1
00:00:02,010 --> 00:00:04,770
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,770 --> 00:00:09,030
Deze keer behandelen we Genesis 14.

3
00:00:09,030 --> 00:00:13,470
We komen bij een bijzonder
mooi hoofdstuk, Genesis 14.

4
00:00:13,470 --> 00:00:17,910
Het is vooral bijzonder vanwege
de informatie aan het einde ervan.

5
00:00:17,910 --> 00:00:21,210
Dit is de eerste vermelding
van oorlog in de Bijbel,

6
00:00:21,210 --> 00:00:24,090
al hoeft het niet de eerste
oorlog te zijn geweest.

7
00:00:24,090 --> 00:00:27,810
We weten dat de aarde vóór
de zondvloed vol geweld was,

8
00:00:27,810 --> 00:00:30,930
en dat geweld kan ook oorlog hebben omvat.

9
00:00:30,930 --> 00:00:35,430
Maar tot nu toe hebben we nog niet
over specifieke oorlogen gelezen.

10
00:00:35,430 --> 00:00:42,030
In de dagen van Amrafel, de koning van
Sinear, Arioch, de koning van Ellasar,

11
00:00:42,030 --> 00:00:48,330
Kedor-Laomer, de koning van Elam,
en Tideal, de koning van de volken,

12
00:00:48,330 --> 00:00:54,630
gebeurde het dat ze oorlog voerden tegen
Bera, de koning van Sodom, tegen Birsa,

13
00:00:54,630 --> 00:01:00,870
de koning van Gomorra, tegen Sinab,
de koning van Adama, tegen Semeber,

14
00:01:00,870 --> 00:01:07,170
de koning van Zeboïm en tegen de koning
van Bela, het tegenwoordige Zoar.

15
00:01:07,170 --> 00:01:11,610
Deze allen waren een verbintenis aangegaan
en trokken op naar het Siddimdal,

16
00:01:11,610 --> 00:01:14,490
dat is tegenwoordig de Zoutzee.

17
00:01:14,490 --> 00:01:17,430
Dat is waar tegenwoordig de Dode Zee ligt.

18
00:01:17,430 --> 00:01:20,310
Daar beneden vond een veldslag plaats.

19
00:01:20,310 --> 00:01:25,170
De Dode Zee is in feite groter dan
vroeger, en het gebied waar dit gebeurde,

20
00:01:25,170 --> 00:01:27,810
zou nu heel goed onder water kunnen staan.

21
00:01:27,810 --> 00:01:32,370
De Dode Zee wordt gevoed door de
Jordaan, maar heeft geen afvoer.

22
00:01:32,370 --> 00:01:36,030
Om water kwijt te raken is hij
afhankelijk van verdamping.

23
00:01:36,030 --> 00:01:40,110
Maar het water stroomt sneller naar
binnen dan het verdampt, dus het meer,

24
00:01:40,110 --> 00:01:42,570
de Dode Zee, wordt groter.

25
00:01:42,570 --> 00:01:44,190
Het breidt zich uit.

26
00:01:44,190 --> 00:01:48,390
Voor zover ik het begrijp, is de
zuidelijke helft van de Dode Zee maar een

27
00:01:48,390 --> 00:01:52,170
paar voet diep, terwijl de
noordelijke helft heel diep is.

28
00:01:52,170 --> 00:01:55,950
Het is alsof de noordelijke helft
het oorspronkelijke meer is.

29
00:01:55,950 --> 00:01:59,910
Maar het lijkt erop dat de zee zich
naar het zuiden heeft uitgebreid,

30
00:01:59,910 --> 00:02:02,790
waardoor hij daar een
ondiep gedeelte heeft.

31
00:02:02,790 --> 00:02:06,810
Sommige mensen denken dat Sodom en
Gomorra ooit lagen waar dat ondiepe

32
00:02:06,810 --> 00:02:08,370
gedeelte nu is.

33
00:02:08,370 --> 00:02:12,390
Er wordt ons verteld dat dit gebied
het gebied van de Zoutzee was.

34
00:02:12,390 --> 00:02:16,470
We weten dus dat dit globaal de
streek is waar ze vroeger lagen.

35
00:02:16,470 --> 00:02:21,090
Het zou interessant zijn als God,
nadat Hij Sodom en Gomorra met

36
00:02:21,090 --> 00:02:25,770
vuur had vernietigd, er daadwerkelijk
voor had gezorgd dat ze volledig door een

37
00:02:25,770 --> 00:02:27,150
zee werden bedekt.

38
00:02:27,150 --> 00:02:30,930
Net als Atlantis zijn ze
eenvoudigweg voorgoed verdwenen

39
00:02:30,930 --> 00:02:34,650
en bleef de herinnering eraan
alleen in de Schrift bestaan.

40
00:02:34,650 --> 00:02:38,370
We zien dat de vier koningen
die in vers 1 worden genoemd,

41
00:02:38,370 --> 00:02:42,810
oorlog voeren tegen vijf
koningen in het zuiden. Er staat:

42
00:02:42,810 --> 00:02:47,310
Deze allen waren een verbintenis aangegaan
en trokken op naar het Siddimdal,

43
00:02:47,310 --> 00:02:50,130
dat is tegenwoordig de Zoutzee.

44
00:02:50,130 --> 00:02:53,010
Twaalf jaar hadden zij
Kedor-Laomer gediend,

45
00:02:53,010 --> 00:02:56,310
maar in het dertiende jaar
kwamen zij in opstand.

46
00:02:56,310 --> 00:02:59,250
Dat wil zeggen dat de vijf
koningen van het zuiden,

47
00:02:59,250 --> 00:03:03,090
onder wie die van Sodom en
Gomorra en hun bondgenoten,

48
00:03:03,090 --> 00:03:06,150
Kedor-Laomer twaalf jaar hadden gediend.

49
00:03:06,150 --> 00:03:08,970
In het dertiende jaar
kwamen ze in opstand.

50
00:03:08,970 --> 00:03:11,850
Ze waren het beu om hem
schatting te betalen.

51
00:03:11,850 --> 00:03:14,730
Hij had hen blijkbaar
al eerder onderworpen,

52
00:03:14,730 --> 00:03:19,590
en twaalf jaar lang dienden ze hem
plichtsgetrouw, misschien met tegenzin.

53
00:03:19,590 --> 00:03:22,830
Toen kwamen ze uiteindelijk in
het dertiende jaar in opstand.

54
00:03:22,830 --> 00:03:25,470
Het kostte hem enige
tijd om samen met zijn

55
00:03:25,470 --> 00:03:27,930
bondgenoten zijn troepen
bijeen te brengen.

56
00:03:27,930 --> 00:03:32,610
Hij had drie bevriende koningen die
besloten zich bij hem aan te sluiten.

57
00:03:32,610 --> 00:03:37,770
Daarom kwam Kedor-Laomer in het veertiende
jaar met de koningen die bij hem waren;

58
00:03:37,770 --> 00:03:43,050
en zij versloegen de Refaïeten in
Asteroth-Karnaïm, de Zuzieten in Ham,

59
00:03:43,050 --> 00:03:49,830
de Emieten in Sjave-Kiriathaïm, en de
Horieten in hun bergland Seïr tot aan

60
00:03:49,830 --> 00:03:53,130
El-Paran, dat aan de woestijn grenst.

61
00:03:53,130 --> 00:03:57,090
De meeste van deze volken
zijn voor ons niet van belang.

62
00:03:57,090 --> 00:03:59,850
Ze komen niet overeen met moderne volken,

63
00:03:59,850 --> 00:04:03,750
maar het waren oude volken die
waarschijnlijk tussen het thuisland van

64
00:04:03,750 --> 00:04:07,230
Kedor-Laomer en het gebied
van de Zoutzee woonden,

65
00:04:07,230 --> 00:04:09,450
waar hij een opstand ging neerslaan.

66
00:04:09,450 --> 00:04:14,490
Dit is ongetwijfeld de reden waarom het
hem zo veel tijd kostte om daar te komen.

67
00:04:14,490 --> 00:04:18,870
Ze kwamen namelijk in het dertiende jaar
in opstand en hij trok in het veertiende

68
00:04:18,870 --> 00:04:20,370
jaar naar het zuiden.

69
00:04:20,370 --> 00:04:22,410
Tussen de plaats waar hij zich bevond

70
00:04:22,410 --> 00:04:26,730
en zijn bestemming woonden veel mensen
die hij wilde onderwerpen of bestrijden.

71
00:04:26,730 --> 00:04:30,390
Misschien is het belangrijkste
volk dat in vers 6 wordt genoemd,

72
00:04:30,390 --> 00:04:33,630
dat van de Horieten in het bergland Seïr.

73
00:04:33,630 --> 00:04:37,170
Dit was het volk dat later werd
onderworpen door de Edomieten,

74
00:04:37,170 --> 00:04:41,550
de nakomelingen van Ezau,
toen zij de berg Seïr innamen.

75
00:04:41,550 --> 00:04:44,430
De Horieten waren voor
de nakomelingen van Ezau

76
00:04:44,430 --> 00:04:47,850
wat de Kanaänieten waren voor
de nakomelingen van Jakob.

77
00:04:47,850 --> 00:04:52,050
De nakomelingen van Jakob
en Ezau werden grote volken.

78
00:04:52,050 --> 00:04:56,430
De Edomieten, die van Ezau
afstamden, onderwierpen de Horieten.

79
00:04:56,430 --> 00:05:01,770
De Israëlieten, die van Jakob
afstamden, onderwierpen de Kanaänieten.

80
00:05:01,770 --> 00:05:06,510
Maar op dit moment werden de Horieten
blijkbaar onderworpen door Kedor-Laomer

81
00:05:06,510 --> 00:05:08,670
en zijn drie bondgenoten.

82
00:05:08,670 --> 00:05:14,551
Daarna keerden zij terug en kwamen in
En-Mispat — het tegenwoordige Kades —

83
00:05:14,551 --> 00:05:18,150
en zij versloegen allen in heel
het gebied van de Amalekieten,

84
00:05:18,150 --> 00:05:22,110
en ook de Amorieten die
in Hazezon-Thamar woonden.

85
00:05:22,110 --> 00:05:26,430
Ik weet niet zeker waarom Kedor-Laomer
tegen al deze mensen vocht,

86
00:05:26,430 --> 00:05:31,290
want zij lijken niet degenen te zijn
die tegen hem in opstand waren gekomen.

87
00:05:31,290 --> 00:05:34,590
Maar misschien speelde er
meer dan hier wordt vermeld.

88
00:05:34,590 --> 00:05:37,530
Misschien oefenden de vijf
koningen in het zuiden,

89
00:05:37,530 --> 00:05:42,570
onder het bestuur van Kedor-Laomer, een
bepaalde vorm van gezag uit over deze

90
00:05:42,570 --> 00:05:44,430
andere volken in het gebied.

91
00:05:44,430 --> 00:05:48,030
En misschien kwam het hele
gebied tegelijkertijd in opstand.

92
00:05:48,030 --> 00:05:51,930
Dat wordt ons niet specifiek verteld,
maar deze andere volken waren

93
00:05:51,930 --> 00:05:54,210
eveneens bij deze oorlog betrokken.

94
00:05:54,210 --> 00:05:55,950
Maar vers 8 zegt:

95
00:05:55,950 --> 00:06:00,030
Toen trok de koning van Sodom ten
strijde met de koning van Gomorra,

96
00:06:00,030 --> 00:06:04,830
de koning van Adama, de koning
van Zeboïm en de koning van Bela —

97
00:06:04,830 --> 00:06:09,810
het tegenwoordige Zoar — en zij stelden
zich op voor de strijd tegen hen in het

98
00:06:09,810 --> 00:06:16,770
Siddimdal, tegen Kedor-Laomer, de koning
van Elam, Tideal, de koning van de volken,

99
00:06:16,770 --> 00:06:22,830
Amrafel, de koning van Sinear,
en Arioch, de koning van Ellasar;

100
00:06:22,830 --> 00:06:24,750
vier koningen tegen vijf.

101
00:06:24,750 --> 00:06:26,970
Dat was dus een grote veldslag.

102
00:06:26,970 --> 00:06:30,390
Wanneer we het over koningen hebben,
weten we natuurlijk niet hoe groot

103
00:06:30,390 --> 00:06:31,710
hun machtsgebieden waren.

104
00:06:31,710 --> 00:06:35,070
Misschien waren ze niet meer
dan kleine stamhoofden van een

105
00:06:35,070 --> 00:06:36,870
nederzetting met tenten.

106
00:06:36,870 --> 00:06:39,390
We hebben het over
Arabieren in de woestijn.

107
00:06:39,390 --> 00:06:41,730
Maar sommigen van hen hadden gebouwen.

108
00:06:41,730 --> 00:06:45,750
We weten natuurlijk dat Sodom en
Gomorra ommuurde steden waren.

109
00:06:45,750 --> 00:06:49,650
Sommige van deze gebieden waarvan
wordt gezegd dat ze koningen hadden,

110
00:06:49,650 --> 00:06:53,550
hadden misschien slechts sjeiks
van tamelijk uitgebreide clans.

111
00:06:53,550 --> 00:06:58,110
Het is moeilijk te zeggen hoe groot
deze groepen in die oude tijden waren.

112
00:06:58,110 --> 00:07:03,570
Het Siddimdal nu was vol asfaltputten;
de koningen van Sodom en Gomorra

113
00:07:03,570 --> 00:07:05,551
vluchtten en vielen daar in ,

114
00:07:05,551 --> 00:07:08,970
en de overgeblevenen
vluchtten naar het bergland.

115
00:07:08,970 --> 00:07:11,250
Als vers 12 er niet had gestaan,

116
00:07:11,250 --> 00:07:15,330
zou dit hoofdstuk naar alle
waarschijnlijkheid nooit zijn opgetekend.

117
00:07:15,330 --> 00:07:18,630
Er is niet veel reden
waarom Abram zich in deze

118
00:07:18,630 --> 00:07:22,230
specifieke schermutseling zou
hebben gemengd, als hij niet een

119
00:07:22,230 --> 00:07:25,410
familielid had gehad
dat gevangengenomen was.

120
00:07:25,410 --> 00:07:28,050
Lot bevond zich in die tijd bij Sodom.

121
00:07:28,050 --> 00:07:33,150
Toen Kedor-Laomer en zijn vrienden Sodom
innamen, namen ze ook Lot gevangen,

122
00:07:33,150 --> 00:07:35,130
en blijkbaar ook zijn gezin.

123
00:07:35,130 --> 00:07:39,030
Dus daardoor zal Abraham
erbij betrokken raken.

124
00:07:39,030 --> 00:07:40,890
Er staat in vers 13:

125
00:07:40,890 --> 00:07:46,350
Toen kwam er iemand die ontkomen was,
en vertelde het aan Abram, de Hebreeër;

126
00:07:46,350 --> 00:07:51,810
die woonde bij de eiken van de Amoriet
Mamre, de broer van Eskol en Aner.

127
00:07:51,810 --> 00:07:54,150
Zij waren bondgenoten van Abram.

128
00:07:54,150 --> 00:07:59,190
De Engelse vertaling geeft hier als
alternatief „de vlakten van Mamre”.

129
00:07:59,190 --> 00:08:03,990
Ik heb al gezegd dat dit de eerste keer
is dat het woord Hebreeër wordt gebruikt.

130
00:08:03,990 --> 00:08:07,950
Men denkt dat Hebreeër etymologisch
verwant is aan de naam Heber,

131
00:08:07,950 --> 00:08:12,990
over wie we zowel in Genesis
10 als in Genesis 11 lezen.

132
00:08:12,990 --> 00:08:18,810
Heber was een achterkleinzoon van Sem en
was ook een voorouder van Terah en Abram.

