1
00:00:02,010 --> 00:00:04,350
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,350 --> 00:00:12,210
Deze keer behandelen we Exodus 21 vers
12 tot en met hoofdstuk 22 vers 31.

3
00:00:12,210 --> 00:00:17,430
Laten we verdergaan met Exodus
hoofdstuk 21, bij vers 12:

4
00:00:17,430 --> 00:00:22,530
Wie iemand zó slaat dat hij
sterft, moet zeker gedood worden.

5
00:00:22,530 --> 00:00:24,870
Dit wordt verder
uitgewerkt in verschillende

6
00:00:24,870 --> 00:00:30,090
latere passages in de Pentateuch,
waar God bepaalde vrijsteden aanwees.

7
00:00:30,090 --> 00:00:33,510
Dit waren steden die apart
waren gezet waar iemand die

8
00:00:33,510 --> 00:00:38,370
per ongeluk een ander had gedood, iemand
die onvrijwillig doodslag had gepleegd,

9
00:00:38,370 --> 00:00:43,110
naartoe kon vluchten, zodat hij niet
ten prooi zou vallen aan de bloedwreker.

10
00:00:43,110 --> 00:00:47,130
In die samenleving was het niet de
overheid die moordenaars doodde.

11
00:00:47,130 --> 00:00:49,650
Dat deed de familie van het slachtoffer.

12
00:00:49,650 --> 00:00:53,490
Gewoonlijk was de eerstvolgende
broer, de naaste bloedverwant van het

13
00:00:53,490 --> 00:00:55,710
slachtoffer, de bloedwreker.

14
00:00:55,710 --> 00:01:00,450
Dus als jij mijn broer doodde, zou
het mijn plicht zijn om jou te doden.

15
00:01:00,450 --> 00:01:03,090
De bloedwreker is vaak niet redelijk.

16
00:01:03,090 --> 00:01:06,210
Je zou kunnen zeggen:
‘Maar het was een ongeluk.’

17
00:01:06,210 --> 00:01:08,970
Later in de wet wordt
een voorbeeld gegeven.

18
00:01:08,970 --> 00:01:13,110
Stel dat je met een bijl zwaait,
de bijlkop van de steel vliegt,

19
00:01:13,110 --> 00:01:15,870
een man tegen het hoofd
treft en hem doodt.

20
00:01:15,870 --> 00:01:19,110
Dat is een voorbeeld van
onopzettelijk bloedvergieten.

21
00:01:19,110 --> 00:01:22,890
Je zou tegen de bloedwreker kunnen
zeggen: ‘Het was niet mijn bedoeling je

22
00:01:22,890 --> 00:01:23,910
broer te doden.

23
00:01:23,910 --> 00:01:25,410
Het was een ongeluk.’

24
00:01:25,410 --> 00:01:28,470
Maar soms was de bloedwreker
misschien niet redelijk.

25
00:01:28,470 --> 00:01:31,410
Misschien aanvaardde hij
je verontschuldiging niet.

26
00:01:31,410 --> 00:01:35,550
Iemand die per ongeluk een ander had
gedood — zoals het daar wordt uitgedrukt,

27
00:01:35,550 --> 00:01:39,210
dat God hem in Zijn hand had
overgeleverd — kon dus vluchten.

28
00:01:39,210 --> 00:01:43,950
Dat betekent eenvoudig dat de man stierf
omdat het volgens Gods keuze voor die man

29
00:01:43,950 --> 00:01:47,310
tijd was om heen te gaan,
niet volgens jouw keuze.

30
00:01:47,310 --> 00:01:49,950
Jij had er niet voor gekozen hem te doden.

31
00:01:49,950 --> 00:01:53,790
Je kon dan naar een vrijstad vluchten,
en daar was een rechtbank die je

32
00:01:53,790 --> 00:01:55,410
zaak zou aanhoren.

33
00:01:55,410 --> 00:01:58,530
Als die je onschuldig
bevond, mocht je leven,

34
00:01:58,530 --> 00:02:01,350
maar je moest wel in de
vrijstad blijven wonen.

35
00:02:01,350 --> 00:02:03,630
Je mocht de stad niet verlaten.

36
00:02:03,630 --> 00:02:06,930
Alleen in de vrijstad was je
veilig voor de bloedwreker.

37
00:02:06,930 --> 00:02:10,710
Als je naar buiten ging, kon de
bloedwreker je te pakken krijgen.

38
00:02:10,710 --> 00:02:15,450
Je moest daar wonen totdat je stierf
of totdat de hogepriester stierf.

39
00:02:15,450 --> 00:02:19,050
Zodra de hogepriester die op
dat moment diende, stierf,

40
00:02:19,050 --> 00:02:21,390
was jij ook vrij om te vertrekken.

41
00:02:21,390 --> 00:02:24,270
Daarna zou het verkeerd
zijn als iemand je doodde.

42
00:02:24,270 --> 00:02:28,650
Dit zijn interessante wetten waarover
we later nog meer zullen spreken.

43
00:02:28,650 --> 00:02:30,630
Maar waar het hier om gaat, is dat

44
00:02:30,630 --> 00:02:34,110
moord met voorbedachten rade met
de dood bestraft moet worden,

45
00:02:34,110 --> 00:02:38,310
terwijl iemand die een ander per ongeluk
doodt niet zo behandeld moet worden.

46
00:02:38,310 --> 00:02:42,930
Maar wanneer iemand moedwillig tegen zijn
naaste optreedt en hem met list doodt,

47
00:02:42,930 --> 00:02:46,950
moet u hem bij Mijn altaar vandaan
halen, zodat hij zal sterven.

48
00:02:46,950 --> 00:02:50,670
De woorden veronderstellen dat de
moordenaar misschien werkelijk doet wat

49
00:02:50,670 --> 00:02:55,050
Joab deed toen hij genade zocht voor
de moorden die hij had gepleegd.

50
00:02:55,050 --> 00:02:59,731
Hij ging naar het altaar bij de tempel
en legde zijn handen op de horens ervan —

51
00:02:59,731 --> 00:03:02,550
hij hield zich vast aan
de horens van het altaar.

52
00:03:02,550 --> 00:03:06,870
Dat was kennelijk een symbolisch gebaar
waarmee hij om barmhartigheid smeekte.

53
00:03:06,870 --> 00:03:10,770
Maar God zegt dat je hem geen
enkele barmhartigheid moet tonen

54
00:03:10,770 --> 00:03:15,510
als hij een moordenaar is die met
voorbedachten rade heeft gehandeld,

55
00:03:15,510 --> 00:03:18,870
zelfs niet als hij zich
aan het altaar vastklampt.

56
00:03:18,870 --> 00:03:21,330
Hij heeft niet het recht daar te zijn.

57
00:03:21,330 --> 00:03:22,950
Hij is een moordenaar.

58
00:03:22,950 --> 00:03:25,410
Hij moet ter dood worden gebracht.

59
00:03:25,410 --> 00:03:28,950
Wie een mens ontvoert, of
hij hem nu verkocht heeft,

60
00:03:28,950 --> 00:03:33,330
of dat hij hem nog in zijn bezit
heeft, moet zeker gedood worden.

61
00:03:33,330 --> 00:03:36,270
Ontvoering werd met de dood bestraft.

62
00:03:36,270 --> 00:03:40,230
Daarom zei ik dat de trans-Atlantische
slavernij in de Bijbel

63
00:03:40,230 --> 00:03:43,890
nooit zou worden geduld, want
de slaven waren ontvoerd.

64
00:03:43,890 --> 00:03:47,430
Het is interessant dat de man
ter dood zou worden gebracht,

65
00:03:47,430 --> 00:03:50,970
zelfs als zijn gevangene
levend werd aangetroffen.

66
00:03:50,970 --> 00:03:55,050
Als hij hem had verkocht, werd
hij nog steeds ter dood gebracht.

67
00:03:55,050 --> 00:03:58,770
Anders zou iemand kunnen denken:
‘Ik ontvoer deze persoon,

68
00:03:58,770 --> 00:04:01,290
en als ik niemand kan
vinden die hem wil kopen,

69
00:04:01,290 --> 00:04:04,890
laat ik hem gewoon vrij zodat
hij naar huis kan terugkeren.’

70
00:04:04,890 --> 00:04:09,690
Maar de strafbare daad is de ontvoering,
en daarom zou hij in elk geval ter

71
00:04:09,690 --> 00:04:11,190
dood worden gebracht.

72
00:04:11,190 --> 00:04:15,570
En wie zijn vader of zijn moeder
vervloekt, moet zeker gedood worden.

73
00:04:15,570 --> 00:04:20,190
Wanneer mannen onenigheid krijgen en de
een slaat de ander met een steen of met

74
00:04:20,190 --> 00:04:25,231
zijn vuist, zodat hij weliswaar niet
sterft, maar wel het bed moet houden —

75
00:04:25,231 --> 00:04:28,950
als hij weer opstaat en buiten
wandelt met zijn staf, gaat hij die

76
00:04:28,950 --> 00:04:31,230
hem sloeg, vrijuit.

77
00:04:31,230 --> 00:04:36,330
Alleen moet hij diens gedwongen rusttijd
vergoeden en hem geheel laten genezen.

78
00:04:36,330 --> 00:04:40,230
Dit is een geval waarin mannen met
elkaar vechten en de ene man de

79
00:04:40,230 --> 00:04:41,850
andere ernstig verwondt.

80
00:04:41,850 --> 00:04:46,170
Degene die het letsel veroorzaakt,
moet alle kosten van de man betalen

81
00:04:46,170 --> 00:04:50,610
totdat die weer op de been is,
totdat hij kan opstaan en rondlopen,

82
00:04:50,610 --> 00:04:54,750
aangenomen dat hij uiteindelijk
inderdaad weer in staat is om op te staan

83
00:04:54,750 --> 00:04:56,310
en rond te lopen.

84
00:04:56,310 --> 00:05:01,170
Zodra hij kan opstaan en rondlopen,
zelfs met een wandelstok of een stok,

85
00:05:01,170 --> 00:05:04,950
is de man die hem heeft verwond
vrij van zijn verplichtingen.

86
00:05:04,950 --> 00:05:07,830
Maar als de man niet kan
opstaan en rondlopen,

87
00:05:07,830 --> 00:05:10,110
dan moet de man die hem heeft verwond

88
00:05:10,110 --> 00:05:12,870
kennelijk zijn leven
lang zijn kosten betalen,

89
00:05:12,870 --> 00:05:18,390
of hoelang het ook duurt voordat die man
kan opstaan en zelfstandig kan lopen.

90
00:05:18,390 --> 00:05:21,090
Aan het einde van vers 19 staat:

91
00:05:21,090 --> 00:05:24,390
Hij moet ervoor zorgen
dat hij volledig geneest.

92
00:05:24,390 --> 00:05:25,890
Nu vers 20:

93
00:05:25,890 --> 00:05:31,470
Wanneer iemand zijn slaaf of slavin met
de stok zó slaat dat deze onder zijn hand

94
00:05:31,470 --> 00:05:34,290
sterft, moet hij zeker gewroken worden.

95
00:05:34,290 --> 00:05:39,150
Dit was anders dan in andere landen,
want een slaaf was daar louter bezit.

96
00:05:39,150 --> 00:05:41,550
Je kon hem doodslaan als je dat wilde.

97
00:05:41,550 --> 00:05:47,490
Je kon hem doden zoals je een dier
van jezelf kon doden. Niet in Israël.

98
00:05:47,490 --> 00:05:51,150
Slaven hadden ook mensenrechten,
maar niet evenveel.

99
00:05:51,150 --> 00:05:55,230
Door slaaf te worden hadden ze sommige
van hun mensenrechten prijsgegeven,

100
00:05:55,230 --> 00:05:57,510
maar niet hun recht op leven.

101
00:05:57,510 --> 00:05:58,590
Er staat:

102
00:05:58,590 --> 00:06:02,250
Als de slaaf echter nog een of
twee dagen op de been blijft,

103
00:06:02,250 --> 00:06:05,490
wordt hij niet gewroken,
want het is zijn eigen geld.

104
00:06:05,490 --> 00:06:08,550
Dit betekent dat als je je dienaar sloeg,

105
00:06:08,550 --> 00:06:12,690
wat waarschijnlijk niet zo ongewoon
was als je een opstandige dienaar had,

106
00:06:12,690 --> 00:06:14,910
je hem moest laten gehoorzamen.

107
00:06:14,910 --> 00:06:18,810
Je mocht je dienaar slaan
om hem te laten gehoorzamen,

108
00:06:18,810 --> 00:06:24,030
net zoals je je kinderen een pak slaag
mocht geven om hen te laten gehoorzamen.

109
00:06:24,030 --> 00:06:29,370
Dienaren waren, bedenk dat goed, in
de meeste gevallen volwassen mannen.

110
00:06:29,370 --> 00:06:34,770
Als hij eenvoudigweg zei: ‘Ik ga je
niet gehoorzamen,’ wat kon je dan doen?

111
00:06:34,770 --> 00:06:37,650
Hij moest aan een bepaalde
straf onderworpen worden,

112
00:06:37,650 --> 00:06:40,350
en die straf was een afranseling.

113
00:06:40,350 --> 00:06:44,790
Maar als een meester zijn dienaar
doodsloeg, was dat niet in orde.

114
00:06:44,790 --> 00:06:49,350
Als hij zijn dienaar doodsloeg, zou
de meester daarvoor worden gestraft,

115
00:06:49,350 --> 00:06:51,030
vermoedelijk met de dood.

116
00:06:51,030 --> 00:06:55,590
Maar als hij hem niet doodsloeg, terwijl
de man wel verwondingen had die de meester

117
00:06:55,590 --> 00:07:00,870
niet had opgemerkt, en hij twee of
drie dagen later aan inwendig letsel of

118
00:07:00,870 --> 00:07:05,730
andere verwondingen overleed, dan zou de
meester niet ter dood worden gebracht.

119
00:07:05,730 --> 00:07:08,850
Hoewel hij verantwoordelijk was
voor de dood van zijn slaaf,

120
00:07:08,850 --> 00:07:12,570
is het duidelijk dat hij niet
van plan was hem dood te slaan.

121
00:07:12,570 --> 00:07:15,510
Als hij van plan was
geweest hem dood te slaan,

122
00:07:15,510 --> 00:07:18,390
zou hij hem ter plaatse
hebben doodgeslagen.

