1
00:00:02,010 --> 00:00:04,230
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,230 --> 00:00:11,010
Deze keer behandelen we Genesis
hoofdstuk 43 tot en met 47.

3
00:00:11,010 --> 00:00:15,450
Het verhaal van Jozef
wordt hervat in Genesis 43.

4
00:00:15,450 --> 00:00:19,350
De broers zijn teruggekomen van
hun eerste bezoek aan Egypte,

5
00:00:19,350 --> 00:00:21,810
waar ze voor een jaar
graan hebben gekocht.

6
00:00:21,810 --> 00:00:26,790
Toen ze thuiskwamen, ontdekten ze dat
het geld aan hen was teruggegeven,

7
00:00:26,790 --> 00:00:29,070
en daar zijn ze dus van geschrokken.

8
00:00:29,070 --> 00:00:31,830
Ze weten niet goed wat
ze ervan moeten denken.

9
00:00:31,830 --> 00:00:36,570
Hun broer Simeon is dat hele jaar
in de gevangenis achtergebleven,

10
00:00:36,570 --> 00:00:40,770
in afwachting van de terugkeer
van de broers en Benjamin.

11
00:00:40,770 --> 00:00:43,590
Maar ze hebben geen
haast om terug te gaan.

12
00:00:43,590 --> 00:00:46,950
Jozef onder ogen komen
was voor hen niet prettig,

13
00:00:46,950 --> 00:00:51,570
en Jakob zal Benjamin niet
zonder slag of stoot terugsturen.

14
00:00:51,570 --> 00:00:57,630
Dus brengen ze hun tijd in Kanaän door met
het eten van het graan, totdat het op is.

15
00:00:57,630 --> 00:00:59,730
Dat duurt ongeveer een jaar.

16
00:00:59,730 --> 00:01:03,210
Ze kopen per keer ongeveer
voor een jaar aan graan.

17
00:01:03,210 --> 00:01:05,670
Maar de honger bleef zwaar in het land.

18
00:01:05,670 --> 00:01:10,350
En het gebeurde, toen zij het koren
dat zij uit Egypte meegebracht hadden,

19
00:01:10,350 --> 00:01:14,010
opgegeten hadden, dat
hun vader tegen hen zei:

20
00:01:14,010 --> 00:01:17,130
Keer terug en koop voor ons wat voedsel.

21
00:01:17,130 --> 00:01:21,870
Toen zei Juda tegen hem: Die man
heeft ons nadrukkelijk verzekerd:

22
00:01:21,870 --> 00:01:26,730
U zult mij niet meer onder ogen
komen, tenzij uw broer bij u is.

23
00:01:26,730 --> 00:01:32,370
Als u onze broer met ons meestuurt, zullen
wij vertrekken en voedsel voor u kopen.

24
00:01:32,370 --> 00:01:35,790
Maar als u hem niet meestuurt,
zullen wij niet gaan,

25
00:01:35,790 --> 00:01:40,770
want die man heeft tegen ons gezegd:
U zult mij niet meer onder ogen komen,

26
00:01:40,770 --> 00:01:43,170
tenzij uw broer bij u is.

27
00:01:43,170 --> 00:01:47,490
Het is niet gebruikelijk dat
broers zo tegen hun vader ingaan

28
00:01:47,490 --> 00:01:50,070
en hem trotseren door te zeggen:

29
00:01:50,070 --> 00:01:52,110
Hierin gaan we je niet gehoorzamen.

30
00:01:52,110 --> 00:01:54,630
Maar Jakob is onredelijk, en zij zeggen:

31
00:01:54,630 --> 00:01:57,510
We kunnen daar niet heen.
Wat heeft het voor zin?

32
00:01:57,510 --> 00:01:59,490
We krijgen toch geen graan.

33
00:01:59,490 --> 00:02:01,770
Misschien maken we die man zelfs kwaad.

34
00:02:01,770 --> 00:02:04,650
Misschien gooit hij ons
allemaal in de gevangenis.

35
00:02:04,650 --> 00:02:08,250
Hij heeft gezegd dat hij ons niet
eens wil zien zonder Benjamin.

36
00:02:08,250 --> 00:02:10,890
Dus in wezen ligt de bal bij Jakob.

37
00:02:10,890 --> 00:02:13,170
Zal hij Benjamin meesturen of niet?

38
00:02:13,170 --> 00:02:17,370
Toen zei Israël: Waarom hebben jullie mij
kwaad gedaan door die man te vertellen dat

39
00:02:17,370 --> 00:02:19,170
jullie nog een broer hebben?

40
00:02:19,170 --> 00:02:22,890
Daarop zeiden zij: Die man vroeg
nadrukkelijk naar ons en onze

41
00:02:22,890 --> 00:02:27,450
familiekring: Leeft uw vader
nog? Hebt u nog een broer?

42
00:02:27,450 --> 00:02:31,170
En daarom hebben wij het hem
overeenkomstig die woorden verteld.

43
00:02:31,170 --> 00:02:35,070
Konden wij soms weten dat hij
zou zeggen: Breng uw broer mee?

44
00:02:35,070 --> 00:02:37,890
We weten niet of het hele
gesprek waarover ze vertelden

45
00:02:37,890 --> 00:02:39,750
werkelijk heeft plaatsgevonden.

46
00:02:39,750 --> 00:02:44,790
Het staat niet opgetekend, maar het
is heel goed mogelijk dat hoofdstuk 42

47
00:02:44,790 --> 00:02:48,330
een samenvatting is van wat
er tussen hen is voorgevallen,

48
00:02:48,330 --> 00:02:51,330
en dat deze vragen
daadwerkelijk gesteld zijn.

49
00:02:51,330 --> 00:02:55,410
Het zijn vragen waarop Jozef het
antwoord zou hebben willen weten.

50
00:02:55,410 --> 00:03:00,270
Het kan dus zijn dat hij hun deze
dingen heeft gevraagd, zoals zij zeiden.

51
00:03:00,270 --> 00:03:03,690
Dan zei Juda tegen zijn
vader Israël — en hier

52
00:03:03,690 --> 00:03:07,440
treedt Juda naar voren als de
grote figuur onder zijn broers:

53
00:03:07,440 --> 00:03:13,110
Toen zei Juda tegen Israël, zijn
vader: Stuur de jongen met mij mee;

54
00:03:13,110 --> 00:03:15,750
dan zullen wij opstaan en op weg gaan,

55
00:03:15,750 --> 00:03:20,430
zodat wij in leven zullen blijven
en niet zullen sterven: wij niet,

56
00:03:20,430 --> 00:03:22,770
u niet en onze kleine kinderen niet.

57
00:03:22,770 --> 00:03:27,091
Ikzelf zal borg voor hem staan;
van mij mag u hem opeisen —

58
00:03:27,091 --> 00:03:30,390
als ik hem niet bij u
terugbreng en hem voor u plaats,

59
00:03:30,390 --> 00:03:35,130
dan sta ik alle dagen schuldig tegenover
u. Want als wij niet geaarzeld hadden,

60
00:03:35,130 --> 00:03:38,010
dan waren we zeker al
twee keer terug geweest.

61
00:03:38,010 --> 00:03:39,270
Dat wil zeggen:

62
00:03:39,270 --> 00:03:43,590
Ons eten raakt op, en we hadden allang
eten kunnen hebben als we het niet

63
00:03:43,590 --> 00:03:45,510
steeds hadden uitgesteld.

64
00:03:45,510 --> 00:03:49,950
Pa, als je niet zo terughoudend was
geweest om te voldoen aan de voorwaarden

65
00:03:49,950 --> 00:03:53,850
die deze man ons heeft gesteld, hadden
we inmiddels terug kunnen zijn met

66
00:03:53,850 --> 00:03:55,470
Simeon en voedsel.

67
00:03:55,470 --> 00:04:01,890
Toen zei Israël, hun vader, tegen hen:
Als het zo gesteld is, doe dan dit.

68
00:04:01,890 --> 00:04:04,830
Neem van het beste van dit
land in jullie zakken mee

69
00:04:04,830 --> 00:04:11,550
en geef dat die man als geschenk: wat
balsem, wat honing, specerijen, mirre,

70
00:04:11,550 --> 00:04:13,200
pistachenoten en amandelen.

71
00:04:13,200 --> 00:04:17,850
De meeste van deze dingen
zouden producten van bomen zijn.

72
00:04:17,850 --> 00:04:22,290
Zelfs tijdens hongersnoden, wanneer
gewassen die in ondiepe grond groeien,

73
00:04:22,290 --> 00:04:27,630
zoals graan, niet kunnen groeien omdat er
niet genoeg water aan de oppervlakte is,

74
00:04:27,630 --> 00:04:31,110
overleven bomen vaak
omdat ze wortels hebben.

75
00:04:31,110 --> 00:04:34,950
Daardoor brengen ze nog steeds
vruchten en dat soort dingen voort.

76
00:04:34,950 --> 00:04:37,710
Het is niet zo dat er
helemaal niets te eten was.

77
00:04:37,710 --> 00:04:41,970
Het is alleen zo dat je niet
leeft van honing, pistachenoten,

78
00:04:41,970 --> 00:04:44,070
amandelen en specerijen.

79
00:04:44,070 --> 00:04:47,130
Dat zijn dingen die je leven
en je voeding verrijken,

80
00:04:47,130 --> 00:04:50,070
maar het zijn beslist geen
dingen waarvan je leeft.

81
00:04:50,070 --> 00:04:54,510
Het waren dus luxe dingen die ze
als geschenk konden meesturen.