133
00:08:18,810 --> 00:08:22,530
Het volk van Heber werd dus
misschien eerst Heberieten genoemd,

134
00:08:22,530 --> 00:08:25,230
en dat woord kan zich hebben
ontwikkeld tot Hebreeër.

135
00:08:25,230 --> 00:08:30,750
Er bestaan uit die periode oude verslagen
uit andere delen van de regio over

136
00:08:30,750 --> 00:08:35,010
mensen die de Habiru worden genoemd, al
zijn er uit Palestina niet zoveel van

137
00:08:35,010 --> 00:08:39,870
zulke verslagen: H-A-B-I-R-U, de Habiru.

138
00:08:39,870 --> 00:08:44,490
In Egyptische hiërogliefen wordt
vaak naar de Habiru verwezen.

139
00:08:44,490 --> 00:08:48,690
Sommige christenen hebben gedacht dat
de Habiru misschien dezelfde mensen zijn

140
00:08:48,690 --> 00:08:50,190
als de Hebreeën.

141
00:08:50,190 --> 00:08:55,350
Het klinkt vrijwel hetzelfde, hoewel
dat niet vaststaat. Het wordt betwist.

142
00:08:55,350 --> 00:08:57,450
Het zou mooi zijn als ze dat waren,

143
00:08:57,450 --> 00:09:01,530
want dan zouden we een specifieke
bevestiging hebben dat de Hebreeën zich in

144
00:09:01,530 --> 00:09:06,330
Egypte bevonden in de latere tijd
waarin ze daar volgens de Bijbel waren.

145
00:09:06,330 --> 00:09:07,890
Misschien zijn ze dat.

146
00:09:07,890 --> 00:09:10,410
Misschien zijn de Habiru de Hebreeën.

147
00:09:10,410 --> 00:09:13,890
Het is moeilijk te zeggen of
de etymologie hetzelfde is.

148
00:09:13,890 --> 00:09:16,680
Sommige geleerden, misschien
tegenwoordig de meeste,

149
00:09:16,680 --> 00:09:21,330
denken dat de term Habiru gewoon
nomadische dienaren betekent,

150
00:09:21,330 --> 00:09:22,710
of iets dergelijks.

151
00:09:22,710 --> 00:09:26,070
Het hoeft dus helemaal geen
aanduiding van een volk te zijn.

152
00:09:26,070 --> 00:09:29,370
Abram krijgt te horen dat
zijn neef ontvoerd is.

153
00:09:29,370 --> 00:09:31,350
In vers 14 staat:

154
00:09:31,350 --> 00:09:35,130
Toen Abram hoorde dat zijn broeder
als gevangene weggevoerd was,

155
00:09:35,130 --> 00:09:38,970
bewapende hij zijn geoefende mannen
die in zijn huis geboren waren,

156
00:09:38,970 --> 00:09:43,050
driehonderdachttien man, en hij
achtervolgde hen tot aan Dan.

157
00:09:43,050 --> 00:09:47,430
_[De Engelse brontekst noemt deze
mannen hier “servants” (dienaren);

158
00:09:47,430 --> 00:09:50,850
de HSV spreekt van “geoefende mannen”.]_

159
00:09:50,850 --> 00:09:56,250
Abram had dienaren, kamelen, ezels
enzovoort als geschenken van de farao

160
00:09:56,250 --> 00:10:00,510
gekregen toen hij daarheen was
gegaan en de farao Sarai in zijn

161
00:10:00,510 --> 00:10:01,770
harem had opgenomen.

162
00:10:01,770 --> 00:10:05,550
Abram had dus veel dienaren die
hij van de farao had gekregen.

163
00:10:05,550 --> 00:10:09,030
Maar dit waren dienaren die
in zijn huis geboren waren.

164
00:10:09,030 --> 00:10:11,130
Dit waren die dienaren niet.

165
00:10:11,130 --> 00:10:14,670
Deze 318 dienaren had hij al eerder.

166
00:10:14,670 --> 00:10:18,690
Waarschijnlijk bewapende hij
alleen hen en niet de anderen,

167
00:10:18,690 --> 00:10:21,870
omdat er staat dat het
geoefende dienaren waren.

168
00:10:21,870 --> 00:10:24,570
Waarvoor geoefend? Ik weet het niet.

169
00:10:24,570 --> 00:10:27,090
Waren ze geoefend in
het hoeden van schapen?

170
00:10:27,090 --> 00:10:29,550
Dat was wat Abram voornamelijk deed.

171
00:10:29,550 --> 00:10:32,070
Of had hij ze militair getraind?

172
00:10:32,070 --> 00:10:35,670
In die tijd was het min
of meer ieder voor zich.

173
00:10:35,670 --> 00:10:40,230
Er trokken bedoeïenenstammen rond die
misschien je bezit wilden plunderen en je

174
00:10:40,230 --> 00:10:42,870
vrouwen wilden meenemen, enzovoort.

175
00:10:42,870 --> 00:10:46,110
Het kan zijn dat iedereen die
genoeg geld en dienaren had,

176
00:10:46,110 --> 00:10:49,350
enkele dienaren had die
getraind waren in verdediging,

177
00:10:49,350 --> 00:10:52,230
en ook een voorraad
wapens bij de hand had.

178
00:10:52,230 --> 00:10:54,630
Ze moeten blijkbaar wapens hebben gehad.

179
00:10:54,630 --> 00:10:58,350
We lezen niet dat Abram ergens
anders wapens ging halen.

180
00:10:58,350 --> 00:11:01,410
Het lijkt erop dat ze
wapens bij de hand hadden en

181
00:11:01,410 --> 00:11:04,470
dienaren die voor dit soort
dingen getraind waren.

182
00:11:04,470 --> 00:11:09,210
Ze waren in zijn huishouden geboren,
dus ze zouden zoiets zijn als

183
00:11:09,210 --> 00:11:11,370
trouwe dienaren voor het leven.

184
00:11:11,370 --> 00:11:16,410
Blijkbaar bewapende hij de dienaren die
hij op andere plaatsen had verworven niet.

185
00:11:16,410 --> 00:11:20,370
Misschien waren ze nog te nieuw en
kon hij niet op hun trouw rekenen.

186
00:11:20,370 --> 00:11:25,350
Maar deze in zijn huis geboren
dienaren waren als familieleden.

187
00:11:25,350 --> 00:11:29,310
Hij had dus een grote familie,
en hij had zijn bondgenoten.

188
00:11:29,310 --> 00:11:32,670
Dat waren Mamre, Eskol en Aner.

189
00:11:32,670 --> 00:11:36,630
We weten niet hoeveel mensen zij hadden,
dus er kunnen wel een paar duizend mensen

190
00:11:36,630 --> 00:11:37,890
ten strijde zijn getrokken.

191
00:11:37,890 --> 00:11:41,130
Er staat dat hij hen
achtervolgde tot aan Dan.

192
00:11:41,130 --> 00:11:44,010
Dan ligt heel ver in
het noorden van Israël.

193
00:11:44,010 --> 00:11:46,710
Het ligt in feite bijna buiten het land.

194
00:11:46,710 --> 00:11:51,450
De uitdrukking van Dan tot Berseba werd
later in de Schrift een uitdrukking voor

195
00:11:51,450 --> 00:11:54,030
zo ongeveer het hele land Israël.

196
00:11:54,030 --> 00:11:58,530
Met Van Dan tot Berseba werd
het hele land Israël bedoeld:

197
00:11:58,530 --> 00:12:01,470
Berseba in het zuiden
en Dan in het noorden.

198
00:12:01,470 --> 00:12:05,490
Een probleem met de vermelding van Dan
hier is dat het in de tijd van Abram

199
00:12:05,490 --> 00:12:07,230
niet Dan heette.

200
00:12:07,230 --> 00:12:11,370
Maar dat is geen probleem, want Mozes kan
die modernere naam in de plaats hebben

201
00:12:11,370 --> 00:12:14,910
gezet van een oudere naam
die er oorspronkelijk stond.

202
00:12:14,910 --> 00:12:18,450
Maar ook in de tijd van
Mozes heette het niet Dan.

203
00:12:18,450 --> 00:12:22,530
Deze stad heette in de dagen
van Mozes en Abram Laïs.

204
00:12:22,530 --> 00:12:27,030
Later, in het boek Richteren,
hoofdstuk 18, vers 29,

205
00:12:27,030 --> 00:12:31,890
lezen we dat enkele mensen uit de stam
Dan de naam van die stad veranderden van

206
00:12:31,890 --> 00:12:33,510
Laïs in Dan.

207
00:12:33,510 --> 00:12:36,990
Dat betekent dat dit na de
tijd van Mozes gebeurde.

208
00:12:36,990 --> 00:12:42,090
De verwijzing naar Dan onder die
naam wijst dus op een tijd na Mozes.

209
00:12:42,090 --> 00:12:46,170
Daarom is wel geopperd dat Mozes
dit niet geschreven kan hebben.

210
00:12:46,170 --> 00:12:50,070
Nu zijn er een paar manieren waarop
dat opgelost zou kunnen worden.

211
00:12:50,070 --> 00:12:53,610
Eén mogelijkheid is natuurlijk
dat het een ander Dan kan zijn.

212
00:12:53,610 --> 00:12:57,090
Er zijn andere steden waarin
Dan in de naam voorkomt,

213
00:12:57,090 --> 00:13:01,050
samengestelde namen met een
koppelteken, en misschien wordt hier een

214
00:13:01,050 --> 00:13:02,490
ander Dan bedoeld.

215
00:13:02,490 --> 00:13:05,670
Maar naar alle waarschijnlijkheid
gaat het hier over Laïs,

216
00:13:05,670 --> 00:13:11,130
en heeft een latere beheerder van het werk
van Mozes de naam Laïs veranderd in Dan,

217
00:13:11,130 --> 00:13:14,250
omdat de mensen het toen
onder die naam kenden.

218
00:13:14,250 --> 00:13:17,670
Met andere woorden, hij gebruikte
de overeenkomstige naam uit

219
00:13:17,670 --> 00:13:19,650
een latere generatie.

220
00:13:19,650 --> 00:13:23,430
Wanneer we zeggen dat Mozes het
boek Genesis heeft geschreven,

221
00:13:23,430 --> 00:13:26,850
betekent dat niet dat ieder woord
zoals het er nu staat uit zijn

222
00:13:26,850 --> 00:13:28,770
pen afkomstig moet zijn.

223
00:13:28,770 --> 00:13:33,270
Het betekent dat hij in hoofdzaak
de gezaghebbende bron erachter is

224
00:13:33,270 --> 00:13:35,430
en de auteur die het heeft samengesteld.

225
00:13:35,430 --> 00:13:39,390
Maar latere generaties kunnen
uitspraken hebben bijgewerkt.

226
00:13:39,390 --> 00:13:43,710
Wanneer er later bijvoorbeeld over
de koningen van Edom wordt gesproken,

227
00:13:43,710 --> 00:13:47,190
staat daar tussen haakjes
een opmerking bij die zegt:

228
00:13:47,190 --> 00:13:50,790
Dit zijn de koningen die in
het land Edom geregeerd hebben,

229
00:13:50,790 --> 00:13:53,970
voordat er een koning over
de Israëlieten regeerde:

230
00:13:53,970 --> 00:13:59,670
Nu, als Mozes dat geschreven heeft,
waren er in de tijd van Mozes evenmin

231
00:13:59,670 --> 00:14:01,290
koningen in Israël.

232
00:14:01,290 --> 00:14:06,750
Maar het klinkt alsof iemand die leefde
nadat er koningen in Israël waren geweest,

233
00:14:06,750 --> 00:14:09,030
deze uitspraak heeft ingevoegd:

234
00:14:09,030 --> 00:14:13,890
„Deze mensen regeerden in Edom
voordat Israël koningen had.”

235
00:14:13,890 --> 00:14:17,910
Er zijn dus momenten waarop iets
door een latere hand aan het boek

236
00:14:17,910 --> 00:14:22,590
Genesis kan zijn toegevoegd, zonder
afbreuk te doen aan het feit dat het in

237
00:14:22,590 --> 00:14:25,050
hoofdzaak het werk van Mozes is.

238
00:14:25,050 --> 00:14:28,950
Volgens mij gaat het hier om het
Dan dat later zo genoemd werd

239
00:14:28,950 --> 00:14:32,310
en dat het noordelijkste
uiteinde van Israël vormt.

240
00:14:32,310 --> 00:14:35,790
Nu had Abram een strategie
tegen deze koningen.

241
00:14:35,790 --> 00:14:38,970
Let erop dat er vier koningen
met hun legers waren,

242
00:14:38,970 --> 00:14:42,210
en zij hadden zojuist
vijf koningen verslagen.

243
00:14:42,210 --> 00:14:44,490
Ze waren dus behoorlijk machtig.

244
00:14:44,490 --> 00:14:48,390
Aan de andere kant hadden ze in
de strijd wel verliezen geleden.

245
00:14:48,390 --> 00:14:51,690
Vier koningen hadden tegen
vijf koningen gestreden.

246
00:14:51,690 --> 00:14:56,310
De strijd was nu voorbij en waarschijnlijk
hadden ze enige verliezen geleden.

247
00:14:56,310 --> 00:15:00,510
Het kan een betrekkelijk haveloze groep
overwinnaars zijn geweest die op weg naar

248
00:15:00,510 --> 00:15:04,770
huis was, en ze verwachtten niet
dat ze aangevallen zouden worden.

249
00:15:04,770 --> 00:15:08,790
Voor zover zij wisten, hadden ze
iedereen uitgeschakeld die een bedreiging

250
00:15:08,790 --> 00:15:09,930
voor hen vormde.

251
00:15:09,930 --> 00:15:12,870
Ze wisten niets van
Abram en zijn vrienden.

252
00:15:12,870 --> 00:15:16,770
Abram kwam dus met frisse
troepen, dienaren en dergelijke,

253
00:15:16,770 --> 00:15:20,070
en ’s nachts verdeelde hij
zijn strijdmacht tegen hen.

254
00:15:20,070 --> 00:15:24,870
Hij en zijn dienaren vielen hen aan
en achtervolgden hen tot aan Hoba,

255
00:15:24,870 --> 00:15:27,210
dat ten noorden van Damascus ligt.

256
00:15:27,210 --> 00:15:30,210
Abram achtervolgde hen
dus tot ver in Syrië.

257
00:15:30,210 --> 00:15:32,910
’s Nachts overviel hij hen.

258
00:15:32,910 --> 00:15:36,810
We moeten ervan uitgaan dat Kedor-Laomer
en zijn mannen dachten dat de

259
00:15:36,810 --> 00:15:38,370
oorlog voorbij was.

260
00:15:38,370 --> 00:15:40,650
Ze hadden hun vijanden verslagen.

261
00:15:40,650 --> 00:15:45,930
Ze hadden nu gevangenen in boeien, die ze
naar huis voerden om als slaven te dienen.

262
00:15:45,930 --> 00:15:47,850
Ze deden het rustig aan.

263
00:15:47,850 --> 00:15:51,750
Ze waren moe en niet op
hun hoede. Het was nacht.

264
00:15:51,750 --> 00:15:53,910
Waarschijnlijk lagen ze te slapen.

265
00:15:53,910 --> 00:15:57,090
Toen werden ze besprongen door deze
groep van waarschijnlijk enkele

266
00:15:57,090 --> 00:15:59,970
duizenden mensen die met Abram waren.

267
00:15:59,970 --> 00:16:04,350
Ze werden verrast, sloegen op
de vlucht en werden achtervolgd.

268
00:16:04,350 --> 00:16:08,010
Uiteindelijk werden ze door
Abram en zijn vrienden verslagen.