123
00:07:18,390 --> 00:07:23,130
Het feit dat hij hem slechts zo zwaar
sloeg dat de man naar huis kon gaan en nog

124
00:07:23,130 --> 00:07:27,570
enkele dagen in leven kon blijven,
betekent dat de meester niet van plan was

125
00:07:27,570 --> 00:07:29,370
geweest hem te doden.

126
00:07:29,370 --> 00:07:34,290
Daarom zou de dood van de slaaf, als
hij na twee of drie dagen stierf,

127
00:07:34,290 --> 00:07:37,770
een van die gevallen van
onopzettelijke doodslag zijn.

128
00:07:37,770 --> 00:07:40,170
Het zou geen opzettelijke moord zijn.

129
00:07:40,170 --> 00:07:44,070
Er staat in de Engelse vertaling
waarop deze uitleg berust:

130
00:07:44,070 --> 00:07:46,590
Want hij is zijn eigendom.

131
00:07:46,590 --> 00:07:50,370
De HSV spreekt hier van „zijn eigen geld”.

132
00:07:50,370 --> 00:07:55,350
De spreker legt de Engelse weergave
„eigendom” op twee manieren uit:

133
00:07:55,350 --> 00:07:59,430
óf de meester had het recht hem te
slaan omdat hij zijn eigendom was,

134
00:07:59,430 --> 00:08:04,650
óf hij was overduidelijk niet van plan
hem te doden, omdat hij zijn eigendom was.

135
00:08:04,650 --> 00:08:08,970
Waarom zou iemand proberen zijn
eigen eigendom te vernietigen?

136
00:08:08,970 --> 00:08:11,130
De dood was een ongeluk.

137
00:08:11,130 --> 00:08:12,630
Vers 22:

138
00:08:12,630 --> 00:08:15,870
Wanneer mannen vechten en
daarbij een zwangere vrouw

139
00:08:15,870 --> 00:08:21,210
zó treffen dat haar kind te vroeg geboren
wordt, maar er geen blijvend letsel volgt,

140
00:08:21,210 --> 00:08:24,450
dan moet de schuldige
zeker een boete betalen,

141
00:08:24,450 --> 00:08:27,810
zo groot als de echtgenoot
van de vrouw hem oplegt.

142
00:08:27,810 --> 00:08:30,690
Hij moet die betalen via de rechters.

143
00:08:30,690 --> 00:08:36,330
Maar als er wel blijvend letsel
volgt, moet u geven leven voor leven,

144
00:08:36,330 --> 00:08:42,150
oog voor oog, tand voor tand,
hand voor hand, voet voor voet,

145
00:08:42,150 --> 00:08:47,850
brandwond voor brandwond, wond
voor wond, striem voor striem.

146
00:08:47,850 --> 00:08:50,970
De Engelse vertaling die
de spreker hier voorleest,

147
00:08:50,970 --> 00:08:56,790
spreekt van „blijvend letsel”
en bevat ook „leven voor leven”.

148
00:08:56,790 --> 00:08:58,950
Wanneer de spreker verderop zegt dat

149
00:08:58,950 --> 00:09:01,950
„leven voor leven” hier
niet wordt genoemd,

150
00:09:01,950 --> 00:09:04,590
spreekt dat zijn eigen voorlezing tegen.

151
00:09:04,590 --> 00:09:08,850
De HSV spreekt op deze
plaats van „dodelijk letsel”.

152
00:09:08,850 --> 00:09:13,110
Wanneer iemand een oog van zijn
slaaf of een oog van zijn slavin

153
00:09:13,110 --> 00:09:17,310
zó raakt dat het verloren gaat, moet
hij hem vrij laten gaan als vergoeding

154
00:09:17,310 --> 00:09:18,630
voor zijn oog.

155
00:09:18,630 --> 00:09:22,950
En als hij een tand van zijn slaaf
of een tand van zijn slavin uitslaat,

156
00:09:22,950 --> 00:09:26,130
moet hij hem vrij laten gaan
als vergoeding voor zijn tand.

157
00:09:26,130 --> 00:09:29,610
Een dienaar kon vrijkomen als
hij door zijn meester ernstig en

158
00:09:29,610 --> 00:09:31,590
blijvend letsel opliep.

159
00:09:31,590 --> 00:09:35,730
Dat zou een meester motiveren om zijn
dienaren geen blijvend letsel toe te

160
00:09:35,730 --> 00:09:39,990
brengen, want dan zou hij zijn dienaar
verliezen en geen werk of betaling meer

161
00:09:39,990 --> 00:09:41,310
voor hem ontvangen.

162
00:09:41,310 --> 00:09:44,730
Deze passage over de
zwangere vrouw in vers 22

163
00:09:44,730 --> 00:09:47,790
is een van de belangrijkste
passages die gebruikt worden om

164
00:09:47,790 --> 00:09:51,690
abortus en de status van een
ongeboren kind te bespreken.

165
00:09:51,690 --> 00:09:55,770
Het is altijd enigszins onduidelijk
geweest hoe dit moet worden opgevat,

166
00:09:55,770 --> 00:09:58,290
maar ik neig naar een bepaalde uitleg.

167
00:09:58,290 --> 00:10:01,350
Als mannen vechten en een
zwangere vrouw verwonden,

168
00:10:01,350 --> 00:10:04,410
is zij degene die verwond
wordt, niet het kind,

169
00:10:04,410 --> 00:10:07,230
met als gevolg dat zij voortijdig bevalt.

170
00:10:07,230 --> 00:10:11,670
Dat is geen abortus, en zelfs niet
noodzakelijkerwijs een miskraam,

171
00:10:11,670 --> 00:10:12,990
maar ze bevalt.

172
00:10:12,990 --> 00:10:14,970
Het is een vroeggeboorte.

173
00:10:14,970 --> 00:10:18,270
Er staat niet dat de baby
noodzakelijkerwijs sterft.

174
00:10:18,270 --> 00:10:19,290
Er staat:

175
00:10:19,290 --> 00:10:23,790
Als ze te vroeg bevalt, maar daar
geen blijvende schade aan overhoudt,

176
00:10:23,790 --> 00:10:27,450
moet hij de straf krijgen die de
echtgenoot van de vrouw hem oplegt,

177
00:10:27,450 --> 00:10:30,450
en moet hij betalen wat
de rechters bepalen.

178
00:10:30,450 --> 00:10:35,490
Betekent ‘er volgt geen blijvend letsel’
dat de vrouw geen letsel oploopt,

179
00:10:35,490 --> 00:10:36,930
of de baby?

180
00:10:36,930 --> 00:10:40,650
Eén manier om dit te zien is dat
de baby zo vroeg geboren kan worden

181
00:10:40,650 --> 00:10:45,810
dat de baby sterft, maar dat de vrouw
er geen blijvend letsel aan overhoudt.

182
00:10:45,810 --> 00:10:48,690
Daarom moet de echtgenoot
schadeloosgesteld worden

183
00:10:48,690 --> 00:10:50,610
voor het verlies van het kind.

184
00:10:50,610 --> 00:10:54,510
De andere opvatting is dat de baby
geen blijvende schade oploopt,

185
00:10:54,510 --> 00:10:58,590
en niet de moeder, zodat de rechten
van de baby hier beschermd worden.

186
00:10:58,590 --> 00:11:01,410
Als de baby wel blijvend letsel oploopt,

187
00:11:01,410 --> 00:11:04,770
dan wordt daarvoor een betaling
aan de echtgenoot gedaan.

188
00:11:04,770 --> 00:11:07,710
Het is niet duidelijk of
met het blijvende letsel

189
00:11:07,710 --> 00:11:12,810
letsel aan de baby of aan de vrouw bedoeld
wordt, maar het zou allebei kunnen zijn.

190
00:11:12,810 --> 00:11:17,850
Het is duidelijk dat een vrouw zo verwond
kan raken dat zij voortijdig bevalt,

191
00:11:17,850 --> 00:11:22,830
terwijl noch zij, noch de baby daar
langdurige schade van ondervindt.

192
00:11:22,830 --> 00:11:28,230
Het langdurige letsel zou vermoedelijk
letsel aan de moeder of de baby zijn.

193
00:11:28,230 --> 00:11:32,070
Je zou vermoedelijk denken
dat zelfs als de baby sterft,

194
00:11:32,070 --> 00:11:36,990
dit een onopzettelijke dood was, aangezien
de twee mannen aan het vechten waren

195
00:11:36,990 --> 00:11:39,750
en niet van plan waren
de vrouw te verwonden.

196
00:11:39,750 --> 00:11:44,250
Maar er staat dat als er blijvend
letsel is, vermoedelijk aan de vrouw,

197
00:11:44,250 --> 00:11:48,510
de man of de baby, er een
evenredige vergelding zal zijn.

198
00:11:48,510 --> 00:11:52,350
Als de vrouw een oog verliest,
of de baby een oog verliest,

199
00:11:52,350 --> 00:11:56,910
dan verliest vermoedelijk de man
die het letsel veroorzaakte een oog.

200
00:11:56,910 --> 00:12:00,150
Hetzelfde geldt voor
een tand, hand of voet.

201
00:12:00,150 --> 00:12:01,290
Of wat dan ook.

202
00:12:01,290 --> 00:12:05,970
Als de vrouw daardoor in een vuur valt of
iets dergelijks en brandwonden oploopt,

203
00:12:05,970 --> 00:12:09,750
of als ze door haar val gewond
raakt, of wat er ook gebeurt,

204
00:12:09,750 --> 00:12:12,690
dan moet de man die het letsel
heeft veroorzaakt dezelfde

205
00:12:12,690 --> 00:12:14,430
straf opgelegd krijgen.

206
00:12:14,430 --> 00:12:19,290
In een andere passage gaat dat zelfs
tot het punt van leven voor leven.

207
00:12:19,290 --> 00:12:20,970
Hier wordt dat niet genoemd.

208
00:12:20,970 --> 00:12:25,770
Misschien wordt leven voor leven hier
niet genoemd omdat het om een ongeluk gaat

209
00:12:25,770 --> 00:12:30,330
en de man die het letsel veroorzaakte
niet de bedoeling had iemand te doden.

210
00:12:30,330 --> 00:12:34,230
Dus misschien geldt leven
voor leven niet in dit geval.

211
00:12:34,230 --> 00:12:39,330
Dezezelfde opsomming van oog voor
oog, tand voor tand, enzovoort,

212
00:12:39,330 --> 00:12:45,210
staat echter op meerdere plaatsen in de
Pentateuch, in Leviticus en Deuteronomium.

213
00:12:45,210 --> 00:12:49,290
In de andere opsomming wordt
leven voor leven wel genoemd.

214
00:12:49,290 --> 00:12:53,910
Maar dit is een specifiek geval
waarin het gaat om onbedoeld letsel

215
00:12:53,910 --> 00:12:58,770
dat ontstaat doordat twee mannen vechten,
terwijl de vrouw een omstander is die

216
00:12:58,770 --> 00:13:01,830
per ongeluk een duw
krijgt en gewond raakt.

217
00:13:01,830 --> 00:13:05,190
Dus zelfs als ze sterft,
was het een ongeluk en

218
00:13:05,190 --> 00:13:07,650
wordt de man vermoedelijk niet gedood.

219
00:13:07,650 --> 00:13:09,270
Vers 28:

220
00:13:09,270 --> 00:13:13,890
En wanneer een rund een man of een
vrouw zó stoot dat deze sterft,

221
00:13:13,890 --> 00:13:18,990
moet het rund zeker gestenigd worden
en mag zijn vlees niet worden gegeten.

222
00:13:18,990 --> 00:13:22,230
De eigenaar van het rund
gaat echter vrijuit.

223
00:13:22,230 --> 00:13:26,550
Niemand eet het vlees van de os,
want anders zou er geen straf zijn.

224
00:13:26,550 --> 00:13:31,290
Dat wil zeggen: als een os
iemand doodt, moet de os sterven,

225
00:13:31,290 --> 00:13:32,850
maar wat maakt dat uit?

226
00:13:32,850 --> 00:13:35,370
De os zou waarschijnlijk
toch al worden gedood

227
00:13:35,370 --> 00:13:37,410
en aan mensen te eten worden gegeven.

228
00:13:37,410 --> 00:13:41,430
Maar deze os mag niet aan
mensen te eten worden gegeven.

229
00:13:41,430 --> 00:13:44,370
Deze os krijgt niet het
voorrecht mens te worden,

230
00:13:44,370 --> 00:13:48,330
zoals dieren dat krijgen wanneer
ze door mensen worden opgegeten.

231
00:13:48,330 --> 00:13:53,970
Hun cellen worden menselijke cellen;
hun eiwitten worden menselijke eiwitten.

232
00:13:53,970 --> 00:13:57,630
Dus deze os krijgt niet het
genoegen mens te worden.

233
00:13:57,630 --> 00:14:02,190
Hij moet gewoon als os sterven en de
gevolgen ondergaan van het feit dat hij

234
00:14:02,190 --> 00:14:03,810
een mens heeft gedood.

235
00:14:03,810 --> 00:14:09,870
Denk eraan dat God in Genesis hoofdstuk
9 voor het eerst de doodstraf instelde.

236
00:14:09,870 --> 00:14:13,890
Hij bepaalde dat die moest worden
voltrokken aan zowel mensen als

237
00:14:13,890 --> 00:14:18,270
dieren die een mens zouden doden
en diens bloed zouden vergieten.

238
00:14:18,270 --> 00:14:22,050
In Genesis hoofdstuk 9, vers 5, staat:

239
00:14:22,050 --> 00:14:27,150
Voorzeker, Ik zal vergelding eisen
voor uw bloed, voor uw levens.

240
00:14:27,150 --> 00:14:31,170
Van de hand van alle dieren
zal Ik vergelding eisen;

241
00:14:31,170 --> 00:14:34,830
ook van de hand van de mens,
van de hand van ieders broeder,

242
00:14:34,830 --> 00:14:38,790
zal Ik vergelding eisen
voor het leven van de mens.

243
00:14:38,790 --> 00:14:42,930
God eist dus het bloed van een
menselijk slachtoffer van de moordenaar,

244
00:14:42,930 --> 00:14:45,510
zelfs als de moordenaar een dier is.

