1 00:00:02,010 --> 00:00:04,230 Welkom bij Vers voor Vers! 2 00:00:04,230 --> 00:00:09,390 Deze keer behandelen we Genesis 38 en 39. 3 00:00:09,390 --> 00:00:13,770 In Genesis 38 wordt het verhaal van Jozef, dat in het vorige 4 00:00:13,770 --> 00:00:16,170 hoofdstuk begon, onderbroken. 5 00:00:16,170 --> 00:00:20,910 Aan het einde van hoofdstuk 37 werd Jozef naar Egypte verkocht, 6 00:00:20,910 --> 00:00:26,310 en in hoofdstuk 39 vers 1 wordt het verhaal van Jozef hervat. 7 00:00:26,310 --> 00:00:29,250 Intussen hebben we dit intermezzo over Juda, 8 00:00:29,250 --> 00:00:33,510 en het is chronologisch niet helemaal duidelijk waar dit verhaal thuishoort. 9 00:00:33,510 --> 00:00:39,090 Wat wel duidelijk lijkt, is dat het boek Genesis vanaf dit punt beheerst zal worden 10 00:00:39,090 --> 00:00:41,370 door het verhaal van Jozef. 11 00:00:41,370 --> 00:00:44,910 Voordat de schrijver te diep in de verhaallijn verwikkeld raakt, 12 00:00:44,910 --> 00:00:49,470 wil hij er zeker van zijn dat we enkele dingen weten over wat er in het gezin van 13 00:00:49,470 --> 00:00:51,030 Juda is gebeurd. 14 00:00:51,030 --> 00:00:54,690 Sommige van deze dingen kunnen eerder hebben plaatsgevonden dan de 15 00:00:54,690 --> 00:00:57,570 gebeurtenissen waarover we al hebben gelezen. 16 00:00:57,570 --> 00:01:02,730 Het is namelijk onmogelijk dat alles waarover we in hoofdstuk 38 lezen, 17 00:01:02,730 --> 00:01:07,230 bijvoorbeeld gebeurd zou zijn in de jaren dat Jozef in Egypte is. 18 00:01:07,230 --> 00:01:11,550 Om te beginnen is Jozef zeventien jaar als hij in Egypte komt, 19 00:01:11,550 --> 00:01:15,750 en wordt hij op dertigjarige leeftijd tot een machtspositie verheven. 20 00:01:15,750 --> 00:01:17,850 Dat is dertien jaar later. 21 00:01:17,850 --> 00:01:22,050 Vervolgens trekken de broers ongeveer zeven jaar later naar Egypte, 22 00:01:22,050 --> 00:01:24,450 na de zeven jaren van hongersnood. 23 00:01:24,450 --> 00:01:27,270 Daarna komen ze waarschijnlijk het jaar daarop naar Egypte 24 00:01:27,270 --> 00:01:29,190 en vestigen ze zich daar. 25 00:01:29,190 --> 00:01:33,630 Er liggen dus ongeveer tweeëntwintig jaar tussen het moment waarop Jozef als slaaf 26 00:01:33,630 --> 00:01:36,750 wordt verkocht en het moment waarop zijn broers daadwerkelijk 27 00:01:36,750 --> 00:01:38,370 naar Egypte verhuizen. 28 00:01:38,370 --> 00:01:42,270 Het is onmogelijk dat alles in hoofdstuk 38 zich in die 29 00:01:42,270 --> 00:01:43,830 tweeëntwintig jaar heeft afgespeeld. 30 00:01:43,830 --> 00:01:48,510 Om te beginnen krijgt Juda zonen, die opgroeien en trouwen; 31 00:01:48,510 --> 00:01:52,470 uiteindelijk zien we daar een volledige generatie volwassen worden. 32 00:01:52,470 --> 00:01:55,890 Een deel hiervan kan dus begonnen zijn kort nadat ze naar het land 33 00:01:55,890 --> 00:01:57,870 Kanaän waren teruggekeerd. 34 00:01:57,870 --> 00:02:01,590 Sommigen zouden zelfs zeggen dat dit verhaal vrijwel onmiddellijk na hun 35 00:02:01,590 --> 00:02:04,050 terugkeer uit Paddan-Aram begint. 36 00:02:04,050 --> 00:02:09,330 Maar het is nog niet verteld, omdat het verhaal over Jakob gaat en niet over Juda. 37 00:02:09,330 --> 00:02:13,650 Nu gaat het verhaal over Jozef, maar Juda moet ergens worden ingepast, 38 00:02:13,650 --> 00:02:16,170 en daarom wordt hij hier ingepast. 39 00:02:16,170 --> 00:02:19,830 We moeten er op zijn minst niet van uitgaan dat dit hele verhaal plaatsvindt 40 00:02:19,830 --> 00:02:23,190 binnen het tijdsbestek waarin Jozef in Egypte is. 41 00:02:23,190 --> 00:02:27,450 Het gebeurde in die tijd dat Juda van zijn broers wegtrok en zijn 42 00:02:27,450 --> 00:02:31,770 intrek nam bij een man uit Adullam; zijn naam was Hira. 43 00:02:31,770 --> 00:02:34,890 De Adullamieten woonden in het land Kanaän. 44 00:02:34,890 --> 00:02:38,550 Adullam was het gebied waar David voor Saul naartoe was gevlucht, 45 00:02:38,550 --> 00:02:42,150 en op een gegeven moment verbleef hij in de grot van Adullam. 46 00:02:42,150 --> 00:02:44,190 Het was dus die streek. 47 00:02:44,190 --> 00:02:49,410 Deze Adullamiet, die Hira heette, had Juda bij zich in huis genomen. 48 00:02:49,410 --> 00:02:51,690 We weten niet op welke voorwaarden. 49 00:02:51,690 --> 00:02:56,250 Juda kwam zelf uit een rijke familie, maar als hij bij een Adullamiet ging wonen, 50 00:02:56,250 --> 00:03:00,210 kan het enigszins zijn geweest zoals Jakob bij Laban verbleef: 51 00:03:00,210 --> 00:03:03,750 ‘Ik zal bij je blijven en voor je werken voor mijn loon.’ 52 00:03:03,750 --> 00:03:06,990 Maar waarom Juda dit nodig zou hebben, weten we niet. 53 00:03:06,990 --> 00:03:09,150 Hij kwam ook uit een rijke familie. 54 00:03:09,150 --> 00:03:13,290 Maar als hij zijn familie had verlaten en afzonderlijk van hen woonde, 55 00:03:13,290 --> 00:03:15,810 had hij misschien niets van die rijkdom bij zich. 56 00:03:15,810 --> 00:03:18,390 Het lijkt erop dat hij bij deze gelegenheid 57 00:03:18,390 --> 00:03:23,010 heel bewust bij zijn broers wegging, omdat hij niet bij hen wilde zijn. 58 00:03:23,010 --> 00:03:24,990 Maar we weten niet waarom. 59 00:03:24,990 --> 00:03:28,170 Misschien was het omdat hij niet zo verdorven was als zij 60 00:03:28,170 --> 00:03:30,270 en bij de familie vandaan wilde. 61 00:03:30,270 --> 00:03:33,150 Hoewel hij niet helemaal bij de familie vandaan was, 62 00:03:33,150 --> 00:03:37,110 want hij was betrokken bij het hele verhaal van de verkoop van Jozef. 63 00:03:37,110 --> 00:03:43,170 Hoe dan ook, Juda zag daar een dochter van een zekere Kanaäniet die Sua heette. 64 00:03:43,170 --> 00:03:46,290 Hij trouwde met haar en ging bij haar naar binnen. 65 00:03:46,290 --> 00:03:51,210 Zij werd zwanger en baarde een zoon, en hij gaf hem de naam Er. 66 00:03:51,210 --> 00:03:56,610 Daarna werd zij weer zwanger, baarde een zoon en gaf hem de naam Onan. 67 00:03:56,610 --> 00:04:01,170 En zij baarde opnieuw een zoon en gaf hem de naam Sela. 68 00:04:01,170 --> 00:04:04,410 Hij was echter in Chezib, toen zij hem baarde. 69 00:04:04,410 --> 00:04:08,790 Toen nam Juda een vrouw voor Er, zijn eerstgeborene. 70 00:04:08,790 --> 00:04:11,250 Er is dus enige tijd verstreken. 71 00:04:11,250 --> 00:04:14,250 Hij is het gebied van Adullam binnengetrokken en heeft 72 00:04:14,250 --> 00:04:15,810 een vrouw gevonden. 73 00:04:15,810 --> 00:04:20,850 Dat kan hem een paar weken, maanden of ongeveer een jaar hebben gekost. 74 00:04:20,850 --> 00:04:23,970 Vervolgens heeft hij drie kinderen gekregen. 75 00:04:23,970 --> 00:04:27,810 Naar alle waarschijnlijkheid zou dat nog eens drie jaar duren. 76 00:04:27,810 --> 00:04:32,310 Hij heeft dus drie zonen, en nu is er enige tijd verstreken. 77 00:04:32,310 --> 00:04:36,870 Hoeveel tijd weten we niet, maar hij neemt een vrouw voor zijn oudste zoon. 78 00:04:36,870 --> 00:04:40,950 Zijn oudste zoon kan pas dertien of veertien zijn geweest. 79 00:04:40,950 --> 00:04:44,490 Soms trouwen mensen al zo jong, maar dat weten we niet. 80 00:04:44,490 --> 00:04:49,350 In ieder geval nam hij een vrouw voor zijn zoon, en haar naam was Tamar. 81 00:04:49,350 --> 00:04:54,870 Maar Er, de eerstgeborene van Juda, was slecht in de ogen van de HEERE; 82 00:04:54,870 --> 00:04:56,790 daarom doodde de HEERE hem. 83 00:04:56,790 --> 00:04:59,190 We weten niet hoe hij aan zijn einde kwam. 84 00:04:59,190 --> 00:05:04,410 Hij kan zijn gestorven door een tragisch ongeluk, in zijn slaap of aan een ziekte. 85 00:05:04,410 --> 00:05:08,850 Maar men begreep dat dit een passend einde was voor zo’n goddeloze man. 86 00:05:08,850 --> 00:05:11,430 Het lijkt er inderdaad op dat hij op dat moment 87 00:05:11,430 --> 00:05:14,310 waarschijnlijk niet slechts dertien jaar oud was. 88 00:05:14,310 --> 00:05:18,450 Van iemand van die leeftijd, hoewel hij technisch gezien een man was, 89 00:05:18,450 --> 00:05:22,650 zou je nauwelijks verwachten dat hij zozeer als een goddeloze bekendstond dat 90 00:05:22,650 --> 00:05:24,270 God hem moest doden. 91 00:05:24,270 --> 00:05:27,690 Het lijkt er dus op dat hij ouder kan zijn geweest. 92 00:05:27,690 --> 00:05:32,490 Nadat de Heere hem had gedood, zei Juda tegen Onan, de volgende broer: 93 00:05:32,490 --> 00:05:36,510 Toen zei Juda tegen Onan: Kom bij de vrouw van je broer, 94 00:05:36,510 --> 00:05:41,550 vervul je zwagerplicht tegenover haar en verwek nageslacht voor je broer. 95 00:05:41,550 --> 00:05:46,350 Deze regeling werd later, in de tijd van Mozes, in de wet vastgelegd. 96 00:05:46,350 --> 00:05:49,350 Ze werd de wet van het leviraatshuwelijk genoemd. 97 00:05:49,350 --> 00:05:52,650 Als een man kinderloos stierf en een weduwe achterliet, 98 00:05:52,650 --> 00:05:57,150 kon de weduwe door de volgende broer, de naaste bloedverwant van haar man, 99 00:05:57,150 --> 00:06:00,330 een zoon voortbrengen voor haar overleden man. 100 00:06:00,330 --> 00:06:05,370 Sterker nog, het was niet alleen zo dat ze dat kon; ze was ertoe verplicht. 101 00:06:05,370 --> 00:06:10,350 Deze broer was verplicht de vrouw van zijn eigen overleden broer tot vrouw te nemen, 102 00:06:10,350 --> 00:06:14,550 zodat er iemand kon komen die heel nauw aan zijn broer verwant was. 103 00:06:14,550 --> 00:06:17,070 De weduwe en de broer van de overledene 104 00:06:17,070 --> 00:06:21,150 waren de nauwst mogelijke verwanten die samen een kind voor de overleden 105 00:06:21,150 --> 00:06:22,830 broer konden voortbrengen. 106 00:06:22,830 --> 00:06:26,430 Het ging voornamelijk om het erfrecht, zodat er iemand zou zijn 107 00:06:26,430 --> 00:06:28,770 die de bezittingen van de broer kon erven. 