23:57,610 --> 00:24:00,450
maar ook om symbolische redenen.

410
00:24:00,450 --> 00:24:05,430
Een ezel is een onrein dier
en een rund is een rein dier.

411
00:24:05,430 --> 00:24:08,250
Je spant ze niet samen onder één juk.

412
00:24:08,250 --> 00:24:11,550
Paulus zegt dus dat jij
jezelf, als christen,

413
00:24:11,550 --> 00:24:16,290
niet samen onder één juk moet
brengen met een onreine ongelovige.

414
00:24:16,290 --> 00:24:21,090
Het beeld waarin het onreine dier
niet samen met het reine dier onder

415
00:24:21,090 --> 00:24:26,670
één juk wordt gebracht, beeldt uit dat
een christen en een niet-christen niet

416
00:24:26,670 --> 00:24:29,850
onder een ongelijk juk
moeten worden samengebracht.

417
00:24:29,850 --> 00:24:34,470
Toen Petrus in Joppe op het dak
was, gaf God hem een visioen van

418
00:24:34,470 --> 00:24:36,000
onreine dieren en zei:

419
00:24:36,000 --> 00:24:41,670
En er kwam een stem tot hem:
Sta op, Petrus, slacht en eet!

420
00:24:41,670 --> 00:24:45,930
Met andere woorden: aanvaard
deze onreine dieren.

421
00:24:45,930 --> 00:24:48,090
Dat heb je nog nooit eerder gedaan.

422
00:24:48,090 --> 00:24:49,770
Toen Petrus zei:

423
00:24:49,770 --> 00:24:55,110
Maar Petrus zei: Beslist niet, Heere,
want ik heb nooit iets gegeten wat

424
00:24:55,110 --> 00:24:57,210
onheilig of onrein is.

425
00:24:57,210 --> 00:24:58,350
zei God:

426
00:24:58,350 --> 00:25:04,050
En er kwam opnieuw, voor de tweede keer,
een stem tot hem: Wat God gereinigd heeft,

427
00:25:04,050 --> 00:25:06,570
mag u niet voor onheilig houden!

428
00:25:06,570 --> 00:25:09,450
Hij vroeg zich af: ‘Waar gaat dat over?’

429
00:25:09,450 --> 00:25:12,810
Toen kwam hij erachter dat
het over de heidenen ging.

430
00:25:12,810 --> 00:25:15,870
Hij beschouwde de heidenen
namelijk als onrein,

431
00:25:15,870 --> 00:25:19,530
en hij werd geroepen om naar het
huis van een heiden, Cornelius,

432
00:25:19,530 --> 00:25:22,650
te gaan en die heidenen in
de gemeente op te nemen.

433
00:25:22,650 --> 00:25:25,650
De heidenen waren dus als onreine dieren.

434
00:25:25,650 --> 00:25:29,970
Vanuit het standpunt van de Joden
waren de Joden als reine dieren.

435
00:25:29,970 --> 00:25:33,210
Ik heb eerder, toen we
het over Jesaja 11 hadden,

436
00:25:33,210 --> 00:25:36,930
gezegd dat de wolf en het
lam die samen neerliggen,

437
00:25:36,930 --> 00:25:41,070
en het rund en de luipaard of wat
het ook was die samen neerliggen,

438
00:25:41,070 --> 00:25:44,670
een beeld waren van heidenen en Joden:

439
00:25:44,670 --> 00:25:49,530
onreine roofdieren die samen
met reine huisdieren neerliggen.

440
00:25:49,530 --> 00:25:52,950
In de Bijbel komt het vaak voor
dat dieren mensen voorstellen,

441
00:25:52,950 --> 00:25:57,210
en vooral dat onreine dieren
zondige mensen voorstellen.

442
00:25:57,210 --> 00:25:59,070
Hier is dus een ezel.

443
00:25:59,070 --> 00:26:02,190
Het is als het ware een zondig mens.

444
00:26:02,190 --> 00:26:06,390
Hij stelt een zondig mens
voor, en God heeft er recht op.

445
00:26:06,390 --> 00:26:10,830
Hij moet sterven, of er moet in
zijn plaats een lam worden geofferd.

446
00:26:10,830 --> 00:26:14,310
Dat is natuurlijk een beeld
van onze eigen verlossing.

447
00:26:14,310 --> 00:26:20,490
Wij worden als ezels geboren: onrein,
met het oordeel en de dood voor ons,

448
00:26:20,490 --> 00:26:22,710
het loon van onze zonde.

449
00:26:22,710 --> 00:26:25,950
Maar als Jezus het Lam van God is en Hij

450
00:26:25,950 --> 00:26:29,310
door Zijn plaatsvervangende
dood onze plaats inneemt,

451
00:26:29,310 --> 00:26:32,310
hoeft onze nek niet gebroken te worden.

452
00:26:32,310 --> 00:26:34,230
Wij kunnen worden verlost.

453
00:26:34,230 --> 00:26:35,790
Dat is hier het beeld.

454
00:26:35,790 --> 00:26:39,390
Je hebt een eerstgeboren dier
dat niet geofferd kan worden.

455
00:26:39,390 --> 00:26:42,450
Het moet sterven of het
moet worden verlost.

456
00:26:42,450 --> 00:26:45,570
Maar je eerstgeboren
kind kun je niet doden.

457
00:26:45,570 --> 00:26:48,390
Je kunt de nek van je kind niet breken.

458
00:26:48,390 --> 00:26:51,990
Het verlossen is dus de enige
mogelijkheid die je hebt.

459
00:26:51,990 --> 00:26:55,950
Je moet er een lam voor offeren, want dat
komt in de plaats van het offeren van je

460
00:26:55,950 --> 00:26:57,690
kind aan de Heere.

461
00:26:57,690 --> 00:26:59,430
In vers 14 staat:

462
00:26:59,430 --> 00:27:04,290
Het zal gebeuren, als uw zoon
u morgen vraagt: Wat is dit?

463
00:27:04,290 --> 00:27:09,630
dat u tegen hem zult zeggen: De HEERE
heeft ons met sterke hand uit Egypte,

464
00:27:09,630 --> 00:27:11,910
uit het slavenhuis, geleid.

465
00:27:11,910 --> 00:27:16,170
Want toen de farao zich verhardde
en weigerde ons te laten gaan,

466
00:27:16,170 --> 00:27:21,810
gebeurde het dat de HEERE alle
eerstgeborenen in het land Egypte doodde,

467
00:27:21,810 --> 00:27:26,490
van de eerstgeborene van de mens tot
de eerstgeborene van het vee toe.

468
00:27:26,490 --> 00:27:31,050
Daarom offer ik aan de HEERE de mannetjes
van alles wat de baarmoeder opent,

469
00:27:31,050 --> 00:27:34,290
maar alle eerstgeborenen
van mijn zonen koop ik vrij.

470
00:27:34,290 --> 00:27:37,890
Met andere woorden, dit
wordt opnieuw een leermoment.

471
00:27:37,890 --> 00:27:42,270
Je voert deze rituelen uit en je
kind zegt: ‘Ik begrijp het niet.

472
00:27:42,270 --> 00:27:43,650
Waarom doen we dit?

473
00:27:43,650 --> 00:27:45,510
Het lijkt niet nodig te zijn.

474
00:27:45,510 --> 00:27:47,610
Het lijkt niet bijzonder logisch.

475
00:27:47,610 --> 00:27:49,470
Wat is hiervan de bedoeling?’

476
00:27:49,470 --> 00:27:54,450
De vader zegt: ‘Nou, ik ben blij dat
je het vraagt. Daarom doen we het.

477
00:27:54,450 --> 00:27:57,030
We doen het zodat jij het zou vragen.

478
00:27:57,030 --> 00:28:01,050
We doen het zodat ik dit als
leermoment voor je kan gebruiken.

479
00:28:01,050 --> 00:28:03,090
Nu ben je nieuwsgierig.’

480
00:28:03,090 --> 00:28:07,350
Als je ooit lesgeeft, zul je merken
dat je iemand het beste iets kunt leren

481
00:28:07,350 --> 00:28:09,630
wanneer diegene nieuwsgierig is.

482
00:28:09,630 --> 00:28:13,470
Het is alsof zijn nieuwsgierigheid
een vacuüm in zijn hoofd schept

483
00:28:13,470 --> 00:28:17,490
dat jij kunt vullen met wat je
weet, met wat je hem wilt vertellen.

484
00:28:17,490 --> 00:28:22,170
Als mensen niet nieuwsgierig zijn, kun je
hun de interessantste dingen vertellen,

485
00:28:22,170 --> 00:28:24,030
maar dan blijft het niet hangen.

486
00:28:24,030 --> 00:28:27,630
Veel van Jezus’ onderwijs werd
gegeven als antwoord op vragen

487
00:28:27,630 --> 00:28:29,610
die de discipelen stelden.

488
00:28:29,610 --> 00:28:32,790
Soms stelde Hij, voordat
Hij onderwijs gaf,

489
00:28:32,790 --> 00:28:35,790
een sturende vraag die
ze niet konden begrijpen.

490
00:28:35,790 --> 00:28:39,990
En wanneer ze vervolgens nieuwsgierig
waren, gaf Hij hun onderwijs.

491
00:28:39,990 --> 00:28:43,350
Hij wist dat er momenten zijn
waarop mensen iets goed kunnen leren

492
00:28:43,350 --> 00:28:45,090
en momenten waarop dat niet zo is.

493
00:28:45,090 --> 00:28:48,930
Het beste leermoment is wanneer
er nieuwsgierigheid is en

494
00:28:48,930 --> 00:28:51,030
een verlangen om iets te weten.

495
00:28:51,030 --> 00:28:54,330
Deze rituelen zorgden dus
voor zulke leermomenten.

496
00:28:54,330 --> 00:28:59,670
Je offert dit lam voor deze ezel, en je
zoon zegt: ‘Waarom hebben we dat gedaan?’

497
00:28:59,670 --> 00:29:03,210
Nou, we deden dat zodat
jij het zou vragen.

498
00:29:03,210 --> 00:29:06,690
We deden dat zodat jij
nieuwsgierig zou worden.

499
00:29:06,690 --> 00:29:11,250
We deden dat zodat ik je kon
vertellen wat ik je nu ga vertellen.