82
00:04:54,510 --> 00:04:57,090
Tijdens een hongersnood hadden
ze niet verschrikkelijk veel wat

83
00:04:57,090 --> 00:04:58,230
ze konden meesturen.

84
00:04:58,230 --> 00:04:59,310
Hij zegt:

85
00:04:59,310 --> 00:05:02,010
En neem een dubbel bedrag
aan geld met jullie mee,

86
00:05:02,010 --> 00:05:05,970
en neem ook het geld dat boven
in jullie zakken teruggekomen is,

87
00:05:05,970 --> 00:05:09,630
weer met jullie mee terug;
misschien was het een vergissing.

88
00:05:09,630 --> 00:05:14,190
Neem ook jullie broer mee, sta
op en ga terug naar die man.

89
00:05:14,190 --> 00:05:18,690
God, de Almachtige, geve jullie
barmhartigheid in de ogen van die man,

90
00:05:18,690 --> 00:05:22,590
zodat hij jullie andere broer en
Benjamin met jullie terug laat gaan.

91
00:05:22,590 --> 00:05:25,830
En wat mij betreft, als ik
van kinderen beroofd word,

92
00:05:25,830 --> 00:05:28,110
dan word ik maar van kinderen beroofd.

93
00:05:28,110 --> 00:05:29,550
Met andere woorden:

94
00:05:29,550 --> 00:05:31,590
Ik heb hierin geen keus.

95
00:05:31,590 --> 00:05:34,110
Niets lijkt me erger dan
Benjamin te verliezen,

96
00:05:34,110 --> 00:05:37,890
maar soms zit je in een situatie
waarin je gewoon geen keus hebt.

97
00:05:37,890 --> 00:05:40,650
Benjamin sterft ook als
we geen eten hebben.

98
00:05:40,650 --> 00:05:46,290
De mannen namen dat geschenk en een dubbel
bedrag aan geld met zich mee, en Benjamin.

99
00:05:46,290 --> 00:05:50,370
Zij stonden op, trokken naar
Egypte en stonden voor Jozef.

100
00:05:50,370 --> 00:05:55,411
Toen Jozef Benjamin bij hen zag, zei hij
tegen degene die over zijn huis ging :

101
00:05:55,411 --> 00:05:59,371
Breng deze mannen naar mijn
huis, slacht vee en bereid het ,

102
00:05:59,371 --> 00:06:02,070
want deze mannen zullen
vanmiddag met mij eten.

103
00:06:02,070 --> 00:06:06,330
De man deed zoals Jozef gezegd had;
en de man bracht deze mannen naar het

104
00:06:06,330 --> 00:06:07,770
huis van Jozef.

105
00:06:07,770 --> 00:06:12,570
Toen werden de mannen bevreesd, omdat ze
naar het huis van Jozef gebracht werden.

106
00:06:12,570 --> 00:06:17,730
Ze zeiden: Wij worden hier binnengebracht
vanwege het geld dat de eerste keer in

107
00:06:17,730 --> 00:06:21,690
onze zakken teruggelegd is,
zodat hij ons kan overrompelen,

108
00:06:21,690 --> 00:06:26,610
ons kan overvallen en ons tot
slaven kan nemen, en ook onze ezels.

109
00:06:26,610 --> 00:06:31,050
Bij dit bezoek zal Jozef hun natuurlijk
een ongebruikelijke vriendelijkheid en

110
00:06:31,050 --> 00:06:35,070
gastvrijheid tonen en
helemaal niets onaardigs doen.

111
00:06:35,070 --> 00:06:37,950
Maar die kant van hem
hebben ze nog niet gezien.

112
00:06:37,950 --> 00:06:41,970
De enige andere keer dat ze hem
zagen, was hij alleen maar nors,

113
00:06:41,970 --> 00:06:44,430
achterdochtig en beschuldigend.

114
00:06:44,430 --> 00:06:48,750
Dat ze zijn huis worden binnengebracht,
lijkt dus geen goed teken.

115
00:06:48,750 --> 00:06:53,310
Waarom zou hij hen zo apart nemen om
afzonderlijk met hen af te rekenen?

116
00:06:53,310 --> 00:06:57,210
Op dit moment hadden ze geen enkele
reden om te geloven dat hij hen

117
00:06:57,210 --> 00:06:58,890
vriendelijk zou behandelen.

118
00:06:58,890 --> 00:07:03,090
Toen zij de man die over het
huis van Jozef ging, naderden,

119
00:07:03,090 --> 00:07:05,970
spraken zij tot hem bij
de deur van het huis.

120
00:07:05,970 --> 00:07:10,650
Zij zeiden: Och, mijn heer, wij zijn
de vorige keer inderdaad gekomen om

121
00:07:10,650 --> 00:07:12,030
voedsel te kopen.

122
00:07:12,030 --> 00:07:17,790
En het gebeurde, toen wij in de herberg
gekomen waren en onze zakken openden, zie,

123
00:07:17,790 --> 00:07:22,590
ieders geld lag boven in zijn zak,
ons geld naar zijn volle gewicht.

124
00:07:22,590 --> 00:07:25,530
Daarom hebben wij het nu
weer mee teruggebracht.

125
00:07:25,530 --> 00:07:29,310
Wij hebben ook ander geld
meegebracht om voedsel te kopen.

126
00:07:29,310 --> 00:07:32,850
Wij weten niet wie ons geld
in onze zakken gedaan heeft.

127
00:07:32,850 --> 00:07:36,870
Hij zei: Vrede zij u, wees niet bevreesd.

128
00:07:36,870 --> 00:07:41,910
Uw God en de God van uw vader heeft
u een schat in uw zakken gegeven.

129
00:07:41,910 --> 00:07:44,130
Uw geld heeft mij bereikt.

130
00:07:44,130 --> 00:07:46,770
Wat hij bedoelt, is: „Uit mijn

131
00:07:46,770 --> 00:07:49,410
administratie blijkt dat
jullie betaald hebben.

132
00:07:49,410 --> 00:07:52,110
Jullie betaling staat hier geregistreerd.

133
00:07:52,110 --> 00:07:54,450
We hebben het geld dat
jullie betaald hebben,

134
00:07:54,450 --> 00:07:56,910
dus dit moet een wonder van God zijn.

135
00:07:56,910 --> 00:07:59,550
Jullie hoeven je er geen
zorgen over te maken.”

136
00:07:59,550 --> 00:08:02,910
Daarna bracht de man deze
mannen in het huis van Jozef;

137
00:08:02,910 --> 00:08:05,730
hij gaf water en zij wasten hun voeten.

138
00:08:05,730 --> 00:08:07,830
Hij gaf ook hun ezels voer.

139
00:08:07,830 --> 00:08:12,270
Toen Jozef thuiskwam, brachten zij
het geschenk dat zij bij zich hadden,

140
00:08:12,270 --> 00:08:15,750
bij hem in huis en bogen
zich voor hem ter aarde.

141
00:08:15,750 --> 00:08:18,630
Daarmee bogen ze opnieuw
zoals in de dromen.

142
00:08:18,630 --> 00:08:23,551
Hij vroeg hun naar hun welstand en zei:
Gaat het goed met uw vader, de oude man ,

143
00:08:23,551 --> 00:08:26,790
over wie u gesproken hebt? Leeft hij nog?

144
00:08:26,790 --> 00:08:32,190
Zij zeiden: Het gaat goed met uw
dienaar, onze vader; hij leeft nog.

145
00:08:32,190 --> 00:08:34,590
Toen knielden zij en bogen zich neer.

146
00:08:34,590 --> 00:08:40,110
Hij sloeg zijn ogen op en zag Benjamin,
zijn broer, de zoon van zijn moeder.

147
00:08:40,110 --> 00:08:44,910
Hij zei: Is dit uw jongste broer,
over wie u met mij gesproken hebt?

148
00:08:44,910 --> 00:08:49,410
Daarna zei hij: Mijn
zoon, God zij u genadig.

149
00:08:49,410 --> 00:08:54,210
Jozef haastte zich, want zijn innerlijk
werd diep bewogen vanwege zijn broer.

150
00:08:54,210 --> 00:08:58,830
Hij zocht een plaats om te huilen,
ging een kamer binnen en huilde daar.

151
00:08:58,830 --> 00:09:01,770
Daarna waste hij zijn
gezicht en kwam naar buiten.

152
00:09:01,770 --> 00:09:05,190
Hij bedwong zich en zei: Dien het eten op.

153
00:09:05,190 --> 00:09:08,610
Zij dienden hem afzonderlijk
op, hun afzonderlijk

154
00:09:08,610 --> 00:09:12,330
en de Egyptenaren die met hem
aten eveneens afzonderlijk.

155
00:09:12,330 --> 00:09:16,650
De Egyptenaren mogen namelijk niet samen
met de Hebreeën de maaltijd gebruiken,

156
00:09:16,650 --> 00:09:19,890
omdat dat voor de
Egyptenaren een gruwel is.

157
00:09:19,890 --> 00:09:23,490
Er waren bepaalde
culturele taboes in Egypte.

158
00:09:23,490 --> 00:09:26,970
Een daarvan was dat de Hebreeën
als onrein werden beschouwd,

159
00:09:26,970 --> 00:09:30,150
deels omdat ze over het
algemeen schaapherders waren,

160
00:09:30,150 --> 00:09:33,450
en de Egyptenaren
neerkeken op schaapherders.

161
00:09:33,450 --> 00:09:35,970
Ze waren een gruwel voor de Egyptenaren.

162
00:09:35,970 --> 00:09:38,790
Het zou niet zo zijn dat Jozef
met zijn broers zou eten,

163
00:09:38,790 --> 00:09:41,910
want hij speelt nog altijd
de rol van een Egyptenaar.