108 00:06:28,770 --> 00:06:32,970 Hoewel dit later, in de tijd van Mozes, een wet was, 109 00:06:32,970 --> 00:06:36,690 was het in die tijd blijkbaar al een gebruik in het land. 110 00:06:36,690 --> 00:06:41,310 Onan kreeg te horen dat hij naar haar toe moest gaan en met haar moest trouwen, 111 00:06:41,310 --> 00:06:45,750 maar Onan wist dat de erfgenaam niet van hem zou zijn. 112 00:06:45,750 --> 00:06:51,150 Onan wist echter dat dit nageslacht niet voor hem zou zijn; daarom gebeurde het, 113 00:06:51,150 --> 00:06:53,910 telkens wanneer hij bij de vrouw van zijn broer kwam, 114 00:06:53,910 --> 00:06:59,310 dat hij zijn zaad op de grond verspilde om zijn broer geen nageslacht te geven. 115 00:06:59,310 --> 00:07:02,850 Met andere woorden, hij paste opzettelijk terugtrekking toe, 116 00:07:02,850 --> 00:07:05,550 zodat hij de vrouw niet zwanger zou maken. 117 00:07:05,550 --> 00:07:09,390 Er wordt ons verteld dat hij dit deed omdat hij zijn broer geen 118 00:07:09,390 --> 00:07:11,190 erfgenaam wilde geven. 119 00:07:11,190 --> 00:07:16,110 Zijn broer was een zeer slecht mens, en Onan kan heel goed hebben gedacht: 120 00:07:16,110 --> 00:07:19,650 ‘Waarom zou de naam van deze slechte man moeten voortbestaan? 121 00:07:19,650 --> 00:07:22,110 Ik wil hem geen erfgenaam geven.’ 122 00:07:22,110 --> 00:07:25,890 Of Onan kan zelf een tamelijk slecht mens zijn geweest 123 00:07:25,890 --> 00:07:28,830 en uit puur egoïsme niets hebben willen doen 124 00:07:28,830 --> 00:07:31,590 ter wille van de nagedachtenis van zijn broer. 125 00:07:31,590 --> 00:07:34,890 Omdat hij er zelf geen erfgenaam aan zou overhouden, 126 00:07:34,890 --> 00:07:36,990 wilde hij gewoon niet meewerken. 127 00:07:36,990 --> 00:07:38,850 Hoe dan ook, er staat: 128 00:07:38,850 --> 00:07:44,970 Wat hij deed, was echter slecht in de ogen van de HEERE; daarom doodde Hij ook hem. 129 00:07:44,970 --> 00:07:49,110 Dit verhaal wordt soms gebruikt als een apologetisch argument tegen het 130 00:07:49,110 --> 00:07:51,150 gebruik van geboortebeperking. 131 00:07:51,150 --> 00:07:54,270 Het is zo ongeveer de enige plaats in de Bijbel 132 00:07:54,270 --> 00:07:57,870 waar opzettelijke geboortebeperking ooit wordt genoemd. 133 00:07:57,870 --> 00:08:02,730 In oude Bijbelse tijden wilden mensen de conceptie gewoonlijk niet beperken. 134 00:08:02,730 --> 00:08:05,070 Ze wilden zo veel mogelijk kinderen krijgen. 135 00:08:05,070 --> 00:08:07,530 Kinderen hebben was een statussymbool. 136 00:08:07,530 --> 00:08:11,850 Je ziet dus niet echt dat mensen in die tijd geboortebeperking toepasten, 137 00:08:11,850 --> 00:08:16,170 behalve in een geval als dit, waarin het kind toch niet het zijne zou zijn en hij 138 00:08:16,170 --> 00:08:18,570 in feite geen liefde voor zijn broer heeft. 139 00:08:18,570 --> 00:08:21,150 Daarom wil hij de conceptie voorkomen. 140 00:08:21,150 --> 00:08:25,590 Het is het enige bekende Bijbelse geval waarin iemand maatregelen neemt om 141 00:08:25,590 --> 00:08:27,570 conceptie te voorkomen. 142 00:08:27,570 --> 00:08:31,350 Sommige mensen zeggen: ‘Zie je wel, God doodde de man erom, 143 00:08:31,350 --> 00:08:34,590 dus dat laat zien wat God van geboortebeperking vindt.’ 144 00:08:34,590 --> 00:08:38,250 Ik weet niet zeker of dat een terechte gevolgtrekking is. 145 00:08:38,250 --> 00:08:42,270 God was beslist ontevreden over deze man en doodde hem, 146 00:08:42,270 --> 00:08:46,590 maar we kunnen niet met zekerheid zeggen dat dit was omdat God principieel 147 00:08:46,590 --> 00:08:48,690 tegen geboortebeperking is. 148 00:08:48,690 --> 00:08:52,590 Misschien is Hij dat, maar dat zou je niet uit dit verhaal kunnen bewijzen, 149 00:08:52,590 --> 00:08:56,670 want bij dit verhaal speelde duidelijk nog een ander element mee. 150 00:08:56,670 --> 00:09:00,690 Behalve dat hij geboortebeperking toepaste, is er de reden waarom hij het 151 00:09:00,690 --> 00:09:04,950 deed: zijn weigering om zijn broer een erfgenaam te geven. 152 00:09:04,950 --> 00:09:09,990 Dat wil zeggen, zijn weigering om zijn plicht tegenover zijn broer te vervullen. 153 00:09:09,990 --> 00:09:14,130 Die onbroederlijke houding is ongetwijfeld wat God beledigde. 154 00:09:14,130 --> 00:09:19,050 Wat God mogelijk van geboortebeperking vindt, is een afzonderlijke kwestie. 155 00:09:19,050 --> 00:09:22,230 Misschien kunnen we daar niets met zekerheid over zeggen. 156 00:09:22,230 --> 00:09:25,470 Er zijn beslist mensen die er sterk van overtuigd zijn 157 00:09:25,470 --> 00:09:28,050 dat geboortebeperking verkeerd is. 158 00:09:28,050 --> 00:09:32,490 De Rooms-Katholieke Kerk denkt er zo over, en dat geldt ook voor een aantal mensen 159 00:09:32,490 --> 00:09:35,250 die ik ken binnen de thuisonderwijsgemeenschap. 160 00:09:35,250 --> 00:09:39,750 Zij vinden dat het verkeerd is om geboortebeperking toe te passen. 161 00:09:39,750 --> 00:09:42,450 Zelf heb ik nooit kunnen zeggen dat het verkeerd is, 162 00:09:42,450 --> 00:09:46,650 hoewel mijn vrouw en ik nooit geboortebeperking wilden toepassen. 163 00:09:46,650 --> 00:09:50,970 Net als de mensen in de Bijbel wilden wij zo veel mogelijk kinderen krijgen, 164 00:09:50,970 --> 00:09:55,470 dus konden we niet begrijpen waarom iemand geboortebeperking zou willen gebruiken. 165 00:09:55,470 --> 00:09:58,830 Maar dat betekende niet dat ik vond dat het verkeerd was. 166 00:09:58,830 --> 00:10:02,430 Mijn eigen gedachte was dat de Bijbel zegt dat kinderen een 167 00:10:02,430 --> 00:10:06,450 zegen van de Heere zijn en dat de man die zijn pijlkoker ermee gevuld 168 00:10:06,450 --> 00:10:08,430 heeft, gezegend is. 169 00:10:08,430 --> 00:10:12,330 Voor zover ik weet heeft God gelijk, zelfs als wij het hierover bij het 170 00:10:12,330 --> 00:10:14,010 verkeerde eind hebben. 171 00:10:14,010 --> 00:10:18,870 Daarom ben ik het liever met God eens dan met mensen die het niet met God eens zijn. 172 00:10:18,870 --> 00:10:21,450 Ik nam gewoon aan dat God had gezegd: 173 00:10:21,450 --> 00:10:26,790 Zoals pijlen in de hand van een held, zo zijn de zonen, ontvangen in de jeugd. 174 00:10:26,790 --> 00:10:30,390 Als ik in oorlog was en een bepaald aantal pijlen mocht hebben, 175 00:10:30,390 --> 00:10:33,810 of zoveel als ik wilde, hoeveel zou ik er dan willen? 176 00:10:33,810 --> 00:10:38,070 Ik zou er zoveel willen als ik maar kon krijgen. Er staat: 177 00:10:38,070 --> 00:10:43,470 Welzalig de man die zijn pijlkoker daarmee gevuld heeft; zij worden niet beschaamd, 178 00:10:43,470 --> 00:10:46,230 als zij met de vijanden spreken in de poort. 179 00:10:46,230 --> 00:10:51,330 Daarom staat er dat een man gezegend is als zijn pijlkoker er vol van is. 180 00:10:51,330 --> 00:10:56,550 Een man die in oorlog is, is beslist gezegend als hij geen tekort aan wapens 181 00:10:56,550 --> 00:10:58,950 en geen tekort aan munitie heeft. 182 00:10:58,950 --> 00:11:02,310 Dat is wat Psalm 127 over kinderen zegt. 183 00:11:02,310 --> 00:11:06,450 Ook werden we gewezen op de vele plaatsen in de Schrift waar staat dat God 184 00:11:06,450 --> 00:11:09,990 de moederschoot opent en God de moederschoot sluit. 185 00:11:09,990 --> 00:11:13,830 Het kan om bijzondere gevallen gaan wanneer de Bijbel zegt dat God 186 00:11:13,830 --> 00:11:17,190 de moederschoot van die persoon sloot of opende. 187 00:11:17,190 --> 00:11:21,390 Maar de indruk wordt beslist gewekt dat de Hebreeën geloofden dat God 188 00:11:21,390 --> 00:11:25,170 soeverein bepaalt of een kind wel of niet wordt verwekt. 189 00:11:25,170 --> 00:11:29,670 God beslist of een moederschoot geopend zal worden en een kind zal worden verwekt, 190 00:11:29,670 --> 00:11:34,350 of dat een moederschoot gesloten zal worden en iemand onvruchtbaar zal zijn. 191 00:11:34,350 --> 00:11:38,790 Die dingen gaven ons het gevoel dat we God daarin konden vertrouwen. 192 00:11:38,790 --> 00:11:42,030 Als God in deze kwestie toch soeverein zal zijn, 193 00:11:42,030 --> 00:11:44,850 waarom zouden we dan tegen God ingaan? 194 00:11:44,850 --> 00:11:49,530 Per slot van rekening dachten we: als geboortebeperking de wil van God was, 195 00:11:49,530 --> 00:11:54,030 had Hij een betere manier moeten bedenken dan de beschikbare mogelijkheden. 196 00:11:54,030 --> 00:11:58,410 Want alle beschikbare mogelijkheden zijn ten eerste niet doeltreffend 197 00:11:58,410 --> 00:12:02,910 en ten tweede ongemakkelijk of brengen andere problemen met zich mee. 198 00:12:02,910 --> 00:12:06,870 De pil veroorzaakt uiteraard vaak de abortus van een foetus. 199 00:12:06,870 --> 00:12:09,510 De pil voorkomt niet altijd de bevruchting, 200 00:12:09,510 --> 00:12:14,310 maar voorkomt volgens hem wel dat de foetus zich in de baarmoeder innestelt. 201 00:12:14,310 --> 00:12:18,150 Er kan dus bevruchting plaatsvinden, waarna de foetus zich door de werking van 202 00:12:18,150 --> 00:12:20,850 de pil niet innestelt en verloren gaat. 203 00:12:20,850 --> 00:12:25,050 Als God werkelijk vond dat geboortebeperking een geweldig idee was, 204 00:12:25,050 --> 00:12:28,170 had Hij ons een methode moeten geven die óf het 205 00:12:28,170 --> 00:12:30,510 genot van de voortplanting niet belemmerde, 206 00:12:30,510 --> 00:12:35,190 óf doeltreffend was zonder mogelijke abortussen en dergelijke te veroorzaken. 207 00:12:35,190 --> 00:12:39,810 Het ziet er beslist naar uit dat geboortebeperking een menselijk idee is 208 00:12:39,810 --> 00:12:41,910 en niet Gods idee. 209 00:12:41,910 --> 00:12:44,550 Dat betekent niet dat het een zonde is. 210 00:12:44,550 --> 00:12:47,430 Er zijn veel dingen die menselijk zijn. 211 00:12:47,430 --> 00:12:52,770 Auto’s waren een menselijk idee, niet Gods idee, en ik rijd auto. 212 00:12:52,770 --> 00:12:57,090 Ik kan niet zeggen dat iets een zonde is omdat het een idee van mensen was. 213 00:12:57,090 --> 00:13:02,010 Ik heb nooit geloofd dat het een zonde is om geboortebeperking toe te passen. 