500
00:29:11,250 --> 00:29:15,570
Het herinnert ons aan iets wat God
voor ons heeft gedaan en waarvan ik wil

501
00:29:15,570 --> 00:29:17,130
dat jij het weet.

502
00:29:17,130 --> 00:29:19,950
En zo geldt van al deze rituelen:

503
00:29:19,950 --> 00:29:24,810
Dit zal tot een teken zijn op uw
hand en tot een band tussen uw ogen,

504
00:29:24,810 --> 00:29:28,650
want de HEERE heeft ons met
sterke hand uit Egypte geleid.

505
00:29:28,650 --> 00:29:31,710
Nu terug naar het verhaal, vers 17:

506
00:29:31,710 --> 00:29:35,970
Toen de farao het volk had laten
gaan, is het gebeurd dat God hen niet

507
00:29:35,970 --> 00:29:40,290
leidde langs de weg door het land van
de Filistijnen, hoewel dat korter was.

508
00:29:40,290 --> 00:29:44,970
Want God zei: Anders zal het het
volk berouwen bij het zien van oorlog

509
00:29:44,970 --> 00:29:47,310
en wil het naar Egypte terugkeren.

510
00:29:47,310 --> 00:29:48,630
God zei:

511
00:29:48,630 --> 00:29:51,510
Anders bedenkt het volk zich
misschien als het oorlog ziet

512
00:29:51,510 --> 00:29:53,730
en keert het terug naar Egypte.

513
00:29:53,730 --> 00:29:58,950
Daarom leidde God het volk om, langs de
weg door de woestijn naar de Schelfzee.

514
00:29:58,950 --> 00:30:02,490
In slagorde trokken de
Israëlieten uit het land Egypte.

515
00:30:02,490 --> 00:30:07,290
Het land van de Filistijnen lag aan de
meest rechtstreekse route naar Kanaän.

516
00:30:07,290 --> 00:30:11,310
Als je op een kaart kijkt — de meeste
mensen hebben achter in hun Bijbel kaarten

517
00:30:11,310 --> 00:30:13,770
waarop het gebied staat — zie je dat ze,

518
00:30:13,770 --> 00:30:17,910
toen ze uit het noordoosten van
Egypte kwamen, uit de Nijldelta,

519
00:30:17,910 --> 00:30:20,310
eigenlijk niet erg ver van Kanaän waren.

520
00:30:20,310 --> 00:30:22,590
Als ze gewoon naar het
noorden waren gegaan

521
00:30:22,590 --> 00:30:26,430
en langs de Middellandse Zee in
oostelijke richting waren getrokken,

522
00:30:26,430 --> 00:30:31,830
hadden ze de kust kunnen volgen en in
vrij korte tijd Kanaän kunnen binnengaan,

523
00:30:31,830 --> 00:30:33,570
in slechts enkele dagen.

524
00:30:33,570 --> 00:30:35,910
Dat zou de kortere route zijn geweest.

525
00:30:35,910 --> 00:30:40,410
Het probleem was dat ze dan door het land
van de Filistijnen hadden moeten trekken.

526
00:30:40,410 --> 00:30:44,430
En bovendien hadden de Egyptenaren
ook troepen gelegerd in de gebieden

527
00:30:44,430 --> 00:30:45,930
van de Filistijnen.

528
00:30:45,930 --> 00:30:50,190
Als God hen langs die weg had geleid,
hadden ze waarschijnlijk moeten vechten.

529
00:30:50,190 --> 00:30:54,030
God wist dat het geloof van deze
mensen nog niet erg sterk was.

530
00:30:54,030 --> 00:30:58,710
Hij dacht dat ze, als ze oorlog
zagen, zouden zeggen: ‘O,

531
00:30:58,710 --> 00:31:00,450
hier hadden we niet op gerekend.

532
00:31:00,450 --> 00:31:03,870
Hiervoor hebben we niet
getekend. We gaan terug.

533
00:31:03,870 --> 00:31:05,430
We geven ons over.

534
00:31:05,430 --> 00:31:07,410
We willen niet gedood worden.’

535
00:31:07,410 --> 00:31:09,930
Ze waren tenslotte nog niet eens bewapend.

536
00:31:09,930 --> 00:31:14,430
Maar bovendien vond Hij dat ze nog
onvolwassen waren in hun geloof.

537
00:31:14,430 --> 00:31:18,810
Dat hadden ze duidelijk genoeg laten
zien, en ze zullen het opnieuw laten zien.

538
00:31:18,810 --> 00:31:22,770
Er zal echter een tijd komen
waarin ze oorlogen zullen voeren.

539
00:31:22,770 --> 00:31:26,430
God zal hen het land Kanaän
laten binnengaan en alle

540
00:31:26,430 --> 00:31:28,710
stadstaten die daar
liggen laten veroveren,

541
00:31:28,710 --> 00:31:31,590
maar eerst moeten ze
leren God te vertrouwen.

542
00:31:31,590 --> 00:31:33,630
Ze zijn er nog niet klaar voor.

543
00:31:33,630 --> 00:31:36,450
Daarom neemt Hij hen niet
mee langs de kortste route,

544
00:31:36,450 --> 00:31:39,570
waarmee ze er binnen enkele
dagen zouden zijn gekomen.

545
00:31:39,570 --> 00:31:44,790
In plaats daarvan neemt Hij hen mee langs
een route die een wat grotere omweg vormt.

546
00:31:44,790 --> 00:31:47,190
Wanneer ze uiteindelijk
het land binnengaan,

547
00:31:47,190 --> 00:31:49,650
zullen ze het niet vanuit
het zuiden binnengaan,

548
00:31:49,650 --> 00:31:53,790
zoals ze vanzelfsprekend zouden
doen als ze de kortste route namen.

549
00:31:53,790 --> 00:31:56,250
Ze zullen het vanuit
het oosten binnengaan.

550
00:31:56,250 --> 00:31:59,670
Ze zullen zelfs de Jordaan moeten
oversteken om binnen te komen.

551
00:31:59,670 --> 00:32:04,470
Dat zou niet nodig zijn als ze vanuit
het zuiden via de kortste route kwamen.

552
00:32:04,470 --> 00:32:06,450
Maar dan zouden ze de Filistijnen

553
00:32:06,450 --> 00:32:09,570
en waarschijnlijk ook het
Egyptische leger tegenkomen,

554
00:32:09,570 --> 00:32:13,710
en God rekent er eenvoudigweg
niet op dat ze dat aankunnen.

555
00:32:13,710 --> 00:32:17,670
Bedenk dat er in 1 Korinthe 10:13 staat:

556
00:32:17,670 --> 00:32:21,270
Meer dan een menselijke
verzoeking is u niet overkomen.

557
00:32:21,270 --> 00:32:26,670
En God is getrouw: Hij zal niet toelaten
dat u verzocht wordt boven wat u aankunt,

558
00:32:26,670 --> 00:32:31,290
maar Hij zal met de verzoeking ook de
uitkomst geven om die te kunnen doorstaan.

559
00:32:31,290 --> 00:32:34,530
Hij kende de grenzen van
hun geloof en Hij dacht:

560
00:32:34,530 --> 00:32:37,590
‘Ik denk dat ze waarschijnlijk
naar Egypte zullen terugkeren

561
00:32:37,590 --> 00:32:39,690
als Ik hen langs die weg meeneem.

562
00:32:39,690 --> 00:32:43,290
Het is voor deze mensen nog te
vroeg om oorlogen te voeren,

563
00:32:43,290 --> 00:32:46,290
en ze hebben dat soort
moed en geloof nog niet.’

564
00:32:46,290 --> 00:32:51,450
Daarom neemt Hij hen mee langs een andere
route, in de richting van de Rode Zee.

565
00:32:51,450 --> 00:32:54,630
Die voert meer rechtstreeks
naar het oosten en het zuiden,

566
00:32:54,630 --> 00:32:56,370
weg van het beloofde land.

567
00:32:56,370 --> 00:32:59,130
Een groot deel van de
richting waarin ze trokken,

568
00:32:59,130 --> 00:33:02,310
werd waarschijnlijk bepaald door
de gebruikelijke handelsroutes,

569
00:33:02,310 --> 00:33:06,870
want een groot deel van het
Sinaï-schiereiland is bergachtig.

570
00:33:06,870 --> 00:33:10,290
Als je met veel vee, kleine
kinderen en vrouwen reist,

571
00:33:10,290 --> 00:33:12,270
wil je niet aan bergbeklimmen beginnen.

572
00:33:12,270 --> 00:33:16,530
Ik denk dat wij ons tegenwoordig,
met onze moderne wegen,

573
00:33:16,530 --> 00:33:20,310
nauwelijks kunnen voorstellen wat
voor hindernissen bergen vroeger

574
00:33:20,310 --> 00:33:22,230
voor reizigers vormden.

575
00:33:22,230 --> 00:33:28,170
In de Bijbel vormde een berg vaak
eenvoudigweg een hindernis voor reizigers.

576
00:33:28,170 --> 00:33:32,730
Soms is een berg in de symbolische
passages van de profeten eenvoudigweg

577
00:33:32,730 --> 00:33:36,510
een hindernis, iets waar je
niet overheen kunt komen.

578
00:33:36,510 --> 00:33:41,130
Je kunt er wel overheen komen, maar het
was heel moeilijk om hem te beklimmen.

579
00:33:41,130 --> 00:33:45,750
Tegenwoordig kunnen we dwars door het
land over enorme bergketens rijden

580
00:33:45,750 --> 00:33:47,850
zonder snelheid te minderen.

581
00:33:47,850 --> 00:33:51,870
We kunnen met minstens zestig mijl
per uur over de bergen rijden.

582
00:33:51,870 --> 00:33:54,930
We hebben verharde wegen
en dat soort dingen.

583
00:33:54,930 --> 00:33:56,490
Die hadden ze toen niet.

584
00:33:56,490 --> 00:33:59,250
Ze hadden geen machines
om bergen te verzetten

585
00:33:59,250 --> 00:34:01,890
en er gladde paden doorheen aan te leggen.

586
00:34:01,890 --> 00:34:05,310
Met kleine kinderen bergen
beklimmen is moeilijk.