164
00:09:41,910 --> 00:09:46,110
En zij weten niet dat hij een
Hebreeër is of dat hij Jozef is.

165
00:09:46,110 --> 00:09:48,630
Daarom zit hij aan een aparte tafel.

166
00:09:48,630 --> 00:09:53,670
Maar hun tafelschikking was iets wat
hun wel moest opvallen. Er staat:

167
00:09:53,670 --> 00:09:59,250
Zij zaten vóór hem: de eerstgeborene
overeenkomstig zijn eerstgeboorterecht

168
00:09:59,250 --> 00:10:01,950
en de jongste overeenkomstig zijn jeugd,

169
00:10:01,950 --> 00:10:04,890
zodat de mannen onder
elkaar verbijsterd waren.

170
00:10:04,890 --> 00:10:09,510
Wat betekent dat? Het betekent dat
er vaste plaatsen aan tafel waren

171
00:10:09,510 --> 00:10:12,690
en dat hij hen op volgorde
van leeftijd had gezet.

172
00:10:12,690 --> 00:10:17,250
Ze waren verbaasd, want hoe kon hij
de volgorde van hun leeftijden kennen?

173
00:10:17,250 --> 00:10:22,110
Ze waren met z’n elven en waren
in een kort tijdsbestek geboren.

174
00:10:22,110 --> 00:10:25,470
Sommigen van hen waren waarschijnlijk
zelfs in hetzelfde jaar geboren,

175
00:10:25,470 --> 00:10:28,950
want er waren vier vrouwen in
het gezin die kinderen kregen.

176
00:10:28,950 --> 00:10:32,790
Je kon door alleen naar deze mannen
te kijken niet zien wat de juiste

177
00:10:32,790 --> 00:10:34,830
volgorde van hun geboorte was.

178
00:10:34,830 --> 00:10:38,370
Misschien zagen sommige ouderen
eruit als sommige jongeren,

179
00:10:38,370 --> 00:10:40,710
maar er zou niet zoveel verschil zijn.

180
00:10:40,710 --> 00:10:42,870
Ze zijn allemaal in de veertig.

181
00:10:42,870 --> 00:10:45,510
Ze zijn tussen de veertig
en vijftig jaar oud

182
00:10:45,510 --> 00:10:48,150
en schelen onderling
allemaal maar een paar jaar.

183
00:10:48,150 --> 00:10:51,150
Ze zijn met z’n elven en
toch zijn ze allemaal in de

184
00:10:51,150 --> 00:10:53,550
juiste geboortevolgorde gezet.

185
00:10:53,550 --> 00:10:57,390
Jozef deed dat om een beetje met hen te
spelen en hen de stuipen op het lijf te

186
00:10:57,390 --> 00:10:59,370
jagen, en dat lukte.

187
00:10:59,370 --> 00:11:01,230
Het joeg hun de stuipen op het lijf.

188
00:11:01,230 --> 00:11:04,770
Ze keken elkaar verbaasd
aan, alsof ze zeiden:

189
00:11:04,770 --> 00:11:10,290
„Merken jullie dat de volgorde waarin we
zitten precies onze geboortevolgorde is?”

190
00:11:10,290 --> 00:11:14,730
Toen nam hij porties van wat voor hem
stond en liet die naar hen brengen.

191
00:11:14,730 --> 00:11:18,570
En hij liet hun van de gerechten
brengen die vóór hem stonden,

192
00:11:18,570 --> 00:11:23,550
maar het gerecht van Benjamin was vijf
keer groter dan dat van hen allen.

193
00:11:23,550 --> 00:11:26,490
Zij dronken en werden dronken met hem.

194
00:11:26,490 --> 00:11:31,470
Ze waren opgelucht dat Simeon weer bij hen
was en dat hij hen vriendelijk behandelde.

195
00:11:31,470 --> 00:11:35,070
Voor zover zij wisten, was hij hen
misschien aan het vetmesten voor de

196
00:11:35,070 --> 00:11:38,670
slacht, maar waarom zouden ze
niet van de maaltijd genieten?

197
00:11:38,670 --> 00:11:41,370
Ze hadden in deze kwestie niet veel keus.

198
00:11:41,370 --> 00:11:44,130
En Benjamin kreeg vijf keer zoveel.

199
00:11:44,130 --> 00:11:47,370
Als we ervan uitgaan dat ze
redelijke porties kregen,

200
00:11:47,370 --> 00:11:51,270
kreeg hij veel meer dan hij kon
opeten, daar ben ik zeker van.

201
00:11:51,270 --> 00:11:54,570
Maar waarom kreeg Benjamin
zo'n voorkeursbehandeling?

202
00:11:54,570 --> 00:11:59,790
Ik denk dat dit ongetwijfeld kwam doordat
hij hen opnieuw op de proef stelde.

203
00:11:59,790 --> 00:12:03,630
Ze waren jaloers op Jozef
geweest omdat hun vader hem een

204
00:12:03,630 --> 00:12:05,910
voorkeursbehandeling had gegeven.

205
00:12:05,910 --> 00:12:07,650
Nu was Jozef weg.

206
00:12:07,650 --> 00:12:12,450
En Benjamin, de laatste nog levende
zoon van Rachel en de jongste,

207
00:12:12,450 --> 00:12:16,290
moest volgens Jozef wel de plaats in
de genegenheid van zijn vader hebben

208
00:12:16,290 --> 00:12:19,650
ingenomen die Jozef zelf ooit had gehad.

209
00:12:19,650 --> 00:12:24,090
Daarom kon Benjamin net als Jozef heel
goed het voorwerp van de jaloezie van

210
00:12:24,090 --> 00:12:25,830
zijn broers zijn.

211
00:12:25,830 --> 00:12:30,870
Als dat zo was, wilde hij die jaloezie
aanwakkeren en aan de oppervlakte brengen.

212
00:12:30,870 --> 00:12:35,310
Ik ben er zeker van dat Jozef probeerde
te ontdekken of deze mannen net zo

213
00:12:35,310 --> 00:12:39,870
vijandig tegenover Benjamin stonden
als ze tegenover hem hadden gestaan.

214
00:12:39,870 --> 00:12:45,390
Dit was één manier om dat naar boven te
halen: door Benjamin zo'n onverklaarde,

215
00:12:45,390 --> 00:12:48,390
uitzonderlijke
voorkeursbehandeling te geven.

216
00:12:48,390 --> 00:12:49,770
Hoofdstuk 44:

217
00:12:49,770 --> 00:12:55,230
Hij gebood degene die over zijn huis ging:
Vul de zakken van deze mannen met voedsel,

218
00:12:55,230 --> 00:12:59,730
zoveel als ze kunnen dragen, en
stop ieders geld boven in zijn zak.

219
00:12:59,730 --> 00:13:05,670
En mijn beker, de zilveren beker, moet
u boven in de zak van de jongste leggen,

220
00:13:05,670 --> 00:13:07,950
samen met het geld voor zijn koren.

221
00:13:07,950 --> 00:13:12,750
Hij handelde in overeenstemming met de
woorden van Jozef, die hij gesproken had.

222
00:13:12,750 --> 00:13:15,690
De huismeester zat
duidelijk in het hele plan.

223
00:13:15,690 --> 00:13:19,290
De huismeester was een
vertrouwde dienaar van Jozef.

224
00:13:19,290 --> 00:13:24,390
Jozef had dit hele plan uitgedacht en
had zijn huismeester misschien zelfs al

225
00:13:24,390 --> 00:13:27,390
voordat de broers
aankwamen verteld: ‘Als je

226
00:13:27,390 --> 00:13:31,830
tien of elf mannen van ongeveer
mijn leeftijd uit Kanaän ziet komen,

227
00:13:31,830 --> 00:13:34,530
wijs mij dan op hen,
want ik heb een plan.’

228
00:13:34,530 --> 00:13:38,310
De huismeester gehoorzaamt
gewoon alles wat Jozef zegt.

229
00:13:38,310 --> 00:13:41,310
Maar uit de manier waarop
hij met de broers omgaat,

230
00:13:41,310 --> 00:13:44,250
blijkt duidelijk dat
hij Jozef helpt om deze

231
00:13:44,250 --> 00:13:46,710
hele indruk die hij
wekt in stand te houden.

232
00:13:46,710 --> 00:13:52,350
's Morgens, toen het licht werd, liet
men de mannen gaan, hen en hun ezels.

233
00:13:52,350 --> 00:13:55,590
Zij waren de stad uitgegaan
en nog niet ver gekomen,

234
00:13:55,590 --> 00:13:58,890
toen Jozef tegen hem die
over zijn huis ging, zei:

235
00:13:58,890 --> 00:14:01,230
Sta op en achtervolg die mannen.

236
00:14:01,230 --> 00:14:04,590
Als u ze ingehaald hebt,
moet u tegen hen zeggen:

237
00:14:04,590 --> 00:14:07,530
Waarom hebt u kwaad voor goed vergolden?

238
00:14:07,530 --> 00:14:11,250
Is dit niet de beker waaruit mijn
heer drinkt en waarmee hij dingen met

239
00:14:11,250 --> 00:14:13,170
zekerheid kan waarnemen?

240
00:14:13,170 --> 00:14:15,990
U hebt slecht gehandeld
met wat u gedaan hebt.

241
00:14:15,990 --> 00:14:20,070
De zilveren beker was iets wat Egyptische
hoogwaardigheidsbekleders hadden.

242
00:14:20,070 --> 00:14:23,190
Het was eenvoudigweg een van de
dingen die bij hun ambt hoorden,

243
00:14:23,190 --> 00:14:25,890
want ze deden werkelijk aan waarzeggerij.