245
00:14:45,510 --> 00:14:48,210
Het dier draagt geen morele
verantwoordelijkheid,

246
00:14:48,210 --> 00:14:51,990
maar alleen al om te laten zien
dat een mensenleven waarde heeft,

247
00:14:51,990 --> 00:14:54,990
mag het dier beslist
niet in leven blijven.

248
00:14:54,990 --> 00:14:59,730
Maar als het rund al eerder stotig was en
zijn eigenaar daarvoor gewaarschuwd was,

249
00:14:59,730 --> 00:15:03,750
maar hij het niet bewaakte, en als
het dan een man of een vrouw doodt,

250
00:15:03,750 --> 00:15:07,410
moet dat rund gestenigd worden,
maar ook zijn eigenaar moet

251
00:15:07,410 --> 00:15:08,970
ter dood gebracht worden.

252
00:15:08,970 --> 00:15:12,870
De eigenaar is dus verantwoordelijk
voor zijn strafbare nalatigheid.

253
00:15:12,870 --> 00:15:16,050
Hij bezit iets waarvan hij
wist dat het gevaarlijk was,

254
00:15:16,050 --> 00:15:20,190
maar hij heeft geen voorzorgsmaatregelen
genomen om het leven van zijn

255
00:15:20,190 --> 00:15:21,810
naaste te beschermen.

256
00:15:21,810 --> 00:15:26,670
Zijn os heeft iemand gedood, dus wordt
ook de eigenaar ter dood gebracht.

257
00:15:26,670 --> 00:15:30,870
Hij is verantwoordelijk voor zijn
eigendom en voor zijn nalatigheid.

258
00:15:30,870 --> 00:15:35,250
Het is alsof je je auto ergens parkeert
zonder de handrem erop te zetten,

259
00:15:35,250 --> 00:15:40,350
en je bij de auto wegloopt, waarna die
de heuvel af rolt en een kind overrijdt.

260
00:15:40,350 --> 00:15:42,270
Dan zou jij schuldig zijn.

261
00:15:42,270 --> 00:15:45,870
Het is jouw auto; jij bent
er verantwoordelijk voor.

262
00:15:45,870 --> 00:15:49,350
Je hoort ervoor te zorgen dat
hij veilig geparkeerd staat.

263
00:15:49,350 --> 00:15:52,110
Het is iets waarmee mensen
gewond kunnen raken,

264
00:15:52,110 --> 00:15:54,870
en je mag er niet
onvoorzichtig mee omgaan.

265
00:15:54,870 --> 00:15:57,390
Deze man heeft een os waarvan bekend is

266
00:15:57,390 --> 00:16:00,330
dat hij al eerder met zijn
horens heeft gestoten,

267
00:16:00,330 --> 00:16:03,090
en daarom moet hij hem opgesloten houden.

268
00:16:03,090 --> 00:16:06,090
Doet hij dat niet, dan is hij
verantwoordelijk voor alle

269
00:16:06,090 --> 00:16:08,130
schade die de os aanricht.

270
00:16:08,130 --> 00:16:11,550
Merk op dat de os in beide
gevallen wordt gestenigd.

271
00:16:11,550 --> 00:16:15,570
Dat is niet de gebruikelijke manier
waarop je een os zou slachten.

272
00:16:15,570 --> 00:16:20,070
Hij wordt gestenigd omdat dit als een
gerechtelijke straf wordt beschouwd.

273
00:16:20,070 --> 00:16:21,990
Hij wordt terechtgesteld.

274
00:16:21,990 --> 00:16:25,290
Hij wordt niet geslacht
om als voedsel te dienen.

275
00:16:25,290 --> 00:16:26,610
Vers 30:

276
00:16:26,610 --> 00:16:30,690
Als hem een afkoopsom wordt opgelegd,
moet hij als losprijs voor zijn

277
00:16:30,690 --> 00:16:33,510
leven alles geven wat hem wordt opgelegd.

278
00:16:33,510 --> 00:16:38,670
Dat wil zeggen: als je een gevaarlijke
os had en hem niet binnen had gehouden,

279
00:16:38,670 --> 00:16:42,930
en hij de zoon van je naaste met
zijn horens had doorboord en gedood,

280
00:16:42,930 --> 00:16:45,330
dan zou je ter dood
gebracht moeten worden.

281
00:16:45,330 --> 00:16:49,890
Je naaste kon je echter toestaan je
leven vrij te kopen door een bepaalde

282
00:16:49,890 --> 00:16:53,370
strafsom te betalen,
waarschijnlijk een bepaald bedrag.

283
00:16:53,370 --> 00:16:55,890
Dan zou je jezelf vrijkopen.

284
00:16:55,890 --> 00:16:58,290
Je zou dan niet ter dood
gebracht hoeven worden,

285
00:16:58,290 --> 00:17:00,810
waarschijnlijk omdat je
wel verantwoordelijk was,

286
00:17:00,810 --> 00:17:03,210
maar niet met opzet iemand had gedood.

287
00:17:03,210 --> 00:17:07,830
Je bent ervoor verantwoordelijk dat je
je os niet opgesloten hebt gehouden,

288
00:17:07,830 --> 00:17:11,970
maar je koesterde geen kwade bedoelingen
tegenover de persoon die stierf.

289
00:17:11,970 --> 00:17:14,610
Je was niet van plan die persoon te doden.

290
00:17:14,610 --> 00:17:17,610
Het is dus een soort
onopzettelijke doodslag,

291
00:17:17,610 --> 00:17:21,450
maar wel een waarvoor je in
hoge mate verantwoordelijk bent.

292
00:17:21,450 --> 00:17:24,390
Stoot het dier een zoon
of stoot het een dochter,

293
00:17:24,390 --> 00:17:28,170
dan moet tegen het dier volgens
deze bepaling gehandeld worden.

294
00:17:28,170 --> 00:17:30,810
Als het rund een slaaf of slavin stoot,

295
00:17:30,810 --> 00:17:34,470
moet de eigenaar aan zijn meester
dertig sikkel zilver geven,

296
00:17:34,470 --> 00:17:36,750
en het rund moet gestenigd worden.

297
00:17:36,750 --> 00:17:40,950
Hoewel een dienstknecht of dienstmaagd in
die samenleving minder waard is dan een

298
00:17:40,950 --> 00:17:45,690
vrij persoon, wordt de os toch
gestenigd, omdat het om een mens gaat.

299
00:17:45,690 --> 00:17:49,290
De dienaren zijn mensen en ze
worden als mensen behandeld.

300
00:17:49,290 --> 00:17:54,150
Wanneer iemand een put openlaat of wanneer
iemand een put graaft en die niet afdekt,

301
00:17:54,150 --> 00:17:58,110
en een rund of ezel valt daarin,
dan moet de eigenaar van de put

302
00:17:58,110 --> 00:17:59,790
daarvoor vergoeding geven.

303
00:17:59,790 --> 00:18:02,670
Hij moet aan de eigenaar van
het dier geld teruggeven,

304
00:18:02,670 --> 00:18:05,370
maar het dode dier zal voor hem zijn.

305
00:18:05,370 --> 00:18:06,810
Het dier is van hem.

306
00:18:06,810 --> 00:18:11,370
Dus ik heb een open kuil op mijn terrein,
en jouw dier bevindt zich op mijn terrein.

307
00:18:11,370 --> 00:18:13,710
Ik kan je dat dier niet zomaar afnemen.

308
00:18:13,710 --> 00:18:16,830
Ik moet je ervoor betalen,
maar ik mag het opeten.

309
00:18:16,830 --> 00:18:21,750
Het is mijn vlees; het bevindt zich op
mijn terrein, maar ik betaal ervoor.

310
00:18:21,750 --> 00:18:25,710
Anders zou ik misschien kuilen gaan
graven in de hoop jouw dieren te vangen,

311
00:18:25,710 --> 00:18:28,110
zodat ik gratis vlees kan krijgen.

312
00:18:28,110 --> 00:18:30,090
Maar het vlees is niet gratis.

313
00:18:30,090 --> 00:18:32,850
Het is een rechtvaardige schaderegeling.

314
00:18:32,850 --> 00:18:38,130
Het dier is iets waard; je betaalt
ervoor, maar je mag het vlees opeten.

315
00:18:38,130 --> 00:18:39,690
Vers 35:

316
00:18:39,690 --> 00:18:43,890
Wanneer iemands rund het rund van
zijn naaste zó treft dat het sterft,

317
00:18:43,890 --> 00:18:48,690
moet men het levende rund verkopen
en de opbrengst daarvan samen delen,

318
00:18:48,690 --> 00:18:51,690
en het dode dier moet men ook samen delen.

319
00:18:51,690 --> 00:18:54,210
Het is dus een os voor een os.

320
00:18:54,210 --> 00:18:58,410
De ene os wordt voor geld verkocht
en de andere wordt opgegeten,

321
00:18:58,410 --> 00:19:02,910
maar beide eigenaren delen de
opbrengst en de schade gelijk.

322
00:19:02,910 --> 00:19:04,410
Vers 36:

323
00:19:04,410 --> 00:19:07,770
Maar als het bekend was dat
het rund al eerder stotig was,

324
00:19:07,770 --> 00:19:12,330
en zijn eigenaar het niet bewaakte,
moet hij het dier volledig vergoeden,

325
00:19:12,330 --> 00:19:14,310
een rund voor een rund.

326
00:19:14,310 --> 00:19:17,010
Het dode dier zal echter voor hem zijn.

327
00:19:17,010 --> 00:19:19,890
Dat zijn dingen waar wij niet
echt veel mee te maken hebben,

328
00:19:19,890 --> 00:19:22,830
omdat de meesten van ons geen vee houden.

329
00:19:22,830 --> 00:19:25,950
Maar dat was wat de
meeste mensen wel deden.

330
00:19:25,950 --> 00:19:28,350
De meeste mensen hadden vee.

331
00:19:28,350 --> 00:19:33,690
Als ze al enig bezit hadden, bestond
dat uit vee of grond, landbouwgrond.

332
00:19:33,690 --> 00:19:37,230
De voorbeelden zijn ontleend
aan die agrarische samenleving,

333
00:19:37,230 --> 00:19:41,850
maar we kunnen de beginselen zien en zien
hoe in deze gevallen recht wordt gedaan.

334
00:19:41,850 --> 00:19:44,970
En we zouden die kunnen
toepassen op moderne situaties

335
00:19:44,970 --> 00:19:47,610
waarbij het om andere dingen dan vee gaat.

336
00:19:47,610 --> 00:19:49,470
Hoofdstuk 22:

337
00:19:49,470 --> 00:19:54,330
Wanneer iemand een rund of een stuk
kleinvee steelt en het slacht of verkoopt,

338
00:19:54,330 --> 00:19:57,690
moet hij vijf runderen als
vergoeding geven voor het rund,

339
00:19:57,690 --> 00:20:01,050
en vier stuks kleinvee
voor het stuk kleinvee.

340
00:20:01,050 --> 00:20:06,210
Als een dief bij het inbreken betrapt
wordt en zó geslagen wordt dat hij sterft,

341
00:20:06,210 --> 00:20:09,451
rust er geen bloedschuld
op degene die hem sloeg .

342
00:20:09,451 --> 00:20:13,890
Laten we met dat laatste even wachten
en naar het schaap en de os kijken.

343
00:20:13,890 --> 00:20:18,630
Verderop, in vers 4, zullen we zien
dat als een dief een dier steelt

344
00:20:18,630 --> 00:20:21,210
en hij wordt gepakt
terwijl het dier nog leeft,

345
00:20:21,210 --> 00:20:24,870
hij het dier moet teruggeven en
daar nog eens de waarde van het dier

346
00:20:24,870 --> 00:20:26,250
bij moet vergoeden.

347
00:20:26,250 --> 00:20:29,490
Maar als hij het oorspronkelijke
dier niet kan teruggeven,

348
00:20:29,490 --> 00:20:31,950
als hij het al heeft geslacht of verkocht,

349
00:20:31,950 --> 00:20:34,650
dan moet hij meer dan
het dubbele vergoeden.

350
00:20:34,650 --> 00:20:37,050
Bij een os zijn het vijf ossen.

351
00:20:37,050 --> 00:20:39,630
Bij een schaap zijn het vier schapen.

352
00:20:39,630 --> 00:20:44,970
Het stelen van een os is een grotere
diefstal, een ernstiger misdrijf.

353
00:20:44,970 --> 00:20:47,550
De straf is naar verhouding zwaarder.

354
00:20:47,550 --> 00:20:52,890
Merk op dat ze onder de Wet van Mozes,
die Gods Wet was, geen gevangenis hadden.

355
00:20:52,890 --> 00:20:55,710
Om te beginnen konden ze
moeilijk een gevangenis hebben

356
00:20:55,710 --> 00:20:57,990
terwijl ze door de woestijn trokken.

357
00:20:57,990 --> 00:21:01,650
In plaats van een gevangenisstelsel
hadden ze daarom een stelsel

358
00:21:01,650 --> 00:21:07,470
waarin geweldsmisdrijven en zeer ernstige
misdrijven met de dood werden bestraft.

359
00:21:07,470 --> 00:21:12,330
Dan had je geen gevangenis
nodig; de misdadiger was dood.

360
00:21:12,330 --> 00:21:15,570
Vermogensdelicten werden met
schadevergoeding bestraft.

361
00:21:15,570 --> 00:21:18,390
Dit is een rechtvaardiger
strafrechtsstelsel dan wij in

362
00:21:18,390 --> 00:21:19,650
dit land hebben.

363
00:21:19,650 --> 00:21:23,070
Als er bijvoorbeeld bij je wordt
ingebroken en de inbreker allerlei

364
00:21:23,070 --> 00:21:26,730
waardevolle dingen meeneemt, krijg
je die misschien nooit terug.

365
00:21:26,730 --> 00:21:30,930
Hij gaat naar de gevangenis, maar
jij krijgt je eigendommen niet terug.

366
00:21:30,930 --> 00:21:32,670
Dat is niet rechtvaardig.

367
00:21:32,670 --> 00:21:35,670
In onze samenleving wordt
een misdadiger behandeld

368
00:21:35,670 --> 00:21:39,210
alsof zijn misdrijf een
misdrijf tegen de staat is.

369
00:21:39,210 --> 00:21:43,470
Daarom eist de staat zijn pond vlees
door hem in de gevangenis te zetten,

370
00:21:43,470 --> 00:21:46,110
hem terecht te stellen
of wat dan ook te doen.