587
00:34:05,310 --> 00:34:09,630
Zelfs als je alleen bergen beklimt,
zoals sommige mensen in het weekend doen,

588
00:34:09,630 --> 00:34:14,070
ga je eropuit naar een plek waar
geen verharde weg over de berg loopt.

589
00:34:14,070 --> 00:34:17,370
Je beklimt een berg in zijn
natuurlijke toestand en

590
00:34:17,370 --> 00:34:19,470
merkt dat het vermoeiend wordt.

591
00:34:19,470 --> 00:34:25,230
Als je schapen, geiten, koeien, kinderen
en vrouwen bij je hebt en je probeert over

592
00:34:25,230 --> 00:34:29,130
die bergen heen te komen,
zal dat echt niet goed gaan.

593
00:34:29,130 --> 00:34:34,050
Ze moesten dus de handelsroutes volgen,
waar al wegen liepen die gebruikt werden.

594
00:34:34,050 --> 00:34:38,190
Dat betekende dat er grenzen waren aan
het aantal routes dat ze konden nemen.

595
00:34:38,190 --> 00:34:40,890
Kaarten van de uittocht
uit Egypte geven niet

596
00:34:40,890 --> 00:34:45,030
noodzakelijk een betrouwbare route
weer, maar ze kunnen wel laten zien

597
00:34:45,030 --> 00:34:47,730
waar de belangrijkste
handelsroutes liepen.

598
00:34:47,730 --> 00:34:53,790
De voornaamste Arabische handelsroute
liep dwars over het Sinaï-schiereiland.

599
00:34:53,790 --> 00:34:56,550
Ze moesten dat schiereiland oversteken.

600
00:34:56,550 --> 00:34:59,190
Ze hadden dus de weg van de
Filistijnen kunnen nemen,

601
00:34:59,190 --> 00:35:01,410
maar dat was niet wat God wilde.

602
00:35:01,410 --> 00:35:05,610
Daarom leidde Hij hen verder weg, naar
een gebied waar minder mensen woonden

603
00:35:05,610 --> 00:35:09,570
en waar ze onderweg minder
vijandige volken zouden tegenkomen.

604
00:35:09,570 --> 00:35:13,650
Hij deed dat omdat ze nog niet klaar
waren voor het soort conflicten

605
00:35:13,650 --> 00:35:18,510
waarvoor Hij hen later zou inzetten, nadat
Hij hen verder had onderwezen in wat het

606
00:35:18,510 --> 00:35:21,090
betekent om op God te vertrouwen.

607
00:35:21,090 --> 00:35:24,930
Van veel steden waarover we
zullen lezen dat ze erheen gingen,

608
00:35:24,930 --> 00:35:28,650
is zo goed als onbekend
welke plaatsen het waren.

609
00:35:28,650 --> 00:35:32,850
Dit is zeer oude geschiedenis, en we
hebben het over een woestijngebied

610
00:35:32,850 --> 00:35:37,350
waar het zand van de tijd het aanzien
van de streek door de eeuwen heen

611
00:35:37,350 --> 00:35:39,330
vele malen heeft veranderd.

612
00:35:39,330 --> 00:35:42,810
Veel plaatsen die als hun
legerplaatsen worden genoemd,

613
00:35:42,810 --> 00:35:47,910
kunnen tegenwoordig eenvoudigweg niet met
enige zekerheid worden geïdentificeerd.

614
00:35:47,910 --> 00:35:52,290
Daarom kunnen we niet met zekerheid
zeggen welke route ze namen.

615
00:35:52,290 --> 00:35:54,750
Eén mogelijkheid is dat ze een vrij

616
00:35:54,750 --> 00:36:00,090
rechte route over het schiereiland namen
en vervolgens naar het zuiden afbogen

617
00:36:00,090 --> 00:36:03,450
toen ze in de buurt van
de Golf van Akaba kwamen.

618
00:36:03,450 --> 00:36:06,150
Dat lijkt mij een redelijke suggestie.

619
00:36:06,150 --> 00:36:11,310
Op veel kaarten in onze Bijbels zie je hen
rechtstreeks naar het zuiden gaan zodra ze

620
00:36:11,310 --> 00:36:12,810
op het schiereiland zijn.

621
00:36:12,810 --> 00:36:17,010
Ze trekken langs de Golf van Suez
en volgen die naar het zuiden.

622
00:36:17,010 --> 00:36:21,450
Maar dat komt doordat men de berg
Sinaï traditioneel daar beneden,

623
00:36:21,450 --> 00:36:24,570
aan de punt van het
schiereiland, situeert.

624
00:36:24,570 --> 00:36:27,270
En zo zouden ze daar zijn gekomen.

625
00:36:27,270 --> 00:36:31,711
Als we de traditionele locatie van
de berg Sinaï niet aanvaarden —

626
00:36:31,711 --> 00:36:35,851
en er zijn redenen om eraan te
twijfelen dat dit de juiste locatie is —

627
00:36:35,851 --> 00:36:39,270
dan weet ik niet of er enige
reden is om hen überhaupt

628
00:36:39,270 --> 00:36:41,550
zo ver naar het zuiden te laten gaan.

629
00:36:41,550 --> 00:36:43,530
We zullen over hun route lezen,

630
00:36:43,530 --> 00:36:46,530
maar volgens mij kunnen de
herkenningspunten langs die route

631
00:36:46,530 --> 00:36:49,830
waarschijnlijk niet met
zekerheid worden geïdentificeerd.

632
00:36:49,830 --> 00:36:55,110
Daarom berust de precieze route die ze
namen tot op zekere hoogte op gissingen.

633
00:36:55,110 --> 00:36:57,030
Nu vers 19:

634
00:36:57,030 --> 00:37:00,150
En Mozes nam de beenderen
van Jozef met zich mee,

635
00:37:00,150 --> 00:37:05,370
want die had de zonen van Israël
plechtig een eed laten zweren, en gezegd:

636
00:37:05,370 --> 00:37:09,570
God zal zeker naar jullie omzien, en dan
moeten jullie mijn beenderen hiervandaan

637
00:37:09,570 --> 00:37:11,190
met jullie meevoeren.

638
00:37:11,190 --> 00:37:15,450
Dit is nog een aanwijzing in Exodus
dat de lezers geacht werden bekend te

639
00:37:15,450 --> 00:37:17,130
zijn met Genesis.

640
00:37:17,130 --> 00:37:20,610
Dit is de laatste afspraak
aan het einde van Genesis die

641
00:37:20,610 --> 00:37:23,130
Jozef maakte toen hij stervende was.

642
00:37:23,130 --> 00:37:27,570
Hij liet zijn broeders zweren dat ze
hem mee zouden nemen wanneer ze naar het

643
00:37:27,570 --> 00:37:30,690
Beloofde Land gingen, ook al was hij dood.

644
00:37:30,690 --> 00:37:32,970
Ze houden zich dus aan de eed.

645
00:37:32,970 --> 00:37:35,730
Frank heeft iets geopperd
wat aannemelijk lijkt.

646
00:37:35,730 --> 00:37:40,171
Toen ze de beenderen van Jozef meenamen,
waar die dan ook bewaard werden —

647
00:37:40,171 --> 00:37:42,510
misschien werden ze in
een koninklijk archief

648
00:37:42,510 --> 00:37:47,370
of een koninklijk mausoleum bewaard — zou
Mozes toegang hebben tot alles wat hij

649
00:37:47,370 --> 00:37:52,950
wilde, aangezien de farao op dat moment
zeer bereidwillig instemde met alles wat

650
00:37:52,950 --> 00:37:54,450
Mozes wilde doen.

651
00:37:54,450 --> 00:37:58,650
Hij ging naar de plaats waar de beenderen
van Jozef zich naar men wist bevonden,

652
00:37:58,650 --> 00:37:59,790
en ze haalden ze op.

653
00:37:59,790 --> 00:38:03,690
Frank heeft geopperd dat de verschillende
documenten die de basis vormden voor het

654
00:38:03,690 --> 00:38:08,850
boek Genesis — weet je nog dat we het over
al die toledots in Genesis hebben gehad?

655
00:38:08,850 --> 00:38:14,070
Er zijn afzonderlijke documenten die
kennelijk los van elkaar geschreven zijn,

656
00:38:14,070 --> 00:38:18,091
misschien door verschillende personen
die in het boek Genesis voorkomen —

657
00:38:18,091 --> 00:38:22,410
wellicht in dezelfde kist als de
beenderen van Jozef bewaard werden.

658
00:38:22,410 --> 00:38:27,270
Samen zouden ze deze heilige verzameling
van Israëls relikwieën vormen,

659
00:38:27,270 --> 00:38:29,070
van belangrijke zaken.

660
00:38:29,070 --> 00:38:33,690
Het kan zijn dat Mozes, toen ze
de beenderen van Jozef ophaalden,

661
00:38:33,690 --> 00:38:37,890
samen daarmee ook de boekrollen ontving
met deze verschillende toledots,

662
00:38:37,890 --> 00:38:40,530
die het boek Genesis zijn geworden.

663
00:38:40,530 --> 00:38:44,070
We weten dat Mozes ze op enig
moment in zijn bezit had,

664
00:38:44,070 --> 00:38:46,590
of dat lijkt in elk geval zo te zijn.

665
00:38:46,590 --> 00:38:48,570
Dat is de beste theorie.

666
00:38:48,570 --> 00:38:50,730
Frank kan daar dus gelijk in hebben.

667
00:38:50,730 --> 00:38:53,370
Het lijkt mij realistisch dat die zaken

668
00:38:53,370 --> 00:38:56,250
samen met de beenderen
van Jozef meegingen.

669
00:38:56,250 --> 00:39:00,690
Zo braken zij op uit Sukkoth en
sloegen hun kamp op in Etham,

670
00:39:00,690 --> 00:39:02,790
aan de rand van de woestijn.

671
00:39:02,790 --> 00:39:07,590
Trouwens, Sukkoth is niet hetzelfde
Sukkot, dat hutten betekent,

672
00:39:07,590 --> 00:39:10,110
waar Jakob in het Beloofde Land woonde.

673
00:39:10,110 --> 00:39:12,210
Dit is een ander Sukkoth.