269
00:16:08,010 --> 00:16:09,870
In vers 16 staat:

270
00:16:09,870 --> 00:16:14,190
En hij bracht alle bezittingen terug, en
ook zijn broeder Lot en zijn bezittingen

271
00:16:14,190 --> 00:16:17,850
bracht hij terug, evenals
de vrouwen en het volk.

272
00:16:17,850 --> 00:16:20,970
Let erop dat Lot hier opnieuw
zijn broer wordt genoemd,

273
00:16:20,970 --> 00:16:24,030
zoals ook in hoofdstuk 13 het geval was.

274
00:16:24,030 --> 00:16:27,390
Dit herinnert ons eraan dat
het woord broer in de Bijbel,

275
00:16:27,390 --> 00:16:30,510
net als het woord vader,
aanzienlijk ruimer wordt

276
00:16:30,510 --> 00:16:32,550
gebruikt dan wij het gebruiken.

277
00:16:32,550 --> 00:16:36,570
Een broer was niet noodzakelijk
altijd iemand met dezelfde ouders.

278
00:16:36,570 --> 00:16:39,330
Een broer kon duidelijk
een familielid zijn,

279
00:16:39,330 --> 00:16:42,690
want Lot was een familielid
van Abram, een neef.

280
00:16:42,690 --> 00:16:46,770
Toch wordt hij in hoofdstuk
13, vers 8, zijn broer genoemd,

281
00:16:46,770 --> 00:16:50,910
en nu opnieuw in hoofdstuk 14, vers 16.

282
00:16:50,910 --> 00:16:52,650
Vers 17 zegt:

283
00:16:52,650 --> 00:16:55,530
Toen trok de koning
van Sodom hem tegemoet,

284
00:16:55,530 --> 00:16:59,130
nadat hij teruggekeerd was van
het verslaan van Kedor-Laomer

285
00:16:59,130 --> 00:17:02,220
en de koningen die bij hem
waren, naar het dal Sjave,

286
00:17:02,220 --> 00:17:05,010
dat is het tegenwoordige Koningsdal.

287
00:17:05,010 --> 00:17:09,510
En Melchizedek, de koning van
Salem, bracht brood en wijn;

288
00:17:09,510 --> 00:17:12,810
hij was een priester van
God, de Allerhoogste.

289
00:17:12,810 --> 00:17:18,810
En hij zegende hem en zei: Gezegend
zij Abram door God, de Allerhoogste,

290
00:17:18,810 --> 00:17:21,270
Die hemel en aarde bezit!

291
00:17:21,270 --> 00:17:23,490
Hij zegende Abram en zei:

292
00:17:23,490 --> 00:17:30,330
En hij zegende hem en zei: Gezegend
zij Abram door God, de Allerhoogste,

293
00:17:30,330 --> 00:17:33,030
Die hemel en aarde bezit!

294
00:17:33,030 --> 00:17:36,210
En geloofd zij God, de Allerhoogste, Die

295
00:17:36,210 --> 00:17:39,690
overgeleverd heeft uw
tegenstanders in uw hand!

296
00:17:39,690 --> 00:17:43,110
En Abram gaf hem van
alles een tiende deel.

297
00:17:43,110 --> 00:17:50,010
Dat wil zeggen: Abram gaf Melchizedek een
tiende van alles, een tiende van de buit.

298
00:17:50,010 --> 00:17:55,830
Nu kwam de koning van Sodom, die ook
was verschenen, naar Abram toe en zei:

299
00:17:55,830 --> 00:18:00,330
De koning van Sodom zei tegen
Abram: Geef mij de mensen,

300
00:18:00,330 --> 00:18:02,790
maar houd de bezittingen voor uzelf.

301
00:18:02,790 --> 00:18:06,270
Dat wil zeggen: geef me
alleen mijn burgers terug,

302
00:18:06,270 --> 00:18:10,350
en jij mag alle buit houden
als beloning voor onze redding.

303
00:18:10,350 --> 00:18:13,230
Maar Abram zei tegen de koning van Sodom:

304
00:18:13,230 --> 00:18:18,630
Maar Abram zei tegen de koning van
Sodom: Ik zweer bij de HEERE, God,

305
00:18:18,630 --> 00:18:23,310
de Allerhoogste, Die hemel
en aarde bezit, dat ik niets,

306
00:18:23,310 --> 00:18:28,890
van draad tot schoenriem toe, ja, niets
van alles wat van u is, zal nemen,

307
00:18:28,890 --> 00:18:33,750
zodat u niet kunt zeggen: Ik heb
Abram rijk gemaakt. Verre daarvan!

308
00:18:33,750 --> 00:18:37,890
Alleen wat de knechten gegeten hebben,
en het deel van de mannen die met mij

309
00:18:37,890 --> 00:18:43,890
meegegaan zijn, Aner, Eskol en
Mamre; laten die hun deel nemen!

310
00:18:43,890 --> 00:18:47,010
Hij zei dus: ‘Ik neem niets van je aan.

311
00:18:47,010 --> 00:18:50,010
Mijn bondgenoten mogen een
deel van de buit nemen.

312
00:18:50,010 --> 00:18:53,070
Wat mijn jonge mannen betreft:
ik ga je niet vergoeden voor wat

313
00:18:53,070 --> 00:18:54,570
zij gegeten hebben.

314
00:18:54,570 --> 00:18:58,050
In de loop van de strijd hebben ze
een deel van de goederen verbruikt,

315
00:18:58,050 --> 00:19:00,510
en die ga ik je niet teruggeven.

316
00:19:00,510 --> 00:19:03,990
Maar ik wil niet dat je mij
ook maar iets anders geeft,

317
00:19:03,990 --> 00:19:06,270
zelfs niet zoveel als een schoenriem.

318
00:19:06,270 --> 00:19:08,730
Want ik wil niet dat je ooit kunt zeggen

319
00:19:08,730 --> 00:19:11,970
dat jij degene bent die
mij rijk heeft gemaakt.’

320
00:19:11,970 --> 00:19:15,870
De koning van Sodom had zoiets
misschien kunnen zeggen als Abram

321
00:19:15,870 --> 00:19:18,330
alle buit van de strijd had meegenomen.

322
00:19:18,330 --> 00:19:21,150
Er moet, er moet veel zijn geweest.

323
00:19:21,150 --> 00:19:25,170
Abram zou waarschijnlijk nog veel
rijker zijn geworden dan hij al was.

324
00:19:25,170 --> 00:19:29,610
Dan hadden de mensen van Sodom
kunnen zeggen: ‘Nou ja, hij is rijk.

325
00:19:29,610 --> 00:19:31,110
Niets bijzonders.

326
00:19:31,110 --> 00:19:32,910
Wij hebben hem rijk gemaakt.

327
00:19:32,910 --> 00:19:34,830
Hij heeft al onze spullen.’

328
00:19:34,830 --> 00:19:39,450
Dan zou God niet werkelijk de eer
krijgen voor de zegeningen die Abram had.

329
00:19:39,450 --> 00:19:42,630
Daarom weigerde hij iets
van Sodom aan te nemen.

330
00:19:42,630 --> 00:19:46,410
Trouwens, de weigering om goederen
van heidenen aan te nemen,

331
00:19:46,410 --> 00:19:49,050
lijkt ook het beleid van de
vroegchristelijke dienaren

332
00:19:49,050 --> 00:19:50,370
te zijn geworden.

333
00:19:50,370 --> 00:19:55,170
In het boek 3 Johannes, een heel kort boek
aan het einde van het Nieuwe Testament,

334
00:19:55,170 --> 00:19:58,230
spreekt Johannes over
rondreizende dienaren.

335
00:19:58,230 --> 00:20:02,310
Hij schrijft aan zijn vriend Gajus,
die tegenover deze dienaren heel

336
00:20:02,310 --> 00:20:03,990
gastvrij is geweest.

337
00:20:03,990 --> 00:20:07,110
Hij zei in de verzen 5 tot en met 7:

338
00:20:07,110 --> 00:20:11,130
Geliefde, u handelt trouw in alles
wat u doet voor de broeders en voor de

339
00:20:11,130 --> 00:20:15,750
vreemdelingen, die getuigd hebben van uw
liefde, in aanwezigheid van de gemeente.

340
00:20:15,750 --> 00:20:19,170
U zult er goed aan doen wanneer u
hen verder op weg helpt op een voor

341
00:20:19,170 --> 00:20:20,910
God waardige manier.

342
00:20:20,910 --> 00:20:25,830
Want zij zijn voor Zijn Naam uit gegaan,
zonder iets aan te nemen van de heidenen.

343
00:20:25,830 --> 00:20:29,730
Dat wil zeggen: wanneer de
broeders het zendingsveld ingaan,

344
00:20:29,730 --> 00:20:32,610
nemen ze niets aan van niet-christenen.

345
00:20:32,610 --> 00:20:35,910
Daarom is het goed dat de
christenen hen ondersteunen.

346
00:20:35,910 --> 00:20:41,070
Dat is wat hij zegt: ‘Gajus, je hebt
er goed aan gedaan hen te ondersteunen

347
00:20:41,070 --> 00:20:45,270
en hen verder op weg te helpen,
want zij hebben een vast beleid.

348
00:20:45,270 --> 00:20:48,210
Ze nemen niets aan van heidenen.’

349
00:20:48,210 --> 00:20:51,150
Abram leek hier diezelfde
overtuiging te hebben.

350
00:20:51,150 --> 00:20:54,690
Anders zouden de heidenen namelijk kunnen
zeggen dat zij hem rijk hadden gemaakt,

351
00:20:54,690 --> 00:20:57,810
of dat zijn succes niet
aan God te danken was,

352
00:20:57,810 --> 00:21:00,690
maar aan het geld dat
zij hem hadden gegeven.

353
00:21:00,690 --> 00:21:04,590
Ik heb een verhaal gehoord
waarvan ik geloof dat het waar is,

354
00:21:04,590 --> 00:21:08,730
over Chuck Smith in de
beginperiode van de Jezusbeweging.

355
00:21:08,730 --> 00:21:13,530
Een zeer rijke man had een zoon van
wie het leven door drugs verwoest werd.

356
00:21:13,530 --> 00:21:18,510
Die jongeman kwam in de beginperiode van
de Jezusbeweging naar Calvary Chapel,

357
00:21:18,510 --> 00:21:22,110
toen veel hippies en
drugsverslaafden behouden werden.

358
00:21:22,110 --> 00:21:27,450
De zoon werd van drugs bevrijd, werd
christen en gebruikte geen drugs meer.

359
00:21:27,450 --> 00:21:29,430
Zijn leven werd hersteld.

360
00:21:29,430 --> 00:21:33,990
Voor zover ik het begrijp, was de vader
van deze jongen zo dankbaar dat hij naar

361
00:21:33,990 --> 00:21:39,030
Chuck Smith ging en aanbood een miljoen
dollar aan Calvary Chapel te schenken.

362
00:21:39,030 --> 00:21:42,810
Ik weet niet zeker of dit verhaal
waar is, maar ik denk van wel.

363
00:21:42,810 --> 00:21:47,070
Chuck wees het aanbod af, omdat de
man volgens mij geen christen was

364
00:21:47,070 --> 00:21:50,850
en hij niet dacht dat het God
zou eren als hij geld uit een

365
00:21:50,850 --> 00:21:52,890
niet-christelijke bron aannam.

366
00:21:52,890 --> 00:21:55,290
Dat lijkt ook wel een beetje op Abram.

367
00:21:55,290 --> 00:22:00,150
Hij zegt: ‘Ik wil niet dat je kunt zeggen
dat ons succes niet van de Heere komt,

368
00:22:00,150 --> 00:22:01,530
maar van jou.

369
00:22:01,530 --> 00:22:06,390
Dit willen wij duidelijk voor ogen
houden: je kunt mijn succes niet verklaren

370
00:22:06,390 --> 00:22:09,510
uit de geschenken die
jij mij hebt gegeven.’

371
00:22:09,510 --> 00:22:14,190
Nu is het belangrijkere gedeelte
van dit hoofdstuk — sterker nog,

372
00:22:14,190 --> 00:22:17,131
verreweg het belangrijkste
gedeelte van dit hoofdstuk —

373
00:22:17,131 --> 00:22:20,070
natuurlijk het korte
gedeelte over Melchizedek.

374
00:22:20,070 --> 00:22:24,270
Het grote mysterie is: wie is Melchizedek?

375
00:22:24,270 --> 00:22:28,470
Er worden een paar dingen over hem gezegd
die deze vraag moeten beantwoorden.

376
00:22:28,470 --> 00:22:32,850
Maar zelfs die hebben geen einde
gemaakt aan de controverse die er,

377
00:22:32,850 --> 00:22:37,470
zelfs onder christenen, bestaat
over wie Melchizedek is.

378
00:22:37,470 --> 00:22:41,730
In vers 18 staat dat Melchizedek
de koning van Salem was.

379
00:22:41,730 --> 00:22:46,710
Veel mensen denken dat de naam Salem
een verkorte vorm van Jeruzalem is.

380
00:22:46,710 --> 00:22:50,550
Salem is eigenlijk het
Hebreeuwse woord sjalom.

381
00:22:50,550 --> 00:22:55,590
De stad Jeruzalem, Jeroesjalom,
betekent de stad van vrede,

382
00:22:55,590 --> 00:22:58,230
want sjalom betekent vrede.

383
00:22:58,230 --> 00:23:02,190
Maar er zijn enkele plaatsen in
het Oude Testament — niet veel,

384
00:23:02,190 --> 00:23:08,010
in elk geval één of twee — waar de
naam Jeruzalem wordt verkort tot Salem.

385
00:23:08,010 --> 00:23:12,810
Daarom denken sommige mensen dat deze
man de koning van de stad Jeruzalem was

386
00:23:12,810 --> 00:23:17,010
en dat die stad hier
eenvoudigweg Salem wordt genoemd.

387
00:23:17,010 --> 00:23:20,190
Daar zit wel een klein
probleem aan, want Jeruzalem

388
00:23:20,190 --> 00:23:25,710
was een Jebusitische stad en de
Jebusieten waren heidense Kanaänieten.

389
00:23:25,710 --> 00:23:27,810
Als hij de koning van Jeruzalem was,

390
00:23:27,810 --> 00:23:31,650
zou hij dus een heidense
Kanaänitische koning zijn.

391
00:23:31,650 --> 00:23:34,410
Maar dat laten we voorlopig even terzijde.

392
00:23:34,410 --> 00:23:39,270
Er wordt ons ook verteld dat hij een
priester van God de Allerhoogste was.

393
00:23:39,270 --> 00:23:45,870
God de Allerhoogste is duidelijk Jahweh,
zoals Abram in vers 22 duidelijk maakt:

394
00:23:45,870 --> 00:23:50,790
Ik heb mijn hand opgeheven naar
Jahweh, God de Allerhoogste.

395
00:23:50,790 --> 00:23:52,410
Hij is dezelfde God.

396
00:23:52,410 --> 00:23:55,170
Maar waar kwam een
priester van God vandaan?

397
00:23:55,170 --> 00:23:56,730
Er waren geen priesters.

398
00:23:56,730 --> 00:23:58,530
Er was geen godsdienst.

399
00:23:58,530 --> 00:24:03,450
God had geen formele godsdienst met
gewijde geestelijken en zulke dingen.

400
00:24:03,450 --> 00:24:08,010
Hij had alleen één man, Abram,
die door de woestijn rondtrok.

401
00:24:08,010 --> 00:24:09,570
Er was geen tempel.

402
00:24:09,570 --> 00:24:13,710
Er was geen altaar, behalve
de altaren die Abram bouwde.

403
00:24:13,710 --> 00:24:17,910
Er was nergens een priesterschap
dat God diende. Hoe kon dit?

404
00:24:17,910 --> 00:24:22,230
Hoe kon het dat een koning van
Jeruzalem, een heidense stad,

405
00:24:22,230 --> 00:24:25,170
een priester van de ware God werd genoemd?