214 00:13:02,010 --> 00:13:06,930 Mijn gedachte daarover is altijd deze geweest: als iemand vraagt: 215 00:13:06,930 --> 00:13:10,290 ‘Is het een zonde om geboortebeperking toe te passen?’ 216 00:13:10,290 --> 00:13:13,650 dan zou mijn vraag zijn: ‘Waarom wil je dat?’ 217 00:13:13,650 --> 00:13:18,930 Veel dingen zijn misschien neutraal, maar kunnen deugdzaam of zondig zijn, 218 00:13:18,930 --> 00:13:22,410 afhankelijk van wat je ertoe motiveert ze te doen. 219 00:13:22,410 --> 00:13:25,650 Dierenoffers brengen was in het algemeen iets goeds, 220 00:13:25,650 --> 00:13:29,670 maar het is iets kwaads wanneer het met een kwaad motief wordt gedaan. 221 00:13:29,670 --> 00:13:31,170 De Bijbel zegt: 222 00:13:31,170 --> 00:13:35,370 Het offer van goddelozen is een gruwel, hoeveel te meer 223 00:13:35,370 --> 00:13:38,010 als zij het met een schandelijke bedoeling brengen! 224 00:13:38,010 --> 00:13:42,090 Iets wat op zichzelf niet kwaad is, kan dus een gruwel voor God zijn 225 00:13:42,090 --> 00:13:45,870 als er een motivatie achter zit die God niet goedkeurt. 226 00:13:45,870 --> 00:13:49,710 Het leek mij altijd dat als ik God in deze kwestie niet vertrouwde, 227 00:13:49,710 --> 00:13:53,490 dat waarschijnlijk iets was wat God niet zou behagen. 228 00:13:53,490 --> 00:13:55,290 Geloof behaagt God. 229 00:13:55,290 --> 00:13:59,430 Eerlijk gezegd ben ik blij dat we geen geboortebeperking hebben toegepast. 230 00:13:59,430 --> 00:14:03,330 Mensen denken soms dat je gewoon overspoeld zult worden met kinderen als je 231 00:14:03,330 --> 00:14:05,670 geen geboortebeperking toepast. 232 00:14:05,670 --> 00:14:08,250 Wij hoopten daarop, maar zo is het niet. 233 00:14:08,250 --> 00:14:11,190 Mijn vrouw en ik hebben samen maar vier kinderen gekregen. 234 00:14:11,190 --> 00:14:15,270 We waren twintig jaar getrouwd en wilden elk jaar een kind verwekken. 235 00:14:15,270 --> 00:14:18,930 Maar God is Degene Die de baarmoeder opent en sluit. 236 00:14:18,930 --> 00:14:22,530 Het zou niet onze wens zijn geweest extra geld uit te geven 237 00:14:22,530 --> 00:14:26,610 en moeilijkheden te ondervinden om de bevruchting in de hand te houden. 238 00:14:26,610 --> 00:14:30,210 Maar dat is een andere kwestie dan de moraliteit ervan. 239 00:14:30,210 --> 00:14:34,230 Ik denk niet dat het juist is om, zoals sommige mensen doen, 240 00:14:34,230 --> 00:14:39,210 dit verhaal te gebruiken om te zeggen dat God tegen geboortebeperking is. 241 00:14:39,210 --> 00:14:41,850 Die conclusie volgt hier niet uit. 242 00:14:41,850 --> 00:14:44,610 Dat is niet alles wat hier een rol speelt. 243 00:14:44,610 --> 00:14:50,430 God is beslist ontevreden over deze man, en Hij is zelfs ontevreden over hem omdat 244 00:14:50,430 --> 00:14:52,350 hij de bevruchting verhindert. 245 00:14:52,350 --> 00:14:54,810 Maar dit is geen gewone situatie. 246 00:14:54,810 --> 00:14:58,170 Het is een situatie waarin hij de bevruchting verhindert 247 00:14:58,170 --> 00:15:02,790 omdat hij een afkeer van zijn broer heeft en weigert zijn plicht te doen. 248 00:15:02,790 --> 00:15:07,350 Het is ongetwijfeld die motivatie die God zo mishaagt. 249 00:15:07,350 --> 00:15:09,390 Daarom doodde God hem ook. 250 00:15:09,390 --> 00:15:10,470 Vers 11: 251 00:15:10,470 --> 00:15:13,950 Toen zei Juda tegen Tamar, zijn schoondochter: 252 00:15:13,950 --> 00:15:17,310 Ga maar zolang als weduwe in het huis van je vader wonen, 253 00:15:17,310 --> 00:15:19,770 totdat mijn zoon Sela groot is. 254 00:15:19,770 --> 00:15:24,750 Hij zei namelijk: Anders zal hij ook sterven, net zoals zijn broers! 255 00:15:24,750 --> 00:15:28,710 Zo ging Tamar weg en ging in het huis van haar vader wonen. 256 00:15:28,710 --> 00:15:32,130 Want binnensmonds, of in het geheim, zei hij: 257 00:15:32,130 --> 00:15:35,610 Anders sterft hij ook, net als zijn broers. 258 00:15:35,610 --> 00:15:40,050 Juda lijkt te denken dat er misschien een vloek op deze vrouw rust, of zoiets. 259 00:15:40,050 --> 00:15:42,210 Wie met haar trouwt, sterft. 260 00:15:42,210 --> 00:15:46,470 De Bijbel vertelt ons dat ze vanwege hun goddeloosheid stierven, 261 00:15:46,470 --> 00:15:48,330 maar Juda zag dat misschien niet. 262 00:15:48,330 --> 00:15:52,770 Hij zag alleen dat hij twee zonen achter elkaar aan haar had uitgehuwelijkt 263 00:15:52,770 --> 00:15:57,330 en dat ze allebei voortijdig stierven, kennelijk zeer voortijdig. 264 00:15:57,330 --> 00:16:00,510 Hij heeft nog maar één zoon over, dus hij weet niet zeker 265 00:16:00,510 --> 00:16:02,970 of hij het risico met hem wil nemen. 266 00:16:02,970 --> 00:16:07,290 Hij gebruikte als excuus dat Sela te jong was om te trouwen en dat 267 00:16:07,290 --> 00:16:08,730 zij moest wachten. 268 00:16:08,730 --> 00:16:12,510 Ze moest naar haar vader teruggaan totdat hij oud genoeg was. 269 00:16:12,510 --> 00:16:16,350 Hij hield haar aan het lijntje, en zelfs toen Sela ouder werd, 270 00:16:16,350 --> 00:16:18,570 gaf Juda hem niet aan Tamar. 271 00:16:18,570 --> 00:16:21,630 Dus ging Tamar in het huis van haar vader wonen. 272 00:16:21,630 --> 00:16:27,090 Toen veel dagen verlopen waren, stierf de dochter van Sua, de vrouw van Juda. 273 00:16:27,090 --> 00:16:32,070 Daarna vond Juda troost en ging hij naar zijn schaapscheerders, naar Timna, 274 00:16:32,070 --> 00:16:35,010 hij en zijn vriend Hira uit Adullam. 275 00:16:35,010 --> 00:16:37,230 Wanneer er staat dat hij getroost was, 276 00:16:37,230 --> 00:16:41,850 betekent dat gewoon dat hij een tijdlang om de overledene had gerouwd en zover was 277 00:16:41,850 --> 00:16:45,090 gekomen dat hij niet meer bleef rouwen en treuren. 278 00:16:45,090 --> 00:16:48,690 De tijd brak aan om zijn schapen in Timna te scheren. 279 00:16:48,690 --> 00:16:53,610 Daarom gingen hij en zijn vriend Hira, de Adullamiet, de schapen scheren. 280 00:16:53,610 --> 00:16:58,410 En men vertelde Tamar: Zie, uw schoonvader gaat naar Timna om zijn 281 00:16:58,410 --> 00:16:59,850 schapen te scheren. 282 00:16:59,850 --> 00:17:03,810 Toen trok zij haar weduwkleed uit, bedekte zich met een sluier, 283 00:17:03,810 --> 00:17:09,630 omhulde zich en ging zitten bij de ingang van Enaïm, dat op de weg naar Timna ligt. 284 00:17:09,630 --> 00:17:13,710 Zij had namelijk gezien dat Sela groot geworden was en zij aan hem niet 285 00:17:13,710 --> 00:17:15,570 tot vrouw was gegeven. 286 00:17:15,570 --> 00:17:19,470 Ze trok daaruit de conclusie dat ze nooit een kind zou krijgen als 287 00:17:19,470 --> 00:17:21,210 Juda zijn zin kreeg. 288 00:17:21,210 --> 00:17:24,210 Dat was iets waarbij een vrouw zich niet wilde neerleggen. 289 00:17:24,210 --> 00:17:27,270 Een vrouw wilde in die samenleving niet kinderloos zijn, 290 00:17:27,270 --> 00:17:29,730 en Sela was haar enige mogelijkheid. 291 00:17:29,730 --> 00:17:34,890 Ze kon niet met een andere man trouwen, omdat ze officieel met Sela verloofd was. 292 00:17:34,890 --> 00:17:38,550 Als ze met iemand anders trouwde, zou dat overspel zijn. 293 00:17:38,550 --> 00:17:42,690 Toch zag het ernaar uit dat Sela niet aan haar gegeven zou worden. 294 00:17:42,690 --> 00:17:46,890 Het zag er dus naar uit dat ze haar hele leven weduwe zou blijven, 295 00:17:46,890 --> 00:17:49,530 tenzij ze het heft in eigen handen nam. 296 00:17:49,530 --> 00:17:52,650 Ze ging hier heel listig te werk, heel slim. 297 00:17:52,650 --> 00:17:57,750 Toen Juda haar zag, was ze gekleed als een hoer en was haar gezicht bedekt, 298 00:17:57,750 --> 00:17:59,790 zodat hij haar niet herkende. 299 00:17:59,790 --> 00:18:04,530 Zonder haar weduwenkleren aan herkende hij haar niet. Er staat: 300 00:18:04,530 --> 00:18:09,870 En hij ging naar haar toe langs de weg en zei: Kom toch mee , ik wil bij u komen; 301 00:18:09,870 --> 00:18:12,750 hij wist immers niet dat het zijn schoondochter was. 302 00:18:12,750 --> 00:18:16,890 En zij zei: Wat zult u mij geven, als u bij mij komt? 303 00:18:16,890 --> 00:18:20,970 Hij zei: Ik zal u een geitenbokje van mijn kudde sturen. 304 00:18:20,970 --> 00:18:26,610 Zij zei: Goed , als u een onderpand geeft, totdat u het bokje gestuurd hebt. 305 00:18:26,610 --> 00:18:30,810 Toen zei hij: Wat is het onderpand dat ik u zal geven? 306 00:18:30,810 --> 00:18:36,930 Zij zei: Uw zegelring, uw snoer en uw staf, die u in uw hand hebt. 307 00:18:36,930 --> 00:18:41,310 Hij gaf ze haar, kwam bij haar, en zij werd zwanger van hem. 308 00:18:41,310 --> 00:18:42,630 Daarop zei ze: 309 00:18:42,630 --> 00:18:45,090 Wat geef je me als ik met je naar bed ga? 310 00:18:45,090 --> 00:18:46,290 En hij zei: 311 00:18:46,290 --> 00:18:48,870 Ik stuur je een geitenbokje uit de kudde. 312 00:18:48,870 --> 00:18:50,190 En zij zei: 313 00:18:50,190 --> 00:18:53,730 Geef je me dan iets als onderpand totdat je het stuurt? 314 00:18:53,730 --> 00:18:54,990 Toen zei hij: 315 00:18:54,990 --> 00:18:57,510 Wat zal ik je als onderpand geven? 316 00:18:57,510 --> 00:18:58,770 En zij zei: 317 00:18:58,770 --> 00:19:01,410 ‘Uw zegelring en uw snoer.’ 318 00:19:01,410 --> 00:19:05,250 De zegelring zou iets zijn wat duidelijk van hem was. 319 00:19:05,250 --> 00:19:06,930 Niemand anders kon die hebben. 320 00:19:06,930 --> 00:19:10,470 Hij werd gebruikt om documenten en dergelijke te verzegelen, 321 00:19:10,470 --> 00:19:14,010 wat zou bewijzen dat ze echt van hem afkomstig waren. 322 00:19:14,010 --> 00:19:18,270 Het snoer zou een ketting om de hals zijn waaraan een of ander amulet hing, 323 00:19:18,270 --> 00:19:20,550 waarschijnlijk ook iets heel persoonlijks. 