674
00:39:12,210 --> 00:39:17,610
De HEERE ging vóór hen uit, overdag in
een wolkkolom om hun de weg te wijzen,

675
00:39:17,610 --> 00:39:20,610
en 's nachts in een vuurkolom
om hun licht te geven,

676
00:39:20,610 --> 00:39:23,310
zodat zij dag en nacht
verder konden trekken.

677
00:39:23,310 --> 00:39:27,510
Hij nam de wolkkolom overdag en de
vuurkolom in de nacht niet weg voor de

678
00:39:27,510 --> 00:39:29,070
aanblik van het volk.

679
00:39:29,070 --> 00:39:32,190
Kennelijk was dit één enkele
zuil die er altijd was,

680
00:39:32,190 --> 00:39:33,990
en ’s nachts gloeide die van vuur.

681
00:39:33,990 --> 00:39:37,110
Het kan zijn dat er voortdurend
vuur in de wolk was,

682
00:39:37,110 --> 00:39:41,490
maar dat ze overdag door het daglicht
de gloed niet zo goed konden zien.

683
00:39:41,490 --> 00:39:44,490
Ze zagen alleen de wolk
die het vuur bedekte.

684
00:39:44,490 --> 00:39:48,150
Maar deze zuil wordt later de
Engel van de Heere genoemd.

685
00:39:48,150 --> 00:39:52,230
Dat wil zeggen: God
bevindt Zich in deze wolk.

686
00:39:52,230 --> 00:39:57,330
De Joden van latere generaties
noemden dit de Shekinahheerlijkheid.

687
00:39:57,330 --> 00:40:01,050
Ik weet zeker dat je het woord
Shekinah weleens hebt gehoord,

688
00:40:01,050 --> 00:40:03,270
maar je hebt het niet
in de Schrift gevonden,

689
00:40:03,270 --> 00:40:06,570
omdat de Bijbel de term
Shekinah niet gebruikt.

690
00:40:06,570 --> 00:40:09,870
Het is een term die uit de
Joodse traditie afkomstig is,

691
00:40:09,870 --> 00:40:12,930
maar er is geen reden om
er bezwaar tegen te maken.

692
00:40:12,930 --> 00:40:17,910
Het is eenvoudigweg de benaming voor deze
zichtbaar geworden heerlijkheid van God.

693
00:40:17,910 --> 00:40:22,650
Die leidde hen als een wolk door de
woestijn en als een vuur in de nacht.

694
00:40:22,650 --> 00:40:27,030
Later rustte die boven het verzoendeksel
in het heilige der heiligen

695
00:40:27,030 --> 00:40:29,370
en vervulde die de tabernakel.

696
00:40:29,370 --> 00:40:34,590
Dit is de heerlijkheid van de Shekinah,
zoals die soms wordt genoemd, hoewel dat,

697
00:40:34,590 --> 00:40:37,770
nogmaals, geen woord is
dat uit de Schrift komt.

698
00:40:37,770 --> 00:40:40,770
Maar dit is de eerste keer
dat we over de wolk lezen,

699
00:40:40,770 --> 00:40:43,170
en we zullen er nog meer over lezen.

700
00:40:43,170 --> 00:40:47,010
Aan het einde van het boek Exodus
wordt ons verteld dat de Shekinah

701
00:40:47,010 --> 00:40:48,810
de tabernakel vulde.

702
00:40:48,810 --> 00:40:53,130
Later zullen we lezen dat de Shekinah,
nadat de tabernakel was gebouwd,

703
00:40:53,130 --> 00:40:55,830
zou komen en zich zou verplaatsen.

704
00:40:55,830 --> 00:41:00,570
Telkens wanneer die zich verplaatste,
moesten de Israëlieten hun kamp opbreken,

705
00:41:00,570 --> 00:41:05,370
de tabernakel afbreken, hem op
wagens zetten en de wolk volgen naar

706
00:41:05,370 --> 00:41:06,390
de volgende plek.

707
00:41:06,390 --> 00:41:09,810
Ze bleven verder trekken
totdat de wolk stilhield.

708
00:41:09,810 --> 00:41:13,770
Dan zeiden ze: „Goed, hier
slaan we ons kamp op.”

709
00:41:13,770 --> 00:41:17,550
Ze richtten op die plek het
kamp, de tabernakel en alles op,

710
00:41:17,550 --> 00:41:19,890
totdat de wolk zich weer verplaatste.

711
00:41:19,890 --> 00:41:23,910
De wolk kon de volgende dag of
de volgende week verder trekken,

712
00:41:23,910 --> 00:41:26,610
of misschien bleef hij daar maandenlang.

713
00:41:26,610 --> 00:41:30,690
Voor het grootste deel weten we niet
hoelang ze in elk kamp verbleven.

714
00:41:30,690 --> 00:41:34,170
Er waren blijkbaar 42
verschillende kampplaatsen

715
00:41:34,170 --> 00:41:38,910
tijdens hun reizen door de woestijn
die in het boek Numeri worden opgesomd.

716
00:41:38,910 --> 00:41:42,030
Misschien brachten ze op sommige
daarvan maar één dag door,

717
00:41:42,030 --> 00:41:45,990
of misschien brachten ze gemiddeld
een jaar op elk ervan door.

718
00:41:45,990 --> 00:41:49,650
Dat is moeilijk te zeggen,
maar het was onvoorspelbaar.

719
00:41:49,650 --> 00:41:53,550
Ze moesten de wolk volgen, net
zoals wij de leiding van de Heilige

720
00:41:53,550 --> 00:41:54,930
Geest moeten volgen.

721
00:41:54,930 --> 00:41:59,310
Want de Heilige Geest gaat ons niet van
tevoren voortdurend vertellen wat we

722
00:41:59,310 --> 00:42:00,630
zullen gaan doen.

723
00:42:00,630 --> 00:42:03,510
Hij leidt ons alleen
naar de volgende stap.

724
00:42:03,510 --> 00:42:08,310
En wanneer Hij Zich verplaatst, moeten wij
de volgende aanwijzingen volgen die Hij

725
00:42:08,310 --> 00:42:12,930
ons heeft gegeven en daar dan
ons kamp opslaan totdat Hij ons

726
00:42:12,930 --> 00:42:14,730
meer aanwijzingen geeft.

727
00:42:14,730 --> 00:42:19,050
Dat was wat de Israëlieten
moesten doen: God volgen.

728
00:42:19,050 --> 00:42:24,450
God was hun Gids door de woestijn, hoewel
Mozes ook ervaring in de woestijn had,

729
00:42:24,450 --> 00:42:27,810
omdat hij daar eerder 40 jaar had gewoond.

730
00:42:27,810 --> 00:42:30,450
Zelf zou hij een goede
gids door de woestijn zijn,

731
00:42:30,450 --> 00:42:34,770
maar God was Degene Die hun vertelde
waar ze hun kamp zouden opslaan

732
00:42:34,770 --> 00:42:35,970
en al zulke dingen.

733
00:42:35,970 --> 00:42:39,930
Nu komen we natuurlijk bij het meest
dramatische deel van het verhaal,

734
00:42:39,930 --> 00:42:44,370
en dat is de doortocht door
de Rode Zee. Hoofdstuk 14:

735
00:42:44,370 --> 00:42:50,190
Toen sprak de HEERE tot Mozes: Spreek tot
de Israëlieten en zeg dat zij terugkeren

736
00:42:50,190 --> 00:42:56,370
en hun kamp opslaan voor Pi-Hachiroth,
tussen Migdol en de zee, voor Baäl-Zefon.

737
00:42:56,370 --> 00:43:00,390
Daartegenover moet u uw
kamp opslaan, bij de zee.

738
00:43:00,390 --> 00:43:05,730
De farao zal dan van de Israëlieten
zeggen: Zij zijn in het land verdwaald.

739
00:43:05,730 --> 00:43:08,130
De woestijn heeft hen ingesloten.

740
00:43:08,130 --> 00:43:12,630
En Ik zal het hart van de farao
verharden, zodat hij hen achtervolgt.

741
00:43:12,630 --> 00:43:17,610
Dan zal Ik ten koste van de farao en ten
koste van heel zijn leger geëerd worden,

742
00:43:17,610 --> 00:43:23,190
zodat de Egyptenaren zullen weten
dat Ik de HEERE ben. En zo deden zij.

743
00:43:23,190 --> 00:43:25,410
Dus gingen ze naar Pi-Hachiroth.

744
00:43:25,410 --> 00:43:28,650
Nogmaals, de precieze
ligging is niet bekend,

745
00:43:28,650 --> 00:43:32,190
en daar bestaan zeer
uiteenlopende opvattingen over.

746
00:43:32,190 --> 00:43:36,210
Als de berg Sinaï, de plaats
waar ze naartoe reisden,

747
00:43:36,210 --> 00:43:40,650
bij of vlak bij het zuidelijke uiteinde
van het Sinaï-schiereiland ligt,

748
00:43:40,650 --> 00:43:44,190
zoals volgens de traditionele
locatie het geval zou zijn,

749
00:43:44,190 --> 00:43:46,290
dan gingen ze in de ene richting.

750
00:43:46,290 --> 00:43:51,810
Maar als de berg Sinaï in Midian lag,
aan de overkant van de Golf van Akaba,

751
00:43:51,810 --> 00:43:54,090
dan zou hun richting anders zijn.

752
00:43:54,090 --> 00:43:58,770
Ze gingen ofwel naar het zuiden, ofwel
oostwaarts over het schiereiland,

753
00:43:58,770 --> 00:44:02,610
en daardoor zouden hun kampplaatsen
uiteraard op verschillende plekken liggen.

754
00:44:02,610 --> 00:44:07,530
Bij de doortocht door de Rode Zee, of
zoals het Hebreeuws het noemt, de Rietzee,

755
00:44:07,530 --> 00:44:13,230
is het niet duidelijk of ze de Golf van
Suez of de Golf van Akaba overstaken.

756
00:44:13,230 --> 00:44:18,750
Volgens de traditionele locatie van de
Sinaï staken ze de Golf van Suez over,

757
00:44:18,750 --> 00:44:21,570
die dan de Rode Zee wordt genoemd.

758
00:44:21,570 --> 00:44:26,490
Volgens de alternatieve locatie,
waarbij de berg Sinaï in Midian ligt,

759
00:44:26,490 --> 00:44:31,230
staken ze aan de andere kant van het
schiereiland de Golf van Akaba over.