244
00:14:25,890 --> 00:14:29,490
Waarschijnlijk was het zoiets
als theeblaadjes lezen,

245
00:14:29,490 --> 00:14:33,570
al ging het vermoedelijk eerder om
stofdeeltjes, misschien zelfs goudstof,

246
00:14:33,570 --> 00:14:35,070
in een beker wijn.

247
00:14:35,070 --> 00:14:39,690
De patronen die die vormden enzovoort,
werden als voortekenen uitgelegd.

248
00:14:39,690 --> 00:14:41,970
Daar werd zo'n beker voor gebruikt.

249
00:14:41,970 --> 00:14:46,050
Er is werkelijk geen enkele reden
om te denken dat Jozef hem daar ooit

250
00:14:46,050 --> 00:14:47,730
echt voor gebruikte.

251
00:14:47,730 --> 00:14:51,870
Het was waarschijnlijk gewoon een van
de attributen die bij het ambt hoorden.

252
00:14:51,870 --> 00:14:55,650
Toen hij zijn herenhuis kreeg, stond
die beker waarschijnlijk al op de

253
00:14:55,650 --> 00:15:00,510
schoorsteenmantel, omdat het nu eenmaal
een van de dingen was die ze daar hadden.

254
00:15:00,510 --> 00:15:02,610
Hij had hem duidelijk niet nodig.

255
00:15:02,610 --> 00:15:05,190
Hij was bereid er afstand van te doen.

256
00:15:05,190 --> 00:15:09,030
Hij stopte hem in de zak, hoewel
hij hem weer terug zou krijgen.

257
00:15:09,030 --> 00:15:12,930
Ik ben er zeker van dat hij hem
werkelijk nergens voor nodig had.

258
00:15:12,930 --> 00:15:15,090
Maar de broers wisten dat niet.

259
00:15:15,090 --> 00:15:18,930
Ze wisten niet beter dan dat ze
te maken hadden met een heidense,

260
00:15:18,930 --> 00:15:21,270
bijgelovige Egyptische leider.

261
00:15:21,270 --> 00:15:26,310
Dus hij wekt de indruk dat hij deze beker
nodig heeft om eruit te drinken en ermee

262
00:15:26,310 --> 00:15:28,290
waarzeggerij te bedrijven.

263
00:15:28,290 --> 00:15:32,130
Zij zeiden tegen hem: Waarom
spreekt mijn heer zulke woorden?

264
00:15:32,130 --> 00:15:35,550
Er is geen sprake van dat uw
dienaren zoiets zouden doen!

265
00:15:35,550 --> 00:15:38,850
Maar op dit punt hadden ze
voorzichtig moeten zijn.

266
00:15:38,850 --> 00:15:41,550
Ze wisten dat er eerder
vreemde dingen waren gebeurd.

267
00:15:41,550 --> 00:15:44,970
Toen deze beschuldiging werd
geuit, hadden ze zich dus niet

268
00:15:44,970 --> 00:15:48,450
openlijk verontwaardigd moeten
tonen, maar hadden ze kunnen zeggen:

269
00:15:48,450 --> 00:15:52,110
‘Ik vraag me af of hier weer
iets verdachts aan de hand is.’

270
00:15:52,110 --> 00:15:54,690
Maar wanneer mensen
vals beschuldigd worden,

271
00:15:54,690 --> 00:15:59,010
is hun eerste reactie soms gewoon
dat ze zichzelf verdedigen.

272
00:15:59,010 --> 00:16:03,150
Ze vermoeden dan niet dat er iets zou
kunnen zijn waardoor ze schuldig lijken,

273
00:16:03,150 --> 00:16:05,910
omdat ze weten dat ze het niet zijn.

274
00:16:05,910 --> 00:16:12,030
Dit lijkt sterk op het moment waarop Laban
naar zijn huisgoden zocht en Jakob zei:

275
00:16:12,030 --> 00:16:16,530
Degene bij wie u uw goden vindt,
zal niet in leven blijven.

276
00:16:16,530 --> 00:16:20,850
Onderzoek zelf, ten overstaan van
onze familieleden, wat ik bij me heb,

277
00:16:20,850 --> 00:16:23,311
en neem wat van u is terug .

278
00:16:23,311 --> 00:16:26,850
Jakob wist echter niet dat
Rachel ze gestolen had.

279
00:16:26,850 --> 00:16:29,730
Dat was een nogal overhaaste uitspraak.

280
00:16:29,730 --> 00:16:33,270
Gelukkig wist de huismeester wel
beter dan hen daaraan te houden.

281
00:16:33,270 --> 00:16:36,450
Hij zei: ‘Onzin.’ Hij zei:

282
00:16:36,450 --> 00:16:42,150
Daarop zei hij: Welnu dan, overeenkomstig
uw woorden, zo zal het zijn.

283
00:16:42,150 --> 00:16:45,810
Degene bij wie hij gevonden
wordt, zal mijn slaaf zijn,

284
00:16:45,810 --> 00:16:48,390
terwijl ú onschuldig zult zijn.

285
00:16:48,390 --> 00:16:52,590
Ze zeiden dus: ‘Als je hem bij
een van ons vindt, dood hem dan,

286
00:16:52,590 --> 00:16:54,870
en de rest van ons wordt slaaf.’

287
00:16:54,870 --> 00:16:58,650
De huismeester zegt: ‘Laten
we dat anders formuleren.

288
00:16:58,650 --> 00:17:01,710
Als ik hem bij iemand
vind, wordt hij mijn slaaf.

289
00:17:01,710 --> 00:17:03,510
De rest van jullie is vrij.’

290
00:17:03,510 --> 00:17:06,210
Dus wat zal er nu
gebeuren, vraag ik me af?

291
00:17:06,210 --> 00:17:08,850
Wij weten dat hij in Benjamins zak zit.

292
00:17:08,850 --> 00:17:14,430
Zij haastten zich en ieder zette zijn zak
op de grond, en ieder opende zijn zak.

293
00:17:14,430 --> 00:17:17,310
De rentmeester wist in welke zak hij zat.

294
00:17:17,310 --> 00:17:19,710
Hij wist dat hij in
die van de jongste zat.

295
00:17:19,710 --> 00:17:23,610
Maar hij bouwt de spanning op en geeft
hun misschien tijd om zich dingen te gaan

296
00:17:23,610 --> 00:17:26,850
afvragen terwijl elke zak wordt doorzocht.

297
00:17:26,850 --> 00:17:31,410
Nu ik erover nadenk, zal hij hem
in een van deze zakken vinden?

298
00:17:31,410 --> 00:17:36,030
Heeft iemand dat erin gestopt, zoals
iemand eerder ons geld erin heeft gestopt?

299
00:17:36,030 --> 00:17:39,150
Het geeft hun de tijd om
in spanning af te wachten.

300
00:17:39,150 --> 00:17:42,390
Hij begon bij de oudste en
eindigde bij de jongste,

301
00:17:42,390 --> 00:17:45,630
en natuurlijk werd de beker
in Benjamins zak gevonden.

302
00:17:45,630 --> 00:17:50,010
Nu bereikt de beproeving haar hoogtepunt,
want Benjamin was nu overgeleverd

303
00:17:50,010 --> 00:17:51,390
aan zijn broers.

304
00:17:51,390 --> 00:17:56,190
Hij kon slaaf worden in Egypte, maar
deze keer was dat buiten hun schuld.

305
00:17:56,190 --> 00:17:59,190
Zij hadden er niet voor
gezorgd dat dit gebeurde.

306
00:17:59,190 --> 00:18:02,310
Voor zover zij wisten,
had hij de beker gestolen,

307
00:18:02,310 --> 00:18:07,290
of had in elk geval iemand hem daarin
gestopt zonder dat een van hen dat wilde.

308
00:18:07,290 --> 00:18:09,690
Zij waren dus niet verantwoordelijk.

309
00:18:09,690 --> 00:18:13,710
Als zij Benjamin niet mochten, net
zoals zij vroeger Jozef niet mochten,

310
00:18:13,710 --> 00:18:18,390
zouden zij opgelucht kunnen zeggen:
„Mooi, van die jongen zijn we af.

311
00:18:18,390 --> 00:18:19,950
Hij gaat naar Egypte.

312
00:18:19,950 --> 00:18:24,450
Hij wordt een slaaf, net als Jozef,
en daar hebben wij geen last van.

313
00:18:24,450 --> 00:18:30,270
Wij gaan naar huis en zeggen gewoon tegen
vader: ‘Hé, het was niet onze schuld.’”

314
00:18:30,270 --> 00:18:33,750
Deze keer hadden ze gelijk:
het was niet hun schuld.

315
00:18:33,750 --> 00:18:38,190
Als zij Benjamin dus evenzeer
haatten als zij Jozef hadden gehaat,

316
00:18:38,190 --> 00:18:40,710
verkeerden zij in de
positie dat zij Benjamin

317
00:18:40,710 --> 00:18:43,350
eenvoudig aan zijn lot konden overlaten.

318
00:18:43,350 --> 00:18:48,570
Ze konden naar huis gaan, naar hun
vader, en zeggen: „Het spijt ons, vader,

319
00:18:48,570 --> 00:18:50,910
maar je zult er gewoon mee moeten leven.

320
00:18:50,910 --> 00:18:52,650
We konden het niet tegenhouden.

321
00:18:52,650 --> 00:18:55,530
We hadden in deze situatie
geen enkele macht.

322
00:18:55,530 --> 00:18:57,270
Wij hebben het niet gedaan.”