324 00:19:20,550 --> 00:19:24,630 Het belangrijkste was dat ze iets in handen kreeg waarvan hij later niet 325 00:19:24,630 --> 00:19:26,910 kon ontkennen dat het van hem was. 326 00:19:26,910 --> 00:19:31,590 Iets wat duidelijk en onmiskenbaar met hem in verband gebracht kon worden. 327 00:19:31,590 --> 00:19:34,290 Dus vroeg ze om die twee dingen, en ze zei: 328 00:19:34,290 --> 00:19:36,450 En de staf die je in je hand hebt. 329 00:19:36,450 --> 00:19:38,670 Vaak was de staf niet zomaar een stok, 330 00:19:38,670 --> 00:19:41,970 maar was hij op een kenmerkende manier uitgesneden. 331 00:19:41,970 --> 00:19:45,330 Rijke mannen hadden graag een staf, een wandelstok, 332 00:19:45,330 --> 00:19:50,550 met bovenaan een uitgesneden dierenkop of iets anders wat hem herkenbaar maakte. 333 00:19:50,550 --> 00:19:55,110 Toen gaf hij die dingen aan haar, ging bij haar naar binnen en zij werd zwanger van 334 00:19:55,110 --> 00:19:58,290 hem, hoewel hij dat aanvankelijk natuurlijk niet wist. 335 00:19:58,290 --> 00:20:00,690 Toen stond ze op en ging weg. 336 00:20:00,690 --> 00:20:05,130 Ze legde haar sluier af en trok de kleren van haar weduwschap weer aan. 337 00:20:05,130 --> 00:20:09,270 Juda stuurde het geitenbokje mee met zijn vriend, de Adullamiet, 338 00:20:09,270 --> 00:20:13,950 om zijn onderpand uit handen van de vrouw terug te krijgen, maar hij vond haar niet. 339 00:20:13,950 --> 00:20:16,350 Toen vroeg hij de mannen van die plaats: 340 00:20:16,350 --> 00:20:19,470 Toen vroeg hij aan de mensen van haar woon plaats: 341 00:20:19,470 --> 00:20:22,950 Waar is de hoer die bij Enaïm langs de weg zat? 342 00:20:22,950 --> 00:20:26,490 Maar zij zeiden: Er is hier geen hoer geweest. 343 00:20:26,490 --> 00:20:27,870 Ze zeiden: 344 00:20:27,870 --> 00:20:29,250 Er was hier geen hoer. 345 00:20:29,250 --> 00:20:31,530 Hij ging terug naar Juda en zei: 346 00:20:31,530 --> 00:20:35,550 Hij keerde daarop terug naar Juda en zei: Ik heb haar niet gevonden, 347 00:20:35,550 --> 00:20:40,410 en ook de mensen van die plaats zeiden: Er is hier geen hoer geweest. 348 00:20:40,410 --> 00:20:41,490 Juda zei: 349 00:20:41,490 --> 00:20:45,150 Toen zei Juda: Laat ze het onderpand zelf maar houden, 350 00:20:45,150 --> 00:20:47,250 anders zullen wij veracht worden. 351 00:20:47,250 --> 00:20:51,750 Zie, ik heb dit bokje willen sturen, maar u hebt haar niet gevonden. 352 00:20:51,750 --> 00:20:54,510 Let erop: ik heb mijn deel gedaan. 353 00:20:54,510 --> 00:20:56,670 Ze is er niet om het in ontvangst te nemen, 354 00:20:56,670 --> 00:20:59,310 dus laat haar die zegelring maar houden. 355 00:20:59,310 --> 00:21:01,410 Ik kan wel een andere krijgen. 356 00:21:01,410 --> 00:21:04,290 Met zijn woorden dat ze anders beschaamd zouden worden, 357 00:21:04,290 --> 00:21:08,370 bedoelt hij volgens mij dat hij er geen grote zaak van wilde maken. 358 00:21:08,370 --> 00:21:12,210 Blijkbaar werd het in die samenleving niet zo schandelijk gevonden om bij een 359 00:21:12,210 --> 00:21:15,510 prostituee naar binnen te gaan als in een christelijk land. 360 00:21:15,510 --> 00:21:19,050 Hij zocht openlijk naar de hoer om haar te betalen en dergelijke, 361 00:21:19,050 --> 00:21:22,410 en vroeg de mensen in de buurt of ze daar ergens was. 362 00:21:22,410 --> 00:21:27,090 Toch rustte er wel enig stigma op, want hij vond dat het een zekere verlegenheid 363 00:21:27,090 --> 00:21:30,810 zou veroorzaken als ze er een groot punt van maakten. 364 00:21:30,810 --> 00:21:33,030 Dus liet hij de zaak rusten. 365 00:21:33,030 --> 00:21:37,230 Ongeveer drie maanden later gebeurde het dat men Juda vertelde: 366 00:21:37,230 --> 00:21:42,090 Het gebeurde ongeveer drie maanden later dat men Juda vertelde: Tamar, 367 00:21:42,090 --> 00:21:46,170 uw schoondochter, heeft hoererij bedreven en zie, 368 00:21:46,170 --> 00:21:48,450 ze is ook zwanger door die hoererij. 369 00:21:48,450 --> 00:21:53,130 Toen zei Juda: Breng haar de stad uit en laat haar verbrand worden! 370 00:21:53,130 --> 00:21:57,870 Dit betekent niet dat ontdekt was dat ze zich als prostituee had voorgedaan. 371 00:21:57,870 --> 00:22:00,750 Wanneer er staat dat ze hoererij had bedreven, 372 00:22:00,750 --> 00:22:03,570 klinkt het voor ons misschien alsof het betekent: 373 00:22:03,570 --> 00:22:08,790 zij is die vrouw die zich voordeed als de prostituee met wie jij hebt geslapen. 374 00:22:08,790 --> 00:22:13,230 Hoererij bedrijven betekent gewoon dat ze ontrouw was geweest. 375 00:22:13,230 --> 00:22:14,910 Het is een uitdrukking. 376 00:22:14,910 --> 00:22:19,890 Als iemand hoererij bedrijft, betekent dat gewoon dat die persoon zijn of 377 00:22:19,890 --> 00:22:22,470 haar echtgenoot ontrouw is geweest. 378 00:22:22,470 --> 00:22:24,510 Ze was aan Sela beloofd. 379 00:22:24,510 --> 00:22:29,730 Daarom was hij haar man, en ze was ontrouw geweest, want ze was duidelijk zwanger. 380 00:22:29,730 --> 00:22:31,290 Dus zei Juda: 381 00:22:31,290 --> 00:22:34,290 Breng haar naar buiten en verbrand haar. 382 00:22:34,290 --> 00:22:37,230 Dit klinkt van zijn kant natuurlijk uiterst hypocriet, 383 00:22:37,230 --> 00:22:40,770 omdat hij zich zelf ook niet bepaald zedelijk gedroeg. 384 00:22:40,770 --> 00:22:44,490 Volgens de maatstaven van die tijd was er echter een verschil tussen wat hij had 385 00:22:44,490 --> 00:22:48,810 gedaan en wat zij had gedaan, want hij was niet getrouwd. 386 00:22:48,810 --> 00:22:53,550 Hij was weduwnaar en had geslapen met een vrouw van wie hij aannam dat zij ook 387 00:22:53,550 --> 00:22:55,230 niet getrouwd was. 388 00:22:55,230 --> 00:22:58,290 Daarom zou wat hij deed ontucht worden genoemd. 389 00:22:58,290 --> 00:23:00,930 Het was niet goed en nog steeds schandelijk, 390 00:23:00,930 --> 00:23:05,850 maar het viel beslist in een andere categorie dan je echtgenoot bedriegen. 391 00:23:05,850 --> 00:23:08,910 Zij had haar man, Sela, bedrogen. 392 00:23:08,910 --> 00:23:10,590 Dat was overspel. 393 00:23:10,590 --> 00:23:13,590 Op overspel stond de doodstraf. 394 00:23:13,590 --> 00:23:16,530 Ontucht werd niet als iets eervols beschouwd, 395 00:23:16,530 --> 00:23:20,850 maar het was niet hetzelfde als het schenden van een huwelijksbelofte. 396 00:23:20,850 --> 00:23:24,270 Dat zij verbrand zou worden, was gebruikelijk voor iemand die 397 00:23:24,270 --> 00:23:25,950 overspel had gepleegd. 398 00:23:25,950 --> 00:23:29,190 Als ontdekt was dat hij met een hoer had geslapen, 399 00:23:29,190 --> 00:23:33,930 zou dat daarentegen niet worden beschouwd als een vergrijp waarop verbranding stond. 400 00:23:33,930 --> 00:23:37,950 Ook zou de hoer zelf niet worden beschouwd als iemand die iets had gedaan wat de dood 401 00:23:37,950 --> 00:23:42,510 verdiende, omdat men ervan uitging dat een hoer geen getrouwde vrouw was. 402 00:23:42,510 --> 00:23:45,930 Als zij nergens een huwelijksbelofte schond, en hij ook niet, 403 00:23:45,930 --> 00:23:48,750 dan was dat in hun ogen niet hetzelfde. 404 00:23:48,750 --> 00:23:51,090 Terwijl zij de stad uit gebracht werd, 405 00:23:51,090 --> 00:23:54,330 stuurde ze een bode naar haar schoonvader om te zeggen: 406 00:23:54,330 --> 00:23:58,290 Van de man van wie deze voorwerpen zijn, ben ik zwanger. 407 00:23:58,290 --> 00:24:04,950 Ze zei: Kijk toch eens van wie deze zegelring, deze snoeren en deze staf zijn. 408 00:24:04,950 --> 00:24:08,910 Juda herkende ze en zei dat zij rechtvaardiger was dan hij, 409 00:24:08,910 --> 00:24:12,450 omdat hij haar niet aan zijn zoon Sela had gegeven. 410 00:24:12,450 --> 00:24:15,210 Daarna had hij geen gemeenschap meer met haar. 411 00:24:15,210 --> 00:24:19,590 Toen de tijd van de bevalling kwam, bleek dat zij een tweeling droeg. 412 00:24:19,590 --> 00:24:23,490 Tijdens de bevalling stak een van de kinderen zijn hand naar buiten. 413 00:24:23,490 --> 00:24:26,610 De vroedvrouw bond er een scharlakenrode draad om 414 00:24:26,610 --> 00:24:29,790 en zei dat deze het eerst naar buiten was gekomen. 415 00:24:29,790 --> 00:24:35,130 Maar hij trok zijn hand terug, waarna zijn broer onverwachts als eerste geboren werd. 416 00:24:35,130 --> 00:24:39,390 Maar het gebeurde, toen hij zijn hand weer naar binnen trok, dat, zie, 417 00:24:39,390 --> 00:24:41,490 zijn broer tevoorschijn kwam. 418 00:24:41,490 --> 00:24:45,810 Daarop zei ze: Wat een bres heb jij voor jezelf geslagen! 419 00:24:45,810 --> 00:24:48,390 En men gaf hem de naam Perez. 420 00:24:48,390 --> 00:24:50,730 wat ‘een doorbraak’ betekent. 421 00:24:50,730 --> 00:24:55,230 Niet een doorbraak in de betekenis waarin we normaal gesproken aan een geboorte 422 00:24:55,230 --> 00:24:59,910 denken, maar dat hij op de een of andere manier door de barrière heen was gebroken 423 00:24:59,910 --> 00:25:02,670 die hem belette de eerstgeborene te zijn. 424 00:25:02,670 --> 00:25:06,750 Want de ander was technisch gezien als eerste uit de baarmoeder geweest. 425 00:25:06,750 --> 00:25:09,150 Tenminste, zijn hand was dat geweest. 426 00:25:09,150 --> 00:25:12,450 Dat moet nu wel iets uiterst zeldzaams zijn, 427 00:25:12,450 --> 00:25:17,070 dat er eerst een hand naar buiten komt en die daarna weer naar binnen gaat. 428 00:25:17,070 --> 00:25:19,950 Ik weet niet of zulke gevallen voorkomen. 429 00:25:19,950 --> 00:25:24,690 Ik heb nog nooit van zulke gevallen gehoord, maar het is behoorlijk ongewoon. 430 00:25:24,690 --> 00:25:27,690 Ik denk dat het bijna bovennatuurlijk is. 431 00:25:27,690 --> 00:25:31,710 Het is alsof God hier hetzelfde doet als bij Jakob en Ezau: 432 00:25:31,710 --> 00:25:34,050 de jongere zal de oudere dienen. 