760
00:44:31,230 --> 00:44:35,850
Persoonlijk geef ik op dit moment, op
grond van het bewijs dat ik heb gezien

761
00:44:35,850 --> 00:44:38,190
en zonder te beweren dat ik alles weet,

762
00:44:38,190 --> 00:44:42,510
de voorkeur aan de opvatting
dat de berg Sinaï in Midian lag.

763
00:44:42,510 --> 00:44:47,310
Als dat juist is, dan waren ze,
toen ze Pi-Hachiroth bereikten,

764
00:44:47,310 --> 00:44:50,130
vrijwel helemaal aan de
overkant van het schiereiland

765
00:44:50,130 --> 00:44:53,430
en klaar om de Golf van
Akaba over te steken.

766
00:44:53,430 --> 00:44:56,070
Hoelang ze daarover deden, weten we niet.

767
00:44:56,070 --> 00:44:58,950
We weten wel dat ze dag en nacht reisden.

768
00:44:58,950 --> 00:45:02,790
Met vrouwen en vee zou dat nog
steeds een langzame tocht zijn.

769
00:45:02,790 --> 00:45:05,370
Maar van mensen die alleen overdag reizen,

770
00:45:05,370 --> 00:45:09,270
kan doorgaans worden aangenomen
dat ze misschien ongeveer 20 mijl

771
00:45:09,270 --> 00:45:10,890
per dag afleggen.

772
00:45:10,890 --> 00:45:14,970
Als ze dag en nacht reisden,
konden ze misschien 40 of zelfs

773
00:45:14,970 --> 00:45:17,070
50 mijl per dag afleggen.

774
00:45:17,070 --> 00:45:22,050
Dan moesten ze wel grote haast hebben, de
dieren hard voortdrijven en de kinderen ’s

775
00:45:22,050 --> 00:45:24,330
nachts in de wagens laten slapen.

776
00:45:24,330 --> 00:45:27,930
Er wordt ons niet verteld
hoeveel dagen het hun kostte.

777
00:45:27,930 --> 00:45:33,630
Als ze de Golf van Akaba overstaken, zou
het erop lijken dat zij in hoofdstuk 14,

778
00:45:33,630 --> 00:45:38,670
vers 1, het grootste deel van hun reis
oostwaarts over het schiereiland al achter

779
00:45:38,670 --> 00:45:39,510
de rug hadden.

780
00:45:39,510 --> 00:45:42,510
Maar als ze de Golf van Suez overstaken,

781
00:45:42,510 --> 00:45:45,390
dan waren ze natuurlijk
nog niet erg ver gekomen.

782
00:45:45,390 --> 00:45:49,770
Ze waren het Sinaï-schiereiland
nog niet echt binnengetrokken.

783
00:45:49,770 --> 00:45:52,110
Zo groot is het verschil van mening.

784
00:45:52,110 --> 00:45:55,950
Ik weet niet of we de kwestie kunnen
beslissen op grond van al het bewijs

785
00:45:55,950 --> 00:45:59,250
dat door de verschillende partijen
in het debat wordt aangevoerd,

786
00:45:59,250 --> 00:46:04,290
hoewel ik op dit moment neig naar
Midian als locatie van de berg Sinaï.

787
00:46:04,290 --> 00:46:08,130
Toen de koning van Egypte verteld
werd dat het volk gevlucht was,

788
00:46:08,130 --> 00:46:12,390
keerde het hart van de farao en
zijn dienaren zich tegen het volk,

789
00:46:12,390 --> 00:46:15,510
en zij zeiden: Hoe hebben
we dit kunnen doen,

790
00:46:15,510 --> 00:46:18,570
dat wij Israël uit onze
dienst hebben laten gaan?

791
00:46:18,570 --> 00:46:20,310
Dat had hij moeten weten.

792
00:46:20,310 --> 00:46:23,670
Hij was degene die hun had
gezegd dat ze moesten vertrekken.

793
00:46:23,670 --> 00:46:26,310
Dat was een zeer grote arbeidsmacht.

794
00:46:26,310 --> 00:46:29,670
Alle bouwprojecten zouden abrupt
tot stilstand moeten komen,

795
00:46:29,670 --> 00:46:32,790
omdat hun arbeidskrachten
net vertrokken waren.

796
00:46:32,790 --> 00:46:36,750
De farao had blijkbaar een kort
geheugen en herinnerde zich niet

797
00:46:36,750 --> 00:46:39,030
waarom hij hen had laten gaan.

798
00:46:39,030 --> 00:46:41,010
Waarom hebben we dit gedaan?

799
00:46:41,010 --> 00:46:46,110
Nou, er waren een paar heel sterke redenen
om dat te doen. Weet je dat niet meer?

800
00:46:46,110 --> 00:46:49,650
Je zoon is gestorven, je
gewassen zijn verwoest,

801
00:46:49,650 --> 00:46:53,670
alles in je hele land is verwoest.
Daarom heb je het gedaan.

802
00:46:53,670 --> 00:46:58,110
Maar hij begint te denken: als we
deze samenleving weer willen opbouwen,

803
00:46:58,110 --> 00:47:01,650
hebben we al die slaven nodig
om ons daarbij te helpen.

804
00:47:01,650 --> 00:47:03,330
We moeten hen terughalen.

805
00:47:03,330 --> 00:47:07,290
Hij spande zijn strijdwagen in
en nam zijn volk met zich mee.

806
00:47:07,290 --> 00:47:11,430
Hij nam ook zeshonderd van de
beste strijdwagens mee, ja,

807
00:47:11,430 --> 00:47:16,230
alle strijdwagens van Egypte,
met op elk daarvan officieren.

808
00:47:16,230 --> 00:47:19,050
Blijkbaar waren de uitgelezen strijdwagens

809
00:47:19,050 --> 00:47:22,590
misschien de zwaarst
gepantserde strijdwagens.

810
00:47:22,590 --> 00:47:24,690
Misschien waren het de snelste.

811
00:47:24,690 --> 00:47:28,230
Misschien werden ze getrokken
door de sterkste paarden.

812
00:47:28,230 --> 00:47:31,890
Maar er waren ook heel veel
andere strijdwagens die niet

813
00:47:31,890 --> 00:47:34,770
tot de uitgelezen strijdwagens behoorden.

814
00:47:34,770 --> 00:47:38,670
Het leger van de farao
had veel strijdwagens.

815
00:47:38,670 --> 00:47:42,450
Waarschijnlijk flankeerden die
600 hem terwijl hij in zijn

816
00:47:42,450 --> 00:47:44,370
eigen strijdwagen reed.

817
00:47:44,370 --> 00:47:49,110
Hij werd waarschijnlijk omringd door
zijn 600 uitgelezen strijdwagens,

818
00:47:49,110 --> 00:47:53,610
want dat zou de beste manier zijn om
hem in een veldslag te beschermen.

819
00:47:53,610 --> 00:47:56,370
Toen was hij blijkbaar
klaar voor de strijd.

820
00:47:56,370 --> 00:47:58,230
Er staat in vers 8:

821
00:47:58,230 --> 00:48:03,570
Want de HEERE verhardde het hart
van de farao, de koning van Egypte,

822
00:48:03,570 --> 00:48:06,210
zodat hij de Israëlieten achtervolgde.

823
00:48:06,210 --> 00:48:09,810
Maar de Israëlieten waren door
een opgeheven hand geleid.

824
00:48:09,810 --> 00:48:14,130
De Egyptenaren, met al de paarden
en strijdwagens van de farao,

825
00:48:14,130 --> 00:48:18,870
en zijn ruiters, en zijn leger
achtervolgden hen en haalden hen in

826
00:48:18,870 --> 00:48:25,530
waar zij hun kamp hadden opgeslagen, bij
de zee, bij Pi-Hachiroth, voor Baäl-Zefon.

827
00:48:25,530 --> 00:48:30,510
Nogmaals, ik ga niet proberen deze
plaatsen met zekerheid te identificeren.

828
00:48:30,510 --> 00:48:34,230
Het is niet het allerbelangrijkste,
hoewel het wel belangrijk zou zijn

829
00:48:34,230 --> 00:48:36,450
als we ze konden identificeren.

830
00:48:36,450 --> 00:48:40,230
Het zou ons beslist vertellen
welke route ze namen.

831
00:48:40,230 --> 00:48:43,830
Juist doordat ze niet met
zekerheid te identificeren zijn,

832
00:48:43,830 --> 00:48:46,290
blijft er twijfel bestaan over de route.

833
00:48:46,290 --> 00:48:50,730
Toen de farao dichtbij gekomen was,
sloegen de Israëlieten hun ogen op,

834
00:48:50,730 --> 00:48:54,450
en zie, de Egyptenaren
trokken achter hen aan.

835
00:48:54,450 --> 00:48:59,010
Toen werden de Israëlieten zeer
bevreesd en riepen tot de HEERE,

836
00:48:59,010 --> 00:49:01,950
Er kwamen dus niet alleen
strijdwagens achter hen aan,

837
00:49:01,950 --> 00:49:05,730
maar ook de cavalerie en
de infanterie van Egypte.

838
00:49:05,730 --> 00:49:10,110
en zij zeiden tegen Mozes:
Waren er in Egypte geen graven,

839
00:49:10,110 --> 00:49:13,530
dat u ons hebt meegenomen om
in de woestijn te sterven?

840
00:49:13,530 --> 00:49:17,850
Hoe hebt u dit met ons kunnen doen
door ons uit Egypte te leiden?

841
00:49:17,850 --> 00:49:22,290
Was dit niet wat wij in Egypte al
tegen u zeiden: Laat ons met rust,

842
00:49:22,290 --> 00:49:24,630
laten wij de Egyptenaren maar dienen?

843
00:49:24,630 --> 00:49:29,610
Want het is beter voor ons de Egyptenaren
te dienen dan in de woestijn te sterven.

844
00:49:29,610 --> 00:49:33,030
Nou, zo dachten ze er
destijds niet precies over,

845
00:49:33,030 --> 00:49:35,430
maar ook zij hebben een kort geheugen.