371
00:21:46,110 --> 00:21:49,230
Maar in de Bijbel is het
een misdrijf tegen mensen.

372
00:21:49,230 --> 00:21:54,330
Het is een misdrijf tegen slachtoffers,
en de straf houdt in dat de misdadiger

373
00:21:54,330 --> 00:21:56,970
het tegenover het
slachtoffer moet rechtzetten.

374
00:21:56,970 --> 00:22:00,930
Als je stereo uit je auto wordt
gestolen en de politie de man pakt,

375
00:22:00,930 --> 00:22:05,010
wordt je stereo waarschijnlijk als
bewijsmateriaal in beslag genomen totdat

376
00:22:05,010 --> 00:22:06,690
hij voor de rechter komt.

377
00:22:06,690 --> 00:22:08,910
Tegen de tijd dat hij
naar de gevangenis gaat,

378
00:22:08,910 --> 00:22:11,490
krijg je je radio misschien nooit terug.

379
00:22:11,490 --> 00:22:14,490
Een radio is niet zo duur
als sommige andere dingen,

380
00:22:14,490 --> 00:22:18,990
maar in onze wetten staat niet dat dieven
hun slachtoffers moeten terugbetalen.

381
00:22:18,990 --> 00:22:22,890
Als ze veroordeeld worden, zitten
ze in plaats daarvan een straf uit

382
00:22:22,890 --> 00:22:27,510
of krijgen ze iets dergelijks, en de
slachtoffers krijgen geen genoegdoening.

383
00:22:27,510 --> 00:22:29,670
De Wet van Mozes was anders.

384
00:22:29,670 --> 00:22:31,890
De benadeelden werden terugbetaald.

385
00:22:31,890 --> 00:22:34,830
Als je van mij steelt,
ga je mij terugbetalen,

386
00:22:34,830 --> 00:22:37,050
en je gaat mij het dubbele geven.

387
00:22:37,050 --> 00:22:39,810
Als je het gestolen voorwerp
nog kunt teruggeven,

388
00:22:39,810 --> 00:22:41,970
moet je daarnaast nog zo'n voorwerp geven.

389
00:22:41,970 --> 00:22:45,630
Als je het niet kunt teruggeven
omdat je het al hebt verkocht,

390
00:22:45,630 --> 00:22:50,010
weggedaan of vernietigd, dan moet
je er vier of vijf teruggeven,

391
00:22:50,010 --> 00:22:52,110
afhankelijk van de waarde ervan.

392
00:22:52,110 --> 00:22:56,670
Dit zou een sterke reden zijn om niet
te stelen, want als je gepakt wordt,

393
00:22:56,670 --> 00:22:59,730
zul je een grote schadevergoeding
moeten opbrengen.

394
00:22:59,730 --> 00:23:03,570
Hier staat iets interessants
in de verzen 2 en 3:

395
00:23:03,570 --> 00:23:08,850
Als een dief bij het inbreken betrapt
wordt en zó geslagen wordt dat hij sterft,

396
00:23:08,850 --> 00:23:11,911
rust er geen bloedschuld
op degene die hem sloeg .

397
00:23:11,911 --> 00:23:16,770
Maar als de zon over hem opgegaan
is, rust er wel bloedschuld op hem.

398
00:23:16,770 --> 00:23:19,590
De dief moet alles volledig vergoeden.

399
00:23:19,590 --> 00:23:23,610
Heeft hij niets, dan moet hij vanwege
zijn diefstal verkocht worden.

400
00:23:23,610 --> 00:23:27,270
Vroeger begreep ik dit korte
tafereel op een bepaalde manier,

401
00:23:27,270 --> 00:23:29,610
en nu zie ik het enigszins anders.

402
00:23:29,610 --> 00:23:33,930
Het contrast is dat er sprake is van
een andere situatie als de zon over

403
00:23:33,930 --> 00:23:35,310
hem is opgegaan.

404
00:23:35,310 --> 00:23:40,110
Ik nam aan dat we het in het eerste geval
hadden over een man die 's nachts inbrak.

405
00:23:40,110 --> 00:23:43,470
In het eerste geval hadden we het
over een man die ’s nachts inbrak

406
00:23:43,470 --> 00:23:47,550
en door de huiseigenaar werd
gedood als indringer in het huis.

407
00:23:47,550 --> 00:23:50,670
Lange tijd dacht ik dat hier
het volgende werd gezegd.

408
00:23:50,670 --> 00:23:55,050
Als iemand ’s nachts inbrak in je huis,
moest hij in het donker rondtasten,

409
00:23:55,050 --> 00:23:58,710
omdat ze daar geen elektrische
verlichting en dergelijke hadden.

410
00:23:58,710 --> 00:24:03,090
Als je je tegen een inbreker verzette, kon
je dat op zo’n manier doen dat je hem in

411
00:24:03,090 --> 00:24:05,190
het donker per ongeluk doodde.

412
00:24:05,190 --> 00:24:08,430
Maar als het overdag was,
mocht je hem niet doden,

413
00:24:08,430 --> 00:24:12,870
omdat er dan van je verwacht werd dat
je de situatie beter onder controle had.

414
00:24:12,870 --> 00:24:17,670
Maar nu zie ik het anders. Zoals ik het
zie, wordt hier het volgende gezegd.

415
00:24:17,670 --> 00:24:20,790
Natuurlijk wordt aangenomen
dat de man ’s nachts inbreekt;

416
00:24:20,790 --> 00:24:23,130
dat zou normaal gesproken het geval zijn.

417
00:24:23,130 --> 00:24:26,310
Als een man die ergens
inbreekt om iets te stelen,

418
00:24:26,310 --> 00:24:30,090
daarbij wordt gedood door de
huiseigenaar die zijn eigendom beschermt,

419
00:24:30,090 --> 00:24:32,970
wordt de huiseigenaar niet
verantwoordelijk gehouden.

420
00:24:32,970 --> 00:24:36,390
Door in het huis in te breken
heeft de inbreker zijn leven in

421
00:24:36,390 --> 00:24:38,130
de waagschaal gesteld.

422
00:24:38,130 --> 00:24:41,910
Hij heeft in feite het risico
genomen dat de huiseigenaar hem niet

423
00:24:41,910 --> 00:24:43,770
levend zal laten ontkomen.

424
00:24:43,770 --> 00:24:46,530
Een inbreker die bij het
inbreken wordt gedood,

425
00:24:46,530 --> 00:24:49,050
kan alleen zichzelf de schuld geven.

426
00:24:49,050 --> 00:24:52,410
Daarom wordt de huiseigenaar
niet aansprakelijk gesteld.

427
00:24:52,410 --> 00:24:54,030
Maar wanneer er staat:

428
00:24:54,030 --> 00:24:58,890
Als de zon al is opgekomen, dan betekent
dat volgens mij dat de inbreker gekomen en

429
00:24:58,890 --> 00:25:02,490
weer vertrokken is, dat het
daglicht is aangebroken en dat de

430
00:25:02,490 --> 00:25:04,770
huiseigenaar hem inhaalt.

431
00:25:04,770 --> 00:25:09,270
Stel dat de huiseigenaar een groep
mannen bijeenroept en de man inhaalt.

432
00:25:09,270 --> 00:25:13,530
De huiseigenaar mag hem dan niet doden,
want er staat in plaats daarvan dat de man

433
00:25:13,530 --> 00:25:16,170
eenvoudigweg een vergoeding moet betalen.

434
00:25:16,170 --> 00:25:18,870
Blijkbaar is het idee dat,
als hij in je huis is,

435
00:25:18,870 --> 00:25:21,510
ervan wordt uitgegaan dat het donker is.

436
00:25:21,510 --> 00:25:23,670
Je weet niet waarvoor hij daar is.

437
00:25:23,670 --> 00:25:28,470
Je weet niet of hij er is om je vrouw te
verkrachten, jou te doden of wat dan ook.

438
00:25:28,470 --> 00:25:31,710
Je verzet je tegen hem op
welke manier je dat ook doet,

439
00:25:31,710 --> 00:25:34,590
en als hij daarbij wordt
gedood, heeft hij gewoon pech.

440
00:25:34,590 --> 00:25:37,410
Maar als hij alleen
iets steelt en vertrekt,

441
00:25:37,410 --> 00:25:41,370
en je haalt hem de volgende dag in,
dan mag je hem niet achteraf alsnog

442
00:25:41,370 --> 00:25:45,870
doden en zeggen: „Als ik je in mijn
huis had betrapt, had ik je gedood.

443
00:25:45,870 --> 00:25:48,270
Nu ga ik je hier buiten doden.”

444
00:25:48,270 --> 00:25:50,670
Nee, daarvoor is het te laat.

445
00:25:50,670 --> 00:25:54,630
Blijkbaar wordt ervan uitgegaan dat
je, als je de man in je huis doodt,

446
00:25:54,630 --> 00:25:58,050
in het donker doet wat je kunt
om je gezin te beschermen.

447
00:25:58,050 --> 00:26:00,390
Je weet niet wat zijn bedoelingen zijn.

448
00:26:00,390 --> 00:26:03,570
Hij is in je huis. Hij is een indringer.

449
00:26:03,570 --> 00:26:07,110
Je doet wat je kunt om je gezin
en je eigendom te beschermen,

450
00:26:07,110 --> 00:26:09,270
en daarbij kan hij worden gedood.

451
00:26:09,270 --> 00:26:13,230
Maar zodra hij niet meer in je
huis is, zodra de zon is opgegaan,

452
00:26:13,230 --> 00:26:17,190
hij allang weg is en je hem
inhaalt, mag je hem niet doden.

453
00:26:17,190 --> 00:26:19,770
Je kunt hem alleen dwingen
terug te geven wat hij heeft

454
00:26:19,770 --> 00:26:22,770
gestolen en daarnaast vergoeding te geven.

455
00:26:22,770 --> 00:26:25,170
Dat is volgens mij wat hier wordt gezegd.

456
00:26:25,170 --> 00:26:27,210
Hoe zou een christen dit zien?

457
00:26:27,210 --> 00:26:30,330
Er bestaat binnen de christelijke
ethiek duidelijk enige

458
00:26:30,330 --> 00:26:32,910
onduidelijkheid over zelfverdediging.

459
00:26:32,910 --> 00:26:36,990
Aan de ene kant zijn er mensen die zeggen
dat we onszelf of ons eigendom niet moeten

460
00:26:36,990 --> 00:26:41,010
verdedigen, en dat we daarbij
zeker niemand mogen doden.

461
00:26:41,010 --> 00:26:44,610
Een reden daarvoor is dat de man die
tijdens het plegen van een misdaad wordt

462
00:26:44,610 --> 00:26:49,650
gedood, niet klaar is om God te
ontmoeten, terwijl wij dat wel zijn.

463
00:26:49,650 --> 00:26:51,150
Wij kunnen sterven.

464
00:26:51,150 --> 00:26:55,410
We zouden meer bereid moeten zijn om
iemand ons eenvoudigweg te laten doden,

465
00:26:55,410 --> 00:27:00,930
als hij dat wil, dan om hem op onze beurt
te doden, want dat is wat Christus deed.

466
00:27:00,930 --> 00:27:04,230
Hij liet Zichzelf doden,
hoewel Hij meer dan twaalf

467
00:27:04,230 --> 00:27:06,690
legioenen engelen had kunnen laten komen.

468
00:27:06,690 --> 00:27:09,630
Dat is wat het betekent
om op Christus te lijken.

469
00:27:09,630 --> 00:27:11,910
Dat is wat de martelaren deden.

470
00:27:11,910 --> 00:27:13,770
Ze vochten niet terug.

471
00:27:13,770 --> 00:27:19,350
In Jakobus 5:6 staat dat de rijke mensen
de rechtvaardige veroordeeld en gedood

472
00:27:19,350 --> 00:27:23,370
hebben en dat de rechtvaardige
zich niet tegen hen verzet.

473
00:27:23,370 --> 00:27:28,830
U hebt de rechtvaardige veroordeeld en
gedood en hij verzet zich niet tegen u.

474
00:27:28,830 --> 00:27:33,270
Sommigen zeggen daarom dat je je zelfs
niet tegen iemand moet verzetten die in je

475
00:27:33,270 --> 00:27:36,810
huis inbreekt, en dat je
hem zeker niet mag doden.

476
00:27:36,810 --> 00:27:40,950
Anderen zeggen dat je in de eerste
plaats de plicht hebt om je gezin

477
00:27:40,950 --> 00:27:43,410
en misschien zelfs je leven te beschermen,

478
00:27:43,410 --> 00:27:48,810
omdat er momenten zijn waarop het niet
zelfzuchtig is om je leven te beschermen.

479
00:27:48,810 --> 00:27:51,030
Je bent niet alleen van jezelf.

480
00:27:51,030 --> 00:27:56,010
Je bent de vader van je kinderen, je bent
de man van je vrouw en je voorziet in het

481
00:27:56,010 --> 00:27:57,870
onderhoud van het gezin.

482
00:27:57,870 --> 00:28:02,430
Daarom bescherm je jezelf ter
wille van je kinderen en je vrouw.

483
00:28:02,430 --> 00:28:07,470
Een indringer zou jou tenslotte kunnen
doden alleen maar om bij hen te komen.

484
00:28:07,470 --> 00:28:12,210
Sommigen zeggen daarom dat de indringer om
moeilijkheden vraagt door binnen te komen.

485
00:28:12,210 --> 00:28:14,310
Hij heeft dat risico genomen.

486
00:28:14,310 --> 00:28:18,330
Je hoeft je niet schuldig te voelen
als je een indringer in je huis doodt.

487
00:28:18,330 --> 00:28:21,390
Ik heb veel geworsteld
met die ethische vragen.

488
00:28:21,390 --> 00:28:24,030
Om te beginnen ben ik
het ermee eens dat we,

489
00:28:24,030 --> 00:28:27,990
wanneer een misdadiger tijdens het
plegen van zijn misdaad wordt gedood,

490
00:28:27,990 --> 00:28:30,390
alleen maar kunnen zeggen
dat het recht is geschied.

491
00:28:30,390 --> 00:28:35,250
Maar de vraag of christenen degenen moeten
zijn die het recht ten uitvoer brengen,

492
00:28:35,250 --> 00:28:36,810
is een andere zaak.