433 00:25:34,050 --> 00:25:36,450 Hij laat Zerahs hand naar buiten komen, 434 00:25:36,450 --> 00:25:39,390 zodat vaststaat dat hij de eerstgeborene is, 435 00:25:39,390 --> 00:25:42,750 maar vervolgens komt Perez als eerste naar buiten. 436 00:25:42,750 --> 00:25:45,870 Het is beslist Perez die de belangrijke zal zijn 437 00:25:45,870 --> 00:25:48,930 en uit wie de messiaanse lijn zal voortkomen. 438 00:25:48,930 --> 00:25:53,250 Dus opnieuw kiest God degene die niet de eerstgeborene is. 439 00:25:53,250 --> 00:25:58,230 Daarna kwam zijn broer tevoorschijn, die de scharlakenrode draad om zijn hand had, 440 00:25:58,230 --> 00:26:01,230 en men gaf hém de naam Zerah. 441 00:26:01,230 --> 00:26:03,870 Nu hoofdstuk 39. 442 00:26:03,870 --> 00:26:06,510 Jozef was dus naar Egypte gebracht. 443 00:26:06,510 --> 00:26:12,210 Potifar, hoveling van de farao, het hoofd van de lijfwacht, een Egyptische man, 444 00:26:12,210 --> 00:26:16,590 kocht hem uit de hand van de Ismaëlieten, die hem daarheen gebracht hadden. 445 00:26:16,590 --> 00:26:20,310 Dat is natuurlijk gewoon dezelfde informatie die we in het laatste vers van 446 00:26:20,310 --> 00:26:22,470 hoofdstuk 37 hadden. 447 00:26:22,470 --> 00:26:26,010 We pakken het verhaal dus weer op waar we gebleven waren. 448 00:26:26,010 --> 00:26:31,170 En het gebeurde vanaf het moment dat hij hem over zijn huis en alles wat hij had, 449 00:26:31,170 --> 00:26:37,950 had aangesteld, dat de HEERE het huis van de Egyptenaar omwille van Jozef zegende. 450 00:26:37,950 --> 00:26:42,450 Ja, de zegen van de HEERE rustte op alles wat hij bezat, 451 00:26:42,450 --> 00:26:45,390 zowel in het huis als op het land. 452 00:26:45,390 --> 00:26:48,690 Jozef nu was mooi van gestalte en knap om te zien. 453 00:26:48,690 --> 00:26:52,770 Dat werd in dit specifieke geval in zekere zin zijn ondergang. 454 00:26:52,770 --> 00:26:55,770 In het volgende vers zien we hoe dat een probleem werd. 455 00:26:55,770 --> 00:27:00,090 Maar voordat we bij dat vers komen, moet ik vermelden dat we een patroon in 456 00:27:00,090 --> 00:27:01,650 Jozefs leven zien. 457 00:27:01,650 --> 00:27:06,390 Hij is ijverig en eerlijk, en goed personeel is moeilijk te vinden. 458 00:27:06,390 --> 00:27:09,810 Daarom stijgt hij binnen het huishouden al snel naar de hoogste plaats 459 00:27:09,810 --> 00:27:11,190 onder de dienaren. 460 00:27:11,190 --> 00:27:16,890 De andere dienaren zijn waarschijnlijk Egyptenaren of Kanaänitische heidenen. 461 00:27:16,890 --> 00:27:20,010 Jozef is een gewetensvolle gelovige in Jahweh. 462 00:27:20,010 --> 00:27:23,850 Hij is integer, verstandig en bekwaam. 463 00:27:23,850 --> 00:27:28,350 Potifar kan daarom herkennen dat één man zich onder de dienaren onderscheidt als 464 00:27:28,350 --> 00:27:32,550 iemand die veel geschikter is om de leiding over de zaken te krijgen. 465 00:27:32,550 --> 00:27:35,670 Dus stelde hij Jozef aan over de andere dienaren 466 00:27:35,670 --> 00:27:38,250 en over het huishouden in het algemeen. 467 00:27:38,250 --> 00:27:42,090 Hij maakte hem als het ware tot de tweede man in huis. 468 00:27:42,090 --> 00:27:44,910 Wanneer hij uiteindelijk in de gevangenis wordt gegooid, 469 00:27:44,910 --> 00:27:47,970 stijgt Jozef daar tot diezelfde positie. 470 00:27:47,970 --> 00:27:51,330 Later ontvangt hij diezelfde eer in Egypte. 471 00:27:51,330 --> 00:27:55,890 Een goed mens laat zich blijkbaar niet klein houden, want door zijn bekwaamheid, 472 00:27:55,890 --> 00:27:59,670 ijver en eerlijkheid was het bijna onmogelijk dat hij niet 473 00:27:59,670 --> 00:28:02,190 zou worden opgemerkt en bevorderd. 474 00:28:02,190 --> 00:28:07,350 Het huis van Potifar, het huishouden van de Egyptenaar, werd gezegend. 475 00:28:07,350 --> 00:28:10,950 Onder het beheer van Jozef werd Potifar rijker. 476 00:28:10,950 --> 00:28:15,270 Wat Potifar had gedaan, was Jozef tot rentmeester maken. 477 00:28:15,270 --> 00:28:18,870 Het woord ‘rentmeester’ wordt hier niet gebruikt, 478 00:28:18,870 --> 00:28:21,270 maar dat is in wezen wat het betekent. 479 00:28:21,270 --> 00:28:23,790 Hij stond aan het hoofd van zijn hele huis, 480 00:28:23,790 --> 00:28:26,550 en toch was Jozef nog steeds een slaaf. 481 00:28:26,550 --> 00:28:30,990 Je kunt er zeker van zijn dat Jozef als rentmeester van het huis goed at, 482 00:28:30,990 --> 00:28:35,010 goed sliep in comfortabele bedden en mooie kleding droeg. 483 00:28:35,010 --> 00:28:39,030 De dienaren in een rijk huishouden droegen mooie kleding. 484 00:28:39,030 --> 00:28:43,290 Waarschijnlijk reed hij in een strijdwagen wanneer hij eropuit moest om 485 00:28:43,290 --> 00:28:45,510 zaken voor zijn meester te regelen. 486 00:28:45,510 --> 00:28:48,090 Hij leefde bijna als een vrij man. 487 00:28:48,090 --> 00:28:51,990 Hij was als een directeur die een bedrijf of een landgoed beheert. 488 00:28:51,990 --> 00:28:57,330 Hij was daarin zeer succesvol, en dus floreerde het landgoed onder zijn leiding. 489 00:28:57,330 --> 00:29:01,110 Jozef zal er daarom als een zeer rijk man hebben uitgezien, 490 00:29:01,110 --> 00:29:05,430 maar in werkelijkheid was hij een slaaf. Hij bezat niets. 491 00:29:05,430 --> 00:29:08,490 Zelfs de kleren die hij droeg, waren niet van hem. 492 00:29:08,490 --> 00:29:12,210 Hij bezat niets, want slaven bezitten niets. 493 00:29:12,210 --> 00:29:16,710 Alles was eigendom van zijn meester, maar hij beheerde het voor hem. 494 00:29:16,710 --> 00:29:18,930 Dat is wat een rentmeester is. 495 00:29:18,930 --> 00:29:22,530 Dat is natuurlijk het beeld dat de Bijbel in het Nieuwe Testament 496 00:29:22,530 --> 00:29:24,510 voor christenen gebruikt. 497 00:29:24,510 --> 00:29:27,870 Wij zijn rentmeesters van de dingen van God. 498 00:29:27,870 --> 00:29:31,290 Wat we ook hebben, het is niet echt van ons. 499 00:29:31,290 --> 00:29:34,470 We kunnen rijk lijken en het werkelijk goed hebben, 500 00:29:34,470 --> 00:29:38,430 maar alles wat we bezitten behoort toe aan onze Meester. 501 00:29:38,430 --> 00:29:42,810 Net als bij Jozef was het zijn plicht om zijn meester rijk te maken, 502 00:29:42,810 --> 00:29:44,310 en niet zichzelf. 503 00:29:44,310 --> 00:29:48,990 Dus gebruikte hij al zijn bekwaamheden om zijn meester te verrijken. 504 00:29:48,990 --> 00:29:51,570 Dat is wat een rentmeester doet. 505 00:29:51,570 --> 00:29:56,130 Een rentmeester bezit niets, want hij is een slaaf en is het eigendom 506 00:29:56,130 --> 00:29:57,690 van zijn meester. 507 00:29:57,690 --> 00:30:01,290 Een rentmeester bouwt niet zijn eigen rijk op; 508 00:30:01,290 --> 00:30:03,690 hij bouwt het rijk van zijn meester op. 509 00:30:03,690 --> 00:30:09,090 En zo beheert de christen zijn of haar eigen tijd, geld, 510 00:30:09,090 --> 00:30:13,110 zaken enzovoort om het Koninkrijk van God op te bouwen, 511 00:30:13,110 --> 00:30:16,590 niet om zijn of haar eigen belangen te bevorderen. 512 00:30:16,590 --> 00:30:18,750 Daar is Jozef een voorbeeld van. 513 00:30:18,750 --> 00:30:21,390 Hij is als het ware een voorbeeldige christen, 514 00:30:21,390 --> 00:30:26,190 omdat hij besefte dat het zijn taak als rentmeester was om zijn meester 515 00:30:26,190 --> 00:30:27,510 rijk te maken. 516 00:30:27,510 --> 00:30:32,370 En we lezen dat dit ook gebeurde: zijn meester werd rijk. 517 00:30:32,370 --> 00:30:36,210 Nu gebeurde het na deze dingen dat de vrouw van zijn meester 518 00:30:36,210 --> 00:30:39,810 haar begerige blikken op Jozef richtte, en ze zei: 519 00:30:39,810 --> 00:30:41,190 Ga met me naar bed. 520 00:30:41,190 --> 00:30:43,110 Ze wond er geen doekjes om. 521 00:30:43,110 --> 00:30:48,210 Hij was een dienaar in het huishouden en zij was de vrouw des huizes. 522 00:30:48,210 --> 00:30:52,950 Daarom kan ze gedacht hebben dat ze de dienaar eenvoudig kon bevelen om met haar 523 00:30:52,950 --> 00:30:54,990 naar bed te gaan als ze dat wilde. 524 00:30:54,990 --> 00:30:59,190 Het staat niet vast, maar hooggeplaatste overheidsfunctionarissen 525 00:30:59,190 --> 00:31:01,770 waren in die tijd vaak eunuchen. 526 00:31:01,770 --> 00:31:06,930 Koningen maakten hun ambtenaren, huisbedienden enzovoort tot eunuchen. 527 00:31:06,930 --> 00:31:11,010 Dat wil zeggen dat ze hen om verschillende redenen castreerden. 528 00:31:11,010 --> 00:31:14,850 Vooral als ze in de buurt van de harem van de koning zouden komen, 529 00:31:14,850 --> 00:31:18,990 zouden ze niet in verleiding komen als ze tot eunuch waren gemaakt. 530 00:31:18,990 --> 00:31:23,310 Maar zelfs als ze niet in de buurt van de harem van de koning zouden komen, 531 00:31:23,310 --> 00:31:28,230 zou een man die eunuch was in het algemeen minder door vrouwen worden afgeleid 532 00:31:28,230 --> 00:31:31,470 en zich beter op zijn taken kunnen concentreren. 533 00:31:31,470 --> 00:31:37,050 Daarom werden mensen die in de heidense wereld hoge overheidsfuncties bekleedden 534 00:31:37,050 --> 00:31:38,610 vaak tot eunuch gemaakt. 535 00:31:38,610 --> 00:31:42,690 Als Potifar een eunuch was, dan was zijn vrouw eigenlijk alleen maar 536 00:31:42,690 --> 00:31:44,730 een soort decorstuk. 537 00:31:44,730 --> 00:31:46,530 Ze was er voor het aanzien. 538 00:31:46,530 --> 00:31:50,250 Ze was een lust voor het oog, of hoe je het ook wilt noemen, 539 00:31:50,250 --> 00:31:54,030 en was er alleen maar als een soort decorstuk in zijn huishouden, 540 00:31:54,030 --> 00:31:56,490 in plaats van als een echte partner. 541 00:31:56,490 --> 00:31:59,490 Ik zeg niet dat dit noodzakelijkerwijs zo was, 542 00:31:59,490 --> 00:32:02,550 maar het was niet ongewoon dat dit het geval was. 543 00:32:02,550 --> 00:32:05,790 Als dat zo was, dan was ze weliswaar getrouwd, 544 00:32:05,790 --> 00:32:08,850 maar moest ze misschien celibatair leven. 