323
00:18:57,270 --> 00:18:59,310
En ze konden een zuiver geweten hebben.

324
00:18:59,310 --> 00:19:03,750
Als zij daarentegen werkelijk veranderd
waren, zou dat nu duidelijk worden.

325
00:19:03,750 --> 00:19:07,470
Als zij echt berouw hadden over
wat zij Jozef hadden aangedaan

326
00:19:07,470 --> 00:19:11,250
en er niet aan zouden denken Benjamin
hetzelfde te laten overkomen,

327
00:19:11,250 --> 00:19:14,370
zou Jozef weten dat hij hun kon vergeven.

328
00:19:14,370 --> 00:19:17,310
Hij kon hun vergeven wat
zij hem hadden aangedaan,

329
00:19:17,310 --> 00:19:19,650
omdat zij duidelijk veranderd waren.

330
00:19:19,650 --> 00:19:21,750
Zij waren anders dan vroeger.

331
00:19:21,750 --> 00:19:25,170
Deze val was opgezet en
was nu dichtgeklapt om

332
00:19:25,170 --> 00:19:29,850
hen in een positie te brengen waarin
zij hun ware aard konden laten zien.

333
00:19:29,850 --> 00:19:35,010
Zullen zij Benjamin, zoals zij met Jozef
deden, harteloos in de steek laten,

334
00:19:35,010 --> 00:19:38,430
zodat hij de rest van zijn
leven slaaf wordt in Egypte?

335
00:19:38,430 --> 00:19:40,290
Of zullen zij dat niet doen?

336
00:19:40,290 --> 00:19:41,970
In vers 13 staat:

337
00:19:41,970 --> 00:19:44,250
Toen scheurden zij hun kleren.

338
00:19:44,250 --> 00:19:48,510
Ieder laadde alles weer op zijn ezel
en zij keerden terug naar de stad.

339
00:19:48,510 --> 00:19:53,310
Niet één van hen zei: „Kom, laten we
Benjamin gewoon hier achterlaten en naar

340
00:19:53,310 --> 00:19:55,710
huis gaan, zodat we veilig zijn.

341
00:19:55,710 --> 00:19:59,190
We hebben het voedsel dat we
voor nog een jaar nodig hebben.”

342
00:19:59,190 --> 00:20:01,170
Niet één van hen deed dat.

343
00:20:01,170 --> 00:20:04,830
Ze gingen allemaal terug om
Benjamin te redden, als ze konden.

344
00:20:04,830 --> 00:20:08,670
Maar vooral Juda trad naar voren
toen hij en zijn broers bij het huis

345
00:20:08,670 --> 00:20:10,350
van Jozef kwamen.

346
00:20:10,350 --> 00:20:11,910
Jozef was daar nog.

347
00:20:11,910 --> 00:20:14,610
En zij wierpen zich voor hem op de grond.

348
00:20:14,610 --> 00:20:16,710
En Jozef zei tegen hen:

349
00:20:16,710 --> 00:20:21,150
Jozef zei tegen hen: Wat is dit
voor een daad die u verricht hebt?

350
00:20:21,150 --> 00:20:25,050
Weet u niet dat een man als ik
zoiets met zekerheid kan waarnemen?

351
00:20:25,050 --> 00:20:28,650
Met andere woorden: hiermee
konden jullie niet wegkomen,

352
00:20:28,650 --> 00:20:30,630
want ik beoefen waarzeggerij.

353
00:20:30,630 --> 00:20:35,310
Ik weet dingen die anderen niet weten, en
jullie kunnen je niet voor mij verbergen.

354
00:20:35,310 --> 00:20:36,750
Toen zei Juda:

355
00:20:36,750 --> 00:20:40,650
Toen zei Juda: Wat zullen
wij tegen mijn heer zeggen?

356
00:20:40,650 --> 00:20:42,510
Wat zullen wij spreken?

357
00:20:42,510 --> 00:20:45,090
Waarmee kunnen wij ons rechtvaardigen?

358
00:20:45,090 --> 00:20:48,870
God heeft de misdaad van uw
dienaren aan het licht gebracht.

359
00:20:48,870 --> 00:20:51,810
Zie, wij zullen slaven van mijn heer zijn,

360
00:20:51,810 --> 00:20:55,170
zowel wij als hij bij
wie de beker gevonden is.

361
00:20:55,170 --> 00:20:59,850
Met andere woorden: als hij slaaf
wordt, worden wij ook slaven.

362
00:20:59,850 --> 00:21:01,350
Maar Jozef zei:

363
00:21:01,350 --> 00:21:05,730
Maar hij zei: Er is geen sprake
van dat ik zoiets zou doen!

364
00:21:05,730 --> 00:21:10,290
De man bij wie de beker gevonden
is, zal mijn slaaf zijn, maar u,

365
00:21:10,290 --> 00:21:12,510
trek in vrede naar uw vader.

366
00:21:12,510 --> 00:21:15,270
Toen kwam Juda dichter bij hem en zei:

367
00:21:15,270 --> 00:21:19,170
Toen trad Juda op hem toe
en zei: Och, mijn heer,

368
00:21:19,170 --> 00:21:23,490
laat uw dienaar toch een woord ten
aanhoren van mijn heer mogen spreken,

369
00:21:23,490 --> 00:21:28,830
en ontsteek niet in woede tegen uw
dienaar, want u bent als de farao.

370
00:21:28,830 --> 00:21:31,530
Mijn heer heeft aan
zijn dienaren gevraagd:

371
00:21:31,530 --> 00:21:34,230
Hebt u nog een vader of een broer?

372
00:21:34,230 --> 00:21:38,550
Toen hebben wij tegen mijn heer
gezegd: Wij hebben een oude vader,

373
00:21:38,550 --> 00:21:42,150
en die heeft een kind van
zijn ouderdom, de jongste.

374
00:21:42,150 --> 00:21:46,830
Zijn broer is dood, en hij is als enig
kind van zijn moeder overgebleven,

375
00:21:46,830 --> 00:21:48,930
en zijn vader heeft hem lief.

376
00:21:48,930 --> 00:21:53,070
Toen hebt u tegen uw dienaren
gezegd: Breng hem naar mij toe,

377
00:21:53,070 --> 00:21:55,650
zodat ik mijn oog op hem kan slaan.

378
00:21:55,650 --> 00:22:00,270
Wij zeiden toen tegen mijn heer: De
jongen kan zijn vader niet verlaten,

379
00:22:00,270 --> 00:22:03,750
want als hij zijn vader
verlaat, zal deze sterven.

380
00:22:03,750 --> 00:22:08,790
Toen zei u tegen uw dienaren: Als uw
jongste broer niet met u meetrekt,

381
00:22:08,790 --> 00:22:10,950
mag u mij niet meer onder ogen komen.

382
00:22:10,950 --> 00:22:15,690
En het gebeurde, toen wij naar uw
dienaar, mijn vader, waren teruggegaan,

383
00:22:15,690 --> 00:22:18,270
dat wij hem de woorden
van mijn heer vertelden.

384
00:22:18,270 --> 00:22:23,130
Toen zei onze vader: Keer terug
en koop wat voedsel voor ons.

385
00:22:23,130 --> 00:22:26,370
Wij zeiden echter: Wij
kunnen niet teruggaan.

386
00:22:26,370 --> 00:22:30,030
Alleen als onze jongste broer
bij ons is, zullen wij gaan,

387
00:22:30,030 --> 00:22:32,790
want wij mogen die man
niet meer onder ogen komen

388
00:22:32,790 --> 00:22:35,730
als onze jongste broer niet bij ons is.

389
00:22:35,730 --> 00:22:38,610
Toen zei uw dienaar,
mijn vader, tegen ons:

390
00:22:38,610 --> 00:22:42,090
U weet dat mijn vrouw mij
twee zonen gebaard heeft.

391
00:22:42,090 --> 00:22:47,430
De ene is bij mij weggegaan, en ik heb
gezegd: Voorzeker, hij is verscheurd;

392
00:22:47,430 --> 00:22:49,830
ik heb hem tot nu toe niet teruggezien.

393
00:22:49,830 --> 00:22:54,150
Als u nu ook deze bij mij vandaan
neemt en hem een ongeluk overkomt,

394
00:22:54,150 --> 00:22:58,470
dan zult u mijn grijze haar van
ellende in het graf doen neerdalen.

395
00:22:58,470 --> 00:23:01,770
En nu, als ik bij uw dienaar, mijn vader,

396
00:23:01,770 --> 00:23:04,651
terug kom zonder dat
de jongen bij ons is —

397
00:23:04,651 --> 00:23:07,591
want hij is met hart en
ziel aan hem verbonden —

398
00:23:07,591 --> 00:23:12,630
dan zal het gebeuren dat hij zal sterven
als hij ziet dat de jongen er niet bij is.

399
00:23:12,630 --> 00:23:17,250
Dan zullen uw dienaren het grijze
haar van uw dienaar, onze vader,

400
00:23:17,250 --> 00:23:20,010
met verdriet in het graf doen neerdalen.

401
00:23:20,010 --> 00:23:23,670
Uw dienaar heeft zich namelijk bij
mijn vader borg gesteld voor de jongen,

402
00:23:23,670 --> 00:23:26,790
door te zeggen: Als ik
hem niet bij u terugbreng,

403
00:23:26,790 --> 00:23:29,850
dan sta ik alle dagen bij
mijn vader in de schuld.

404
00:23:29,850 --> 00:23:34,530
En nu, laat uw dienaar toch in plaats
van deze jongen de slaaf van mijn heer

405
00:23:34,530 --> 00:23:37,710
blijven, en laat de jongen
met zijn broers gaan.