846
00:49:35,430 --> 00:49:40,590
Maar Mozes zei tegen het volk:
Wees niet bevreesd, houd stand,

847
00:49:40,590 --> 00:49:44,970
zie het heil van de HEERE dat Hij
vandaag nog voor u zal bewerken!

848
00:49:44,970 --> 00:49:47,610
Want de Egyptenaren die u vandaag ziet,

849
00:49:47,610 --> 00:49:50,430
zult u tot in eeuwigheid
niet meer terugzien.

850
00:49:50,430 --> 00:49:54,750
Jullie hebben 215 jaar lang
naar deze Egyptenaren gekeken.

851
00:49:54,750 --> 00:49:57,450
Kijk nog één keer heel goed naar hen.

852
00:49:57,450 --> 00:50:00,930
Dit is de laatste keer dat jullie
ook maar een van hen zullen zien,

853
00:50:00,930 --> 00:50:03,750
en niemand zal hen ooit nog levend zien.

854
00:50:03,750 --> 00:50:07,830
De HEERE zal voor u strijden,
en ú moet stil zijn.

855
00:50:07,830 --> 00:50:10,470
Daar heb je je „hou je mond”.

856
00:50:10,470 --> 00:50:14,970
Stop met klagen, zwijg en
kijk wat God gaat doen.

857
00:50:14,970 --> 00:50:19,230
Toen zei de HEERE tegen
Mozes: Wat roept u tot Mij?

858
00:50:19,230 --> 00:50:22,710
Spreek tot de Israëlieten
en zeg dat zij opbreken.

859
00:50:22,710 --> 00:50:28,170
En u, hef uw staf op, strek uw hand uit
over de zee en splijt hem doormidden,

860
00:50:28,170 --> 00:50:31,830
zodat de Israëlieten door het midden
van de zee op het droge kunnen gaan.

861
00:50:31,830 --> 00:50:36,510
Er zijn in het verhaal enkele aanwijzingen
dat ze zich in een situatie bevonden

862
00:50:36,510 --> 00:50:39,390
waarin de zee de enige
kant was die ze op konden,

863
00:50:39,390 --> 00:50:41,850
omdat er aan weerszijden bergen waren.

864
00:50:41,850 --> 00:50:45,090
Als je een van de voorgestelde
routes naar Midian volgt,

865
00:50:45,090 --> 00:50:48,510
zie je dat ze vrijwel rechtstreeks
naar het oosten gingen,

866
00:50:48,510 --> 00:50:51,390
dwars over het Sinaï-schiereiland.

867
00:50:51,390 --> 00:50:53,610
Daarna bogen ze naar het zuiden af,

868
00:50:53,610 --> 00:50:57,210
waarschijnlijk vanwege de route die
ze moesten nemen door de bergen en

869
00:50:57,210 --> 00:50:58,470
dat soort dingen.

870
00:50:58,470 --> 00:51:03,270
Terwijl ze naar het zuiden trokken, kwamen
ze op een plaats waar ze ingesloten waren.

871
00:51:03,270 --> 00:51:08,430
Ze bevonden zich in een dal met
aan weerszijden zeer steile bergen,

872
00:51:08,430 --> 00:51:14,430
de Egyptenaren kwamen van achteren aan, en
vóór hen lag niets anders dan de Golf van

873
00:51:14,430 --> 00:51:16,350
Akaba, de zee.

874
00:51:16,350 --> 00:51:21,750
Ze konden niet opzij en ze konden niet
terug, omdat de Egyptenaren daar waren.

875
00:51:21,750 --> 00:51:26,070
Als ze ergens heen wilden, moesten
ze zwemmen of door de zee lopen.

876
00:51:26,070 --> 00:51:28,650
God koos voor die laatste mogelijkheid.

877
00:51:28,650 --> 00:51:32,310
Ze zouden dus vooruitgaan,
dwars door het water.

878
00:51:32,310 --> 00:51:34,410
Hij zegt in vers 17:

879
00:51:34,410 --> 00:51:38,850
En Ik, zie, Ik zal het hart
van de Egyptenaren verharden,

880
00:51:38,850 --> 00:51:41,370
zodat zij achter hen aan gaan.

881
00:51:41,370 --> 00:51:46,590
Ik zal geëerd worden ten koste van de
farao en ten koste van heel zijn leger,

882
00:51:46,590 --> 00:51:51,090
ten koste van zijn strijdwagens
en ten koste van zijn ruiters.

883
00:51:51,090 --> 00:51:55,410
Met andere woorden, geen enkele
Egyptenaar zou zo dom zijn

884
00:51:55,410 --> 00:51:58,590
om met zijn strijdwagen
de zeebodem op te rijden

885
00:51:58,590 --> 00:52:01,770
wanneer hij aan weerszijden
die muren van water ziet.

886
00:52:01,770 --> 00:52:04,530
Hij zal weten dat hier
een wonder plaatsvindt

887
00:52:04,530 --> 00:52:07,470
en dat dit wonder aan de
kant van Israël staat,

888
00:52:07,470 --> 00:52:09,510
niet aan de kant van de Egyptenaren.

889
00:52:09,510 --> 00:52:14,910
Maar hun harten moeten verhard worden
om hen dom genoeg te maken om Israël

890
00:52:14,910 --> 00:52:17,670
daadwerkelijk de zee in te achtervolgen.

891
00:52:17,670 --> 00:52:21,330
Dan zullen de Egyptenaren
weten dat Ik de HEERE ben,

892
00:52:21,330 --> 00:52:24,930
als Ik geëerd zal worden
ten koste van de farao,

893
00:52:24,930 --> 00:52:29,550
ten koste van zijn strijdwagens
en ten koste van zijn ruiters.

894
00:52:29,550 --> 00:52:34,171
Dan gaat het over de Engel van
God Die vóór het leger uitging —

895
00:52:34,171 --> 00:52:36,690
dat is hier de wolkkolom.

896
00:52:36,690 --> 00:52:41,490
Toen verliet de Engel van God, Die
vóór het leger van Israël uit ging,

897
00:52:41,490 --> 00:52:44,310
Zijn plaats en ging achter hen aan.

898
00:52:44,310 --> 00:52:49,350
Ook de wolkkolom verliet de plaats
vóór hen en ging achter hen staan.

899
00:52:49,350 --> 00:52:53,490
Ze hadden de wolkkolom niet nodig om
hen te laten zien waar de zee was.

900
00:52:53,490 --> 00:52:56,670
Ze konden zonder de
wolkkolom voorwaartsgaan.

901
00:52:56,670 --> 00:53:01,710
In plaats daarvan ging de wolkkolom
achter hen staan om hen te beschermen.

902
00:53:01,710 --> 00:53:05,670
Hij ging van voor hen
weg en stond achter hen.

903
00:53:05,670 --> 00:53:08,850
Zo kwam hij tussen het
legerkamp van de Egyptenaren

904
00:53:08,850 --> 00:53:11,850
en het legerkamp van Israël in te staan.

905
00:53:11,850 --> 00:53:14,850
De Egyptenaren hadden hun kamp opgeslagen.

906
00:53:14,850 --> 00:53:19,230
Ze waren hen aan het achtervolgen,
maar blijkbaar was de afstand zo groot

907
00:53:19,230 --> 00:53:22,170
dat ze die niet in één
dag konden afleggen.

908
00:53:22,170 --> 00:53:24,270
Ze moesten hun kamp opslaan.

909
00:53:24,270 --> 00:53:29,370
Zo was er een legerkamp van de
Egyptenaren en een legerkamp van Israël.

910
00:53:29,370 --> 00:53:34,470
De Egyptenaren sloegen ’s nachts hun kamp
op, zoals ieder verstandig volk zou doen,

911
00:53:34,470 --> 00:53:36,390
want er waren geen lichten.

912
00:53:36,390 --> 00:53:38,850
Het was te donker om te reizen.

913
00:53:38,850 --> 00:53:43,890
In iedere oorlog moest je ’s nachts gewoon
ophouden met vechten of achtervolgen,

914
00:53:43,890 --> 00:53:47,730
omdat het te donker was,
tenzij het volle maan was.

915
00:53:47,730 --> 00:53:51,510
Het kwam eenvoudigweg niet bij
mensen op om ’s nachts te reizen.

916
00:53:51,510 --> 00:53:56,850
Dus sloegen zij ’s nachts hun kamp op,
maar Israël trok dag en nacht verder.

917
00:53:56,850 --> 00:53:59,670
Israël kon in de loop
van de nacht ontkomen,

918
00:53:59,670 --> 00:54:02,730
en de Egyptenaren wisten
niet dat dit gebeurde.

919
00:54:02,730 --> 00:54:07,230
Ze namen namelijk aan dat de Israëlieten
ook hun kamp hadden opgeslagen,

920
00:54:07,230 --> 00:54:10,170
omdat deze wolk hun het zicht benam.

921
00:54:10,170 --> 00:54:13,230
Zo kwam hij tussen het
legerkamp van de Egyptenaren

922
00:54:13,230 --> 00:54:16,170
en het legerkamp van Israël in te staan.

923
00:54:16,170 --> 00:54:20,850
Hij kwam tussen het leger van
Egypte en het leger van Israël.

924
00:54:20,850 --> 00:54:24,870
De wolk was duisternis en
tegelijk verlichtte hij de nacht.

925
00:54:24,870 --> 00:54:29,310
De een kon niet in de nabijheid
van de ander komen, heel de nacht.

926
00:54:29,310 --> 00:54:32,010
Israël had licht van het vuur in de wolk,

927
00:54:32,010 --> 00:54:36,210
wat betekende dat ze konden reizen
en in beweging konden blijven.

928
00:54:36,210 --> 00:54:38,910
Aan de kant van de
Egyptenaren was het donker.

929
00:54:38,910 --> 00:54:41,790
De wolk maakte het donker waar zij waren.

930
00:54:41,790 --> 00:54:43,710
Het was dezelfde wolk.

931
00:54:43,710 --> 00:54:48,090
Dit is al vanaf zeer vroege tijden
door de kerkvaders als illustratie

932
00:54:48,090 --> 00:54:52,050
gebruikt om de functie van de
gelijkenissen van Jezus te beschrijven:

933
00:54:52,050 --> 00:54:55,230
hoe de gelijkenissen de
discipelen inzicht gaven,

934
00:54:55,230 --> 00:55:00,030
maar de waarheid verborgen hielden
voor degenen die geen discipelen waren.