545 00:32:08,850 --> 00:32:12,570 Misschien was ze er zelfs aan gewend geraakt om met de dienaren naar bed te 546 00:32:12,570 --> 00:32:14,490 gaan. Wie weet? 547 00:32:14,490 --> 00:32:18,810 Misschien kon ze niet met haar man naar bed en sliep ze daarom met de dienaren. 548 00:32:18,810 --> 00:32:23,070 Ik wil er niet te veel in lezen, maar ze leek te denken dat ze gewoon naar deze 549 00:32:23,070 --> 00:32:28,290 dienaar, Jozef, toe kon lopen en kon zeggen: ‘Kom op, ga met me naar bed’, 550 00:32:28,290 --> 00:32:30,150 en dat hij het dan zou doen. 551 00:32:30,150 --> 00:32:33,750 Maar hij weigerde en zei tegen de vrouw van zijn meester: 552 00:32:33,750 --> 00:32:39,210 Maar hij weigerde en zei tegen de vrouw van zijn heer: Zie, mijn heer neemt, 553 00:32:39,210 --> 00:32:43,470 met mij naast zich , geen kennis meer van wat er in dit huis gebeurt, 554 00:32:43,470 --> 00:32:47,130 en alles wat hij heeft, heeft hij in mijn hand gegeven. 555 00:32:47,130 --> 00:32:49,770 Niemand heeft meer aanzien in dit huis dan ik; 556 00:32:49,770 --> 00:32:54,630 en hij heeft mij niets onthouden dan alleen u, omdat u zijn vrouw bent. 557 00:32:54,630 --> 00:32:59,010 Hoe zou ik dan dit grote kwaad kunnen doen en zondigen tegen God? 558 00:32:59,010 --> 00:33:01,590 Merk op dat je zou verwachten dat hij zou zeggen: 559 00:33:01,590 --> 00:33:06,090 ‘Hoe kan ik tegen mijn meester zondigen, terwijl hij zo goed voor me is geweest? 560 00:33:06,090 --> 00:33:08,370 Hij heeft alles onder mijn gezag gesteld. 561 00:33:08,370 --> 00:33:09,930 Hij heeft me alles gegeven. 562 00:33:09,930 --> 00:33:15,450 Hoe zou ik kunnen zondigen tegen hem, die zo vrijgevig tegenover mij is geweest?’ 563 00:33:15,450 --> 00:33:17,310 Maar zo denkt Jozef niet. 564 00:33:17,310 --> 00:33:21,270 Als hij immers had gezegd: ‘Hoe zou ik tegen mijn meester kunnen zondigen, 565 00:33:21,270 --> 00:33:23,190 zoals jij me voorstelt te doen?’ 566 00:33:23,190 --> 00:33:26,610 dan had ze misschien enkele overtuigende argumenten gehad: 567 00:33:26,610 --> 00:33:28,290 ‘Hij zal het niet te weten komen. 568 00:33:28,290 --> 00:33:30,210 Het zal hem geen kwaad doen.’ 569 00:33:30,210 --> 00:33:34,410 En vooral als hij een eunuch was, had ze kunnen aanvoeren: 570 00:33:34,410 --> 00:33:37,050 ‘Wat kan het hem schelen met wie ik naar bed ga?’ 571 00:33:37,050 --> 00:33:41,370 Als hij er een kwestie van maakt dat hij niet tegen zijn meester wil zondigen, 572 00:33:41,370 --> 00:33:44,370 dan zouden er enkele sterke argumenten kunnen zijn 573 00:33:44,370 --> 00:33:47,250 die hem van zijn besluit zouden kunnen afbrengen. 574 00:33:47,250 --> 00:33:50,490 Maar als hij zegt: ‘Dit is een zonde tegen God’, 575 00:33:50,490 --> 00:33:55,770 dan kan geen enkel argument dat goed maken of zelfs maar goed laten klinken. 576 00:33:55,770 --> 00:33:59,070 Zondigen tegen God kan nooit juist lijken. 577 00:33:59,070 --> 00:34:02,970 Jozef laat zien dat hij anders is dan de andere dienaren, 578 00:34:02,970 --> 00:34:06,450 doordat hij tegenover God een zuiver geweten heeft. 579 00:34:06,450 --> 00:34:11,310 Zijn rechtschapenheid in deze zaak getuigt beslist van zijn rechtschapenheid 580 00:34:11,310 --> 00:34:12,870 in het algemeen. 581 00:34:12,870 --> 00:34:17,370 Dat is ongetwijfeld wat hem zo’n goede beheerder van de bezittingen van zijn 582 00:34:17,370 --> 00:34:20,550 meester en zo’n betrouwbare dienaar maakte. 583 00:34:20,550 --> 00:34:23,490 Zelfs voor deze verleiding bezweek hij niet. 584 00:34:23,490 --> 00:34:27,390 En denk eraan in welke situatie Jozef verkeerde. 585 00:34:27,390 --> 00:34:29,970 Hij was zeventien jaar oud. 586 00:34:29,970 --> 00:34:33,210 Hij was in de bloei van zijn leven als jongeman. 587 00:34:33,210 --> 00:34:35,070 Hij was ver van huis. 588 00:34:35,070 --> 00:34:37,710 Hij had geen enkel vooruitzicht om te trouwen, 589 00:34:37,710 --> 00:34:42,450 en daarom leek het erop dat hij zijn leven celibatair zou moeten doorbrengen. 590 00:34:42,450 --> 00:34:46,950 Er was daar niemand die hem erop aansprak dat hij volgens Gods wegen moest leven, 591 00:34:46,950 --> 00:34:50,790 want iedereen die God kende, bevond zich ginds in Kanaän, 592 00:34:50,790 --> 00:34:52,710 terwijl hij in Egypte was. 593 00:34:52,710 --> 00:34:54,630 Hij leefde tussen heidenen. 594 00:34:54,630 --> 00:34:58,290 De Egyptenaren stonden bekend als een zeer losbandig volk. 595 00:34:58,290 --> 00:35:03,930 Hij had beslist kunnen redeneren: ‘Als ik dit doe, zal niemand mij erom veroordelen, 596 00:35:03,930 --> 00:35:06,870 behalve misschien mijn meester als hij erachter komt. 597 00:35:06,870 --> 00:35:10,530 Maar ik weet zeker dat zijn vrouw het hem niet zal vertellen.’ 598 00:35:10,530 --> 00:35:14,010 Met andere woorden, er was geen sociale druk. 599 00:35:14,010 --> 00:35:18,510 Er was niet de beperkende invloed van de omgang met gelijkgezinde mensen. 600 00:35:18,510 --> 00:35:21,930 Hij bevond zich werkelijk in een situatie waarin de druk 601 00:35:21,930 --> 00:35:25,290 groter was dan de meesten van ons ooit hebben meegemaakt. 602 00:35:25,290 --> 00:35:27,270 En toch dacht hij aan God. 603 00:35:27,270 --> 00:35:31,350 Hij zei dat dit goddeloosheid en zonde tegen God zou zijn. 604 00:35:31,350 --> 00:35:36,090 En het gebeurde, toen zij Jozef dag in dag uit aansprak en hij niet 605 00:35:36,090 --> 00:35:40,050 naar haar luisterde om met haar te slapen en bij haar te zijn, 606 00:35:40,050 --> 00:35:42,450 Denk eens aan hoe moeilijk dit was. 607 00:35:42,450 --> 00:35:45,570 Hij zat voor de rest van zijn leven in dat huishouden. 608 00:35:45,570 --> 00:35:50,130 Als jij ergens werkte en ongewenste toenaderingen kreeg van een collega of 609 00:35:50,130 --> 00:35:54,210 leidinggevende, en je wilde niet op die manier worden lastiggevallen, 610 00:35:54,210 --> 00:35:57,330 dan kon je ontslag nemen en ander werk zoeken. 611 00:35:57,330 --> 00:36:00,630 Je hoefde de volgende dag niet meer op je werk te verschijnen. 612 00:36:00,630 --> 00:36:06,150 Je kon gewoon zeggen: ‘Als je hier niet mee ophoudt, ga ik ergens anders heen.’ 613 00:36:06,150 --> 00:36:08,130 Die mogelijkheid had hij niet. 614 00:36:08,130 --> 00:36:10,050 Hij was iemands eigendom. 615 00:36:10,050 --> 00:36:12,630 Hij maakte deel uit van het huishouden. 616 00:36:12,630 --> 00:36:14,010 Hij was het meubilair. 617 00:36:14,010 --> 00:36:19,050 Voor zover hij wist, zou hij de komende tachtig jaar elke dag in dat huis zijn. 618 00:36:19,050 --> 00:36:20,970 Deze verleiding hield niet op. 619 00:36:20,970 --> 00:36:23,610 Dag na dag bleef ze naar hem toe komen. 620 00:36:23,610 --> 00:36:27,390 Ik stel me voor dat hij dacht: ‘Hoe lang kan ik dit volhouden?’ 621 00:36:27,390 --> 00:36:29,010 Dat is een goede vraag. 622 00:36:29,010 --> 00:36:32,910 Hij bewaarde inderdaad zijn integriteit en bezweek nooit, 623 00:36:32,910 --> 00:36:36,810 maar het is moeilijk te weten hoelang hij dit had kunnen volhouden. 624 00:36:36,810 --> 00:36:39,390 Misschien voor altijd, misschien niet. 625 00:36:39,390 --> 00:36:41,610 Maar God liet het niet eeuwig duren. 626 00:36:41,610 --> 00:36:44,130 Hij belandde uiteindelijk in de gevangenis. 627 00:36:44,130 --> 00:36:48,750 Dat klinkt niet als een verbetering, maar misschien was het dat eigenlijk wel. 628 00:36:48,750 --> 00:36:51,150 Daardoor kwam hij uit haar huis weg. 629 00:36:51,150 --> 00:36:54,450 Daardoor kwam hij weg van die voortdurende verleiding. 630 00:36:54,450 --> 00:36:58,050 Misschien wist God dat hij, als hij jarenlang dag in, 631 00:36:58,050 --> 00:37:02,850 dag uit zo bestookt bleef worden, uiteindelijk zou kunnen bezwijken. 632 00:37:02,850 --> 00:37:07,710 Maar hij bezweek niet, en God stond toe dat hij onder die druk vandaan kwam. 633 00:37:07,710 --> 00:37:09,450 Er staat in vers 11: 634 00:37:09,450 --> 00:37:14,430 dat het op zekere dag gebeurde, toen hij het huis binnenkwam om zijn werk te doen 635 00:37:14,430 --> 00:37:17,490 en niemand van de mensen van het huis daar in huis was, 636 00:37:17,490 --> 00:37:21,210 dat zij hem bij zijn kleed pakte en zei: Slaap met me. 637 00:37:21,210 --> 00:37:25,890 Maar hij liet zijn kleed in haar hand achter, vluchtte en ging naar buiten. 638 00:37:25,890 --> 00:37:30,750 En het gebeurde, toen zij zag dat hij zijn kleed in haar hand achtergelaten had en 639 00:37:30,750 --> 00:37:34,410 naar buiten gevlucht was, dat zij de mensen van haar huis riep, 640 00:37:34,410 --> 00:37:39,510 en tegen hen zei: Zie, hij heeft een Hebreeuwse man bij ons in huis gebracht om 641 00:37:39,510 --> 00:37:41,490 de spot met ons te drijven. 642 00:37:41,490 --> 00:37:44,250 Hij is naar mij toe gekomen om met mij te slapen, 643 00:37:44,250 --> 00:37:46,170 maar ik heb met luide stem geroepen. 644 00:37:46,170 --> 00:37:49,530 En het gebeurde, toen hij hoorde dat ik luid begon te roepen, 645 00:37:49,530 --> 00:37:53,370 dat hij zijn kleed bij mij achterliet, vluchtte en naar buiten ging. 646 00:37:53,370 --> 00:37:57,390 Blijkbaar had ze hier besloten dat ze hem nooit zou kunnen overhalen, 647 00:37:57,390 --> 00:38:00,930 want hiermee maakte ze een einde aan haar mogelijkheden. 648 00:38:00,930 --> 00:38:05,790 Nadat hij gevlucht was, had ze kunnen zeggen: ‘Er komt nog wel een volgende dag. 649 00:38:05,790 --> 00:38:09,810 Ik blijf het proberen tot ik zijn vastberadenheid heb uitgehold.’ 650 00:38:09,810 --> 00:38:14,610 Maar blijkbaar had ze besloten dat het deze keer alles of niets was. 651 00:38:14,610 --> 00:38:21,210 Ofwel ze zou hem het bed in sleuren, ofwel ze zou, als dat mislukte, hem opgeven, 652 00:38:21,210 --> 00:38:24,390 hem aangeven en zich van hem ontdoen. 