406
00:24:25,170 --> 00:24:26,970
Het mysterie is diep.

407
00:24:26,970 --> 00:24:29,790
Toen zegende Melchizedek Abram en zei:

408
00:24:29,790 --> 00:24:35,610
En hij zegende hem en zei: Gezegend
zij Abram door God, de Allerhoogste,

409
00:24:35,610 --> 00:24:37,710
Die hemel en aarde bezit!

410
00:24:37,710 --> 00:24:41,730
En geloofd zij God, de
Allerhoogste, Die overgeleverd

411
00:24:41,730 --> 00:24:44,250
heeft uw tegenstanders in uw hand!

412
00:24:44,250 --> 00:24:47,370
En Abram gaf hem van
alles een tiende deel.

413
00:24:47,370 --> 00:24:50,970
Hij sprak een zegen over Abram
uit en zegende hem in de Naam van

414
00:24:50,970 --> 00:24:52,830
God de Allerhoogste.

415
00:24:52,830 --> 00:24:56,190
In het Hebreeuws is dat El Elyon.

416
00:24:56,190 --> 00:25:00,870
Deze term, El Elyon, wordt
alleen in dit verhaal gebruikt en

417
00:25:00,870 --> 00:25:03,090
betekent letterlijk God.

418
00:25:03,090 --> 00:25:07,470
El betekent God en Elyon
betekent Allerhoogste.

419
00:25:07,470 --> 00:25:13,230
Het is dus God de Allerhoogste, of, zoals
de King James zegt, de allerhoogste God,

420
00:25:13,230 --> 00:25:14,550
maar dat is hetzelfde.

421
00:25:14,550 --> 00:25:18,450
Wat echter interessant is, is
dat Abram deze benaming voor God

422
00:25:18,450 --> 00:25:20,910
waarschijnlijk nog nooit
eerder had gehoord.

423
00:25:20,910 --> 00:25:25,650
In het boek Eternity in Their Hearts
haalt Don Richardson dit verhaal aan

424
00:25:25,650 --> 00:25:27,030
het begin aan.

425
00:25:27,030 --> 00:25:29,070
Hij was een ervaren zendeling.

426
00:25:29,070 --> 00:25:32,550
En zijn boek zegt dat
God Zichzelf aan heidenen

427
00:25:32,550 --> 00:25:37,650
buiten de Bijbelschrijvers om heeft
geopenbaard, maar soms onder andere namen.

428
00:25:37,650 --> 00:25:41,490
Hij gelooft dat wanneer zendelingen
naar een land of een stam gaan

429
00:25:41,490 --> 00:25:45,750
en ontdekken dat deze mensen in hun
godsdienst al het begrip hebben van een

430
00:25:45,750 --> 00:25:50,730
opperste God boven alle andere
goden, Eén Die alles gemaakt heeft,

431
00:25:50,730 --> 00:25:56,070
christenen daar soms gebruik van moeten
maken en zeggen: ‘Wel, dat is onze God.’

432
00:25:56,070 --> 00:25:57,750
Misschien heeft hij gelijk.

433
00:25:57,750 --> 00:26:01,350
We weten dat Paulus, toen
hij naar Athene ging, zei:

434
00:26:01,350 --> 00:26:07,230
En Paulus, die midden op de Areopagus
stond, zei: Mannen van Athene!

435
00:26:07,230 --> 00:26:10,890
Ik merk dat u in alle opzichten
zeer godsdienstig bent.

436
00:26:10,890 --> 00:26:14,250
Want toen ik de stad doorging
en uw heiligdommen bekeek,

437
00:26:14,250 --> 00:26:19,890
trof ik ook een altaar aan waarop het
opschrift stond: AAN EEN ONBEKENDE GOD.

438
00:26:19,890 --> 00:26:24,390
Deze dan, Die u dient zonder
dat u Hem kent, verkondig ik u.

439
00:26:24,390 --> 00:26:26,670
Met andere woorden, hij zei:

440
00:26:26,670 --> 00:26:30,270
Als jullie bij dat heiligdom
voor de onbekende God aanbidden,

441
00:26:30,270 --> 00:26:33,510
aanbidden jullie de God
over wie ik jullie vertel.

442
00:26:33,510 --> 00:26:37,710
Het is alsof Paulus erkende dat
mensen die Jahweh niet eens kenden

443
00:26:37,710 --> 00:26:39,990
en de Naam van Jezus niet kenden,

444
00:26:39,990 --> 00:26:45,150
misschien een God aanbaden Die
uiteindelijk dezelfde God blijkt te zijn.

445
00:26:45,150 --> 00:26:49,350
Daarom hebben veel mensen, onder
wie zendelingen, de vraag gesteld:

446
00:26:49,350 --> 00:26:52,530
is Allah van de islam dezelfde als Jahweh?

447
00:26:52,530 --> 00:26:55,110
De meeste christenen
zouden beslist nee zeggen,

448
00:26:55,110 --> 00:27:00,390
omdat Allah eigenschappen heeft die
niet dezelfde zijn als die van Jahweh.

449
00:27:00,390 --> 00:27:06,150
Maar we zouden kunnen vragen of Allah
misschien een verward beeld van Jahweh is.

450
00:27:06,150 --> 00:27:09,930
Als Allah volgens de
islam de ene ware God is,

451
00:27:09,930 --> 00:27:13,890
Degene Die alles gemaakt heeft
en Degene Die soeverein is,

452
00:27:13,890 --> 00:27:18,930
dan neemt Hij in zekere zin in hun
theologie de plaats in die Jahweh

453
00:27:18,930 --> 00:27:21,450
in de christelijke theologie inneemt.

454
00:27:21,450 --> 00:27:26,070
Sommigen zouden zeggen — ik weet niet
zeker of Don Richardson dit zou zeggen,

455
00:27:26,070 --> 00:27:32,550
maar ik denk van wel — dat zendelingen
onder moslims moeten erkennen dat Allah

456
00:27:32,550 --> 00:27:35,850
eenvoudigweg het Arabische
woord voor God is.

457
00:27:35,850 --> 00:27:39,270
Wij weten Wie God is, en
zij hebben misschien een

458
00:27:39,270 --> 00:27:41,550
verward begrip van Wie Hij is.

459
00:27:41,550 --> 00:27:44,730
Maar we kunnen zeggen: ‘De
God Die jullie aanbidden,

460
00:27:44,730 --> 00:27:47,910
is de God over Wie wij
jullie komen vertellen.

461
00:27:47,910 --> 00:27:50,550
Wij weten meer over Hem dan jullie.

462
00:27:50,550 --> 00:27:53,370
We kunnen jullie op
enkele punten corrigeren.’

463
00:27:53,370 --> 00:27:57,390
Dat is wat Paulus bij de
Atheners deed. Paulus zei:

464
00:27:57,390 --> 00:28:00,810
„Deze onbekende God die
jullie aanbidden, is de God

465
00:28:00,810 --> 00:28:04,170
over wie ik jullie hier
kom vertellen”, zei Paulus.

466
00:28:04,170 --> 00:28:09,390
Wat hier interessant is, is dat
Abram deze man Melchizedek de term

467
00:28:09,390 --> 00:28:13,530
El Elyon hoorde gebruiken
als aanduiding voor God.

468
00:28:13,530 --> 00:28:18,090
Naar alle waarschijnlijkheid had Abram
die term nog nooit eerder gehoord.

469
00:28:18,090 --> 00:28:21,630
In de Bijbel zijn we hem nog
niet eerder tegengekomen.

470
00:28:21,630 --> 00:28:29,370
God stond bekend als Jahweh, werd soms
Elohim genoemd en soms Jahweh Elohim.

471
00:28:29,370 --> 00:28:31,470
Maar was El Elyon dezelfde God?

472
00:28:31,470 --> 00:28:36,630
Abram herkende Hem als dezelfde God en nam
die Naam zelfs over in zijn eigen woorden

473
00:28:36,630 --> 00:28:41,250
in vers 22, waar Abram tegen
de koning van Sodom zei:

474
00:28:41,250 --> 00:28:46,830
Maar Abram zei tegen de koning van
Sodom: Ik zweer bij de HEERE, God,

475
00:28:46,830 --> 00:28:50,250
de Allerhoogste, Die hemel en aarde bezit,

476
00:28:50,250 --> 00:28:54,330
Dat is precies hoe Melchizedek
over God had gesproken.

477
00:28:54,330 --> 00:28:58,170
Don Richardson noemt dit
de Melchizedekfactor:

478
00:28:58,170 --> 00:29:01,890
wanneer zendelingen mensen
ontmoeten die de echte God kennen,

479
00:29:01,890 --> 00:29:06,750
maar onder een andere naam, moeten
zij erkennen dat het dezelfde God is.

480
00:29:06,750 --> 00:29:09,450
Volgens hem is dat wat Abram hier deed.

481
00:29:09,450 --> 00:29:12,930
Maar Don Richardson
neemt aan dat Melchizedek

482
00:29:12,930 --> 00:29:15,930
slechts een leider van
een andere godsdienst is,

483
00:29:15,930 --> 00:29:18,390
een of andere koning in Palestina.

484
00:29:18,390 --> 00:29:21,990
Ik heb een andere opvatting
over wie Melchizedek is.

485
00:29:21,990 --> 00:29:24,690
Toch weet ik niet zeker
of ik het oneens zou zijn

486
00:29:24,690 --> 00:29:28,770
met zijn conclusie dat de echte
God Zichzelf misschien zonder veel

487
00:29:28,770 --> 00:29:31,650
duidelijkheid aan andere
volken heeft geopenbaard,

488
00:29:31,650 --> 00:29:34,770
en dat zij misschien werkelijk
de echte God aanbidden

489
00:29:34,770 --> 00:29:37,050
zonder genoeg over Hem te weten.

490
00:29:37,050 --> 00:29:42,210
In elk geval zien we ook dat Abram
Melchizedek een tiende van alles gaf.

491
00:29:42,210 --> 00:29:45,570
Dit is de eerste keer dat
we over een tiende lezen.

492
00:29:45,570 --> 00:29:50,550
Het woord tiende betekent een tiende
deel, en twee keer lezen we in het Oude

493
00:29:50,550 --> 00:29:54,930
Testament dat aartsvaders een tiende
van alles wat zij hebben aan God

494
00:29:54,930 --> 00:29:56,850
geven of aanbieden.

495
00:29:56,850 --> 00:29:59,910
Hier geeft Abram een
tiende aan Melchizedek.

496
00:29:59,910 --> 00:30:04,590
Later, wanneer Jakob droomt over de
ladder die naar hem genoemd is, zegt hij:

497
00:30:04,590 --> 00:30:08,790
Jakob legde een gelofte af en
zei: Als God met mij zal zijn

498
00:30:08,790 --> 00:30:12,150
en mij zal beschermen op
deze weg, waar ik op ga,

499
00:30:12,150 --> 00:30:16,470
en mij brood zal geven om te
eten en kleren om aan te trekken,

500
00:30:16,470 --> 00:30:20,550
en ik in vrede in het huis
van mijn vader zal terugkeren,

501
00:30:20,550 --> 00:30:23,550
dan zal de HEERE mij tot een God zijn.

502
00:30:23,550 --> 00:30:27,390
Deze steen, die ik als
gedenkteken overeind gezet heb,

503
00:30:27,390 --> 00:30:29,670
zal een huis van God zijn.

504
00:30:29,670 --> 00:30:35,130
En van alles wat U mij geven zult,
zal ik U zeker het tiende deel geven.

505
00:30:35,130 --> 00:30:39,990
Sommige aartsvaders schenen tien procent
dus een behoorlijk deel te vinden om aan

506
00:30:39,990 --> 00:30:41,310
God te geven.

507
00:30:41,310 --> 00:30:45,630
Of er een openbaring van God was
geweest dat Hij een tiende wilde,

508
00:30:45,630 --> 00:30:48,450
specifiek een tiende, weten we niet.

509
00:30:48,450 --> 00:30:53,130
We hebben geen bewijs dat God dit
ooit aan Abram had geopenbaard.

510
00:30:53,130 --> 00:30:55,950
Abram had God nog maar
enkele keren ontmoet,

511
00:30:55,950 --> 00:30:58,830
en we weten niet dat Hij
met hem had gesproken over

512
00:30:58,830 --> 00:31:00,990
hoeveel geld Hij van hem wilde.

513
00:31:00,990 --> 00:31:04,350
Maar Abram heeft misschien
intuïtief geweten dat dit

514
00:31:04,350 --> 00:31:07,950
kenmerkend was voor de belasting
die een koning zou heffen.

515
00:31:07,950 --> 00:31:14,070
Want op een later tijdstip, in 1 Samuel
8, vroegen de Israëlieten aan Samuel:

516
00:31:14,070 --> 00:31:15,690
Geef ons een koning.

517
00:31:15,690 --> 00:31:17,970
Toen zei God tegen Samuel:

518
00:31:17,970 --> 00:31:20,310
Vertel hun wat de koning zal doen.

519
00:31:20,310 --> 00:31:25,710
Hij zal tien procent van hun opbrengsten
nemen en die voor zijn bestuur gebruiken.

520
00:31:25,710 --> 00:31:28,410
Met andere woorden,
kennelijk was tien procent

521
00:31:28,410 --> 00:31:32,490
de normale belasting die een koning
van zijn onderdanen zou heffen.

522
00:31:32,490 --> 00:31:37,890
Abram erkende dus eenvoudigweg dat God
zijn Koning was en besloot dat bedrag aan

523
00:31:37,890 --> 00:31:42,810
God te geven, ongeveer zoals iemand
belasting aan zijn koning zou betalen.

524
00:31:42,810 --> 00:31:46,230
Jakob kan zich door hetzelfde
beginsel hebben laten leiden.

525
00:31:46,230 --> 00:31:48,630
We hebben geen enkel bewijs dat God

526
00:31:48,630 --> 00:31:52,950
enige openbaring had gegeven over
een verplichting op dit punt.

527
00:31:52,950 --> 00:31:57,150
Veel later, in de wet van
Mozes, zien we dat God bepaalde

528
00:31:57,150 --> 00:32:01,050
dat de Levieten door middel van een
tiende onderhouden moesten worden.

529
00:32:01,050 --> 00:32:03,810
Ook dat was een offergave aan de Koning.

530
00:32:03,810 --> 00:32:05,550
God was de Koning.

531
00:32:05,550 --> 00:32:08,970
Er was geen andere koning
om te onderhouden dan God,

532
00:32:08,970 --> 00:32:13,110
en de Levieten waren Gods
vertegenwoordigers, die Zijn werk deden.

533
00:32:13,110 --> 00:32:17,250
Een gave aan God werd dus aan de
Levieten gegeven voor hun onderhoud,

534
00:32:17,250 --> 00:32:20,430
en het was hetzelfde bedrag
dat een koning zou krijgen.

535
00:32:20,430 --> 00:32:23,670
Dat is dus het beginsel
van het geven van tienden.

536
00:32:23,670 --> 00:32:27,840
Vóór de wet staat nergens een gebod
dat mensen een tiende, ofwel tien

537
00:32:27,840 --> 00:32:29,670
procent, moesten geven.

538
00:32:29,670 --> 00:32:32,550
We zien dat Abram en
Jakob dit terloops doen,

539
00:32:32,550 --> 00:32:36,690
maar we hebben geen enkele reden om te
geloven dat ze dit regelmatig deden.

540
00:32:36,690 --> 00:32:39,390
We lezen bijvoorbeeld niet
dat Abram bij enige andere

541
00:32:39,390 --> 00:32:43,890
gelegenheid een tiende gaf van zijn
oogst, zijn schapen of wat dan ook.