406
00:23:37,710 --> 00:23:40,470
Hoe zou ik immers bij mijn
vader terug kunnen keren,

407
00:23:40,470 --> 00:23:42,150
als de jongen niet bij mij is?

408
00:23:42,150 --> 00:23:46,230
Anders zou ik de ellende moeten
zien die mijn vader zal treffen.

409
00:23:46,230 --> 00:23:49,890
Toen kon Jozef zich niet meer bedwingen
voor allen die bij hem stonden,

410
00:23:49,890 --> 00:23:53,370
en hij riep: Laat
iedereen van mij weggaan.

411
00:23:53,370 --> 00:23:57,690
Er stond niemand bij hem, toen Jozef
zich aan zijn broers bekendmaakte.

412
00:23:57,690 --> 00:24:00,090
En ik kan me evenmin bedwingen.

413
00:24:00,090 --> 00:24:03,390
Ik heb dit verhaal nog nooit
hardop kunnen voorlezen.

414
00:24:03,390 --> 00:24:08,130
Ik heb Genesis waarschijnlijk wel
dertig keer behandeld, en ik zeg altijd:

415
00:24:08,130 --> 00:24:12,030
„Deze keer zal ik het hardop kunnen
voorlezen”, maar het lukt me niet.

416
00:24:12,030 --> 00:24:13,530
Ik weet niet waarom.

417
00:24:13,530 --> 00:24:16,110
Ik heb me altijd afgevraagd waarom.

418
00:24:16,110 --> 00:24:18,930
Wat is er zo ontroerend aan dit verhaal?

419
00:24:18,930 --> 00:24:23,670
Ik denk dat het gewoon komt doordat je
de deugdzaamheid ziet van iemand die zo

420
00:24:23,670 --> 00:24:26,010
veranderd was, zoals Juda.

421
00:24:26,010 --> 00:24:29,310
En ongetwijfeld sprak
hij namens alle broers.

422
00:24:29,310 --> 00:24:32,910
Je ziet mannen die zo
verdorven en zo slecht waren,

423
00:24:32,910 --> 00:24:35,850
maar die zo berouwvol waren geworden.

424
00:24:35,850 --> 00:24:41,970
Hij huilde zo luid dat de Egyptenaren
en het huis van de farao het hoorden.

425
00:24:41,970 --> 00:24:45,390
Zo luid huilde hij. Hij jammerde.

426
00:24:45,390 --> 00:24:48,930
Alle dienaren in het huis konden
hem daarbinnen horen jammeren,

427
00:24:48,930 --> 00:24:52,050
hoewel ze naar andere
kamers waren gestuurd.

428
00:24:52,050 --> 00:24:55,410
Jozef zei tegen zijn broers: Ik ben Jozef!

429
00:24:55,410 --> 00:24:57,090
Leeft mijn vader nog?

430
00:24:57,090 --> 00:25:00,570
Maar zijn broers waren niet in
staat om hem antwoord te geven,

431
00:25:00,570 --> 00:25:03,570
want zij waren door
schrik voor hem overmand.

432
00:25:03,570 --> 00:25:07,530
Ik denk dat het zoiets moet
zijn geweest: „Dit is Jozef.”

433
00:25:07,530 --> 00:25:11,790
Kun je je voorstellen dat dit
besef plotseling tot hen doordrong,

434
00:25:11,790 --> 00:25:13,410
na wat ze hadden gedaan?

435
00:25:13,410 --> 00:25:16,770
Bij zijn eerste verschijning was
hij streng genoeg tegen hen geweest

436
00:25:16,770 --> 00:25:20,070
dat ze op dit moment niet zeker
wisten wat hij van hen dacht.

437
00:25:20,070 --> 00:25:24,210
Ze wisten niet zeker of hij hen
zou straffen. Dat kon hij zeker.

438
00:25:24,210 --> 00:25:26,790
Als iemand het kon, dan hij wel.

439
00:25:26,790 --> 00:25:29,130
Hij verkeerde in de
positie om dat te doen.

440
00:25:29,130 --> 00:25:32,190
Ze waren volledig aan
zijn genade overgeleverd.

441
00:25:32,190 --> 00:25:36,930
Hij had hen allemaal kunnen doden, hen
tot slaven of gevangenen kunnen maken,

442
00:25:36,930 --> 00:25:40,110
en alleen Benjamin naar zijn
vader terug kunnen sturen.

443
00:25:40,110 --> 00:25:42,510
Ze wisten niet wat ze
ervan moesten denken.

444
00:25:42,510 --> 00:25:47,370
Ze waren ontzet toen ze beseften dat
ze in de aanwezigheid van Jozef waren.

445
00:25:47,370 --> 00:25:51,030
Jozef zei tegen zijn broers:
Kom toch dichter bij me!

446
00:25:51,030 --> 00:25:52,890
En zij kwamen dichterbij.

447
00:25:52,890 --> 00:25:58,770
Toen zei hij: Ik ben Jozef, jullie broer,
die jullie naar Egypte verkocht hebben.

448
00:25:58,770 --> 00:26:04,050
Maar nu, wees niet bedroefd en laat jullie
ogen niet in toorn ontvlammen omdat jullie

449
00:26:04,050 --> 00:26:08,490
mij hiernaartoe hebben verkocht, want
God heeft mij vóór jullie uit gezonden

450
00:26:08,490 --> 00:26:10,590
tot behoud van jullie leven.

451
00:26:10,590 --> 00:26:14,130
Deze twee jaren is er immers honger
geweest in het midden van het land,

452
00:26:14,130 --> 00:26:18,810
en er komen nog vijf jaren waarin
er geen ploegen of oogsten zal zijn.

453
00:26:18,810 --> 00:26:21,450
God heeft mij vóór jullie uit gezonden,

454
00:26:21,450 --> 00:26:25,050
om voor jullie een overblijfsel
veilig te stellen op aarde,

455
00:26:25,050 --> 00:26:28,470
en jullie door een grote
uitredding in leven te houden.

456
00:26:28,470 --> 00:26:32,370
Nu dan, niet jullie hebben mij
hiernaartoe gestuurd, maar God.

457
00:26:32,370 --> 00:26:35,670
Hij heeft mij aangesteld
als een vader voor de farao,

458
00:26:35,670 --> 00:26:41,550
als heer over heel zijn huis en als
heerser over heel het land Egypte.

459
00:26:41,550 --> 00:26:46,470
Ga snel naar mijn vader en zeg
tegen hem: „Dit zegt uw zoon Jozef:

460
00:26:46,470 --> 00:26:50,070
God heeft mij tot heer
over heel Egypte gemaakt.

461
00:26:50,070 --> 00:26:52,170
Kom zonder uitstel naar mij toe.

462
00:26:52,170 --> 00:26:56,670
U zult in het land Gosen wonen
en dicht bij mij zijn: u,

463
00:26:56,670 --> 00:27:02,310
uw kinderen en kleinkinderen, uw kleinvee
en runderen en alles wat u bezit.

464
00:27:02,310 --> 00:27:07,890
Ik zal daar voor u zorgen, zodat u,
uw gezin en alles wat u bezit niet tot

465
00:27:07,890 --> 00:27:12,030
armoede vervallen, want de
hongersnood duurt nog vijf jaar.”

466
00:27:12,030 --> 00:27:17,070
„U en mijn broer Benjamin kunnen met
eigen ogen zien dat ik zelf tot u spreek.

467
00:27:17,070 --> 00:27:22,710
Vertel mijn vader over al mijn aanzien in
Egypte en over alles wat u hebt gezien.

468
00:27:22,710 --> 00:27:25,650
Haast u dan en breng mijn vader hierheen.”

469
00:27:25,650 --> 00:27:29,010
Toen viel hij zijn broer
Benjamin om de hals en huilde,

470
00:27:29,010 --> 00:27:31,590
en Benjamin huilde aan zijn hals.

471
00:27:31,590 --> 00:27:34,590
Hij kuste ook al zijn
broers en huilde bij hen.

472
00:27:34,590 --> 00:27:36,870
Daarna spraken zijn broers met hem.

473
00:27:36,870 --> 00:27:41,310
Ze kwamen weer op adem en konden
met hem praten en bijpraten.

474
00:27:41,310 --> 00:27:46,590
Nogmaals, in zekere zin moeten ze zo
opgelucht zijn geweest toen ze beseften:

475
00:27:46,590 --> 00:27:49,770
„Oké, deze man gaat ons geen kwaad doen.

476
00:27:49,770 --> 00:27:52,350
Hij wil dat we onze
vader hierheen brengen.”

477
00:27:52,350 --> 00:27:54,870
Maar ze zouden het hun
vader moeten vertellen.

478
00:27:54,870 --> 00:27:57,450
Je kunt Jakob niet in dit tafereel brengen

479
00:27:57,450 --> 00:28:00,270
zonder hem te vertellen wat
er met Jozef was gebeurd,

480
00:28:00,270 --> 00:28:04,770
waarom Jozef überhaupt in Egypte was,
en over de schuld van zijn broers.

481
00:28:04,770 --> 00:28:07,590
Nu ze hadden laten zien
dat hun hart veranderd was,

482
00:28:07,590 --> 00:28:10,290
zouden ze hun zonde aan
hun vader moeten belijden.

483
00:28:10,290 --> 00:28:13,110
We lezen niet dat ze
die belijdenis aflegden,

484
00:28:13,110 --> 00:28:15,210
maar het moest uiteraard gebeuren.