653 00:38:24,390 --> 00:38:29,130 Ze kon niet verwachten dat ze hem, nadat ze deze valse beschuldiging had geuit, 654 00:38:29,130 --> 00:38:33,030 nog in huis zou hebben om het bij hem te blijven proberen. 655 00:38:33,030 --> 00:38:38,130 Deze keer zette ze alles op één kaart, in de gedachte dat het misschien zou werken. 656 00:38:38,130 --> 00:38:39,750 Maar het werkte niet. 657 00:38:39,750 --> 00:38:44,610 Als ze hem alleen maar begeerde, zou ze naar het lijkt hebben gezegd: ‘Ach ja, 658 00:38:44,610 --> 00:38:47,610 ik laat zijn mantel wel terugbrengen naar zijn kamer, 659 00:38:47,610 --> 00:38:49,770 en morgen probeer ik het opnieuw. 660 00:38:49,770 --> 00:38:52,170 Op een dag krijg ik hem wel zover.’ 661 00:38:52,170 --> 00:38:54,450 Maar ze was duidelijk boos op hem. 662 00:38:54,450 --> 00:38:57,570 Ze wilde hem straffen omdat hij haar had afgewezen. 663 00:38:57,570 --> 00:39:02,370 Ik weet niet of het Shakespeare was of iemand anders die de uitspraak bedacht: 664 00:39:02,370 --> 00:39:06,450 ‘De hel kent geen razernij als die van een afgewezen vrouw.’ 665 00:39:06,450 --> 00:39:08,490 Het staat niet in de Bijbel. 666 00:39:08,490 --> 00:39:11,670 Sommige mensen denken dat het in de Bijbel staat. 667 00:39:11,670 --> 00:39:15,690 Dat is niet zo, maar het verhaal staat wel in de Bijbel. 668 00:39:15,690 --> 00:39:20,490 De hel kent geen grotere razernij dan die van een afgewezen vrouw. 669 00:39:20,490 --> 00:39:23,250 In wezen had hij haar afgewezen. 670 00:39:23,250 --> 00:39:27,930 Het was niet alleen zo dat haar seksuele begeerte onbevredigd bleef. 671 00:39:27,930 --> 00:39:29,610 Haar trots was gekrenkt. 672 00:39:29,610 --> 00:39:32,550 Hij was eenvoudigweg niet in haar geïnteresseerd. 673 00:39:32,550 --> 00:39:35,730 Ze was boos en besloot hem te straffen. 674 00:39:35,730 --> 00:39:40,470 Ze besloot hem valselijk te beschuldigen van een poging tot verkrachting. 675 00:39:40,470 --> 00:39:44,790 Ze hield het bewijsmateriaal bij zich totdat haar man thuiskwam. 676 00:39:44,790 --> 00:39:47,250 Er staat in vers 16 dat zij: 677 00:39:47,250 --> 00:39:51,510 Zij liet zijn kleed bij zich liggen, totdat zijn heer thuiskwam, 678 00:39:51,510 --> 00:39:53,610 Toen Potifar thuiskwam: 679 00:39:53,610 --> 00:39:59,490 en zij sprak tot hem met dezelfde woorden: De Hebreeuwse slaaf die je bij ons in huis 680 00:39:59,490 --> 00:40:04,050 gebracht hebt, is bij mij gekomen om de spot met mij te drijven. 681 00:40:04,050 --> 00:40:06,870 En het gebeurde, toen ik luid begon te roepen, 682 00:40:06,870 --> 00:40:10,710 dat hij zijn kleed bij mij achterliet en naar buiten vluchtte. 683 00:40:10,710 --> 00:40:15,810 En het gebeurde, toen zijn heer de woorden hoorde die zijn vrouw tot hem sprak: 684 00:40:15,810 --> 00:40:21,450 Zoals ik het zeg, heeft jouw slaaf met mij gedaan, dat hij in woede ontstak. 685 00:40:21,450 --> 00:40:26,430 En de heer van Jozef greep hem en leverde hem over in de gevangenis, 686 00:40:26,430 --> 00:40:30,330 de plaats waar de gevangenen van de koning gevangenzaten. 687 00:40:30,330 --> 00:40:32,790 Zo zat hij daar in de gevangenis. 688 00:40:32,790 --> 00:40:36,990 Het lijkt duidelijk dat Potifar zijn vrouw niet geloofde. 689 00:40:36,990 --> 00:40:42,450 Het is waar dat hij boos was, maar er staat niet dat hij boos was op Jozef. 690 00:40:42,450 --> 00:40:46,650 Als hij haar verhaal had geloofd, zou hij Jozef hebben gedood. 691 00:40:46,650 --> 00:40:49,710 Een slaaf zou een poging om de vrouw van zijn meester te 692 00:40:49,710 --> 00:40:52,110 verkrachten niet overleven. 693 00:40:52,110 --> 00:40:56,730 Als Potifar ook maar een moment had geloofd dat zijn vrouw de waarheid sprak, 694 00:40:56,730 --> 00:41:00,030 zou hij Jozef hebben opgehangen of terechtgesteld, 695 00:41:00,030 --> 00:41:03,750 en hij zou daarmee volledig in zijn recht hebben gestaan. 696 00:41:03,750 --> 00:41:07,710 Hij was boos, maar ik denk niet dat hij boos was op Jozef. 697 00:41:07,710 --> 00:41:10,410 Hij gaf Jozef een positie waarin Jozef, 698 00:41:10,410 --> 00:41:15,210 voor zover dat in een gevangenis mogelijk was, een comfortabel leven kon hebben. 699 00:41:15,210 --> 00:41:19,890 Hij kon daar tot op zekere hoogte een vooraanstaande positie bereiken. 700 00:41:19,890 --> 00:41:23,550 Hij zette hem in de gevangenis voor de gevangenen van de koning. 701 00:41:23,550 --> 00:41:27,210 Het is moeilijk te weten of dat een afschuwelijkere gevangenis was 702 00:41:27,210 --> 00:41:31,710 of juist een comfortabelere, misschien een soort vakantieoord 703 00:41:31,710 --> 00:41:35,790 zoals de gevangenissen waarin politici tegenwoordig soms terechtkomen. 704 00:41:35,790 --> 00:41:37,410 Dat is moeilijk te zeggen. 705 00:41:37,410 --> 00:41:42,390 Maar één ding is duidelijk: het feit dat hij Jozef niet ter plekke doodde, 706 00:41:42,390 --> 00:41:46,170 betekent dat hij niet geloofde dat Jozef schuldig was. 707 00:41:46,170 --> 00:41:48,270 En waarom zou hij dat geloven? 708 00:41:48,270 --> 00:41:50,790 Hij kende het karakter van Jozef. 709 00:41:50,790 --> 00:41:53,370 Hij wist dat Jozef eerlijk was. 710 00:41:53,370 --> 00:41:57,090 En waarschijnlijk wist hij ook wel iets van het karakter van zijn vrouw. 711 00:41:57,090 --> 00:42:01,590 Misschien had ze door de jaren heen affaires gehad met andere dienaren, 712 00:42:01,590 --> 00:42:04,110 en misschien wist hij daar heel goed van. 713 00:42:04,110 --> 00:42:07,350 Misschien was het iets waar hij zich niet om bekommerde. 714 00:42:07,350 --> 00:42:12,570 En zo niet, dan wist hij op zijn minst dat iedere vrouw die zo hard probeerde een 715 00:42:12,570 --> 00:42:17,430 dienaar te verleiden, niet kon doen alsof ze over het algemeen werkelijk een vrouw 716 00:42:17,430 --> 00:42:19,530 met een goed karakter was. 717 00:42:19,530 --> 00:42:23,970 En ik weet zeker dat hij wist dat zijn vrouw eerder zou liegen dan Jozef. 718 00:42:23,970 --> 00:42:29,250 Ik weet zeker dat Jozef, toen hij hem hiermee confronteerde, gezegd zou hebben: 719 00:42:29,250 --> 00:42:30,690 ‘Het is niet gebeurd. 720 00:42:30,690 --> 00:42:32,430 Ik heb dat niet gedaan.’ 721 00:42:32,430 --> 00:42:35,370 Hij was boos, maar ik denk dat hij boos was 722 00:42:35,370 --> 00:42:38,310 omdat hij het verzoek van zijn vrouw niet kon negeren. 723 00:42:38,310 --> 00:42:42,150 Dat zou een te grote belediging zijn, niet alleen voor zijn vrouw, 724 00:42:42,150 --> 00:42:46,830 maar voor alle vrije mensen: een vrije vrouw beschuldigt een slaaf ervan 725 00:42:46,830 --> 00:42:49,290 dat hij haar heeft proberen te verkrachten, 726 00:42:49,290 --> 00:42:53,310 en haar man negeert het en zegt: ‘Ik geloof het niet.’ 727 00:42:53,310 --> 00:42:55,830 Dat zou een belediging voor zijn vrouw zijn. 728 00:42:55,830 --> 00:42:59,370 Hij moest Jozef dus wegdoen, maar hij deed het niet op de manier die 729 00:42:59,370 --> 00:43:00,690 je zou verwachten. 730 00:43:00,690 --> 00:43:02,250 Hij doodde hem niet. 731 00:43:02,250 --> 00:43:04,470 Hij zette hem in de gevangenis. 732 00:43:04,470 --> 00:43:08,010 En zijn boosheid was ongetwijfeld gericht tegen zijn vrouw, 733 00:43:08,010 --> 00:43:12,930 of op zijn minst tegen de omstandigheid waardoor hij zo’n dienaar kwijtraakte, 734 00:43:12,930 --> 00:43:16,050 een dienaar die hem zoveel voorspoed had gebracht. 735 00:43:16,050 --> 00:43:20,370 En hij was boos om het feit dat hierdoor die periode van voorspoed voor hem 736 00:43:20,370 --> 00:43:22,050 ten einde was gekomen. 737 00:43:22,050 --> 00:43:24,390 Daar was hij volgens mij boos over. 738 00:43:24,390 --> 00:43:29,010 Hij zette hem dus op de plaats waar de gevangenen van de koning opgesloten zaten. 739 00:43:29,010 --> 00:43:31,230 Maar vers 21 zegt: 740 00:43:31,230 --> 00:43:35,850 Maar de HEERE was met Jozef en bewees hem Zijn goedertierenheid; 741 00:43:35,850 --> 00:43:39,510 Hij gaf hem genade in de ogen van het hoofd van de gevangenis. 742 00:43:39,510 --> 00:43:44,310 Hij had in de gevangenis dus dezelfde positie als in het huis van Potifar. 743 00:43:44,310 --> 00:43:48,030 Hij was een slaaf, maar hij werd de voornaamste slaaf. 744 00:43:48,030 --> 00:43:51,570 Hij was een gevangene, maar hij werd de voornaamste gevangene, 745 00:43:51,570 --> 00:43:53,730 die boven alle anderen stond. 746 00:43:53,730 --> 00:43:57,210 Het hoofd van de gevangenis zag naar geen enkel ding meer 747 00:43:57,210 --> 00:44:01,170 om van wat in zijn hand was , omdat de HEERE met hem was. 748 00:44:01,170 --> 00:44:04,710 Alles wat hij deed, liet de HEERE voorspoedig verlopen. 749 00:44:04,710 --> 00:44:08,370 Dit vertelt ons iets over het afleggen van verantwoording. 750 00:44:08,370 --> 00:44:12,090 Tegenwoordig wordt er veel gepreekt over de noodzaak om binnen de gemeente 751 00:44:12,090 --> 00:44:14,850 verantwoording af te leggen, enzovoort. 752 00:44:14,850 --> 00:44:18,150 Daar wordt in de Bijbel nergens naar verwezen. 753 00:44:18,150 --> 00:44:22,290 In de Bijbel wordt nergens gezegd dat mensen verantwoording moeten afleggen aan 754 00:44:22,290 --> 00:44:24,630 een voorganger of iets dergelijks. 755 00:44:24,630 --> 00:44:29,070 Maar vanwege enkele vreselijke schandalen die in de jaren tachtig ontstonden 756 00:44:29,070 --> 00:44:32,010 rond een aantal bekende televisie-evangelisten, 757 00:44:32,010 --> 00:44:35,670 en die de evangelische wereld werkelijk in verlegenheid brachten, 758 00:44:35,670 --> 00:44:39,150 moesten de woordvoerders van het evangelicalisme op de een of 759 00:44:39,150 --> 00:44:41,010 andere manier reageren. 760 00:44:41,010 --> 00:44:45,030 Ze zeiden: ‘Er wordt hier niet genoeg verantwoording afgelegd. 