542
00:32:43,890 --> 00:32:48,690
En we weten niet dat hij Melchizedek ooit
bij een andere gelegenheid heeft ontmoet.

543
00:32:48,690 --> 00:32:52,170
Bij deze gelegenheid gaf hij
een tiende van de oorlogsbuit.

544
00:32:52,170 --> 00:32:54,570
Dit was niet het inkomen van Abram.

545
00:32:54,570 --> 00:32:57,750
Dit was de buit die hij
met Melchizedek deelde.

546
00:32:57,750 --> 00:33:00,270
We weten dus niet of dit
werkelijk betekent dat

547
00:33:00,270 --> 00:33:02,310
Abram de gewoonte had tienden te geven.

548
00:33:02,310 --> 00:33:06,210
We zien wel dat hij bij deze
gelegenheid als eerbetoon een

549
00:33:06,210 --> 00:33:11,670
tiende aan Melchizedek gaf en hem daarmee
als Gods vertegenwoordiger erkende.

550
00:33:11,670 --> 00:33:15,390
Dat is eigenlijk alles wat
we over Melchizedek horen.

551
00:33:15,390 --> 00:33:20,190
In vers 21 verschuift het tafereel
weer naar de koning van Sodom,

552
00:33:20,190 --> 00:33:25,350
en de rest van het gesprek vindt plaats
tussen Abram en de koning van Sodom.

553
00:33:25,350 --> 00:33:29,130
Melchizedek is eenvoudigweg
uit het verhaal verdwenen.

554
00:33:29,130 --> 00:33:34,110
We hebben drie verzen over Melchizedek
en geen uitleg over wie hij is,

555
00:33:34,110 --> 00:33:36,810
behalve dat hij de koning van Salem is.

556
00:33:36,810 --> 00:33:38,970
Maar zelfs dat is duister.

557
00:33:38,970 --> 00:33:42,870
‘Priester van God, de
Allerhoogste’ is nog duisterder.

558
00:33:42,870 --> 00:33:47,070
De Joden hebben een overlevering
dat Melchizedek Sem was,

559
00:33:47,070 --> 00:33:49,230
de middelste zoon van Noach.

560
00:33:49,230 --> 00:33:52,890
Als dit waar is, dan zou Sem
waarschijnlijk de oudste nog levende

561
00:33:52,890 --> 00:33:54,390
man zijn geweest.

562
00:33:54,390 --> 00:33:59,610
Sem leefde volgens mij zeshonderd
jaar, en hij leefde in deze tijd nog.

563
00:33:59,610 --> 00:34:02,130
Abram zou hem dus ontmoet kunnen hebben.

564
00:34:02,130 --> 00:34:05,250
Abram leefde negen generaties na Sem.

565
00:34:05,250 --> 00:34:07,470
Zo lang leefden mensen soms.

566
00:34:07,470 --> 00:34:12,810
Je kon nog meemaken dat je voorvader
Sem, van vele generaties eerder, leefde.

567
00:34:12,810 --> 00:34:15,930
Maar Sem zou niet alleen
een oude man zijn geweest.

568
00:34:15,930 --> 00:34:18,990
Hij zou de oudste man
op aarde zijn geweest.

569
00:34:18,990 --> 00:34:23,250
Iedereen die ouder was dan hij,
was in de zondvloed omgekomen.

570
00:34:23,250 --> 00:34:25,710
Noach was tegen die tijd gestorven.

571
00:34:25,710 --> 00:34:27,810
Jafeth was de oudere broer.

572
00:34:27,810 --> 00:34:30,210
Misschien was hij tegen
die tijd gestorven.

573
00:34:30,210 --> 00:34:33,450
Ik denk niet dat we weten
hoe lang Jafeth leefde.

574
00:34:33,450 --> 00:34:35,550
Cham kan nog in leven zijn geweest.

575
00:34:35,550 --> 00:34:39,210
Maar het punt is dat dit
een van de aartsvaders is.

576
00:34:39,210 --> 00:34:43,290
Als het Sem is, is dit een van
de overlevenden van de zondvloed.

577
00:34:43,290 --> 00:34:48,030
Sem zou dan misschien erkend zijn als een
godvrezend man, misschien als een koning,

578
00:34:48,030 --> 00:34:51,450
of op zijn minst als iemand voor
wie je eerbied moest hebben.

579
00:34:51,450 --> 00:34:53,850
Maar ik denk niet dat het Sem is.

580
00:34:53,850 --> 00:34:57,270
Sem is eenvoudigweg de beste
gok die de Joden wagen,

581
00:34:57,270 --> 00:34:59,910
omdat ze nu eenmaal
ergens naar moeten raden.

582
00:34:59,910 --> 00:35:03,810
Het Nieuwe Testament geeft ons
informatie die verder gaat dan gissen

583
00:35:03,810 --> 00:35:08,730
en geeft ons daadwerkelijk een openbaring
van God over wie Melchizedek is.

584
00:35:08,730 --> 00:35:13,590
Maar de Joden moeten van hem iemand maken
en het vreemde verschijnsel verklaren dat

585
00:35:13,590 --> 00:35:17,370
Abram onmiddellijk erkende
dat deze man boven hem stond.

586
00:35:17,370 --> 00:35:22,650
Hij stond zelfs toe dat deze man de manier
veranderde waarop hij over God sprak,

587
00:35:22,650 --> 00:35:25,890
en nam een nieuwe naam
voor God van hem over.

588
00:35:25,890 --> 00:35:30,210
Abram had kunnen zeggen: ‘Luister,
Melchizedek, ik ben de man die

589
00:35:30,210 --> 00:35:32,010
God heeft uitgekozen.

590
00:35:32,010 --> 00:35:33,750
God is Jahweh.

591
00:35:33,750 --> 00:35:39,510
Ik weet niet wie die El Elyon is over
wie jij het hebt, maar ik ben Gods man.

592
00:35:39,510 --> 00:35:41,550
Ik ken de ware God.

593
00:35:41,550 --> 00:35:45,090
Elohim is Jahweh. Dat is mijn God.

594
00:35:45,090 --> 00:35:48,750
Jij mag jouw kleine stamgod El
Elyon noemen als je dat wilt,

595
00:35:48,750 --> 00:35:51,750
maar ik ga de Naam van
mijn God gebruiken.’

596
00:35:51,750 --> 00:35:57,210
In plaats daarvan nam Abram de naam El
Elyon in zijn eigen spreken over en zei:

597
00:35:57,210 --> 00:36:02,130
Maar Abram zei tegen de koning van
Sodom: Ik zweer bij de HEERE, God,

598
00:36:02,130 --> 00:36:06,450
de Allerhoogste, Die hemel
en aarde bezit, dat ik niets,

599
00:36:06,450 --> 00:36:11,850
van draad tot schoenriem toe, ja, niets
van alles wat van u is, zal nemen,

600
00:36:11,850 --> 00:36:16,710
zodat u niet kunt zeggen: Ik heb
Abram rijk gemaakt. Verre daarvan!

601
00:36:16,710 --> 00:36:20,430
Alleen wat de knechten gegeten hebben,
en het deel van de mannen die met mij

602
00:36:20,430 --> 00:36:26,550
meegegaan zijn, Aner, Eskol en
Mamre; laten die hun deel nemen!

603
00:36:26,550 --> 00:36:31,050
Daarmee bedoelde hij: ‘Ik heb
een eed afgelegd.’ Hij zei:

604
00:36:31,050 --> 00:36:33,510
aan El Eljon, Jahweh.

605
00:36:33,510 --> 00:36:35,490
Hij voegde de namen samen.

606
00:36:35,490 --> 00:36:39,510
Hij erkende dus geestelijk
gezag in deze man, Melchizedek.

607
00:36:39,510 --> 00:36:44,010
Maar hij verschijnt en verdwijnt,
en je hoort nooit meer iets van hem.

608
00:36:44,010 --> 00:36:48,750
Je hoort iets later in de Bijbel wel weer
over hem, ongeveer duizend jaar later,

609
00:36:48,750 --> 00:36:50,550
in Psalm 110.

610
00:36:50,550 --> 00:36:54,030
Abram leefde tweeduizend
jaar vóór Christus.

611
00:36:54,030 --> 00:36:57,270
David leefde duizend jaar vóór Christus.

612
00:36:57,270 --> 00:37:02,790
Dit was dus letterlijk duizend jaar na de
ontmoeting tussen Abram en Melchizedek.

613
00:37:02,790 --> 00:37:05,250
We vinden nog een vermelding
van hem in de Schrift,

614
00:37:05,250 --> 00:37:09,990
en als je over de inhoud ervan nadenkt,
is het een verbazingwekkende vermelding.

615
00:37:09,990 --> 00:37:15,330
De tweede verwijzing naar Melchizedek
in de Bijbel staat in Psalm 110:4,

616
00:37:15,330 --> 00:37:16,890
waar David zei:

617
00:37:16,890 --> 00:37:20,850
De HEERE heeft gezworen en Hij
zal er geen berouw van hebben:

618
00:37:20,850 --> 00:37:25,710
U bent Priester voor eeuwig,
naar de ordening van Melchizedek.

619
00:37:25,710 --> 00:37:28,350
Dit is een psalm over de Messias.

620
00:37:28,350 --> 00:37:34,470
De Joden begrepen dat, en Jezus
bevestigde het toen Hij vers 1 aanhaalde.

621
00:37:34,470 --> 00:37:38,070
Psalm 110 is trouwens het
hoofdstuk uit het Oude Testament

622
00:37:38,070 --> 00:37:41,430
dat het vaakst in het Nieuwe
Testament wordt aangehaald.

623
00:37:41,430 --> 00:37:46,230
Geen enkel ander hoofdstuk uit het Oude
Testament wordt in het Nieuwe Testament

624
00:37:46,230 --> 00:37:49,470
zo vaak aangehaald als Psalm 110.

625
00:37:49,470 --> 00:37:52,950
Maar de aanhalingen komen
gewoonlijk uit vers 1:

626
00:37:52,950 --> 00:37:54,510
Een psalm van David.

627
00:37:54,510 --> 00:37:59,010
De HEERE heeft tot mijn Heere
gesproken: Zit aan Mijn rechterhand,

628
00:37:59,010 --> 00:38:03,930
totdat Ik Uw vijanden gemaakt zal
hebben tot een voetbank voor Uw voeten.

629
00:38:03,930 --> 00:38:06,150
Jezus zei tegen de Farizeeën:

630
00:38:06,150 --> 00:38:10,290
Als David Hem dan zijn Heere noemt,
hoe kan Hij dan zijn Zoon zijn?

631
00:38:10,290 --> 00:38:15,750
Jezus en de Farizeeën waren het er allebei
over eens dat het tweede woord ‘Heere’

632
00:38:15,750 --> 00:38:20,790
in vers 1 de Messias aanduidt,
en David noemt Hem ‘mijn Heere’.

633
00:38:20,790 --> 00:38:25,290
Maar bovendien heeft Jahweh met
betrekking tot de Heere, de Messias,

634
00:38:25,290 --> 00:38:28,170
gezworen en tegen de Messias gezegd:

635
00:38:28,170 --> 00:38:32,610
Jij bent voor eeuwig priester
volgens de orde van Melchizedek.

636
00:38:32,610 --> 00:38:34,650
Bedenk eens hoe vreemd dit is.

637
00:38:34,650 --> 00:38:39,090
Om te beginnen leefde David in een tijd
waarin er al een priesterschap bestond dat

638
00:38:39,090 --> 00:38:41,670
niet van de orde van Melchizedek was.

639
00:38:41,670 --> 00:38:45,630
Het was een priesterschap dat
God door Mozes had ingesteld,

640
00:38:45,630 --> 00:38:48,270
via Mozes’ broer Aäron.

641
00:38:48,270 --> 00:38:50,970
Er was het Aäronitische priesterschap.

642
00:38:50,970 --> 00:38:55,230
Dit was het enige priesterschap dat
God sinds de dagen van de uittocht

643
00:38:55,230 --> 00:38:57,090
ooit had ingesteld.

644
00:38:57,090 --> 00:39:00,630
David was een Jood die de
Joodse godsdienst aanhing.

645
00:39:00,630 --> 00:39:03,570
Ze hadden een tabernakel,
ze hadden priesters,

646
00:39:03,570 --> 00:39:06,450
ze hadden het hele godsdienstige stelsel.

647
00:39:06,450 --> 00:39:11,130
Maar David zegt dat de Messias een
priester van een andere orde zal zijn.

648
00:39:11,130 --> 00:39:14,430
David had nooit van enige
andere orde gehoord.

649
00:39:14,430 --> 00:39:18,090
Dit moest door rechtstreekse
openbaring zijn gekomen.

650
00:39:18,090 --> 00:39:20,610
En dan is het nog vreemder om te zeggen:

651
00:39:20,610 --> 00:39:25,710
Volgens de orde van Melchizedek, want
er is weinig bekend over Melchizedek.

652
00:39:25,710 --> 00:39:28,830
Wat wist David eigenlijk over Melchizedek?

653
00:39:28,830 --> 00:39:34,410
Het enige wat hij had, waren die drie
verzen in Genesis. En wat weten wij?

654
00:39:34,410 --> 00:39:38,610
Een man ontmoet Abram en
Abram geeft hem tien procent.

655
00:39:38,610 --> 00:39:40,410
Dat is het zo ongeveer.

656
00:39:40,410 --> 00:39:42,690
Er wordt een zegen uitgewisseld.

657
00:39:42,690 --> 00:39:45,750
Waarom vond David
Melchizedek zo belangrijk?

658
00:39:45,750 --> 00:39:50,370
Zo belangrijk dat hij hem als het ware
tot de grondlegger maakte van een nieuwe

659
00:39:50,370 --> 00:39:54,390
orde van priesters, waarvan
de Messias deel zou uitmaken?

660
00:39:54,390 --> 00:39:56,310
David legt dat niet uit.

661
00:39:56,310 --> 00:40:00,450
Ik denk dat die verwijzing
in Psalm 110, vers 4,

662
00:40:00,450 --> 00:40:05,310
een van de beste bewijzen is die er
bestaan voor de inspiratie van de Schrift.

663
00:40:05,310 --> 00:40:09,210
Want David zou nooit iets over
Melchizedek of over een ander

664
00:40:09,210 --> 00:40:14,370
priesterschap hebben bedacht, tenzij
God het hem eenvoudigweg had gegeven.

665
00:40:14,370 --> 00:40:16,410
Vooral omdat hij gelijk had.

666
00:40:16,410 --> 00:40:19,830
Als hij het mis had gehad, had het
misschien gewoon een krankzinnig

667
00:40:19,830 --> 00:40:21,210
idee kunnen zijn.

668
00:40:21,210 --> 00:40:25,290
Maar in het boek Hebreeën slaan
we nog eens duizend jaar over,

669
00:40:25,290 --> 00:40:29,730
vanaf de tijd van David tot de
tijd van Christus of de apostelen.

670
00:40:29,730 --> 00:40:33,570
We hebben in de Bijbel dus drie
verwijzingen naar Melchizedek,

671
00:40:33,570 --> 00:40:36,630
telkens met een tussenpoos
van duizend jaar.

672
00:40:36,630 --> 00:40:41,490
Duizend jaar na David en tweeduizend
jaar na de tijd van Melchizedek

673
00:40:41,490 --> 00:40:45,150
schrijft de schrijver van Hebreeën
een boek waarin hij gefascineerd is

674
00:40:45,150 --> 00:40:46,650
door deze persoon.

675
00:40:46,650 --> 00:40:50,730
Hij noemt hem voor het eerst in
hoofdstuk 5 en staat daar op het punt

676
00:40:50,730 --> 00:40:52,770
verder over hem te spreken.