485
00:28:15,210 --> 00:28:18,150
Je kunt niet eenvoudigweg
zeggen dat Jozef nog leeft

486
00:28:18,150 --> 00:28:22,050
en hopen dat hun vader er nooit
achter komt dat zij degenen waren

487
00:28:22,050 --> 00:28:24,150
die hem naar Egypte hadden verkocht.

488
00:28:24,150 --> 00:28:27,330
Toen het gerucht dat de broers
van Jozef gekomen waren,

489
00:28:27,330 --> 00:28:32,070
in het huis van de farao gehoord werd,
was het goed in de ogen van de farao

490
00:28:32,070 --> 00:28:34,230
en in de ogen van zijn dienaren.

491
00:28:34,230 --> 00:28:39,270
En de farao zei tegen Jozef:
Zeg tegen uw broers: Doe dit:

492
00:28:39,270 --> 00:28:42,810
bepak uw dieren en ga op
weg naar het land Kanaän,

493
00:28:42,810 --> 00:28:46,410
haal uw vader en uw gezinnen
op en kom naar mij toe.

494
00:28:46,410 --> 00:28:49,290
Ik zal u het beste deel
van het land Egypte geven

495
00:28:49,290 --> 00:28:52,230
en u zult het voortreffelijkste
van het land eten.

496
00:28:52,230 --> 00:28:56,070
En u hebt de bevoegdheid;
doe dit: Neem uit het land

497
00:28:56,070 --> 00:29:00,150
Egypte wagens mee voor uw kleine
kinderen en voor uw vrouwen.

498
00:29:00,150 --> 00:29:02,850
Vervoer ook uw vader ermee en kom.

499
00:29:02,850 --> 00:29:07,590
Laat uw oog uw huisraad niet ontzien,
want het beste van heel het land Egypte,

500
00:29:07,590 --> 00:29:08,970
dat is voor u.

501
00:29:08,970 --> 00:29:11,310
Zo deden de zonen van Israël.

502
00:29:11,310 --> 00:29:15,210
En Jozef gaf hun wagens,
naar het bevel van de farao;

503
00:29:15,210 --> 00:29:17,670
ook gaf hij hun proviand voor onderweg.

504
00:29:17,670 --> 00:29:21,270
Hij gaf hun allen, ieder
afzonderlijk, een stel kleren,

505
00:29:21,270 --> 00:29:25,530
maar Benjamin gaf hij driehonderd
zilverstukken en vijf stel kleren.

506
00:29:25,530 --> 00:29:29,610
Nu, driehonderd zilverstukken —
misschien weten we niet precies hoeveel

507
00:29:29,610 --> 00:29:30,930
dat waard is.

508
00:29:30,930 --> 00:29:34,470
We weten wel dat een slaaf voor
dertig zilverstukken werd verkocht.

509
00:29:34,470 --> 00:29:38,670
Voor dat bedrag had hij dus tien
persoonlijke slaven kunnen krijgen.

510
00:29:38,670 --> 00:29:41,190
Waarschijnlijk heeft hij het
geld daar niet aan uitgegeven,

511
00:29:41,190 --> 00:29:43,410
maar dat geeft aan om
hoeveel geld het ging.

512
00:29:43,410 --> 00:29:47,010
En hij gaf hem vijf stel andere kleren.

513
00:29:47,010 --> 00:29:52,590
Trouwens, extra stellen kleren — wij
hebben allemaal heel wat stellen kleren,

514
00:29:52,590 --> 00:29:56,730
en waarschijnlijk hebben we er veel
meer dan we doorgaans meenemen.

515
00:29:56,730 --> 00:30:01,830
Maar in Bijbelse tijden was een stel
andere kleren echt iets kostbaars.

516
00:30:01,830 --> 00:30:04,710
Stof werd niet op weefgetouwen vervaardigd

517
00:30:04,710 --> 00:30:08,310
en kleurstoffen werden niet
in laboratoria gemaakt.

518
00:30:08,310 --> 00:30:12,090
Het maken van stof was
echt heel arbeidsintensief,

519
00:30:12,090 --> 00:30:14,490
en daarom was stof erg duur.

520
00:30:14,490 --> 00:30:19,290
De meeste mensen hadden misschien niet
eens meer dan één extra stel kleren.

521
00:30:19,290 --> 00:30:24,270
De boeren hadden vaak zelfs geen enkel
extra stel om zich in om te kleden.

522
00:30:24,270 --> 00:30:27,450
Ze moesten zich baden in
de kleren die ze droegen,

523
00:30:27,450 --> 00:30:30,990
omdat ze geen andere kleren
hadden om die te vervangen.

524
00:30:30,990 --> 00:30:34,590
Ze wasten zichzelf en hun kleren tegelijk.

525
00:30:34,590 --> 00:30:40,290
Vijf extra stellen kleren geven betekende
dus echt dat je iets gaf wat in die tijd

526
00:30:40,290 --> 00:30:42,150
een grote luxe was.

527
00:30:42,150 --> 00:30:44,370
Het was iets van grote waarde.

528
00:30:44,370 --> 00:30:48,150
Het was alsof je hem vijf
sportwagens gaf of zoiets.

529
00:30:48,150 --> 00:30:51,990
En aan zijn vader stuurde
hij evenzo tien ezels,

530
00:30:51,990 --> 00:30:55,650
die van het beste van Egypte
droegen, en tien ezelinnen,

531
00:30:55,650 --> 00:31:00,990
die koren en brood droegen, en
proviand voor zijn vader voor onderweg.

532
00:31:00,990 --> 00:31:06,390
Zij trokken weg uit Egypte en kwamen weer
bij hun vader Jakob in het land Kanaän.

533
00:31:06,390 --> 00:31:09,750
Toen vertelden zij hem: Jozef leeft nog!

534
00:31:09,750 --> 00:31:13,230
Hij is zelfs heerser over
heel het land Egypte!

535
00:31:13,230 --> 00:31:16,890
Toen bezweek zijn hart,
want hij geloofde hen niet.

536
00:31:16,890 --> 00:31:18,870
En toen stierf hij.

537
00:31:18,870 --> 00:31:21,690
Nee, hij stierf niet. Bijna.

538
00:31:21,690 --> 00:31:25,470
Maar toen ze hem alle woorden vertelden
die Jozef tegen hen had gezegd,

539
00:31:25,470 --> 00:31:29,130
en toen hij de wagens zag die Jozef
had gestuurd om hem te vervoeren,

540
00:31:29,130 --> 00:31:31,530
leefde de geest van hun
vader Jakob weer op.

541
00:31:31,530 --> 00:31:35,070
Maar toen zij hem alle woorden
overgebracht hadden die Jozef tot hen

542
00:31:35,070 --> 00:31:37,770
gesproken had, en toen hij de wagens zag

543
00:31:37,770 --> 00:31:40,470
die Jozef gestuurd had
om hem te vervoeren,

544
00:31:40,470 --> 00:31:43,050
leefde de geest van hun vader Jakob op.

545
00:31:43,050 --> 00:31:45,390
En Israël zei: Genoeg!

546
00:31:45,390 --> 00:31:47,730
Mijn zoon Jozef leeft nog!

547
00:31:47,730 --> 00:31:50,970
Ik zal gaan, ik wil hem
zien voordat ik sterf.

548
00:31:50,970 --> 00:31:54,330
Dit is werkelijk het hoogtepunt
van het verhaal van Jozef.

549
00:31:54,330 --> 00:31:56,250
Maar het is nog niet afgelopen.

550
00:31:56,250 --> 00:32:00,690
Er liggen nog heel wat enigszins
anticlimactische hoofdstukken voor ons.

551
00:32:00,690 --> 00:32:04,410
Er volgen nog vijf hoofdstukken,
en de meeste informatie bestaat

552
00:32:04,410 --> 00:32:06,270
uit bestuurlijke zaken.

553
00:32:06,270 --> 00:32:11,670
Er zit niet veel drama in en ook niet veel
materiaal over menselijke belevenissen.

554
00:32:11,670 --> 00:32:14,490
Het gaat voornamelijk
om bestuurlijke zaken:

555
00:32:14,490 --> 00:32:17,670
hoe Jozef de economie tijdens
de hongersnood bestuurt,

556
00:32:17,670 --> 00:32:22,410
en hoe de zegeningen worden verdeeld
onder de zonen van Jakob en die van Jozef.

557
00:32:22,410 --> 00:32:24,930
Maar dat materiaal
moeten we nog behandelen.

558
00:32:24,930 --> 00:32:27,630
Dit is echt het hoogtepunt
van het verhaal.

559
00:32:27,630 --> 00:32:29,670
Dit is het gelukkige einde.

560
00:32:29,670 --> 00:32:32,250
Jakob ontdekt dat Jozef nog leeft.

561
00:32:32,250 --> 00:32:34,830
In een film zou die hier eindigen.

562
00:32:34,830 --> 00:32:36,810
Dit is waar je op hebt gewacht.

563
00:32:36,810 --> 00:32:38,970
Wat valt er daarna nog te vertellen?

564
00:32:38,970 --> 00:32:42,990
De waarheid is dat er in Genesis
niet veel meer overblijft.

565
00:32:42,990 --> 00:32:46,530
Maar omdat het geen roman en
geen verzonnen verhaal is,

566
00:32:46,530 --> 00:32:49,530
maar een verslag van dingen
die werkelijk gebeurd zijn,

567
00:32:49,530 --> 00:32:53,850
zijn er na het hoogtepunt van het
verhaal nog andere dingen gebeurd.

568
00:32:53,850 --> 00:32:56,670
En dus zullen we die
nog moeten afhandelen.

569
00:32:56,670 --> 00:33:01,770
In Genesis 46 heeft Jozef zijn vader
en zijn broers uitgenodigd om naar

570
00:33:01,770 --> 00:33:02,970
Egypte te komen.