935
00:55:00,030 --> 00:55:04,530
Voor de ene groep was de wolkkolom
donker en voor de andere licht.

936
00:55:04,530 --> 00:55:08,790
Zo maakten ook dezelfde uitspraken
van Jezus het Koninkrijk van God

937
00:55:08,790 --> 00:55:12,570
duidelijk aan Zijn discipelen, die
de geheimenissen mochten kennen.

938
00:55:12,570 --> 00:55:17,430
Tegelijkertijd hielden die uitspraken
de waarheid verborgen voor de menigten,

939
00:55:17,430 --> 00:55:20,070
aan wie dat voorrecht niet gegeven was.

940
00:55:20,070 --> 00:55:23,250
Toen strekte Mozes zijn
hand uit over de zee,

941
00:55:23,250 --> 00:55:28,530
en de HEERE liet de zee die hele nacht
wegvloeien door een krachtige oostenwind.

942
00:55:28,530 --> 00:55:32,850
Hij maakte de zee droog, en het
water werd doormidden gespleten.

943
00:55:32,850 --> 00:55:37,170
Wat hier de zee wordt genoemd, wordt in
onze Bijbels van oudsher vertaald als

944
00:55:37,170 --> 00:55:38,730
de Rode Zee.

945
00:55:38,730 --> 00:55:44,490
In het Hebreeuws is het Yam Sup,
en Yam Sup betekent Rietzee.

946
00:55:44,490 --> 00:55:47,730
Sommige geleerden hebben gemeend
dat het helemaal niet werkelijk ging

947
00:55:47,730 --> 00:55:52,170
om wat wij de Rode Zee noemen, en
zelfs niet om enige andere zee,

948
00:55:52,170 --> 00:55:56,370
maar om een moerassig gebied dat
plaatselijk de Rietzee werd genoemd,

949
00:55:56,370 --> 00:55:59,910
een plek waar riet groeit in ondiep water.

950
00:55:59,910 --> 00:56:02,670
Riet groeit niet op de
bodem van de oceaan.

951
00:56:02,670 --> 00:56:04,890
Het groeit in ondiep water.

952
00:56:04,890 --> 00:56:07,170
Omdat het dus de Rietzee wordt genoemd,

953
00:56:07,170 --> 00:56:09,690
zeggen sommigen dat het
misschien een ondiep,

954
00:56:09,690 --> 00:56:12,630
moerassig gebied was
waar ze doorheen trokken.

955
00:56:12,630 --> 00:56:16,890
Het feit dat er wordt gezegd dat een
sterke oostenwind het water vaneenscheidde

956
00:56:16,890 --> 00:56:21,570
en de bodem drooglegde, heeft geleid tot
het idee dat er niet veel water kan zijn

957
00:56:21,570 --> 00:56:25,470
geweest om op die manier door
de wind te worden weggedreven.

958
00:56:25,470 --> 00:56:30,150
Een wind die sterk genoeg was om het
water van een oceaan vaneenscheiden,

959
00:56:30,150 --> 00:56:35,250
zou tenslotte te sterk zijn geweest voor
de Israëlieten om overeind te blijven.

960
00:56:35,250 --> 00:56:38,010
Hij zou hen tegen de
grond hebben geblazen.

961
00:56:38,010 --> 00:56:40,890
Ze zouden op hun buik naar de
overkant hebben moeten kruipen,

962
00:56:40,890 --> 00:56:43,710
omdat de wind te sterk zou zijn geweest.

963
00:56:43,710 --> 00:56:48,750
Daarom is aangevoerd dat dit misschien
een moerassige inham van de Rode Zee was.

964
00:56:48,750 --> 00:56:50,370
Misschien was het eb.

965
00:56:50,370 --> 00:56:53,070
Misschien stond er maar
een paar centimeter water

966
00:56:53,070 --> 00:56:56,490
en kon een sterke wind daar een
droog gedeelte vormen waar ze

967
00:56:56,490 --> 00:56:57,690
doorheen konden lopen.

968
00:56:57,690 --> 00:57:01,650
Dit is een vrij gangbare gedachte
bij mensen die geneigd zijn

969
00:57:01,650 --> 00:57:03,570
het wonderbaarlijke te ontkennen.

970
00:57:03,570 --> 00:57:05,730
Zoals je je onmiddellijk kunt voorstellen,

971
00:57:05,730 --> 00:57:08,370
zou een gelovige daartegen
inbrengen dat God

972
00:57:08,370 --> 00:57:12,390
de Egyptenaren duidelijk in
hetzelfde water liet verdrinken.

973
00:57:12,390 --> 00:57:17,130
Daarom is het moeilijk voor te stellen dat
de Egyptenaren zo slecht toegerust waren

974
00:57:17,130 --> 00:57:21,690
om te overleven dat ze, als ze tot hun
enkels in het water kwamen te staan,

975
00:57:21,690 --> 00:57:24,630
om zich heen zouden slaan en verdrinken.

976
00:57:24,630 --> 00:57:28,770
Toen in hoofdstuk 15 het lied
over hun nederlaag werd gezongen,

977
00:57:28,770 --> 00:57:30,570
wordt er feitelijk beschreven hoe

978
00:57:30,570 --> 00:57:35,610
De watervloeden hebben hen bedolven, zij
zijn als een steen in de diepten gezonken.

979
00:57:35,610 --> 00:57:38,610
Het was diep water waarin ze stierven.

980
00:57:38,610 --> 00:57:41,910
Hoewel we niet precies weten
waar de oversteek plaatsvond,

981
00:57:41,910 --> 00:57:46,170
was het water diep genoeg om het einde
te betekenen van de Egyptenaren die

982
00:57:46,170 --> 00:57:47,730
hen daar volgden.

983
00:57:47,730 --> 00:57:50,910
Sterker nog, zoals we
eerder hebben opgemerkt:

984
00:57:50,910 --> 00:57:56,790
als de berg Sinaï aan de oostkant
van de Golf van Akaba lag, in Midian,

985
00:57:56,790 --> 00:58:02,550
dat nu Saoedi-Arabië is, dan bevindt
zich daar onder water een landbrug die is

986
00:58:02,550 --> 00:58:04,950
ontdekt en gefotografeerd.

987
00:58:04,950 --> 00:58:10,230
De zee aan weerszijden van deze landbrug
is ongeveer anderhalve kilometer diep,

988
00:58:10,230 --> 00:58:12,150
zo’n vijftienhonderd meter.

989
00:58:12,150 --> 00:58:16,530
Maar deze landbrug komt omhoog
en is, voor zover ik begrijp,

990
00:58:16,530 --> 00:58:22,410
ongeveer anderhalve kilometer breed,
en loopt dwars door de Golf van Akaba.

991
00:58:22,410 --> 00:58:25,530
Normaal gesproken staat hij
onder tamelijk diep water,

992
00:58:25,530 --> 00:58:28,950
maar dat water is niet zo diep
als aan weerszijden ervan.

993
00:58:28,950 --> 00:58:33,330
Het is bijna alsof die zeebodem daar
een topografische gesteldheid heeft

994
00:58:33,330 --> 00:58:37,590
waarin de voorzienigheid duidelijk
zichtbaar is, waarvan God wist,

995
00:58:37,590 --> 00:58:41,370
en de wolk leidde de Israëlieten
precies naar die plek.

996
00:58:41,370 --> 00:58:44,910
Toen Hij de zee uiteendreef,
is het mogelijk dat het water

997
00:58:44,910 --> 00:58:48,030
boven die landbrug
eigenlijk niet erg diep was.

998
00:58:48,030 --> 00:58:51,810
Maar toen het water terugkwam, kan
het de Egyptische strijdwagens aan

999
00:58:51,810 --> 00:58:54,450
weerszijden het diepere
water in hebben gespoeld,

1000
00:58:54,450 --> 00:58:56,610
als het met kracht kwam aanzetten.

1001
00:58:56,610 --> 00:58:58,950
Misschien heeft het
hen zijwaarts gedreven.

1002
00:58:58,950 --> 00:59:03,330
Ik doe maar een gok, want al onze
geografische speculaties hierover

1003
00:59:03,330 --> 00:59:05,490
blijven natuurlijk speculaties.

1004
00:59:05,490 --> 00:59:09,810
Maar goed, het water week uiteen en
de Israëlieten trokken de hele nacht

1005
00:59:09,810 --> 00:59:11,130
door de zee.

1006
00:59:11,130 --> 00:59:12,570
Vers 21:

1007
00:59:12,570 --> 00:59:15,630
Toen strekte Mozes zijn
hand uit over de zee.

1008
00:59:15,630 --> 00:59:19,050
De zee week terug. Vers 22:

1009
00:59:19,050 --> 00:59:22,830
Zo gingen de Israëlieten
midden in de zee op het droge.

1010
00:59:22,830 --> 00:59:26,850
Het water was voor hen aan hun
rechter- en linkerhand een muur.

1011
00:59:26,850 --> 00:59:29,370
De uitspraak dat het
water een muur vormde,

1012
00:59:29,370 --> 00:59:34,050
roept bij ons ook beelden op zoals die
in de film The Ten Commandments van

1013
00:59:34,050 --> 00:59:35,670
Cecil B. DeMille.

1014
00:59:35,670 --> 00:59:38,490
Ik denk dat ieder van ons
die film heeft gezien.

1015
00:59:38,490 --> 00:59:41,190
Daarom kunnen we ons dit
tafereel niet voorstellen

1016
00:59:41,190 --> 00:59:44,250
zonder voor ons te zien
wat we in de film zagen:

1017
00:59:44,250 --> 00:59:47,970
die enorme muren van
water aan weerszijden.

1018
00:59:47,970 --> 00:59:50,550
Dat is waarschijnlijk wat
daar wordt beschreven.

1019
00:59:50,550 --> 00:59:53,010
Waarschijnlijk is het precies zo gebeurd.

1020
00:59:53,010 --> 00:59:56,550
Er is echter ook geopperd, en
het is het overwegen waard,

1021
00:59:56,550 --> 00:59:59,670
al maakt het niet veel verschil,
dat de woorden dat het water

1022
00:59:59,670 --> 01:00:02,190
aan weerszijden een muur vormde niet

1023
01:00:02,190 --> 01:00:06,270
noodzakelijk betekenen dat daar
zulke enorme muren stonden.