493
00:28:36,810 --> 00:28:40,230
Want als christenen moeten
we onze vijanden liefhebben.

494
00:28:40,230 --> 00:28:45,630
Als christenen moeten we meer om hun
ziel geven dan om onze bezittingen.

495
00:28:45,630 --> 00:28:50,670
Misschien moeten we zelfs meer om hun
ziel geven dan om ons eigen leven.

496
00:28:50,670 --> 00:28:54,450
Dat lijkt meer op Christus,
meer op de apostelen,

497
00:28:54,450 --> 00:28:59,250
meer op de martelaren en meer op
de christenen uit de begintijd.

498
00:28:59,250 --> 00:29:03,210
Zo heb je christenen die
volledig in weerloosheid geloven,

499
00:29:03,210 --> 00:29:08,610
en christenen die geloven dat je eenvoudig
de ethiek van gerechtigheid moet volgen,

500
00:29:08,610 --> 00:29:12,210
waaronder het bieden van
weerstand aan de kwaaddoener.

501
00:29:12,210 --> 00:29:16,890
De passage uit het onderwijs van Jezus
die hierbij het vaakst ter sprake lijkt te

502
00:29:16,890 --> 00:29:19,770
komen, staat in Mattheüs 5.

503
00:29:19,770 --> 00:29:25,290
Ook die passage is niet zo duidelijk in de
toepassing ervan op elk afzonderlijk geval

504
00:29:25,290 --> 00:29:26,970
als we zouden wensen.

505
00:29:26,970 --> 00:29:31,350
Daar zei Jezus, in vers
38 en de verzen daarna:

506
00:29:31,350 --> 00:29:36,930
U hebt gehoord dat er gezegd is:
Oog voor oog en tand voor tand.

507
00:29:36,930 --> 00:29:41,250
Ik zeg u echter dat u geen
weerstand moet bieden aan de boze;

508
00:29:41,250 --> 00:29:45,510
maar wie u op de rechterwang
slaat, keer hem ook de andere toe;

509
00:29:45,510 --> 00:29:49,830
en als iemand u voor het gerecht
wil dagen en uw onderkleding nemen,

510
00:29:49,830 --> 00:29:54,630
geef hem dan ook het bovenkleed; en
wie u zal dwingen één mijl te gaan,

511
00:29:54,630 --> 00:29:56,371
ga er twee met hem .

512
00:29:56,371 --> 00:30:00,150
Geef aan hem die iets van u
vraagt, en keer u niet af van hem

513
00:30:00,150 --> 00:30:01,530
die van u lenen wil.

514
00:30:01,530 --> 00:30:06,630
Wat Jezus zegt, is: je hebt gehoord dat
je je tegen kwaaddoeners moet verzetten

515
00:30:06,630 --> 00:30:09,450
of zelfs wraak op hen moet nemen.

516
00:30:09,450 --> 00:30:12,870
Als zij je oog verwonden,
neem jij hun oog.

517
00:30:12,870 --> 00:30:17,190
Als zij je tand uitslaan,
sla jij hun tand uit.

518
00:30:17,190 --> 00:30:20,250
Dat was en is de ethiek van gerechtigheid.

519
00:30:20,250 --> 00:30:25,530
Maar Jezus zegt dat er momenten zijn
waarop je van gerechtigheid kunt afzien,

520
00:30:25,530 --> 00:30:29,310
vooral als gerechtigheid betekent
dat je tegenstander verdient

521
00:30:29,310 --> 00:30:31,350
dat hem pijn wordt gedaan.

522
00:30:31,350 --> 00:30:35,430
Jij hoeft hem als slachtoffer
niet op jouw beurt pijn te doen.

523
00:30:35,430 --> 00:30:36,690
Er staat:

524
00:30:36,690 --> 00:30:39,330
Verzet je niet tegen een slecht mens.

525
00:30:39,330 --> 00:30:43,830
Sommige mensen hebben dit opgevat als
een volledige ethiek van weerloosheid,

526
00:30:43,830 --> 00:30:48,750
zoals de mennonieten, de amish, de
quakers en anderen dat hebben gedaan.

527
00:30:48,750 --> 00:30:51,690
De vroege christenen
deden dat trouwens ook.

528
00:30:51,690 --> 00:30:55,770
Maar we moeten erkennen dat Jezus
in geen van deze voorbeelden

529
00:30:55,770 --> 00:31:00,450
iemand beschrijft die jouw leven of
het leven van iemand anders bedreigt.

530
00:31:00,450 --> 00:31:03,870
Om te beginnen gaan alle
voorbeelden die Hij geeft over

531
00:31:03,870 --> 00:31:05,970
iemand die jou iets aandoet.

532
00:31:05,970 --> 00:31:08,250
Iemand slaat je op je rechterwang.

533
00:31:08,250 --> 00:31:11,190
Iemand dwingt je één mijl mee te gaan.

534
00:31:11,190 --> 00:31:14,070
Iemand spant een rechtszaak tegen je aan.

535
00:31:14,070 --> 00:31:16,050
Iemand vraagt je om iets.

536
00:31:16,050 --> 00:31:20,010
In elk geval roept Jezus ons
inderdaad op onze rechten op te geven:

537
00:31:20,010 --> 00:31:23,370
ons recht om wraak te
nemen, en misschien zelfs

538
00:31:23,370 --> 00:31:26,850
ons recht om onszelf voor
de rechter te verdedigen.

539
00:31:26,850 --> 00:31:29,670
Maar Hij stelt niet werkelijk
de vraag wat je moet doen

540
00:31:29,670 --> 00:31:32,910
in situaties waarin andere
mensen gevaar lopen.

541
00:31:32,910 --> 00:31:36,570
Misschien zijn dat mensen voor wie jij
geacht wordt verantwoordelijk te zijn,

542
00:31:36,570 --> 00:31:40,950
zoals je kinderen, je vrouw
of, wat dat betreft, je naaste.

543
00:31:40,950 --> 00:31:43,890
De barmhartige Samaritaan
was een goed voorbeeld,

544
00:31:43,890 --> 00:31:48,450
omdat hij zorgde voor zijn naaste, die
niet tot zijn eigen familie behoorde.

545
00:31:48,450 --> 00:31:51,810
Hij gebruikte natuurlijk tegen
niemand geweld om hem te beschermen,

546
00:31:51,810 --> 00:31:54,990
maar hij bracht zichzelf
wel in gevaar door in die

547
00:31:54,990 --> 00:31:59,370
door rovers geteisterde bergen
te stoppen en deze man te helpen.

548
00:31:59,370 --> 00:32:03,030
De kans is groot dat hij enig
verzet zou hebben geboden als de

549
00:32:03,030 --> 00:32:05,490
rovers voor hem waren teruggekomen.

550
00:32:05,490 --> 00:32:08,670
Jezus zou hem daar waarschijnlijk
nog steeds om hebben geprezen,

551
00:32:08,670 --> 00:32:11,490
omdat hij dit andere
slachtoffer beschermde.

552
00:32:11,490 --> 00:32:14,610
In het Oude Testament was
het beslist deugdzaam om

553
00:32:14,610 --> 00:32:17,430
andere mensen die slachtoffer
waren te hulp te komen,

554
00:32:17,430 --> 00:32:20,790
en het lijkt erop dat dit
ook nu nog een deugd is.

555
00:32:20,790 --> 00:32:23,610
De voorbeelden die Jezus
in Zijn onderwijs geeft

556
00:32:23,610 --> 00:32:26,070
over het niet weerstaan
van de kwaaddoener,

557
00:32:26,070 --> 00:32:31,230
zijn dus allemaal beperkt tot situaties
die ten eerste niet dodelijk zijn.

558
00:32:31,230 --> 00:32:34,710
Iemand slaat je op de
wang; dat is niet dodelijk.

559
00:32:34,710 --> 00:32:39,090
Iemand spant een rechtszaak tegen je
aan of dwingt je een mijl mee te gaan;

560
00:32:39,090 --> 00:32:42,090
dat is geen levensbedreigende situatie.

561
00:32:42,090 --> 00:32:45,810
Ten tweede zijn de enige situaties
die genoemd worden situaties

562
00:32:45,810 --> 00:32:50,370
waarin jij degene bent die persoonlijk
iets te verliezen heeft: je waardigheid,

563
00:32:50,370 --> 00:32:52,350
je mantel of je tijd.

564
00:32:52,350 --> 00:32:56,010
Er is dus dit onderwijs over het
niet weerstaan van de kwaaddoener,

565
00:32:56,010 --> 00:33:00,150
maar dit onderwijs geldt uitsluitend
voor een niet-dodelijke situatie

566
00:33:00,150 --> 00:33:03,030
waarin jij de enige bent
die wordt aangevallen.

567
00:33:03,030 --> 00:33:07,950
Voor een situatie waarin er levensgevaar
is, of waarin je anderen moet beschermen,

568
00:33:07,950 --> 00:33:10,590
geeft Jezus geen specifieke instructie.

569
00:33:10,590 --> 00:33:14,610
Daarom moeten we in zo’n situatie,
net als in alle situaties,

570
00:33:14,610 --> 00:33:16,530
uitgaan van het beginsel:

571
00:33:16,530 --> 00:33:22,590
En het tweede, hieraan gelijk, is: U
zult uw naaste liefhebben als uzelf.

572
00:33:22,590 --> 00:33:27,690
Maar dit beginsel zelf is dubbelzinnig
wanneer je ziet dat er tegen iemand anders

573
00:33:27,690 --> 00:33:29,850
een misdrijf wordt gepleegd.

574
00:33:29,850 --> 00:33:31,950
Welke naaste moet je liefhebben?

575
00:33:31,950 --> 00:33:34,350
Je hebt een dader en een slachtoffer.

576
00:33:34,350 --> 00:33:38,850
Ze zijn allebei je naaste, en je
moet zelfs je vijanden liefhebben.

577
00:33:38,850 --> 00:33:41,310
Wat moet je in zo’n situatie doen?

578
00:33:41,310 --> 00:33:45,510
Sommigen denken dat je er eenvoudig
op moet vertrouwen dat God de situatie

579
00:33:45,510 --> 00:33:50,010
oplost, omdat je zowel de dader als
het slachtoffer moet liefhebben.

580
00:33:50,010 --> 00:33:55,050
Maar zoals ik het begrijp, is ingrijpen
het enige liefdevolle wat je kunt doen.

581
00:33:55,050 --> 00:33:58,410
Het is beslist liefdevol
tegenover het slachtoffer,

582
00:33:58,410 --> 00:34:03,450
en het valt te verdedigen dat het
niet liefdeloos is tegenover de dader.

583
00:34:03,450 --> 00:34:07,890
Ook voor zijn eigen bestwil moet
de dader worden tegengehouden.

584
00:34:07,890 --> 00:34:10,350
Dodelijk geweld is een andere zaak.

585
00:34:10,350 --> 00:34:14,250
Als je een dader doodt, heb je
hem uiteraard geen dienst bewezen,

586
00:34:14,250 --> 00:34:16,170
maar zijn slachtoffer wel.

587
00:34:16,170 --> 00:34:18,450
Je hebt hem waarschijnlijk
naar de hel gestuurd,

588
00:34:18,450 --> 00:34:21,750
en dat is iets wat christenen
niet zouden willen doen.

589
00:34:21,750 --> 00:34:26,010
Daarom heb ik zelf het gevoel — en ieder
ander moet zijn eigen beslissing nemen

590
00:34:26,010 --> 00:34:29,071
over wat het betekent je
naaste lief te hebben —

591
00:34:29,071 --> 00:34:33,270
dat ik waarschijnlijk geen dodelijk geweld
zou kunnen gebruiken om me zelfs tegen

592
00:34:33,270 --> 00:34:36,030
iemand te verzetten die
bij mij thuis inbreekt.

593
00:34:36,030 --> 00:34:41,130
Iemand zegt: ‘Wat als hij op het punt
staat je kinderen of je vrouw te doden?’

594
00:34:41,130 --> 00:34:45,030
Als dodelijk geweld de enige
manier is om hem tegen te houden,

595
00:34:45,030 --> 00:34:47,550
denk ik dat ik het
waarschijnlijk zou gebruiken.

596
00:34:47,550 --> 00:34:51,210
Maar ik heb het gevoel dat ik,
als ik de mogelijkheid had om

597
00:34:51,210 --> 00:34:56,010
dodelijk geweld te gebruiken, diezelfde
kracht ook op een niet-dodelijke manier

598
00:34:56,010 --> 00:34:57,450
zou kunnen inzetten.

599
00:34:57,450 --> 00:34:59,790
Maar zulke situaties zijn moeilijk.

600
00:34:59,790 --> 00:35:05,670
Wat christenen vaak willen, is een lijst
met regels: doe dit in deze situatie,

601
00:35:05,670 --> 00:35:07,890
en doe dat in die situatie.

602
00:35:07,890 --> 00:35:11,130
Dat is nu juist wat Jezus
ons niet kwam geven.

603
00:35:11,130 --> 00:35:13,230
Hij kwam ons geen wetten geven.

604
00:35:13,230 --> 00:35:18,330
Hij kwam ons Zijn Geest geven, zodat we
door Zijn Geest geleid zouden worden.

605
00:35:18,330 --> 00:35:20,910
En de vrucht van de Geest is liefde.

606
00:35:20,910 --> 00:35:23,550
Hij wil dat we onze naaste liefhebben.

607
00:35:23,550 --> 00:35:27,330
Maar hoe je dat beginsel
toepast, verschilt per situatie,

608
00:35:27,330 --> 00:35:30,810
en mensen moeten werkelijk
door de Geest geleid worden.

609
00:35:30,810 --> 00:35:35,910
Daarom neem ik geen vast standpunt in
over wat alle christenen moeten doen

610
00:35:35,910 --> 00:35:38,670
wat betreft deelname aan het leger.

611
00:35:38,670 --> 00:35:41,850
Zelf heb ik altijd aan de
pacifistische kant gestaan,

612
00:35:41,850 --> 00:35:46,410
omdat ik persoonlijk niet denk dat ik als
christen mijn vijand zou kunnen doden.

613
00:35:46,410 --> 00:35:51,150
Maar er zijn christenen die vinden dat je
de onschuldige mensen moet redden die door

614
00:35:51,150 --> 00:35:53,190
toedoen van je vijand lijden.