677
00:40:52,770 --> 00:40:56,970
Over Jezus zegt hij in Hebreeën 5:9–10:

678
00:40:56,970 --> 00:41:01,890
En toen Hij volmaakt was geworden, is
Hij voor allen die Hem gehoorzamen,

679
00:41:01,890 --> 00:41:05,250
een oorzaak van eeuwige
zaligheid geworden.

680
00:41:05,250 --> 00:41:09,870
Door God is Hij Hogepriester genoemd
naar de ordening van Melchizedek.

681
00:41:09,870 --> 00:41:15,570
Eigenlijk had hij Psalm 110, vers 4,
een paar verzen eerder al aangehaald,

682
00:41:15,570 --> 00:41:17,610
in vers 6, waar staat:

683
00:41:17,610 --> 00:41:23,010
Zoals Hij ook op een andere plaats
zegt: U bent Priester in eeuwigheid,

684
00:41:23,010 --> 00:41:25,050
naar de ordening van Melchizedek.

685
00:41:25,050 --> 00:41:29,370
Nu zegt de schrijver van Hebreeën
dus dat dit over Jezus gaat.

686
00:41:29,370 --> 00:41:34,050
Hij is Degene Die een priester
is naar de orde van Melchizedek.

687
00:41:34,050 --> 00:41:37,350
Dan zegt de schrijver
van Hebreeën in vers 11:

688
00:41:37,350 --> 00:41:41,850
Over hem hebben wij veel dingen te zeggen,
die moeilijk zijn om uit te leggen,

689
00:41:41,850 --> 00:41:44,910
omdat u traag geworden bent in het horen.

690
00:41:44,910 --> 00:41:48,330
Met „over hem” bedoelt hij Melchizedek.

691
00:41:48,330 --> 00:41:50,790
Vervolgens wijkt hij af
naar een korte klacht

692
00:41:50,790 --> 00:41:55,470
over het feit dat zijn lezers
onvolwassen en traag van begrip zijn,

693
00:41:55,470 --> 00:41:59,250
en geruime tijd komt hij
niet op Melchizedek terug.

694
00:41:59,250 --> 00:42:04,950
Vanaf hoofdstuk 5, vers 12, tot en
met het grootste deel van hoofdstuk 6

695
00:42:04,950 --> 00:42:08,610
klaagt hij erover dat de
lezers te traag van begrip zijn

696
00:42:08,610 --> 00:42:10,830
om dit soort dingen te begrijpen.

697
00:42:10,830 --> 00:42:15,030
Hij zegt: ‘Ik zou jullie graag
meer over Melchizedek vertellen,

698
00:42:15,030 --> 00:42:17,130
maar het is diepgaande stof.

699
00:42:17,130 --> 00:42:22,230
Jullie zijn kleine kinderen, jullie
hebben melk nodig, en dit is vast voedsel.

700
00:42:22,230 --> 00:42:25,290
We hebben het hier over vast voedsel.’

701
00:42:25,290 --> 00:42:29,550
Hij foetert daar dus een tijdje op hen,
en dan komt hij op het onderwerp terug.

702
00:42:29,550 --> 00:42:33,390
Aan het einde van hoofdstuk
6 zegt hij in vers 20:

703
00:42:33,390 --> 00:42:37,470
Daar is de Voorloper voor ons
binnengegaan, namelijk Jezus,

704
00:42:37,470 --> 00:42:40,770
Die naar de ordening van
Melchizedek Hogepriester geworden is

705
00:42:40,770 --> 00:42:42,210
tot in eeuwigheid.

706
00:42:42,210 --> 00:42:44,610
Nu is hij weer terug
bij zijn uitgangspunt:

707
00:42:44,610 --> 00:42:48,690
hij noemt Jezus opnieuw als de
priester naar de orde van Melchizedek,

708
00:42:48,690 --> 00:42:51,690
nadat hij een tijdje van
het onderwerp was afgeweken.

709
00:42:51,690 --> 00:42:55,650
Maar wanneer hij eenmaal is teruggekomen,
besluit hij dat hij er toch op

710
00:42:55,650 --> 00:42:56,490
in zal gaan.

711
00:42:56,490 --> 00:43:00,870
In hoofdstuk 5 zei hij: ‘Ik zou
hier graag meer over zeggen,

712
00:43:00,870 --> 00:43:04,770
maar ik denk niet dat ik jullie
deze informatie kan toevertrouwen.’

713
00:43:04,770 --> 00:43:08,670
Nadat hij een tijdje op hen
heeft lopen foeteren, zegt hij:

714
00:43:08,670 --> 00:43:10,890
‘Nu ik jullie allemaal wakker heb geschud,

715
00:43:10,890 --> 00:43:15,270
worden jullie misschien volwassen en
kan ik jullie deze informatie geven.

716
00:43:15,270 --> 00:43:18,510
Laat ik jullie dan maar vertellen
wat ik erover wilde zeggen.’

717
00:43:18,510 --> 00:43:21,330
In vers 1 van hoofdstuk 7 zegt hij:

718
00:43:21,330 --> 00:43:24,630
Deze Melchizedek was
namelijk koning van Salem,

719
00:43:24,630 --> 00:43:27,150
een priester van de allerhoogste God.

720
00:43:27,150 --> 00:43:31,110
Hij ging Abraham tegemoet, toen die
terugkeerde na het verslaan van de

721
00:43:31,110 --> 00:43:33,390
koningen, en zegende hem.

722
00:43:33,390 --> 00:43:36,751
Aan hem gaf Abraham ook
van alles het tiende deel .

723
00:43:36,751 --> 00:43:40,810
In de eerste plaats was hij —
aldus de vertaling van zijn naam —

724
00:43:40,810 --> 00:43:45,570
koning van de gerechtigheid en
verder was hij ook koning van Salem,

725
00:43:45,570 --> 00:43:47,490
dat is koning van de vrede.

726
00:43:47,490 --> 00:43:49,710
Dat is natuurlijk El Elyon.

727
00:43:49,710 --> 00:43:55,530
Nu heeft hij zojuist alles samengevat wat
we vanuit Genesis over Melchizedek weten.

728
00:43:55,530 --> 00:43:59,370
We kennen zijn naam, we weten
dat hij de koning van Salem is

729
00:43:59,370 --> 00:44:03,030
en we weten dat hij de priester
van God de Allerhoogste is.

730
00:44:03,030 --> 00:44:06,690
Hij ontmoette Abram bij
die specifieke gelegenheid.

731
00:44:06,690 --> 00:44:12,510
Hij zegende Abram en Abram gaf
hem een tiende. Dat is alles.

732
00:44:12,510 --> 00:44:17,190
Daaruit leidt de schrijver van
Hebreeën, de onovertroffen Bijbelleraar,

733
00:44:17,190 --> 00:44:19,170
verbazingwekkende dingen af.

734
00:44:19,170 --> 00:44:23,130
Hij zegt: ‘Laten we beginnen
met de betekenis van zijn naam.

735
00:44:23,130 --> 00:44:25,470
Wat betekent Melchizedek?’

736
00:44:25,470 --> 00:44:29,610
De naam Melchizedek betekent
Koning van de Gerechtigheid.

737
00:44:29,610 --> 00:44:34,830
Hij zegt: ‘Dus allereerst wordt zijn naam
vertaald als Koning van de Gerechtigheid.

738
00:44:34,830 --> 00:44:36,930
Dat is onze eerste aanwijzing.

739
00:44:36,930 --> 00:44:41,250
En vervolgens ook Koning van Salem,
wat Koning van de Vrede betekent.’

740
00:44:41,250 --> 00:44:46,410
De schrijver van Hebreeën zegt dat wanneer
er staat dat hij de Koning van Salem is,

741
00:44:46,410 --> 00:44:50,190
dit niet betekent dat hij de
koning van de stad Jeruzalem is,

742
00:44:50,190 --> 00:44:53,730
de Jebusitische stad Jeruzalem.

743
00:44:53,730 --> 00:44:59,490
Genesis vertelt ons dat hij de koning
van sjalom is, de Koning van de Vrede.

744
00:44:59,490 --> 00:45:03,630
Zijn naam zelf betekent
Koning van de Gerechtigheid.

745
00:45:03,630 --> 00:45:08,490
Dus wie deze man ook is, hij is
de Koning van de Gerechtigheid

746
00:45:08,490 --> 00:45:10,470
en de Koning van de Vrede.

747
00:45:10,470 --> 00:45:14,250
Wat weten we nog meer
over hem? Vers 3 zegt:

748
00:45:14,250 --> 00:45:19,890
Zonder vader, zonder moeder, zonder
stamboom kent hij geen begin van dagen

749
00:45:19,890 --> 00:45:24,390
en ook geen levenseinde, maar aan
de Zoon van God gelijkgemaakt,

750
00:45:24,390 --> 00:45:27,030
blijft hij in eeuwigheid priester.

751
00:45:27,030 --> 00:45:30,090
Hij zegt dat Melchizedek zonder vader,

752
00:45:30,090 --> 00:45:33,630
zonder moeder en zonder
geslachtsregister is.

753
00:45:33,630 --> 00:45:37,230
Wanneer er staat dat hij zonder
vader en zonder moeder is,

754
00:45:37,230 --> 00:45:40,410
zonder begin van dagen of einde van leven,

755
00:45:40,410 --> 00:45:44,070
klinkt het bijna alsof er
gezegd wordt dat hij zomaar even

756
00:45:44,070 --> 00:45:46,230
verscheen en weer verdween.

757
00:45:46,230 --> 00:45:47,970
Hij groeide hier niet op.

758
00:45:47,970 --> 00:45:49,650
Hij werd niet geboren.

759
00:45:49,650 --> 00:45:51,210
Hij stierf niet.

760
00:45:51,210 --> 00:45:53,310
Hij had geen voorouders.

761
00:45:53,310 --> 00:45:59,130
Onder christenen bestaat onenigheid over
de uitleg van wat Hebreeën hier zegt.

762
00:45:59,130 --> 00:46:02,490
Veel christelijke geleerden,
misschien wel de meeste,

763
00:46:02,490 --> 00:46:06,330
lijken te denken dat
Melchizedek een gewone man was.

764
00:46:06,330 --> 00:46:10,410
Hij kan Sem zijn geweest, of
een andere koning van Jeruzalem,

765
00:46:10,410 --> 00:46:12,450
maar hij was een gewone man.

766
00:46:12,450 --> 00:46:15,390
Hij is echter een interessant
type van Christus,

767
00:46:15,390 --> 00:46:19,230
en de schrijver van Hebreeën
vindt interessante manieren om

768
00:46:19,230 --> 00:46:22,830
parallellen tussen Melchizedek
en Christus aan te wijzen.

769
00:46:22,830 --> 00:46:26,190
De andere opvatting is
natuurlijk dat hij Christus is.

770
00:46:26,190 --> 00:46:32,070
In het Oude Testament, en zeker ook in
Genesis, vinden we talloze theofanieën.

771
00:46:32,070 --> 00:46:37,770
Een theofanie is een verschijning van
God of Christus vóór Zijn menswording,

772
00:46:37,770 --> 00:46:41,970
in een bepaalde gedaante,
vaak een menselijke gedaante.

773
00:46:41,970 --> 00:46:46,110
We zullen in Genesis nog
andere theofanieën tegenkomen.

774
00:46:46,110 --> 00:46:50,910
Daaronder valt dat God in
Genesis 18 in menselijke gedaante

775
00:46:50,910 --> 00:46:52,950
aan Abraham verschijnt.

776
00:46:52,950 --> 00:46:56,730
En veel later worstelt Hij
een hele nacht met Jakob

777
00:46:56,730 --> 00:47:00,090
en maakt Hij hem aan het
einde daarvan kreupel.

778
00:47:00,090 --> 00:47:02,610
Dit zijn onbetwistbare theofanieën,

779
00:47:02,610 --> 00:47:05,910
waarbij God in menselijke
gedaante verscheen.

780
00:47:05,910 --> 00:47:08,670
Melchizedek is kennelijk
niet onbetwistbaar,

781
00:47:08,670 --> 00:47:12,690
omdat sommige geleerden denken
dat hij geen theofanie is.

782
00:47:12,690 --> 00:47:16,050
Zij denken dat hij gewoon
een man is die geleefd heeft,

783
00:47:16,050 --> 00:47:21,030
dat hij een type van Christus is en dat
we bepaalde lessen van hem kunnen leren.

784
00:47:21,030 --> 00:47:25,050
Maar gezien de manier waarop de
schrijver van Hebreeën over hem spreekt,

785
00:47:25,050 --> 00:47:27,630
kan hij geen type van Christus zijn.

786
00:47:27,630 --> 00:47:29,610
Hij moet Christus zijn.

787
00:47:29,610 --> 00:47:33,150
Degenen die zeggen dat hij
gewoon een man is, zeggen:

788
00:47:33,150 --> 00:47:36,210
„Je kunt deze bewoording
niet al te letterlijk nemen,

789
00:47:36,210 --> 00:47:39,030
waar staat dat hij geen
vader of moeder had,

790
00:47:39,030 --> 00:47:42,210
en geen begin van dagen
of einde van leven.

791
00:47:42,210 --> 00:47:46,590
Het enige wat de schrijver hier
zegt, is dat ons niet verteld wordt

792
00:47:46,590 --> 00:47:48,450
wie zijn ouders waren.

793
00:47:48,450 --> 00:47:51,690
Zijn geslachtsregister is ons onbekend.

794
00:47:51,690 --> 00:47:55,410
We hebben geen verslag van
zijn geboorte of zijn dood.”

795
00:47:55,410 --> 00:47:59,790
Ik zeg: „Ik veronderstel dat het
dat misschien zou kunnen betekenen,

796
00:47:59,790 --> 00:48:01,350
maar dat staat er niet.”

797
00:48:01,350 --> 00:48:04,050
Hij had dat kunnen zeggen
als hij dat wilde zeggen,

798
00:48:04,050 --> 00:48:06,450
maar het zou niet zo veelbetekenend zijn.

799
00:48:06,450 --> 00:48:09,630
Zeggen dat we niet weten wie
zijn vader en moeder waren

800
00:48:09,630 --> 00:48:13,051
en dat we niet weten wanneer
hij geboren werd of stierf —

801
00:48:13,051 --> 00:48:18,270
er zijn veel mensen in de Bijbel van wie
we niets weten over hun geboorte of dood.

802
00:48:18,270 --> 00:48:20,490
Dat is nauwelijks het vermelden waard.

803
00:48:20,490 --> 00:48:24,450
Ik geloof dat hier gezegd wordt
dat hij een eeuwig bestaan heeft,

804
00:48:24,450 --> 00:48:28,890
en het einde van het vers maakt
dat heel duidelijk. Hij zegt:

805
00:48:28,890 --> 00:48:33,210
Aan de Zoon van God gelijkgemaakt,
blijft Hij voor altijd priester.

806
00:48:33,210 --> 00:48:35,550
Dat staat in de tegenwoordige tijd.

807
00:48:35,550 --> 00:48:39,450
De schrijver van Hebreeën schreef
natuurlijk tweeduizend jaar geleden,

808
00:48:39,450 --> 00:48:42,150
maar hij schrijft over een gebeurtenis die

809
00:48:42,150 --> 00:48:44,970
tweeduizend jaar vóór
zijn tijd plaatsvond.

810
00:48:44,970 --> 00:48:48,690
Hij zegt dat deze man nog altijd
voortdurend priester blijft.

811
00:48:48,690 --> 00:48:53,310
Tweeduizend jaar nadat hij Abraham
ontmoette, is hij nog steeds priester.

812
00:48:53,310 --> 00:48:55,890
Hij bekleedt dat ambt nog steeds.

813
00:48:55,890 --> 00:48:59,670
Sommige mensen zeggen: „Maar hij
kan niet naar Christus verwijzen,

814
00:48:59,670 --> 00:49:04,110
want hij zegt dat Melchizedek aan
de Zoon van God gelijkgemaakt is.”