761 00:44:45,030 --> 00:44:49,470 Als er meer verantwoording werd afgelegd, zouden deze dingen niet gebeuren.’ 762 00:44:49,470 --> 00:44:52,290 Wat betekent het om verantwoording af te leggen? 763 00:44:52,290 --> 00:44:54,150 In veel gevallen bedoelden ze dat je 764 00:44:54,150 --> 00:44:57,030 organisatorisch toezicht en dergelijke moet hebben. 765 00:44:57,030 --> 00:44:59,910 Maar de televisie-evangelisten die zondigden, 766 00:44:59,910 --> 00:45:04,230 maakten in werkelijkheid deel uit van een organisatorische hiërarchie 767 00:45:04,230 --> 00:45:08,910 en technisch gezien kon er gezegd worden dat ze verantwoording moesten afleggen. 768 00:45:08,910 --> 00:45:12,630 Maar echte verantwoording vindt plaats in het geweten. 769 00:45:12,630 --> 00:45:14,370 Ik herinner me dat ik bij een gemeente 770 00:45:14,370 --> 00:45:19,050 in McMinnville was waar de voorgangers en de oudsten altijd spraken over de 771 00:45:19,050 --> 00:45:21,570 noodzaak om verantwoording af te leggen. 772 00:45:21,570 --> 00:45:24,990 Ze vonden zelfs dat ik niet genoeg verantwoording aflegde. 773 00:45:24,990 --> 00:45:27,930 Ik had een raad van bestuur die de school bestuurde, 774 00:45:27,930 --> 00:45:30,450 maar we kwamen maar één keer per jaar bijeen. 775 00:45:30,450 --> 00:45:34,710 Het waren mijn vrienden, enzovoort, en de voorgangers en oudsten 776 00:45:34,710 --> 00:45:38,670 vonden om de een of andere reden dat ik veel meer verantwoording moest afleggen 777 00:45:38,670 --> 00:45:40,770 aan de oudsten van hun gemeente. 778 00:45:40,770 --> 00:45:43,470 Ik legde niet veel verantwoording aan hen af. 779 00:45:43,470 --> 00:45:47,970 Ik was bevriend met hen, maar ze waren betrokken bij een herderschapssituatie 780 00:45:47,970 --> 00:45:51,630 waarin ze vonden dat ze op ieder klein ding toezicht moesten houden, 781 00:45:51,630 --> 00:45:53,910 en ik was het niet met hen eens. 782 00:45:53,910 --> 00:45:56,910 Ze zeiden dat ik niet genoeg verantwoording aflegde. 783 00:45:56,910 --> 00:45:59,190 Maar toen bleek dat een van hun oudsten, 784 00:45:59,190 --> 00:46:02,370 die voortdurend over verantwoording afleggen sprak, 785 00:46:02,370 --> 00:46:06,930 gedurende een periode van acht jaar twee affaires had gehad met vrouwen uit de 786 00:46:06,930 --> 00:46:10,650 gemeente, terwijl hij verantwoording aflegde, terwijl hij 787 00:46:10,650 --> 00:46:13,050 deel uitmaakte van de oudstenraad. 788 00:46:13,050 --> 00:46:15,990 Hij had twee acht jaar durende affaires gehad met 789 00:46:15,990 --> 00:46:18,150 getrouwde vrouwen uit de gemeente. 790 00:46:18,150 --> 00:46:19,650 Het kwam aan het licht. 791 00:46:19,650 --> 00:46:23,010 En ik dacht: ‘Dat is nu verantwoording afleggen. 792 00:46:23,010 --> 00:46:27,990 Ik heb geen affaires gehad, en ik leg geen verantwoording af aan een oudstenraad. 793 00:46:27,990 --> 00:46:31,650 Ik leg niet op dezelfde manier verantwoording af als zij. 794 00:46:31,650 --> 00:46:35,670 Hij legt verantwoording af, en hij doet stiekem zulke dingen.’ 795 00:46:35,670 --> 00:46:37,890 Maar als je verantwoording aflegt aan God, 796 00:46:37,890 --> 00:46:41,490 dan is dat de enige verantwoording waarover de Bijbel spreekt. 797 00:46:41,490 --> 00:46:42,870 De Bijbel zegt: 798 00:46:42,870 --> 00:46:47,310 Zo zal dan nu ieder van ons voor zichzelf rekenschap geven aan God. 799 00:46:47,310 --> 00:46:50,310 Nu is er wel een plaats voor het afleggen van verantwoording. 800 00:46:50,310 --> 00:46:54,750 Ik zou denken dat vrijwillig verantwoording afleggen een goede zaak is 801 00:46:54,750 --> 00:46:58,830 als iemand vindt dat hij op een bepaald gebied zwak is en denkt: 802 00:46:58,830 --> 00:47:02,430 ‘Als ik iemand niet in vertrouwen neem, zal ik steeds weer vallen. 803 00:47:02,430 --> 00:47:04,230 Dit is een zwakheid van mij.’ 804 00:47:04,230 --> 00:47:07,710 Maar iedereen verplichten aan iemand verantwoording af te leggen 805 00:47:07,710 --> 00:47:11,430 binnen een of ander stroomschema of een of andere hiërarchie, 806 00:47:11,430 --> 00:47:14,790 is niet iets wat de Bijbel ooit aanbeveelt. 807 00:47:14,790 --> 00:47:17,670 In feite zegt de Bijbel andere dingen. 808 00:47:17,670 --> 00:47:20,370 Als je in de boeken Kronieken leest over David 809 00:47:20,370 --> 00:47:23,190 die het geld voor de bouw van de tempel bijeenbrengt, 810 00:47:23,190 --> 00:47:27,870 wordt daar gesproken over de mannen aan wie hij het gaf. Er staat: 811 00:47:27,870 --> 00:47:32,670 Zij vroegen geen rekenschap van de mannen aan wie zij dat geld in hun handen gaven 812 00:47:32,670 --> 00:47:37,830 om het aan hen te geven die het werk deden, want zij handelden oprecht. 813 00:47:37,830 --> 00:47:40,410 Dat staat er een aantal keren, als je het woord 814 00:47:40,410 --> 00:47:43,530 ‘rekenschap’ opzoekt in een concordantie. 815 00:47:43,530 --> 00:47:46,350 Deze mannen hoefden aan niemand rekenschap af te leggen, 816 00:47:46,350 --> 00:47:48,450 omdat ze trouwe mannen waren. 817 00:47:48,450 --> 00:47:50,430 Dat begreep men vroeger. 818 00:47:50,430 --> 00:47:54,450 Als je een trouwe man vindt, hoef je hem niet voortdurend ter verantwoording te 819 00:47:54,450 --> 00:47:59,010 roepen, omdat zijn eigen trouw ervoor zorgt dat hij verantwoording aflegt aan 820 00:47:59,010 --> 00:48:01,770 zijn eigen geweten en aan God. 821 00:48:01,770 --> 00:48:04,350 Jozef legde verantwoording af aan God. 822 00:48:04,350 --> 00:48:08,310 Hij sloot geen compromissen, zelfs niet wanneer niemand keek, 823 00:48:08,310 --> 00:48:10,830 zelfs niet wanneer hij ermee weg kon komen. 824 00:48:10,830 --> 00:48:14,910 Hij was zo trouw dat Potifar hem over alles had aangesteld, 825 00:48:14,910 --> 00:48:17,730 zodat Potifar hem niet eens controleerde. 826 00:48:17,730 --> 00:48:19,710 Potifar wist niet eens wat hij bezat. 827 00:48:19,710 --> 00:48:23,970 Alle administratie was bij Jozef, en Potifar controleerde of 828 00:48:23,970 --> 00:48:26,130 verifieerde zijn boeken niet eens. 829 00:48:26,130 --> 00:48:30,990 Zo mocht de leider van de gevangenis Jozef ook zo graag en vertrouwde hij hem. 830 00:48:30,990 --> 00:48:35,190 Het kon hem niet eens schelen wat Jozef deed: doe maar wat je wilt. 831 00:48:35,190 --> 00:48:38,850 Er staat dat hij niet eens onderzoek deed naar iets wat onder de hand van 832 00:48:38,850 --> 00:48:41,130 Jozef viel. Waarom? 833 00:48:41,130 --> 00:48:47,250 Omdat Jahweh met hem was, en alles wat hij deed, deed Jahweh voorspoedig verlopen. 834 00:48:47,250 --> 00:48:50,670 Dat wil zeggen: alles wat Jozef deed, werkte, 835 00:48:50,670 --> 00:48:53,610 en hij was een goed man die men kon vertrouwen. 836 00:48:53,610 --> 00:48:59,670 Waar hij ook kwam, kreeg hij vrijwel carte blanche, zelfs in kerkers en in slavernij, 837 00:48:59,670 --> 00:49:02,910 zelfs in instellingen waar niemand voorrechten had. 838 00:49:02,910 --> 00:49:08,070 Hij kreeg daar meer voorrechten dan wie ook, doordat zijn karakter uitblonk. 839 00:49:08,070 --> 00:49:11,790 Dankzij zijn karakter kon hij een hogere positie krijgen. 840 00:49:11,790 --> 00:49:15,750 Vervolgens zien we natuurlijk dat hij op vergelijkbare wijze een hoge positie 841 00:49:15,750 --> 00:49:20,010 krijgt in het bestuur van Egypte, en daarin is een patroon te zien. 842 00:49:20,010 --> 00:49:24,570 Maar het patroon is altijd dit: Jahweh was met hem. 843 00:49:24,570 --> 00:49:28,230 Jahweh deed alles wat hij deed voorspoedig verlopen. 844 00:49:28,230 --> 00:49:33,090 De reden dat Jahweh met hem was, was zijn integriteit, zijn karakter, 845 00:49:33,090 --> 00:49:35,610 het feit dat hij een goed man was. 846 00:49:35,610 --> 00:49:37,650 Jahweh zegende wat hij deed. 847 00:49:37,650 --> 00:49:41,010 Wanneer hij het huis van Potifar binnengaat, lezen we: 848 00:49:41,010 --> 00:49:42,870 Jahweh was bij hem. 849 00:49:42,870 --> 00:49:45,510 Wanneer hij naar de gevangenis gaat, staat er: 850 00:49:45,510 --> 00:49:47,010 Jahweh was bij hem. 851 00:49:47,010 --> 00:49:51,930 Stefanus benadrukt dat punt over Jozef in Handelingen hoofdstuk 7, 852 00:49:51,930 --> 00:49:55,350 wanneer Stefanus het Sanhedrin probeert terecht te wijzen 853 00:49:55,350 --> 00:50:00,510 omdat ze de tempel bijna verafgoden en denken dat God alleen in de tempel woont. 854 00:50:00,510 --> 00:50:04,770 De fundamentele boodschap van de preek van Stefanus is dat God niet 855 00:50:04,770 --> 00:50:07,890 woont in tempels die door mensenhanden zijn gemaakt. 856 00:50:07,890 --> 00:50:11,610 Maar hij illustreert dit aan de hand van verschillende plaatsen uit de 857 00:50:11,610 --> 00:50:13,530 geschiedenis van Israël. 858 00:50:13,530 --> 00:50:18,510 Zo sprak God tot onze vader Abraham toen hij in Mesopotamië was. 859 00:50:18,510 --> 00:50:24,390 Dat is niet Jeruzalem, maar God was daar in Mesopotamië en sprak met Abraham. 860 00:50:24,390 --> 00:50:28,770 Hij vermeldt dat Jozef naar Egypte werd gestuurd, maar er staat: 861 00:50:28,770 --> 00:50:30,630 Maar God was met hem. 862 00:50:30,630 --> 00:50:34,170 Nogmaals, het punt is dat hij niet in Jeruzalem was, 863 00:50:34,170 --> 00:50:40,410 maar dat God daar in Egypte met hem was, want God is overal waar Gods volk is. 864 00:50:40,410 --> 00:50:45,930 God woont waar Zijn mensen zijn, niet op een geografische plek of in een gebouw. 865 00:50:45,930 --> 00:50:48,570 Dat is het punt dat Stefanus maakte. 866 00:50:48,570 --> 00:50:53,130 Hij ontleent dit aan de uitspraken in Genesis dat de Heere met Jozef was, 867 00:50:53,130 --> 00:50:54,870 waar Jozef ook heen ging. 868 00:50:54,870 --> 00:50:57,270 Hij was niet eens in het Beloofde Land. 869 00:50:57,270 --> 00:51:00,870 Hij was in een heidens land, maar de Heere was ook daar met hem.