1024
01:00:06,270 --> 01:00:12,330
Het woord ‘muur’ betekent in de Hebreeuwse
literatuur soms gewoon een bescherming.

1025
01:00:12,330 --> 01:00:16,530
Van God wordt gezegd dat Hij een
beschermende muur voor Zijn volk is.

1026
01:00:16,530 --> 01:00:20,910
Het is mogelijk dat er wordt gezegd
dat zij tijdens hun overtocht niet van

1027
01:00:20,910 --> 01:00:24,330
opzij konden worden aangevallen,
omdat daar de zee was.

1028
01:00:24,330 --> 01:00:28,350
De zee was aan weerszijden
als een beschermende muur.

1029
01:00:28,350 --> 01:00:32,370
Als zij zouden worden aangevallen,
moest dat van achteren gebeuren.

1030
01:00:32,370 --> 01:00:36,870
Maar ik denk dat het beeld dat wij uit
de film The Ten Commandments hebben,

1031
01:00:36,870 --> 01:00:40,230
waarschijnlijk niet ver afstaat
van het juiste beeld van het water

1032
01:00:40,230 --> 01:00:42,510
als een muur aan elke kant.

1033
01:00:42,510 --> 01:00:44,070
Vers 23:

1034
01:00:44,070 --> 01:00:47,970
De Egyptenaren achtervolgden
hen en kwamen hen achterna,

1035
01:00:47,970 --> 01:00:52,650
met al de paarden van de farao,
zijn strijdwagens en zijn ruiters,

1036
01:00:52,650 --> 01:00:54,450
tot in het midden van de zee.

1037
01:00:54,450 --> 01:00:56,970
Dat lijkt mij echt heel dom om te doen.

1038
01:00:56,970 --> 01:00:59,610
Maar het gebeurde bij
het aanbreken van de dag,

1039
01:00:59,610 --> 01:01:05,130
dat de HEERE in de vuur- en wolkkolom
neerzag op het leger van de Egyptenaren,

1040
01:01:05,130 --> 01:01:08,850
en Hij bracht het leger van
de Egyptenaren in verwarring.

1041
01:01:08,850 --> 01:01:12,630
Je krijgt hier het beeld dat
Hij Zich in deze wolk bevindt

1042
01:01:12,630 --> 01:01:14,850
en op de Egyptenaren neerkijkt.

1043
01:01:14,850 --> 01:01:17,790
Hij liet de wielen van hun
wagens wegzakken en liet ze

1044
01:01:17,790 --> 01:01:19,530
met moeite vooruitkomen.

1045
01:01:19,530 --> 01:01:23,730
Toen zeiden de Egyptenaren:
Laten wij voor Israël vluchten,

1046
01:01:23,730 --> 01:01:27,330
want de HEERE strijdt voor
hen tegen de Egyptenaren.

1047
01:01:27,330 --> 01:01:28,770
Dat lijkt me nogal logisch.

1048
01:01:28,770 --> 01:01:31,470
Als de wielen van de
strijdwagens eraf vallen,

1049
01:01:31,470 --> 01:01:33,690
zou het voor de paarden
behoorlijk moeilijk zijn

1050
01:01:33,690 --> 01:01:38,190
om die wagens zonder wielen voort
te slepen met de berijders erin.

1051
01:01:38,190 --> 01:01:41,190
[Vertalersnoot: Greggs uitleg
volgt hier de Engelse vertaling

1052
01:01:41,190 --> 01:01:45,750
„He took off their chariot
wheels”; de aangehaalde HSV heeft

1053
01:01:45,750 --> 01:01:48,270
„Hij liet de wielen van
hun wagens wegzakken”.]

1054
01:01:48,270 --> 01:01:50,430
Ze beseften dat wel een beetje laat.

1055
01:01:50,430 --> 01:01:53,850
Ik zou denken dat ze het hadden
beseft toen het water uiteenweek

1056
01:01:53,850 --> 01:01:57,270
en ze zagen dat de zee een
weg voor Israël had gemaakt.

1057
01:01:57,270 --> 01:02:01,290
Maar ze zagen het pas toen de wielen
van hun strijdwagens eraf vielen.

1058
01:02:01,290 --> 01:02:05,070
Toen beseften ze dat ze
diep in de problemen zaten.

1059
01:02:05,070 --> 01:02:08,970
Tenslotte konden die kinderen van
Israël daar te voet doorheen trekken.

1060
01:02:08,970 --> 01:02:12,870
De Egyptenaren hebben dus misschien
gedacht dat ze genoeg tijd hadden om hun

1061
01:02:12,870 --> 01:02:18,270
strijdwagens naar de overkant te krijgen,
aangezien zij zich sneller voortbewogen.

1062
01:02:18,270 --> 01:02:22,590
Maar toen de wielen van hun
strijdwagens eraf vielen, beseften ze:

1063
01:02:22,590 --> 01:02:27,030
volgens mij zitten we hier vast, en
volgens mij doet iemand dit met ons.

1064
01:02:27,030 --> 01:02:30,750
Volgens mij is het God Die
tegen de Egyptenaren strijdt.

1065
01:02:30,750 --> 01:02:35,430
Toen zei de HEERE tegen Mozes:
Strek uw hand uit over de zee,

1066
01:02:35,430 --> 01:02:38,550
zodat het water terugkeert
over de Egyptenaren,

1067
01:02:38,550 --> 01:02:41,970
over hun strijdwagens en over hun ruiters.

1068
01:02:41,970 --> 01:02:44,730
Mozes strekte zijn hand uit over de zee,

1069
01:02:44,730 --> 01:02:47,010
en tegen het aanbreken van de morgen

1070
01:02:47,010 --> 01:02:50,190
vloeide de zee terug naar
zijn oorspronkelijke plaats,

1071
01:02:50,190 --> 01:02:53,490
terwijl de Egyptenaren het
water tegemoetvluchtten.

1072
01:02:53,490 --> 01:02:57,030
Zo stortte de HEERE de
Egyptenaren midden in de zee.

1073
01:02:57,030 --> 01:03:01,770
Dat is vreemd. De Egyptenaren vluchtten
erin terwijl het water neerkwam.

1074
01:03:01,770 --> 01:03:04,290
Je zou denken dat ze
eruit zouden vluchten.

1075
01:03:04,290 --> 01:03:07,590
Maar blijkbaar was de colonne
Egyptenaren lang genoeg

1076
01:03:07,590 --> 01:03:12,150
dat sommigen die zich in de zee
bevonden hun wielen eraf zagen vallen,

1077
01:03:12,150 --> 01:03:15,690
inzagen dat ze in moeilijkheden
waren en eruit wilden.

1078
01:03:15,690 --> 01:03:19,170
Ondertussen kwam het achterste deel
van de colonne de zee nog steeds in.

1079
01:03:19,170 --> 01:03:24,030
Want toen het water terugvloeide, bedolf
het de strijdwagens en de ruiters van het

1080
01:03:24,030 --> 01:03:28,950
hele leger van de farao, die hen
in de zee achternagekomen waren.

1081
01:03:28,950 --> 01:03:30,930
Niet een van hen bleef er over.

1082
01:03:30,930 --> 01:03:33,930
Het lijkt erop dat ook de farao stierf,

1083
01:03:33,930 --> 01:03:37,650
hoewel er alleen over de legers
van de farao wordt gesproken.

1084
01:03:37,650 --> 01:03:42,270
Het is mogelijk dat hij hen de zee
in stuurde en zelf erbuiten bleef.

1085
01:03:42,270 --> 01:03:46,050
We hebben geen rechtstreekse
uitspraak over de dood van de farao.

1086
01:03:46,050 --> 01:03:49,350
Maar bij gebrek aan uitspraken
die het tegendeel zeggen,

1087
01:03:49,350 --> 01:03:52,290
lijkt het mij dat ook
de farao zelf stierf.

1088
01:03:52,290 --> 01:03:56,250
Maar de Israëlieten gingen op
het droge, midden door de zee.

1089
01:03:56,250 --> 01:04:00,450
Het water was voor hen een muur
aan hun rechter- en linkerhand.

1090
01:04:00,450 --> 01:04:05,250
Zo verloste de HEERE Israël op die
dag uit de hand van de Egyptenaren.

1091
01:04:05,250 --> 01:04:09,931
En Israël zag de Egyptenaren dood
aan de oever van de zee liggen .

1092
01:04:09,931 --> 01:04:13,710
Als dat zo is, kunnen we begrijpen
hoe ze hun wapenrusting en

1093
01:04:13,710 --> 01:04:15,750
wapens konden meenemen.

1094
01:04:15,750 --> 01:04:18,690
Deze lijken waren op de kust aangespoeld.

1095
01:04:18,690 --> 01:04:22,470
Ze hadden hun wapenrusting
aan en hun wapens bij zich.

1096
01:04:22,470 --> 01:04:27,210
Daarom kon Israël zich bewapenen
voor de veldslagen die zouden volgen.

1097
01:04:27,210 --> 01:04:32,190
Toen zag Israël de machtige hand die de
HEERE tegen de Egyptenaren gekeerd had,

1098
01:04:32,190 --> 01:04:38,610
en het volk vreesde de HEERE en geloofde
in de HEERE en in Mozes, Zijn dienaar.

1099
01:04:38,610 --> 01:04:43,290
Daar stoppen we. Het is jammer dat we
hoofdstuk 15 nu niet kunnen behandelen,

1100
01:04:43,290 --> 01:04:46,530
want het vormt in zekere
zin de climax hiervan.

1101
01:04:46,530 --> 01:04:48,810
Maar we zullen erop terug moeten komen.

1102
01:04:48,810 --> 01:04:52,770
Hoofdstuk 15 bevat meer dan
alleen het lied van Mozes.

1103
01:04:52,770 --> 01:04:57,270
Aan het eind van het hoofdstuk vinden
enkele belangrijke gebeurtenissen plaats.

1104
01:04:57,270 --> 01:05:01,950
Daar zal ik veel commentaar op moeten
geven, dus we komen terug op hoofdstuk 15.