615
00:35:53,190 --> 00:35:56,610
Daarom beschouwen zij
vechten als iets liefdevolls.

616
00:35:56,610 --> 00:35:59,550
Het is moeilijk te weten
wie daarin gelijk heeft.

617
00:35:59,550 --> 00:36:01,830
De eerste christenen
stonden aan mijn kant,

618
00:36:01,830 --> 00:36:04,530
maar de meeste christenen door
de geschiedenis heen hebben aan

619
00:36:04,530 --> 00:36:06,090
hun kant gestaan.

620
00:36:06,090 --> 00:36:10,230
Gedurende de eerste drie eeuwen
geloofden de eerste christenen niet dat

621
00:36:10,230 --> 00:36:12,690
christenen in oorlogen moesten vechten.

622
00:36:12,690 --> 00:36:15,030
Ze vonden niet dat dit christelijk was.

623
00:36:15,030 --> 00:36:18,210
Maar vanaf de tijd van
Augustinus hebben bijna alle

624
00:36:18,210 --> 00:36:21,150
christenen geloofd dat
er bepaalde oorlogen zijn

625
00:36:21,150 --> 00:36:23,070
waarin ze zouden moeten vechten.

626
00:36:23,070 --> 00:36:25,170
Het is dus een moeilijke beslissing.

627
00:36:25,170 --> 00:36:29,790
Als Bijbelleraar zou ik graag kunnen
zeggen: „Dit is het juiste antwoord.”

628
00:36:29,790 --> 00:36:32,490
Maar er bestaat hier
werkelijk dubbelzinnigheid,

629
00:36:32,490 --> 00:36:37,170
omdat het er uiteindelijk allemaal op
neerkomt wat liefdevol is om te doen.

630
00:36:37,170 --> 00:36:39,210
Soms weten we dat misschien niet.

631
00:36:39,210 --> 00:36:44,250
In dat geval moeten we God gewoon vragen
ons de wijsheid te geven om te weten wat

632
00:36:44,250 --> 00:36:47,730
we moeten doen, en dan
doen we wat we doen.

633
00:36:47,730 --> 00:36:49,950
Toch zou ik dit willen zeggen.

634
00:36:49,950 --> 00:36:54,630
Stel dat ik getuige was van een misdrijf
dat op dat moment gepleegd werd.

635
00:36:54,630 --> 00:36:57,450
Dat is een zeer
onwaarschijnlijke situatie,

636
00:36:57,450 --> 00:37:01,470
aangezien ik grotendeels niet in staat
ben dodelijk geweld te gebruiken.

637
00:37:01,470 --> 00:37:06,210
Ik moet dan óf de dader doden,
óf hij zal een slachtoffer doden.

638
00:37:06,210 --> 00:37:08,670
Er zal dus een leven verloren gaan.

639
00:37:08,670 --> 00:37:14,190
Mijn ingrijpen of niet-ingrijpen zal
bepalen welk leven verloren gaat.

640
00:37:14,190 --> 00:37:17,970
Ik denk dat ik eerder zou
ingrijpen en de dader zou doden,

641
00:37:17,970 --> 00:37:22,410
zelfs als ik later zou denken: „Ik
wou dat ik dat niet had gedaan.”

642
00:37:22,410 --> 00:37:25,590
Het onschuldige slachtoffer
zou tenminste nog leven,

643
00:37:25,590 --> 00:37:29,370
en niemand zou kunnen beweren dat de
dader niet kreeg wat hij verdiende.

644
00:37:29,370 --> 00:37:33,210
Maar stel dat ik niet ingreep en later
dacht dat ik verkeerd had gehandeld,

645
00:37:33,210 --> 00:37:37,710
terwijl het slachtoffer dood was en
mijn nalatigheid dat had veroorzaakt.

646
00:37:37,710 --> 00:37:41,370
Dan zou ik liever leven met het
besef dat ik een man had gedood die

647
00:37:41,370 --> 00:37:43,590
een dodelijk misdrijf pleegde.

648
00:37:43,590 --> 00:37:47,610
Dat zou ik verkiezen boven het
besef dat ik niet had ingegrepen

649
00:37:47,610 --> 00:37:50,070
en hem een onschuldige had laten doden,

650
00:37:50,070 --> 00:37:54,810
terwijl ik bij machte en misschien zelfs
verantwoordelijk was om iets te doen.

651
00:37:54,810 --> 00:37:58,410
Deze kwesties zijn heel, heel moeilijk.

652
00:37:58,410 --> 00:38:00,990
Veel christenen stellen
ze te eenvoudig voor,

653
00:38:00,990 --> 00:38:04,110
maar ze zijn veel
ingewikkelder dan velen denken.

654
00:38:04,110 --> 00:38:08,670
De wederdopers zeggen eenvoudigweg:
„Raak er nooit bij betrokken.

655
00:38:08,670 --> 00:38:11,130
Bied een slecht mens nooit weerstand.”

656
00:38:11,130 --> 00:38:13,650
Misschien zegent God hen op dat gebied.

657
00:38:13,650 --> 00:38:16,530
De eerste christenen
huldigden die opvatting.

658
00:38:16,530 --> 00:38:21,150
Maar andere christenen waren er sterk van
overtuigd dat je je bijvoorbeeld beslist

659
00:38:21,150 --> 00:38:25,590
tegen Adolf Hitler moest verzetten
en onschuldige levens moest redden.

660
00:38:25,590 --> 00:38:28,710
Bij ons verzet tegen hem
hebben we natuurlijk ook enkele

661
00:38:28,710 --> 00:38:30,570
onschuldige mensen gedood.

662
00:38:30,570 --> 00:38:33,810
We hebben Dresden namelijk
met brandbommen gebombardeerd,

663
00:38:33,810 --> 00:38:38,190
en we hebben ook een atoombom
op Hiroshima gegooid, enzovoort.

664
00:38:38,190 --> 00:38:41,490
Ook door ons zijn enkele
onschuldige mensen gedood.

665
00:38:41,490 --> 00:38:45,330
De kwestie van oorlog is dus
werkelijk een ingewikkelde zaak.

666
00:38:45,330 --> 00:38:48,450
Maar als het gaat om het
verdedigen van onschuldigen,

667
00:38:48,450 --> 00:38:53,490
kunnen we in elk geval dit zeggen:
ondanks alles wat Jezus zei over het niet

668
00:38:53,490 --> 00:38:58,350
weerstaan van de slechte mens, het
toekeren van de andere wang, enzovoort,

669
00:38:58,350 --> 00:39:02,310
sprak Hij daar niet over de situatie
waarin je iemand anders verdedigt.

670
00:39:02,310 --> 00:39:05,850
Hij sprak alleen over het
verdedigen van jezelf.

671
00:39:05,850 --> 00:39:09,810
Ik denk dat christenen bereid
zouden moeten zijn letsel en verlies

672
00:39:09,810 --> 00:39:14,610
zelf te ondergaan, in plaats van die
zelfs een slecht mens toe te brengen,

673
00:39:14,610 --> 00:39:19,530
tenzij we werkelijk van mening zijn dat
het liefdevol is om hem tegen te houden.

674
00:39:19,530 --> 00:39:23,490
Als mijn kind op het punt stond een
mes in het stopcontact te steken,

675
00:39:23,490 --> 00:39:25,230
zou ik hem tegenhouden.

676
00:39:25,230 --> 00:39:29,910
Als ik dat alleen kon doen door iets
te gooien en hem omver te stoten,

677
00:39:29,910 --> 00:39:34,470
en hij daardoor gewond raakte maar
niet door het stopcontact werd gedood,

678
00:39:34,470 --> 00:39:38,310
dan zou het juist en liefdevol
zijn om hem pijn te doen.

679
00:39:38,310 --> 00:39:42,030
Bij sommige mensen die op het
punt staan misdrijven te plegen,

680
00:39:42,030 --> 00:39:47,010
is het misschien heel liefdevol om hen
pijn te doen en zo tegen te houden.

681
00:39:47,010 --> 00:39:51,450
Als ze het namelijk echt doen, zouden
ze daar de rest van hun leven veel

682
00:39:51,450 --> 00:39:52,950
spijt van kunnen hebben.

683
00:39:52,950 --> 00:39:57,690
Ze zouden er zelfs voor terechtgesteld
kunnen worden als ze het misdrijf plegen.

684
00:39:57,690 --> 00:40:01,410
Het is mogelijk mensen pijn
te doen uit liefde voor hen.

685
00:40:01,410 --> 00:40:04,410
Het bestraffen van een kind
is daar een voorbeeld van.

686
00:40:04,410 --> 00:40:08,670
Ik stel dus geen regels voor andere
mensen op over hoe ze moeten handelen

687
00:40:08,670 --> 00:40:13,170
in een situatie waarin een misdrijf wordt
gepleegd en jij het slachtoffer bent,

688
00:40:13,170 --> 00:40:16,950
of iemand anders het slachtoffer is,
terwijl jij erbij bent en er iets

689
00:40:16,950 --> 00:40:18,090
aan kunt doen.

690
00:40:18,090 --> 00:40:22,530
Maar ik denk wel dat christenen in zo’n
situatie vaak gewoon handelen zonder

691
00:40:22,530 --> 00:40:25,470
er zo veel over na te
denken als ze zouden moeten.

692
00:40:25,470 --> 00:40:28,650
Het is beslist een
ingewikkelde ethische kwestie.

693
00:40:28,650 --> 00:40:32,130
Nu staat er in hoofdstuk 22, vers 5:

694
00:40:32,130 --> 00:40:37,470
Wanneer iemand een veld of wijngaard laat
afgrazen door zijn vee daarin los te laten

695
00:40:37,470 --> 00:40:39,810
en dit het veld van een ander afgraast,

696
00:40:39,810 --> 00:40:42,270
moet hij het beste deel
van zijn eigen veld

697
00:40:42,270 --> 00:40:45,810
of het beste deel van zijn
wijngaard als vergoeding geven.

698
00:40:45,810 --> 00:40:49,950
Wanneer een vuur om zich heen grijpt
en op de doornstruiken overslaat,

699
00:40:49,950 --> 00:40:54,690
zodat een korenhoop, het staande
koren of het hele veld verbrand wordt,

700
00:40:54,690 --> 00:40:59,310
moet hij die het vuur heeft aangestoken,
een volledige vergoeding geven.

701
00:40:59,310 --> 00:41:00,930
Dat is gewoon redelijk.

702
00:41:00,930 --> 00:41:05,310
Je veroorzaakt de schade, hetzij
door je dier, hetzij door je vuur,

703
00:41:05,310 --> 00:41:07,710
en jij bent ervoor verantwoordelijk.

704
00:41:07,710 --> 00:41:12,570
Je vergoedt de schade volledig; bij schade
door afgrazen moet de vergoeding uit het

705
00:41:12,570 --> 00:41:15,690
beste van je eigen veld
of wijngaard komen.

706
00:41:15,690 --> 00:41:20,010
Je kunt niet je slechtste bezittingen als
een gelijkwaardige vergoeding aanbieden.

707
00:41:20,010 --> 00:41:22,290
Je moet het beste gebruiken wat je hebt.

708
00:41:22,290 --> 00:41:25,830
Wanneer iemand aan zijn naaste
geld of goed in bewaring geeft,

709
00:41:25,830 --> 00:41:29,430
en het wordt uit het huis van
die man gestolen, moet de dief,

710
00:41:29,430 --> 00:41:31,770
als hij gepakt wordt,
het dubbel vergoeden.

711
00:41:31,770 --> 00:41:35,430
Het volgende vers, dat hier
niet afzonderlijk is geciteerd,

712
00:41:35,430 --> 00:41:38,970
voegt toe dat de bewaarnemer voor de
rechters moet verschijnen als de dief

713
00:41:38,970 --> 00:41:40,470
niet wordt gevonden.

714
00:41:40,470 --> 00:41:43,290
Hij beweert misschien dat
het goed van hem gestolen is,

715
00:41:43,290 --> 00:41:45,690
terwijl hij het zelf heeft weggenomen.

716
00:41:45,690 --> 00:41:48,450
De rechters moeten daarover beslissen.

717
00:41:48,450 --> 00:41:54,150
Bij elk geval van verduistering, bij
een rund, bij een ezel, bij een schaap,

718
00:41:54,150 --> 00:41:57,870
bij een kledingstuk, of bij
welk verloren voorwerp dan ook

719
00:41:57,870 --> 00:41:59,970
waarvan iemand zegt dat het van hem is,

720
00:41:59,970 --> 00:42:02,730
moet hun beider zaak
voor de rechters komen.

721
00:42:02,730 --> 00:42:07,050
Wie de rechters schuldig verklaren, moet
het aan zijn naaste dubbel vergoeden.

722
00:42:07,050 --> 00:42:10,410
Wanneer iemand aan zijn
naaste een ezel of een rund,

723
00:42:10,410 --> 00:42:13,950
een schaap of welk dier
dan ook in bewaring geeft,

724
00:42:13,950 --> 00:42:18,810
en het sterft of het raakt gewond of
wordt geroofd, zonder dat iemand het zag,

725
00:42:18,810 --> 00:42:22,530
dan moet de eed bij de HEERE
tussen hen beiden beslissen,

726
00:42:22,530 --> 00:42:26,790
of hij zijn hand niet heeft uitgestoken
naar de bezittingen van zijn naaste.

727
00:42:26,790 --> 00:42:31,950
De eigenaar daarvan is daaraan onderworpen
en de ander hoeft het niet te vergoeden.

728
00:42:31,950 --> 00:42:33,390
Hier gaat het om.

729
00:42:33,390 --> 00:42:37,170
Als iemand om de een of andere reden zijn
bezittingen bij je achterlaat om ze voor

730
00:42:37,170 --> 00:42:41,130
hem te bewaren, moet je ze
in dezelfde staat teruggeven.

731
00:42:41,130 --> 00:42:45,810
Als hij een dier bij je achterlaat en
het dier sterft door jouw nalatigheid,

732
00:42:45,810 --> 00:42:48,090
dan moet je het dier dubbel vergoeden.

733
00:42:48,090 --> 00:42:52,411
Maar als het niet door jouw nalatigheid
komt en je gewoon pech hebt —

734
00:42:52,411 --> 00:42:54,690
het dier zou die dag toch al sterven,

735
00:42:54,690 --> 00:42:59,311
en dat gebeurde toevallig terwijl het bij
jou was in plaats van bij zijn eigenaar —

736
00:42:59,311 --> 00:43:02,010
dan ben je daar niet echt
verantwoordelijk voor.