815
00:49:04,110 --> 00:49:09,330
Maar Jezus was in Zijn leven vóór
de menswording niet de Zoon van God.

816
00:49:09,330 --> 00:49:14,550
Die term wordt alleen in het Nieuwe
Testament voor Hem gebruikt. Hij was God.

817
00:49:14,550 --> 00:49:16,710
Hij was het Woord van God.

818
00:49:16,710 --> 00:49:20,370
We zouden zelfs kunnen zeggen
dat Hij God de Zoon was.

819
00:49:20,370 --> 00:49:24,570
Maar de term Zoon van God wordt
in het Oude Testament nooit

820
00:49:24,570 --> 00:49:26,310
voor Christus gebruikt.

821
00:49:26,310 --> 00:49:30,330
Die verwijst naar Hem in
verband met Zijn geboorte.

822
00:49:30,330 --> 00:49:33,390
Kijk naar Lukas, zodat we
dit kunnen vaststellen,

823
00:49:33,390 --> 00:49:36,570
want voor sommige mensen is
dit een struikelblok bij de

824
00:49:36,570 --> 00:49:38,190
kwestie van Melchizedek.

825
00:49:38,190 --> 00:49:43,290
In Lukas 1, toen de engel tegen Maria
zei dat zij een Kind zou krijgen,

826
00:49:43,290 --> 00:49:46,650
staat in Lukas 1:34:

827
00:49:46,650 --> 00:49:50,310
Maria zei tegen de engel:
Hoe zal dat mogelijk zijn,

828
00:49:50,310 --> 00:49:53,070
aangezien ik geen
gemeenschap heb met een man?

829
00:49:53,070 --> 00:49:57,630
Met andere woorden, dit zal een
bovennatuurlijke ontvangenis zijn.

830
00:49:57,630 --> 00:50:00,870
Waarom wordt Jezus de
Zoon van God genoemd?

831
00:50:00,870 --> 00:50:06,090
Vanwege de bovennatuurlijke ontvangenis
die hier beschreven wordt. De engel zegt:

832
00:50:06,090 --> 00:50:11,730
En de engel antwoordde en zei tegen
haar: De Heilige Geest zal over u komen

833
00:50:11,730 --> 00:50:15,510
en de kracht van de Allerhoogste
zal u overschaduwen.

834
00:50:15,510 --> 00:50:19,110
Daarom ook zal het Heilige
Dat uit u geboren zal worden,

835
00:50:19,110 --> 00:50:21,090
Gods Zoon genoemd worden.

836
00:50:21,090 --> 00:50:24,450
Dat wil zeggen dat Hij
geen menselijke vader had.

837
00:50:24,450 --> 00:50:28,050
Alleen God was Zijn Vader
bij Zijn menswording.

838
00:50:28,050 --> 00:50:33,750
De term Zoon van God verwijst volgens
de Schrift dus naar Jezus in de tijd

839
00:50:33,750 --> 00:50:35,430
na Zijn menswording.

840
00:50:35,430 --> 00:50:39,570
De schrijver van Hebreeën zou
kunnen zeggen dat Melchizedek voor

841
00:50:39,570 --> 00:50:42,990
eeuwig priester is, net als de mens Jezus.

842
00:50:42,990 --> 00:50:47,130
De mens Jezus had echter een
eerder bestaan als God en is een

843
00:50:47,130 --> 00:50:48,510
verschijning van God.

844
00:50:48,510 --> 00:50:53,730
Naar mijn mening lijkt de menswording in
feite bijna op een uitvoerige theofanie.

845
00:50:53,730 --> 00:50:57,930
Dat wil zeggen: God Die in
menselijke gedaante verschijnt.

846
00:50:57,930 --> 00:51:02,130
Maar het verschil is dat Hij bij de
theofanieën in het Oude Testament

847
00:51:02,130 --> 00:51:03,630
niet mens werd.

848
00:51:03,630 --> 00:51:06,690
Hij nam niet werkelijk
de menselijke natuur aan.

849
00:51:06,690 --> 00:51:10,170
Bij de theofanieën werd Hij
niet uit een vrouw geboren,

850
00:51:10,170 --> 00:51:12,090
zoals dat hier wel gebeurde.

851
00:51:12,090 --> 00:51:16,710
Toen Hij mens werd, trad Hij werkelijk
toe tot de menselijke familie.

852
00:51:16,710 --> 00:51:21,030
Maar afgezien daarvan was Hij
als iedere andere theofanie.

853
00:51:21,030 --> 00:51:24,990
Hij was een verschijning van
God in menselijke gedaante.

854
00:51:24,990 --> 00:51:30,090
Als Melchizedek een theofanie was,
was Jezus dus als Melchizedek.

855
00:51:30,090 --> 00:51:35,130
Dan was hij in die zin als Jezus, Die
een menselijke verschijning van God is.

856
00:51:35,130 --> 00:51:38,790
Maar zelfs als we zouden zeggen
dat hij niet precies Jezus was,

857
00:51:38,790 --> 00:51:42,030
moet hij bovennatuurlijk
en bovenmenselijk zijn,

858
00:51:42,030 --> 00:51:46,110
omdat de schrijver zegt dat hij
voortdurend priester blijft.

859
00:51:46,110 --> 00:51:48,450
Dan zegt hij in vers 4:

860
00:51:48,450 --> 00:51:51,030
Merk nu op hoe groot hij geweest is,

861
00:51:51,030 --> 00:51:56,610
iemand aan wie de aartsvader Abraham zelfs
een tiende deel van de buit gegeven heeft.

862
00:51:56,610 --> 00:51:58,770
Hij heeft het over Melchizedek.

863
00:51:58,770 --> 00:52:02,190
Heb je de brief aan de Hebreeën
de laatste tijd nog gelezen?

864
00:52:02,190 --> 00:52:05,370
Weet je waar het de schrijver
van Hebreeën allemaal om gaat?

865
00:52:05,370 --> 00:52:11,250
Hij zegt: „Dit was een groot man in het
Oude Testament, maar Jezus is groter.”

866
00:52:11,250 --> 00:52:15,630
De engelen waren groot, maar
Jezus is groter dan de engelen.

867
00:52:15,630 --> 00:52:18,150
Jezus is groter dan de engelen.

868
00:52:18,150 --> 00:52:20,370
Hij is groter dan Mozes.

869
00:52:20,370 --> 00:52:22,530
Hij is groter dan Jozua.

870
00:52:22,530 --> 00:52:24,990
Hij is groter dan Aäron.

871
00:52:24,990 --> 00:52:29,070
Hij is groter dan, groter dan, groter dan.

872
00:52:29,070 --> 00:52:34,050
De eerste hoofdstukken van Hebreeën
zijn aan één ding gewijd, en dat is:

873
00:52:34,050 --> 00:52:36,870
Jezus is groter dan iedereen.

874
00:52:36,870 --> 00:52:39,930
Er is geen enkel moment waarop
de schrijver van Hebreeën

875
00:52:39,930 --> 00:52:43,470
ons echt wil vertellen hoe
groot iemand anders is.

876
00:52:43,470 --> 00:52:49,710
En nu zegt hij over Melchizedek: „Bedenk
nu hoe groot deze man was.” Waarom?

877
00:52:49,710 --> 00:52:55,110
We hebben gesproken over Mozes,
Aäron, Jozua en zelfs de engelen,

878
00:52:55,110 --> 00:52:58,290
en hij zei niet: „Bedenk
hoe groot zij waren.”

879
00:52:58,290 --> 00:53:03,090
Hij zegt: „Bedenk hoeveel groter
Jezus is dan wie van hen ook.”

880
00:53:03,090 --> 00:53:05,370
En nu gaat hij het hebben over een nog

881
00:53:05,370 --> 00:53:09,510
obscuurder personage uit het Oude
Testament, dat slechts een mens is,

882
00:53:09,510 --> 00:53:14,010
en zeggen: „Laten we ons erop
richten hoe groot deze man is.”

883
00:53:14,010 --> 00:53:17,070
Dat past totaal niet bij
de schrijver van Hebreeën.

884
00:53:17,070 --> 00:53:21,390
Hij wil niet dat we ons erop richten
hoe groot een bepaald mens is.

885
00:53:21,390 --> 00:53:24,870
Hij wil dat we weten hoe groot Jezus is.

886
00:53:24,870 --> 00:53:29,730
Als Melchizedek slechts een mens was
die een voorafbeelding van Christus was,

887
00:53:29,730 --> 00:53:33,330
dan was Izak dat ook,
en mogelijk Jozef ook.

888
00:53:33,330 --> 00:53:35,730
Er kunnen er talloze zijn geweest.

889
00:53:35,730 --> 00:53:40,470
Adam was een voorafbeelding van Christus,
maar de schrijver van Hebreeën zegt niet:

890
00:53:40,470 --> 00:53:42,750
„Bedenk hoe groot Adam was.

891
00:53:42,750 --> 00:53:45,150
Bedenk hoe groot Izak was.”

892
00:53:45,150 --> 00:53:48,150
Deze mensen waren
voorafbeeldingen van Christus.

893
00:53:48,150 --> 00:53:52,410
Melchizedek was geen voorafbeelding
van Christus. Hij was de grote.

894
00:53:52,410 --> 00:53:56,670
Hij was degene die we moeten
beschouwen, om te zien hoe groot hij is.

895
00:53:56,670 --> 00:53:59,910
En voor de schrijver van
Hebreeën moet dat Jezus zijn.

896
00:53:59,910 --> 00:54:02,250
Dat is het enige waarin
hij geïnteresseerd is.

897
00:54:02,250 --> 00:54:06,510
De grootheid van Melchizedek blijkt
eruit dat Abram zich naar hem schikte

898
00:54:06,510 --> 00:54:11,670
door hem ten eerste tienden te betalen en
ten tweede een zegen van hem te ontvangen.

899
00:54:11,670 --> 00:54:15,570
De schrijver van Hebreeën zegt dat de
zegen gewoonlijk van de meerdere naar

900
00:54:15,570 --> 00:54:17,070
de mindere komt.

901
00:54:17,070 --> 00:54:20,310
Dus door de zegen van
Melchizedek te ontvangen,

902
00:54:20,310 --> 00:54:25,230
erkende Abram dat Melchizedek
groter was dan Abram, enzovoort.

903
00:54:25,230 --> 00:54:27,090
Maar kijk eens naar vers 8.

904
00:54:27,090 --> 00:54:30,030
Hebreeën 7:8 zegt eerst:

905
00:54:30,030 --> 00:54:35,070
En hier nemen sterfelijke mensen tienden,
maar daar nam iemand ze van wie getuigd

906
00:54:35,070 --> 00:54:36,570
wordt dat hij leeft.

907
00:54:36,570 --> 00:54:39,570
Deze man was een Jood
die aan Joden schreef.

908
00:54:39,570 --> 00:54:41,070
Daarna staat er:

909
00:54:41,070 --> 00:54:43,770
stervelijke mensen ontvangen tienden.

910
00:54:43,770 --> 00:54:45,750
Hij verwijst naar de Levieten.

911
00:54:45,750 --> 00:54:50,730
In het Joodse godsdienstige stelsel dat
in zwang was toen dit geschreven werd,

912
00:54:50,730 --> 00:54:54,690
voordat de tempel werd verwoest,
ontvingen de Levieten tienden.

913
00:54:54,690 --> 00:55:00,090
De schrijver zegt: „Hier, in ons huidige
stelsel waarmee we vertrouwd zijn,

914
00:55:00,090 --> 00:55:03,630
ontvangen sterfelijke
mensen tienden: Levieten.”

915
00:55:03,630 --> 00:55:05,430
Maar vervolgens staat er:

916
00:55:05,430 --> 00:55:06,690
‘Maar daar.’

917
00:55:06,690 --> 00:55:12,330
Daarmee bedoelt hij het verhaal over
Abram en Melchizedek in Genesis 14.

918
00:55:12,330 --> 00:55:13,950
Vervolgens staat er:

919
00:55:13,950 --> 00:55:17,970
ontvangt hij ze, van wie
getuigd wordt dat hij leeft.

920
00:55:17,970 --> 00:55:19,530
Let op het contrast.

921
00:55:19,530 --> 00:55:24,030
Hij zei: „Wij Joden betalen
tienden aan sterfelijke mensen,

922
00:55:24,030 --> 00:55:27,210
maar Abram gaf tienden aan Melchizedek.”

923
00:55:27,210 --> 00:55:29,250
Wat wordt daarmee geïmpliceerd?

924
00:55:29,250 --> 00:55:31,950
Melchizedek is geen sterfelijk mens.

925
00:55:31,950 --> 00:55:35,970
Het contrast is tussen
Melchizedek en sterfelijke mensen.

926
00:55:35,970 --> 00:55:39,510
Hier betalen we tienden aan
stervelingen, maar daar niet.

927
00:55:39,510 --> 00:55:42,990
Daar betaalde hij ze aan iemand van
wie getuigd wordt dat hij leeft.

928
00:55:42,990 --> 00:55:47,550
Wat ik wil weten, is waar er wordt
getuigd dat Melchizedek leeft.

929
00:55:47,550 --> 00:55:52,290
De schrijver van Hebreeën spreekt
daarover alsof het algemeen bekend is.

930
00:55:52,290 --> 00:55:56,010
Van Melchizedek wordt getuigd
dat hij leeft, anders dan deze

931
00:55:56,010 --> 00:55:57,870
Levieten, die sterven.

932
00:55:57,870 --> 00:55:59,970
Waar is dat getuigenis te vinden?

933
00:55:59,970 --> 00:56:03,690
Is het te vinden in
Psalm 110? Niet per se.

934
00:56:03,690 --> 00:56:06,870
Het enige wat in Psalm 110 staat, is:

935
00:56:06,870 --> 00:56:10,950
De HEERE heeft gezworen en Hij
zal er geen berouw van hebben:

936
00:56:10,950 --> 00:56:15,750
U bent Priester voor eeuwig,
naar de ordening van Melchizedek.

937
00:56:15,750 --> 00:56:19,410
Melchizedek zou een gestorven
voormalige priester kunnen zijn,

938
00:56:19,410 --> 00:56:24,690
en de Messias zou op een later tijdstip
een priester naar dezelfde orde zijn.

939
00:56:24,690 --> 00:56:29,790
Vertelt Genesis 14 ons dat
Melchizedek leeft? Nee.

940
00:56:29,790 --> 00:56:32,190
Het vertelt ons alleen
een verhaal over een man

941
00:56:32,190 --> 00:56:36,210
die bij een bepaalde gelegenheid
verscheen en weer verdween.

942
00:56:36,210 --> 00:56:38,850
Daar wordt ons niet verteld dat hij leeft.

943
00:56:38,850 --> 00:56:43,530
Waarom zegt de schrijver van Hebreeën dat
er wordt getuigd dat Melchizedek leeft?

944
00:56:43,530 --> 00:56:47,070
Waar wordt dat getuigenis
gehoord of gezien?

945
00:56:47,070 --> 00:56:52,650
Onder de eerste christenen was er een
heel algemeen getuigenis dat Jezus leeft:

946
00:56:52,650 --> 00:56:56,670
Jezus leeft, Hij is opgestaan, Hij leeft.

947
00:56:56,670 --> 00:57:00,690
Dat was het fundamentele getuigenis
van de christelijke gemeente.

948
00:57:00,690 --> 00:57:03,870
Als hier wordt gezegd
dat Melchizedek Jezus is,

949
00:57:03,870 --> 00:57:07,590
dan wordt er inderdaad
getuigd dat Melchizedek leeft.

950
00:57:07,590 --> 00:57:11,250
Christenen getuigen daar
voortdurend van, want Jezus leeft,

951
00:57:11,250 --> 00:57:13,590
en dat is ons getuigenis.