737
00:43:02,010 --> 00:43:06,150
Wanneer de eigenaar terugkomt,
moet je een eed afleggen en zeggen:

738
00:43:06,150 --> 00:43:09,990
‘Ik zweer bij Yahweh dat ik niets
heb gedaan waardoor dit is gebeurd.’

739
00:43:09,990 --> 00:43:11,490
Dan ben je vrij.

740
00:43:11,490 --> 00:43:15,510
Je hoeft er verder niets aan te doen,
want die man had het bij je achtergelaten.

741
00:43:15,510 --> 00:43:18,330
Je bewees hem een dienst
door erop te passen.

742
00:43:18,330 --> 00:43:20,730
Je had gewoon de pech dat het dier stierf

743
00:43:20,730 --> 00:43:23,910
of dat er iets mee gebeurde
waaraan jij geen schuld had.

744
00:43:23,910 --> 00:43:27,390
Er is geen reden waarom jij het
verlies ervan zou moeten dragen.

745
00:43:27,390 --> 00:43:31,050
De eigenaar behoort het verlies te
dragen alsof hij het op dat moment

746
00:43:31,050 --> 00:43:32,790
zelf onder zijn hoede had gehad.

747
00:43:32,790 --> 00:43:35,370
Maar als het zonder twijfel
van hem gestolen is,

748
00:43:35,370 --> 00:43:38,010
moet de ander het aan de
eigenaar ervan vergoeden.

749
00:43:38,010 --> 00:43:42,510
Ik weet niet precies wat dat betekent,
tenzij het betekent dat degene die het in

750
00:43:42,510 --> 00:43:44,850
bewaring had, het heeft gestolen.

751
00:43:44,850 --> 00:43:48,750
Dan moet degene die het in bewaring
had er een vergoeding voor geven,

752
00:43:48,750 --> 00:43:51,210
zoals iedere dief dat zou moeten doen.

753
00:43:51,210 --> 00:43:56,130
Als het vaststaat dat het verscheurd
is, moet hij het meebrengen als bewijs.

754
00:43:56,130 --> 00:43:58,950
Het verscheurde dier hoeft
hij niet te vergoeden.

755
00:43:58,950 --> 00:44:03,630
Dit veronderstelt dat het een schaap is,
of een ander dier dat ten prooi kan vallen

756
00:44:03,630 --> 00:44:06,990
aan een roofdier, en dat je
de stukken van het dier vindt.

757
00:44:06,990 --> 00:44:11,670
Als je een verscheurd kadaver ziet, is
het duidelijk dat geen mens het dier heeft

758
00:44:11,670 --> 00:44:13,470
geslacht en opgegeten.

759
00:44:13,470 --> 00:44:16,830
Het zijn de overblijfselen
van wat een dier heeft gedaan.

760
00:44:16,830 --> 00:44:20,910
Dus degene die het geleend heeft, moet
de stukken naar de werkelijke eigenaar

761
00:44:20,910 --> 00:44:25,530
brengen en zeggen: ‘Kijk, kennelijk
heeft een beer of een leeuw dit dier

762
00:44:25,530 --> 00:44:27,030
te pakken gekregen.’

763
00:44:27,030 --> 00:44:29,550
Dan is hij er niet verantwoordelijk voor.

764
00:44:29,550 --> 00:44:33,450
Jakob werd wel verantwoordelijk gehouden
voor zulke dingen toen hij de schapen

765
00:44:33,450 --> 00:44:35,010
van Laban hoedde.

766
00:44:35,010 --> 00:44:38,550
Je herinnert je dat hij
dat vermeldt. Hij zei:

767
00:44:38,550 --> 00:44:43,110
Verscheurde dieren heb ik niet naar u
toe gebracht, ik moest ze zelf vergoeden.

768
00:44:43,110 --> 00:44:46,890
Ook hebt u van mij vergoeding
geëist van wat overdag gestolen was

769
00:44:46,890 --> 00:44:49,110
en wat 's nachts gestolen was.

770
00:44:49,110 --> 00:44:53,970
Jakob zei dus dat Laban hem in deze zaak
minder welwillend behandelde dan de wet

771
00:44:53,970 --> 00:44:57,090
zelf op een later tijdstip
zou voorschrijven, uiteraard.

772
00:44:57,090 --> 00:45:01,650
Wanneer iemand van zijn naaste wat te
leen vraagt en het raakt beschadigd of het

773
00:45:01,650 --> 00:45:06,750
sterft terwijl de eigenaar ervan er niet
bij is, moet hij het volledig vergoeden.

774
00:45:06,750 --> 00:45:11,070
Vers 14 maakt niet ongedaan wat
in de eerdere verzen is gezegd.

775
00:45:11,070 --> 00:45:15,570
Het neemt dat als uitgangspunt: als je
een dier leent en het sterft door jouw

776
00:45:15,570 --> 00:45:19,830
nalatigheid, zou je daar normaal
gesproken verantwoordelijk voor zijn.

777
00:45:19,830 --> 00:45:23,610
Vers 15, dat hier niet
afzonderlijk is geciteerd,

778
00:45:23,610 --> 00:45:27,690
voegt toe dat je niet hoeft te
vergoeden wanneer de eigenaar erbij was.

779
00:45:27,690 --> 00:45:31,590
In dat geval draagt de eigenaar
meer verantwoordelijkheid dan jij

780
00:45:31,590 --> 00:45:33,870
om op zijn eigen bezittingen te letten.

781
00:45:33,870 --> 00:45:38,610
Als het dier dus sterft, of als er iets
mee gebeurt terwijl jij en de eigenaar er

782
00:45:38,610 --> 00:45:42,330
samen bij zijn, dan ben jij
er niet verantwoordelijk voor.

783
00:45:42,330 --> 00:45:45,030
De eigenaar is ervoor verantwoordelijk.

784
00:45:45,030 --> 00:45:47,131
Als hij het aan je had verhuurd —

785
00:45:47,131 --> 00:45:51,270
bijvoorbeeld als je zijn os had gehuurd
om je ploeg te trekken en het dier per

786
00:45:51,270 --> 00:45:56,970
ongeluk werd gedood, zijn poot brak of er
door een ongeluk iets anders mee gebeurde

787
00:45:56,970 --> 00:46:00,090
— hoef je het niet te vergoeden,
omdat het gehuurd was.

788
00:46:00,090 --> 00:46:02,010
Daarvoor had je hem betaald.

789
00:46:02,010 --> 00:46:06,630
Door geld te vragen om zijn os uit
te lenen, nam hij het risico op zich.

790
00:46:06,630 --> 00:46:12,030
Wanneer iemand een maagd verleidt die niet
in ondertrouw is, en hij met haar slaapt,

791
00:46:12,030 --> 00:46:15,330
moet hij haar voor zichzelf
tot vrouw nemen door

792
00:46:15,330 --> 00:46:17,610
volledige betaling van de bruidsschat.

793
00:46:17,610 --> 00:46:21,030
Maar als haar vader beslist
weigert haar aan hem te geven,

794
00:46:21,030 --> 00:46:23,430
moet hij een geldsom afwegen die

795
00:46:23,430 --> 00:46:25,950
overeenkomt met de
bruidsschat voor een maagd.

796
00:46:25,950 --> 00:46:29,490
Deze wet lijkt ons vreemd, maar
ze is werkelijk niet onattent

797
00:46:29,490 --> 00:46:31,110
tegenover het meisje.

798
00:46:31,110 --> 00:46:34,770
Soms geven critici van de
Bijbel, zoals Richard Dawkins,

799
00:46:34,770 --> 00:46:37,530
een verkeerde voorstelling
van de Bijbelse wetten.

800
00:46:37,530 --> 00:46:42,030
Ze nemen zo'n wet en zeggen dat een
vrouw met haar verkrachter moest trouwen.

801
00:46:42,030 --> 00:46:44,850
Hier wordt nergens over
verkrachting gesproken.

802
00:46:44,850 --> 00:46:47,130
Er wordt gesproken over verleiding.

803
00:46:47,130 --> 00:46:48,870
Het meisje wordt verleid.

804
00:46:48,870 --> 00:46:50,610
Ze wordt overgehaald.

805
00:46:50,610 --> 00:46:52,830
Ze slaapt vrijwillig met een man.

806
00:46:52,830 --> 00:46:57,330
Dit geldt als geen van beiden getrouwd
is en zij ook niet verloofd is.

807
00:46:57,330 --> 00:47:01,710
De situatie is anders als zij met
iemand anders getrouwd of verloofd is.

808
00:47:01,710 --> 00:47:04,950
Als een man een vrouw verleidt
die getrouwd of verloofd is,

809
00:47:04,950 --> 00:47:09,150
moeten hij en zij ter dood
worden gebracht. Dat is overspel.

810
00:47:09,150 --> 00:47:11,430
Maar dit wordt beschouwd als een situatie

811
00:47:11,430 --> 00:47:14,190
waarin beiden beschikbaar
zijn om te trouwen.

812
00:47:14,190 --> 00:47:18,270
Zij is niet getrouwd, hij is
niet getrouwd en zij is maagd.

813
00:47:18,270 --> 00:47:23,490
Ze is met niemand verloofd. Ze is
beschikbaar. Hij slaapt met haar.

814
00:47:23,490 --> 00:47:25,290
Dit is geen verkrachting.

815
00:47:25,290 --> 00:47:28,170
Hij heeft haar verleid
en ze moeten trouwen.

816
00:47:28,170 --> 00:47:30,450
De straf is dat ze moeten trouwen.

817
00:47:30,450 --> 00:47:33,690
De vader van het meisje heeft echter
het recht om daar zijn veto over

818
00:47:33,690 --> 00:47:34,890
uit te spreken.

819
00:47:34,890 --> 00:47:39,150
In die samenleving moest je tenslotte
toestemming van de vader hebben om met een

820
00:47:39,150 --> 00:47:40,590
dochter te trouwen.

821
00:47:40,590 --> 00:47:44,970
Je kunt je een situatie voorstellen
waarin een man aan een vader vraagt:

822
00:47:44,970 --> 00:47:46,950
‘Mag ik met je dochter trouwen?’

823
00:47:46,950 --> 00:47:51,150
Maar de huwelijkskandidaat is voor
de vader volkomen onaanvaardbaar.

824
00:47:51,150 --> 00:47:54,630
Hij is gewoon niet het soort persoon met
wie hij zijn dochter zou willen laten

825
00:47:54,630 --> 00:47:57,390
trouwen, en de vader zegt nee.

826
00:47:57,390 --> 00:48:01,410
Als die huwelijkskandidaat er vervolgens
op uit zou kunnen gaan om het meisje te

827
00:48:01,410 --> 00:48:05,610
verleiden en met haar te slapen,
en dan zou kunnen zeggen:

828
00:48:05,610 --> 00:48:09,330
‘Nu moet je mij met haar laten
trouwen, want dat zegt de wet’,

829
00:48:09,330 --> 00:48:12,570
dan behoudt de vader nog
altijd zijn vetorecht.

830
00:48:12,570 --> 00:48:14,310
‘Nee, dat is niet waar.

831
00:48:14,310 --> 00:48:17,910
Je moet mij nu alleen geld
betalen, maar je krijgt haar niet.’

832
00:48:17,910 --> 00:48:21,750
Wat de man moet betalen, is
de bruidsprijs voor een maagd.

833
00:48:21,750 --> 00:48:24,990
Wanneer een man met de dochter
van een andere man wilde trouwen,

834
00:48:24,990 --> 00:48:27,510
moest hij de vader een prijs betalen.

835
00:48:27,510 --> 00:48:31,530
De vader verloor namelijk een
waardevol lid van zijn huishouden,

836
00:48:31,530 --> 00:48:35,910
naar alle waarschijnlijkheid een
productief lid van het huishouden.

837
00:48:35,910 --> 00:48:39,150
Daarom betaalt de bruidegom
om de vrouw te krijgen.

838
00:48:39,150 --> 00:48:44,010
Maar de meeste mannen, bijna alle
mannen, wilden met een maagd trouwen.

839
00:48:44,010 --> 00:48:49,170
Een vrouw die geen maagd was, werd als
aanzienlijk minder begeerlijk beschouwd.

840
00:48:49,170 --> 00:48:51,990
Een vader van wie de
dochter geen maagd was,

841
00:48:51,990 --> 00:48:54,810
kon voor haar niet zo'n
hoge bruidsprijs vragen.

842
00:48:54,810 --> 00:48:59,130
Als een man een meisje verleidde,
haar maagdelijkheid van haar afnam

843
00:48:59,130 --> 00:49:02,430
en niet met haar trouwde omdat
de vader dat niet toestond,

844
00:49:02,430 --> 00:49:05,610
dan is ze nu in zekere
zin beschadigde waar.

845
00:49:05,610 --> 00:49:09,750
De vader kan van de volgende man
die met haar wil trouwen niet de

846
00:49:09,750 --> 00:49:12,030
bruidsprijs voor een maagd krijgen.

847
00:49:12,030 --> 00:49:15,630
Daarom moet de man die haar
maagdelijkheid van haar afnam

848
00:49:15,630 --> 00:49:20,010
de bruidsprijs voor een maagd
betalen, ook al krijgt hij haar niet.

849
00:49:20,010 --> 00:49:23,490
Als de vader het goedkeurt,
moet de man met haar trouwen.

850
00:49:23,490 --> 00:49:28,230
Als de vader het niet goedkeurt, moet de
man dezelfde prijs betalen als wanneer hij

851
00:49:28,230 --> 00:49:31,650
wel met haar zou trouwen, maar
hij krijgt het meisje niet.

852
00:49:31,650 --> 00:49:33,510
Hij betaalt alleen het geld.

853
00:49:33,510 --> 00:49:35,970
Als het meisje niet met
de man wilde trouwen,

854
00:49:35,970 --> 00:49:38,370
had ze natuurlijk niet
met hem moeten slapen.

855
00:49:38,370 --> 00:49:41,130
Ze had weerstand moeten
bieden aan de verleiding.

856
00:49:41,130 --> 00:49:44,910
Maar zelfs daarna zou ze haar vader
misschien nog kunnen overhalen door te

857
00:49:44,910 --> 00:49:47,910
zeggen: ‘Laat hem niet met me trouwen.

858
00:49:47,910 --> 00:49:49,590
Geef mij niet aan hem.’

859
00:49:49,590 --> 00:49:53,670
De vader die om het welzijn van
zijn dochter gaf, kon het weigeren.

860
00:49:53,670 --> 00:49:57,630
Het is dus niet zo dat een man
eenvoudigweg een meisje kon verkrachten

861
00:49:57,630 --> 00:50:00,750
en haar op die manier als
zijn vrouw kon opeisen.

862
00:50:00,750 --> 00:50:04,590
Soms laten mensen het zo klinken,
maar ze letten niet echt op wat de wet

863
00:50:04,590 --> 00:50:06,390
hier daadwerkelijk zegt.

864
00:50:06,390 --> 00:50:10,950
Er wordt ook uitdrukkelijk gezegd dat dit
geldt voor een man die een maagd verleidt,

865
00:50:10,950 --> 00:50:14,790
want een vrouw kan haar maagdelijkheid
maar één keer verliezen.

866
00:50:14,790 --> 00:50:19,170
En een maagd werd als begeerlijker
beschouwd als mogelijke echtgenote

867
00:50:19,170 --> 00:50:21,510
dan een vrouw die met
iemand anders was geweest.

868
00:50:21,510 --> 00:50:25,350
Dit geldt bijvoorbeeld niet voor
situaties waarin een man, laten we zeggen,

869
00:50:25,350 --> 00:50:29,490
met een prostituee heeft geslapen,
of met een andere vrouw die al

870
00:50:29,490 --> 00:50:31,110
andere mannen heeft gehad.

871
00:50:31,110 --> 00:50:35,190
Er zijn christelijke mannen die, als ze
moesten trouwen met iedere vrouw met wie

872
00:50:35,190 --> 00:50:39,870
ze sliepen voordat ze christen waren,
er ontzettend veel zouden hebben.

873
00:50:39,870 --> 00:50:44,070
Maar de meeste van die vrouwen waren op
dat moment waarschijnlijk geen maagd.

874
00:50:44,070 --> 00:50:48,330
Onder de wet zou hij met iedere maagd
moeten trouwen die hij ontmaagd had,

875
00:50:48,330 --> 00:50:50,610
tenzij haar vader het niet toestond.

876
00:50:50,610 --> 00:50:52,350
In vers 18 staat:

877
00:50:52,350 --> 00:50:55,470
Een tovenares mag u niet in leven laten.

878
00:50:55,470 --> 00:50:57,090
Dat zou een heks zijn.

879
00:50:57,090 --> 00:51:01,170
Ieder die met een dier gemeenschap
heeft, moet zeker gedood worden.

880
00:51:01,170 --> 00:51:04,950
Dat gaat over bestialiteit,
seksuele omgang.

881
00:51:04,950 --> 00:51:08,670
U mag een vreemdeling niet
uitbuiten en hem niet onderdrukken,

882
00:51:08,670 --> 00:51:12,270
want u bent zelf vreemdelingen
geweest in het land Egypte.

883
00:51:12,270 --> 00:51:17,250
Dus een vreemdeling in je land — dit zou
ook van toepassing zijn op Israël in deze

884
00:51:17,250 --> 00:51:22,050
tijd, met de Palestijnen, die
vreemdelingen zijn in hun land.

885
00:51:22,050 --> 00:51:26,730
Natuurlijk zou God liever hebben dat
de Joden christenen zijn dan Joden,

886
00:51:26,730 --> 00:51:30,870
want Hij wil dat ze Christus
volgen, niet de Wet van Mozes.

887
00:51:30,870 --> 00:51:36,090
De Wet van Mozes is door Christus
vervangen, en een Jood die christen wordt,

888
00:51:36,090 --> 00:51:38,490
staat niet noodzakelijk onder de wet.

889
00:51:38,490 --> 00:51:43,170
Maar als een Jood het christendom
afwijst en onder de Wet wil leven,

890
00:51:43,170 --> 00:51:48,150
dan legt de Wet zelf beperkingen op aan
de mate waarin een vreemdeling in hun land

891
00:51:48,150 --> 00:51:49,830
onderdrukt mag worden.

892
00:51:49,830 --> 00:51:54,690
Daarom mogen zij de Palestijnen in hun
land niet onderdrukken, ook nu niet,

893
00:51:54,690 --> 00:51:56,490
en evenmin wie dan ook.

894
00:51:56,490 --> 00:51:59,670
U mag geen enkele weduwe
of wees onderdrukken.

895
00:51:59,670 --> 00:52:04,770
Als u hen maar enigszins onderdrukt en
zij maar enigszins tot Mij om hulp roepen,

896
00:52:04,770 --> 00:52:07,290
zal Ik hun roep zeker verhoren.

897
00:52:07,290 --> 00:52:12,090
Mijn toorn zal ontbranden en Ik zal u
met het zwaard doden en uw vrouwen zullen

898
00:52:12,090 --> 00:52:14,490
weduwen en uw kinderen wezen worden.

899
00:52:14,490 --> 00:52:19,110
Als u iemand van Mijn volk, een
van de armen onder u, geld leent,

900
00:52:19,110 --> 00:52:22,830
dan mag u zich niet als een
schuldeiser tegenover hem gedragen.

901
00:52:22,830 --> 00:52:24,930
U mag hem geen rente opleggen.

902
00:52:24,930 --> 00:52:27,690
Als u het kleed van uw
naaste in onderpand neemt,

903
00:52:27,690 --> 00:52:31,230
moet u dat aan hem teruggeven
voordat de zon ondergaat.

904
00:52:31,230 --> 00:52:33,510
Dat is immers zijn enige bedekking.

905
00:52:33,510 --> 00:52:35,790
Het is de kleding over zijn huid.

906
00:52:35,790 --> 00:52:38,070
Waarin zou hij anders moeten slapen?

907
00:52:38,070 --> 00:52:42,030
Wanneer hij tot Mij om hulp roept,
zal het gebeuren dat Ik het zal horen,

908
00:52:42,030 --> 00:52:43,770
want Ik ben genadig!

909
00:52:43,770 --> 00:52:47,970
Mensen die geld uitleenden aan de
armen, mochten geen rente vragen.

910
00:52:47,970 --> 00:52:50,670
Ze mochten zich niet als
een geldschieter gedragen.

911
00:52:50,670 --> 00:52:52,770
Ze mochten geen rente vragen.

912
00:52:52,770 --> 00:52:57,030
En als ze onderpand aannamen van een arme,
dan zijn er niet veel dingen die een arme

913
00:52:57,030 --> 00:52:59,730
bezit, behalve de kleren die hij draagt.

914
00:52:59,730 --> 00:53:02,490
Je mocht zijn mantel
als onderpand aannemen,

915
00:53:02,490 --> 00:53:06,090
maar je moest hem die ’s nachts
teruggeven om erin te slapen.

916
00:53:06,090 --> 00:53:08,490
Het was niet de bedoeling
dat je wreed was.

917
00:53:08,490 --> 00:53:12,150
Het is duidelijk dat de man
arm is; hij is achtergesteld.

918
00:53:12,150 --> 00:53:14,610
Je moet enig medeleven met hem hebben.

919
00:53:14,610 --> 00:53:17,010
Hij heeft die mantel
nodig om erin te slapen.

920
00:53:17,010 --> 00:53:21,210
Als je de arme onderdrukt en misbruik
maakt van zijn armoede door rente te

921
00:53:21,210 --> 00:53:25,350
vragen of door het leven voor
hem zwaar te maken, dan zegt Hij:

922
00:53:25,350 --> 00:53:28,710
Als hij Mij om hulp roept,
zal Ik naar hem luisteren.

923
00:53:28,710 --> 00:53:32,250
Wat God daarna zal doen,
wordt ons niet verteld.

924
00:53:32,250 --> 00:53:33,750
Vers 28:

925
00:53:33,750 --> 00:53:38,250
U mag God niet beledigen en een
leider van uw volk niet vervloeken.

926
00:53:38,250 --> 00:53:41,970
Misschien herinner je je dat Paulus
dit later aanhaalde toen hij zijn

927
00:53:41,970 --> 00:53:46,110
excuses aanbood omdat hij
precies dat had gedaan.

928
00:53:46,110 --> 00:53:51,930
Hij stond terecht voor het Sanhedrin,
en in Handelingen 23, vers 1, staat:

929
00:53:51,930 --> 00:53:57,510
En Paulus zei, terwijl hij de ogen op
de Raad gevestigd hield: Mannenbroeders,

930
00:53:57,510 --> 00:54:03,030
ik heb voor God met een volkomen zuiver
geweten gewandeld tot op deze dag.

931
00:54:03,030 --> 00:54:08,010
In het daaropvolgende vers, dat
hier niet afzonderlijk is geciteerd,

932
00:54:08,010 --> 00:54:13,710
beveelt de hogepriester Ananias de
omstanders Paulus op de mond te slaan.

933
00:54:13,710 --> 00:54:16,530
Paulus reageert daarop
tegen de hogepriester:

934
00:54:16,530 --> 00:54:22,590
Toen zei Paulus tegen hem: God
zal ú slaan, witgepleisterde wand!

935
00:54:22,590 --> 00:54:27,150
Zit u hier om een oordeel over mij
uit te spreken overeenkomstig de wet,

936
00:54:27,150 --> 00:54:31,230
en geeft u bevel, tegen
de wet in, mij te slaan?

937
00:54:31,230 --> 00:54:36,990
En zij die daarbij stonden, zeiden:
Scheldt u de hogepriester van God uit?

938
00:54:36,990 --> 00:54:41,670
Toen zei Paulus: Ik wist niet,
broeders, dat hij hogepriester is;

939
00:54:41,670 --> 00:54:46,890
want er staat geschreven: U mag geen
kwaad spreken van de leider van uw volk.

940
00:54:46,890 --> 00:54:50,310
Hij haalt hier dus dit
vers uit Exodus aan.

941
00:54:50,310 --> 00:54:54,150
Ik weet niet waarom Paulus niet
wist dat het de hogepriester was.

942
00:54:54,150 --> 00:54:58,350
Sommigen zeggen dat het kwam door het
slechte gezichtsvermogen van Paulus.

943
00:54:58,350 --> 00:55:02,970
Sommigen zeggen dat het priesterschap in
andere handen was overgegaan sinds Paulus

944
00:55:02,970 --> 00:55:04,830
in Jeruzalem was geweest.

945
00:55:04,830 --> 00:55:08,730
Hij was teruggekomen en
herkende deze hogepriester niet.

946
00:55:08,730 --> 00:55:12,150
Wat de reden ook was, hij bood
zijn verontschuldigingen aan

947
00:55:12,150 --> 00:55:14,610
en haalde daarbij dit vers aan:

948
00:55:14,610 --> 00:55:18,930
Je mag God niet beledigen en een
leider van je volk niet vervloeken.

949
00:55:18,930 --> 00:55:21,510
Exodus 22:29:

950
00:55:21,510 --> 00:55:25,710
U mag van uw volheid en van uw
overvloed niet achterhouden.

951
00:55:25,710 --> 00:55:29,250
De eerstgeborene van uw
zonen moet u Mij geven.

952
00:55:29,250 --> 00:55:34,890
Dit was natuurlijk eerder al uitvoerig
uiteengezet in Exodus 13. Dan zegt Hij:

953
00:55:34,890 --> 00:55:38,490
U moet hetzelfde doen met
uw runderen en uw kleinvee;

954
00:55:38,490 --> 00:55:40,770
zeven dagen mogen ze
bij hun moeder blijven,

955
00:55:40,770 --> 00:55:43,710
op de achtste dag moet u ze Mij geven.

956
00:55:43,710 --> 00:55:45,810
Dus het dier dat van de Heere is,

957
00:55:45,810 --> 00:55:49,530
bleef thuis bij zijn moeder
totdat het acht dagen oud was,

958
00:55:49,530 --> 00:55:54,270
totdat zijn ogen open waren en het gezond
genoeg was om daadwerkelijk wat vlees op

959
00:55:54,270 --> 00:55:55,770
de botten te hebben.

960
00:55:55,770 --> 00:55:58,050
Dan werd het aan de Heere geofferd.

961
00:55:58,050 --> 00:56:00,630
U moet voor Mij geheiligde mensen zijn.

962
00:56:00,630 --> 00:56:04,770
Daarom mag u geen vlees eten van een
dier dat op het veld verscheurd is.

963
00:56:04,770 --> 00:56:06,930
U moet dit voor de honden werpen.

964
00:56:06,930 --> 00:56:09,450
Als je een dier hebt dat
geschikt is als voedsel

965
00:56:09,450 --> 00:56:13,890
en het wordt op het veld door wilde
dieren verscheurd, mag je het niet eten.

966
00:56:13,890 --> 00:56:17,850
Om te beginnen is het in aanraking
geweest met een onrein dier.

967
00:56:17,850 --> 00:56:23,490
Elk roofdier is een onrein dier, en daarom
is je koe of je schaap verontreinigd door

968
00:56:23,490 --> 00:56:25,890
het contact met een onrein dier.

969
00:56:25,890 --> 00:56:30,330
Als je het zo op het veld aantreft, is het
bovendien onmogelijk om het bloed er op de

970
00:56:30,330 --> 00:56:33,510
juiste manier uit te laten
lopen voordat je het eet.

971
00:56:33,510 --> 00:56:37,890
Voor de Joden is het heel belangrijk om
al het bloed uit het karkas te laten lopen

972
00:56:37,890 --> 00:56:41,790
zodra ze het dier slachten,
zodat ze geen bloed zouden eten.

973
00:56:41,790 --> 00:56:45,990
Maar als je een karkas vindt, zal het
bloed er duidelijk in gestold zijn.

974
00:56:45,990 --> 00:56:48,930
Je zult het vlees niet op de
juiste manier kunnen bereiden,

975
00:56:48,930 --> 00:56:50,610
dus dat ben je gewoon kwijt.

976
00:56:50,610 --> 00:56:52,590
Je mag dat vlees niet eten.

977
00:56:52,590 --> 00:56:54,810
Je moet het aan de honden geven.

978
00:56:54,810 --> 00:56:57,390
Er is nog één hoofdstuk met deze wetten.

979
00:56:57,390 --> 00:57:00,450
We komen hierop terug om dit
in hoofdstuk 23 af te maken.