952
00:57:13,590 --> 00:57:18,630
We kennen geen andere plaats waar van
Melchizedek wordt getuigd dat hij leeft.

953
00:57:18,630 --> 00:57:21,270
Tenzij hij hier met Jezus
wordt vereenzelvigd,

954
00:57:21,270 --> 00:57:23,010
is die uitspraak nogal vreemd.

955
00:57:23,010 --> 00:57:28,890
Wat heel duidelijk is, is dat vers 8
van Hebreeën 7 Melchizedek tegenover

956
00:57:28,890 --> 00:57:33,210
sterfelijke mensen stelt, wat het
ook betekent dat er wordt getuigd

957
00:57:33,210 --> 00:57:34,470
dat hij leeft.

958
00:57:34,470 --> 00:57:37,110
Dat is het voornaamste
contrast in dat vers.

959
00:57:37,110 --> 00:57:39,630
Er is nog één ding waarop ik wil wijzen.

960
00:57:39,630 --> 00:57:45,390
In de verzen 23 en 24 wordt nog
steeds het contrast gemaakt tussen het

961
00:57:45,390 --> 00:57:49,950
priesterschap van Melchizedek
en het priesterschap van Aäron.

962
00:57:49,950 --> 00:57:55,050
Daarbij wordt met de vele priesters
het Aäronitische priesterschap bedoeld.

963
00:57:55,050 --> 00:57:59,670
In Hebreeën 7:23–24 staat:

964
00:57:59,670 --> 00:58:03,030
En zij zijn wel in groten
getale priester geworden,

965
00:58:03,030 --> 00:58:07,590
omdat zij door de dood verhinderd
werden altijd te blijven, maar Hij,

966
00:58:07,590 --> 00:58:11,550
omdat Hij blijft tot in eeuwigheid,
heeft een Priesterschap dat niet

967
00:58:11,550 --> 00:58:13,290
op anderen overgaat.

968
00:58:13,290 --> 00:58:18,150
Wat hij bedoelt, is dat er door de hele
geschiedenis heen veel priesters waren,

969
00:58:18,150 --> 00:58:20,430
omdat zij niet eeuwig leefden.

970
00:58:20,430 --> 00:58:24,870
Daarom moesten zij, wanneer zij
stierven, een opvolger hebben.

971
00:58:24,870 --> 00:58:30,270
Het priesterschap moest van vader op
zoon op kleinzoon enzovoort overgaan,

972
00:58:30,270 --> 00:58:34,050
omdat de werkelijkheid van de
dood, hun eigen sterfelijkheid,

973
00:58:34,050 --> 00:58:37,830
hen verhinderde voor eeuwig in
het priesterschap te blijven.

974
00:58:37,830 --> 00:58:41,490
Daardoor konden zij niet voor
eeuwig in het priesterschap blijven.

975
00:58:41,490 --> 00:58:46,590
Dat geldt voor het Aäronitische
priesterschap, maar nu komt het contrast:

976
00:58:46,590 --> 00:58:49,830
En zij zijn wel in groten
getale priester geworden,

977
00:58:49,830 --> 00:58:54,090
omdat zij door de dood verhinderd
werden altijd te blijven, maar Hij,

978
00:58:54,090 --> 00:58:57,990
omdat Hij blijft tot in eeuwigheid,
heeft een Priesterschap dat niet

979
00:58:57,990 --> 00:58:59,970
op anderen overgaat.

980
00:58:59,970 --> 00:59:04,290
‘Onveranderlijk priesterschap’ betekent
blijkbaar een priesterschap dat niet van

981
00:59:04,290 --> 00:59:07,110
de ene persoon op de andere overgaat,

982
00:59:07,110 --> 00:59:10,230
in tegenstelling tot het
Aäronitische priesterschap.

983
00:59:10,230 --> 00:59:13,410
Het ambt krijgt telkens
een andere bekleder.

984
00:59:13,410 --> 00:59:17,010
Een man sterft en een andere
man neemt het ambt over.

985
00:59:17,010 --> 00:59:19,110
Het is een veranderlijk priesterschap.

986
00:59:19,110 --> 00:59:22,770
Het kan van de ene persoon op
de andere worden overgedragen.

987
00:59:22,770 --> 00:59:26,310
Maar het priesterschap van
Melchizedek is niet van die aard.

988
00:59:26,310 --> 00:59:28,770
Het gaat niet van de ene
man op de andere over,

989
00:59:28,770 --> 00:59:33,630
omdat één Man het voor altijd
bekleedt, want Hij leeft voor altijd.

990
00:59:33,630 --> 00:59:35,250
Denk hier eens over na.

991
00:59:35,250 --> 00:59:39,210
Als Melchizedek dit priesterschap
bekleedde, en als Jezus,

992
00:59:39,210 --> 00:59:43,050
zoals de schrijver van Hebreeën
zegt, dat priesterschap bekleedt,

993
00:59:43,050 --> 00:59:46,710
maar dat priesterschap niet van de
ene persoon op de andere overgaat,

994
00:59:46,710 --> 00:59:48,990
hoe heeft Jezus het dan gekregen?

995
00:59:48,990 --> 00:59:53,190
Als Melchizedek het had en het niet
van de ene man op de andere overgaat,

996
00:59:53,190 --> 00:59:56,430
maar Jezus het heeft,
wat is daar dan gebeurd?

997
00:59:56,430 --> 01:00:00,150
Melchizedek en Jezus
moeten dezelfde Man zijn.

998
01:00:00,150 --> 01:00:02,610
Wat de schrijver van
Hebreeën blijkbaar zegt,

999
01:00:02,610 --> 01:00:07,110
is dat Melchizedek een verschijning
van Christus aan Abraham was.

1000
01:00:07,110 --> 01:00:12,450
Abram herkende Hem in wezen als Wie
Hij was, eerde Hem, gaf Hem tienden,

1001
01:00:12,450 --> 01:00:15,270
ontving een zegen van Hem, enzovoort.

1002
01:00:15,270 --> 01:00:18,570
De schrijver van Hebreeën zegt
dat dit allemaal manieren zijn

1003
01:00:18,570 --> 01:00:23,310
waarop Abram liet zien dat hij
Melchizedek als zijn meerdere erkende.

1004
01:00:23,310 --> 01:00:28,230
Maar het is volkomen ongebruikelijk dat de
schrijver van Hebreeën een heel hoofdstuk

1005
01:00:28,230 --> 01:00:32,010
lang over een bepaalde figuur
uit het Oude Testament spreekt

1006
01:00:32,010 --> 01:00:35,490
en daarbij niet de grootheid
van Christus centraal stelt,

1007
01:00:35,490 --> 01:00:38,430
maar die van de oudtestamentische figuur.

1008
01:00:38,430 --> 01:00:41,490
Zoiets komt in het boek
Hebreeën nergens voor,

1009
01:00:41,490 --> 01:00:44,910
tenzij hij bedoelt dat
Melchizedek Christus is.

1010
01:00:44,910 --> 01:00:48,330
Denk eens aan de dingen die
hij zegt. In vers 3 staat:

1011
01:00:48,330 --> 01:00:54,270
Zonder vader, zonder moeder, zonder
stamboom kent hij geen begin van dagen

1012
01:00:54,270 --> 01:00:58,650
en ook geen levenseinde, maar aan
de Zoon van God gelijkgemaakt,

1013
01:00:58,650 --> 01:01:01,470
blijft hij in eeuwigheid priester.

1014
01:01:01,470 --> 01:01:05,790
In vers 8 wordt Hij tegenover
sterfelijke mensen gesteld.

1015
01:01:05,790 --> 01:01:10,950
En in vers 24 staat dat Zijn
priesterschap niet van de ene persoon op

1016
01:01:10,950 --> 01:01:12,750
de andere overgaat.

1017
01:01:12,750 --> 01:01:16,230
Toch werd het tweeduizend
jaar vóór Christus bekleed

1018
01:01:16,230 --> 01:01:19,890
en wordt het tweeduizend jaar
later door Christus bekleed,

1019
01:01:19,890 --> 01:01:22,050
maar het wordt niet overgedragen.

1020
01:01:22,050 --> 01:01:24,510
Het moet dezelfde Man zijn.

1021
01:01:24,510 --> 01:01:28,890
Er staat dat dit waar is
omdat Hij voor altijd leeft.

1022
01:01:28,890 --> 01:01:32,010
Binnen het priesterschap
van het Oude Testament kon

1023
01:01:32,010 --> 01:01:35,730
één man het priesterschap
niet voor altijd bekleden,

1024
01:01:35,730 --> 01:01:38,250
omdat hij niet voor altijd leefde.

1025
01:01:38,250 --> 01:01:40,890
Maar deze Ene doet dat wel.

1026
01:01:40,890 --> 01:01:45,870
Jezus is dus de Priester Die
voor altijd voor ons pleit.

1027
01:01:45,870 --> 01:01:48,810
Hebreeën is het enige boek
van het Nieuwe Testament

1028
01:01:48,810 --> 01:01:51,690
dat Jezus onze Hogepriester noemt.

1029
01:01:51,690 --> 01:01:56,550
Dat is de unieke bijdrage die
Hebreeën aan onze theologie levert

1030
01:01:56,550 --> 01:02:00,570
en die we niet zouden hebben
als we Hebreeën niet hadden.

1031
01:02:00,570 --> 01:02:03,930
Nergens anders wordt Jezus
de Hogepriester genoemd.

1032
01:02:03,930 --> 01:02:08,610
Maar Zijn werk als Voorspraak, dat
verband houdt met het priesterschap,

1033
01:02:08,610 --> 01:02:13,530
wordt nog op één andere plaats
genoemd, in Romeinen hoofdstuk 8.

1034
01:02:13,530 --> 01:02:16,530
Daar wordt niet gezegd
dat Jezus een Priester is,

1035
01:02:16,530 --> 01:02:19,230
maar wel dat Hij voor ons pleit.

1036
01:02:19,230 --> 01:02:23,910
Hebreeën vertelt ons dat Hij
als Priester voor ons pleit.

1037
01:02:23,910 --> 01:02:26,610
Romeinen 8:34 zegt:

1038
01:02:26,610 --> 01:02:28,470
Wie is het die verdoemt?

1039
01:02:28,470 --> 01:02:33,150
Christus is het Die gestorven is,
ja wat meer is, Die ook opgewekt is,

1040
01:02:33,150 --> 01:02:37,410
Die ook aan de rechter hand van
God is, Die ook voor ons pleit.

1041
01:02:37,410 --> 01:02:39,750
Christus pleit voor ons.

1042
01:02:39,750 --> 01:02:43,830
De schrijver van Hebreeën zegt dat
Hij voor ons pleit en nooit sterft.

1043
01:02:43,830 --> 01:02:46,650
Dat is anders dan de priesters
van het Oude Testament,

1044
01:02:46,650 --> 01:02:50,070
die niet voor altijd voor je
konden pleiten omdat ze stierven.

1045
01:02:50,070 --> 01:02:53,190
Misschien stierven zij
wel voordat jij stierf.

1046
01:02:53,190 --> 01:02:56,430
Christus pleit voor ons en sterft nooit.

1047
01:02:56,430 --> 01:03:00,270
Daarom zal Hij voor altijd
voor ons blijven pleiten.

1048
01:03:00,270 --> 01:03:03,870
Dat is wat er in Hebreeën 7:25 staat.

1049
01:03:03,870 --> 01:03:06,150
Meteen nadat er is gezegd dat Hij,

1050
01:03:06,150 --> 01:03:09,690
anders dan de Aäronitische priesters
die wegens de dood hun ambt moesten

1051
01:03:09,690 --> 01:03:14,310
neerleggen, dat niet hoeft
te doen, staat er in vers 25:

1052
01:03:14,310 --> 01:03:18,690
Daarom kan Hij ook volkomen zalig
maken wie door Hem tot God gaan,

1053
01:03:18,690 --> 01:03:22,170
omdat Hij altijd leeft
om voor hen te pleiten.

1054
01:03:22,170 --> 01:03:25,230
_[De Engelse vertaling waarop
de volgende uitleg berust,

1055
01:03:25,230 --> 01:03:28,354
luidt hier “save to the uttermost”:
volkomen, tot het uiterste.]_

1056
01:03:28,354 --> 01:03:31,590
Zijn voorbede voor ons
wordt nooit onderbroken.

1057
01:03:31,590 --> 01:03:35,130
Dat betekent dat Hij je
volkomen kan behouden.

1058
01:03:35,130 --> 01:03:40,590
‘Volkomen’ betekent: tot het uiterste
dat Hij met je behoud voor ogen heeft.

1059
01:03:40,590 --> 01:03:42,450
Waartoe wil Hij je behouden?

1060
01:03:42,450 --> 01:03:44,610
Hij wil je van je zonde behouden.

1061
01:03:44,610 --> 01:03:46,410
Hij wil je verheerlijken.

1062
01:03:46,410 --> 01:03:49,050
Hij wil dat je wordt zoals Hij.

1063
01:03:49,050 --> 01:03:52,470
Dat is de volledige verlossing
die Hij je kan schenken,

1064
01:03:52,470 --> 01:03:56,310
omdat Hij kan blijven pleiten
totdat je dat doel hebt bereikt,

1065
01:03:56,310 --> 01:03:58,110
en dat ook zal doen.

1066
01:03:58,110 --> 01:04:01,230
Abram heeft Jezus bij die
gelegenheid blijkbaar ontmoet.

1067
01:04:01,230 --> 01:04:04,110
Het is interessant dat Jezus
in Johannes hoofdstuk 8,

1068
01:04:04,110 --> 01:04:07,590
toen de Farizeeën Hem weer eens
moeilijkheden bezorgden, zei:

1069
01:04:07,590 --> 01:04:12,810
Abraham, uw vader, verheugde zich er
sterk op dat hij Mijn dag zou zien,

1070
01:04:12,810 --> 01:04:15,990
en hij heeft die gezien
en heeft zich verblijd.

1071
01:04:15,990 --> 01:04:17,130
Toen zeiden zij:

1072
01:04:17,130 --> 01:04:21,090
De Joden dan zeiden tegen Hem: U
bent nog geen vijftig jaar en hebt

1073
01:04:21,090 --> 01:04:22,770
U Abraham gezien?

1074
01:04:22,770 --> 01:04:23,730
Hij zei:

1075
01:04:23,730 --> 01:04:30,030
Jezus zei tegen hen: Voorwaar,
voorwaar, Ik zeg u: Vóór Abraham geboren

1076
01:04:30,030 --> 01:04:31,530
was, ben Ik.

1077
01:04:31,530 --> 01:04:33,510
Het is interessant dat Hij zei:

1078
01:04:33,510 --> 01:04:37,170
Jouw vader Abraham verheugde
zich erop Mijn dag te zien,

1079
01:04:37,170 --> 01:04:39,930
en hij heeft die gezien en was blij.

1080
01:04:39,930 --> 01:04:43,410
Dat staat in Johannes 8:56.

1081
01:04:43,410 --> 01:04:48,510
De Joden begrepen dat Hij zei dat
Hij en Abraham elkaar hadden gezien.

1082
01:04:48,510 --> 01:04:53,970
Dat was onmogelijk, omdat Jezus nog
geen vijftig jaar oud was en Abraham

1083
01:04:53,970 --> 01:04:56,250
tweeduizend jaar eerder had geleefd.

1084
01:04:56,250 --> 01:05:01,650
Maar Jezus zei dat het niet onmogelijk
was en dat het wel degelijk was gebeurd.

1085
01:05:01,650 --> 01:05:07,530
Heel goed mogelijk verwijst Jezus naar
deze ontmoeting die Abram in Genesis 14

1086
01:05:07,530 --> 01:05:07,830
met Hem had.