571
00:33:02,970 --> 00:33:06,930
Daar zullen zij gedurende de resterende
vijf jaar van de hongersnood in

572
00:33:06,930 --> 00:33:08,490
leven worden gehouden.

573
00:33:08,490 --> 00:33:13,770
Natuurlijk bleven ze, toen ze daar eenmaal
heen waren gegaan, veel langer dan dat.

574
00:33:13,770 --> 00:33:18,690
Maar op dit punt zijn alleen de
komende vijf jaar werkelijk in beeld.

575
00:33:18,690 --> 00:33:23,550
Israël brak op met alles wat
hij had, en hij kwam in Berseba;

576
00:33:23,550 --> 00:33:27,450
daar bracht hij offers aan
de God van zijn vader Izak.

577
00:33:27,450 --> 00:33:30,030
Berseba lag blijkbaar op de route.

578
00:33:30,030 --> 00:33:31,890
Toen zei God tegen hem:

579
00:33:31,890 --> 00:33:38,730
En God sprak tot Israël door nachtelijke
visioenen en zei: Jakob! Jakob!

580
00:33:38,730 --> 00:33:41,970
En hij zei: Zie, hier ben ik.

581
00:33:41,970 --> 00:33:46,470
En Hij zei: Ik ben God,
de God van uw vader;

582
00:33:46,470 --> 00:33:49,290
wees niet bevreesd om
naar Egypte te trekken,

583
00:33:49,290 --> 00:33:52,470
want Ik zal u daar tot
een groot volk maken.

584
00:33:52,470 --> 00:33:57,510
Ik zal met u meetrekken naar Egypte
en Ik zal u ook zeker doen terugkeren;

585
00:33:57,510 --> 00:34:00,210
en Jozef zal uw ogen sluiten.

586
00:34:00,210 --> 00:34:03,630
Toen stond Jakob op en
vertrok uit Berseba,

587
00:34:03,630 --> 00:34:06,990
en de zonen van Israël
vervoerden hun vader Jakob,

588
00:34:06,990 --> 00:34:11,910
hun kleine kinderen en hun vrouwen op
de wagens die de farao gestuurd had om

589
00:34:11,910 --> 00:34:13,410
hem te vervoeren.

590
00:34:13,410 --> 00:34:18,270
Hun vee en hun bezittingen die zij
in het land Kanaän verworven hadden,

591
00:34:18,270 --> 00:34:21,810
namen zij mee ; en zij
kwamen in Egypte aan,

592
00:34:21,810 --> 00:34:24,930
Jakob en heel zijn nageslacht met hem.

593
00:34:24,930 --> 00:34:29,010
Zijn zonen en zijn kleinzonen
met hem, zijn dochters,

594
00:34:29,010 --> 00:34:34,230
zijn kleindochters en heel zijn nageslacht
bracht hij met zich mee naar Egypte.

595
00:34:34,230 --> 00:34:37,950
Zo komt het hele volk als het
ware — het was nog geen volk,

596
00:34:37,950 --> 00:34:41,730
het was slechts een familie —
uiteindelijk in Egypte terecht.

597
00:34:41,730 --> 00:34:45,210
Het enige in dit gedeelte dat
misschien het vermelden waard is,

598
00:34:45,210 --> 00:34:50,010
is dat God werkelijk de moeite nam om
in een droom aan Jakob te verschijnen

599
00:34:50,010 --> 00:34:52,050
en tegen hem te zeggen:

600
00:34:52,050 --> 00:34:54,570
Wees niet bang om naar Egypte te gaan.

601
00:34:54,570 --> 00:34:59,190
Hij behoort tot de derde generatie op
rij die een hongersnood in het land

602
00:34:59,190 --> 00:35:04,470
Kanaän meemaakte en Egypte als een
mogelijke bestemming moest overwegen.

603
00:35:04,470 --> 00:35:09,210
Abraham had in Genesis 12 een
hongersnood in Kanaän meegemaakt

604
00:35:09,210 --> 00:35:11,550
en was naar Egypte afgedaald.

605
00:35:11,550 --> 00:35:15,690
Later, in hoofdstuk 26, was
er een hongersnood in het land

606
00:35:15,690 --> 00:35:20,790
toen Izak daar was, en hem werd gezegd
dat hij niet naar Egypte moest gaan.

607
00:35:20,790 --> 00:35:24,090
Voor Jakob lijkt het dus
vanzelfsprekend om naar Egypte te gaan,

608
00:35:24,090 --> 00:35:25,830
want daar is Jozef.

609
00:35:25,830 --> 00:35:29,850
Maar hij had daar ongetwijfeld een
bepaalde geruststelling over nodig,

610
00:35:29,850 --> 00:35:34,290
aangezien Izak tijdens een hongersnood
uitdrukkelijk te horen had gekregen dat

611
00:35:34,290 --> 00:35:36,750
hij niet naar Egypte mocht gaan.

612
00:35:36,750 --> 00:35:41,730
God vond blijkbaar dat Hij Jakob hierover
duidelijk groen licht moest geven.

613
00:35:41,730 --> 00:35:44,310
Daarom verscheen Hij aan hem en zei:

614
00:35:44,310 --> 00:35:46,710
Wees niet bang om daarheen te gaan.

615
00:35:46,710 --> 00:35:48,930
Daar wil Ik dat je naartoe gaat.

616
00:35:48,930 --> 00:35:50,550
Vers 8:

617
00:35:50,550 --> 00:35:54,450
Dit zijn de namen van de zonen
van Israël die naar Egypte kwamen,

618
00:35:54,450 --> 00:35:56,250
Jakob en zijn zonen.

619
00:35:56,250 --> 00:35:59,610
De eerstgeborene van Jakob: Ruben.

620
00:35:59,610 --> 00:36:03,930
Er is op gewezen dat Ruben, toen hij
zijn vader probeerde over te halen

621
00:36:03,930 --> 00:36:06,690
Benjamin mee naar Egypte
te laten gaan, zei:

622
00:36:06,690 --> 00:36:10,830
Toen zei Ruben tegen zijn vader:
U mag mijn twee zonen doden,

623
00:36:10,830 --> 00:36:13,050
als ik hem niet bij u terugbreng!

624
00:36:13,050 --> 00:36:15,990
Geef hem in mijn hand en ik
zal hem bij u terugbrengen!

625
00:36:15,990 --> 00:36:20,910
Toch worden hier vier zonen van Ruben
genoemd die met hen naar Egypte gingen,

626
00:36:20,910 --> 00:36:24,870
en dit was ongeveer een jaar
nadat Ruben die uitspraak deed.

627
00:36:24,870 --> 00:36:29,070
Het is dus mogelijk dat de vrouw van
Ruben in dat jaar een tweeling kreeg.

628
00:36:29,070 --> 00:36:31,170
Hij zei dat hij twee zonen had,

629
00:36:31,170 --> 00:36:35,490
maar blijkbaar waren er uiteindelijk nog
twee zonen die slechts ongeveer een jaar

630
00:36:35,490 --> 00:36:37,110
later met hem meegingen.

631
00:36:37,110 --> 00:36:39,030
Dat is niet onmogelijk.

632
00:36:39,030 --> 00:36:41,550
Zijn vrouw kan op dat
moment zwanger zijn geweest,

633
00:36:41,550 --> 00:36:45,810
en in die tijd kan hij achtereenvolgens
twee zonen hebben gekregen,

634
00:36:45,810 --> 00:36:48,210
of twee zonen als tweeling.

635
00:36:48,210 --> 00:36:56,250
De zonen van Simeon: Jemuel,
Jamin, Ohad, Jachin, Zohar en Saul,

636
00:36:56,250 --> 00:36:59,070
de zoon van een Kanaänitische vrouw.

637
00:36:59,070 --> 00:37:02,730
Simeon was de tweede
zoon. Vervolgens staat er:

638
00:37:02,730 --> 00:37:08,010
De zonen van Levi:
Gerson, Kahath en Merari.

639
00:37:08,010 --> 00:37:12,990
Deze Levieten, de mensen van Levi, werden
uiteindelijk in de dagen van Mozes de

640
00:37:12,990 --> 00:37:15,750
mensen die dienst deden bij de tabernakel.

641
00:37:15,750 --> 00:37:21,930
Die stam had drie takken: de Gersonieten,
de Kahathieten en de Merarieten.

642
00:37:21,930 --> 00:37:25,650
Die zijn uiteindelijk voortgekomen
uit deze drie zonen van Levi,

643
00:37:25,650 --> 00:37:28,890
maar dat was veel later, generaties later.

644
00:37:28,890 --> 00:37:35,550
De zonen van Juda: Er,
Onan, Sela, Perez en Zerah.

645
00:37:35,550 --> 00:37:39,510
Er en Onan waren echter in
het land Kanaän gestorven.

646
00:37:39,510 --> 00:37:43,350
De zonen van Perez waren Hezron en Hamul.

647
00:37:43,350 --> 00:37:49,290
Er en Onan gingen niet met hen mee naar
Egypte, omdat zij, zoals je je herinnert,

648
00:37:49,290 --> 00:37:52,110
gestorven waren bij het voorval met Tamar.

649
00:37:52,110 --> 00:37:54,210
Dat staat hier tussen haakjes:

650
00:37:54,210 --> 00:37:57,270
Er en Onan stierven in Kanaän.

651
00:37:57,270 --> 00:38:00,450
Het waren dus in
werkelijkheid alleen Sela,

652
00:38:00,450 --> 00:38:03,510
Perez en Zerah die met Juda meegingen.

653
00:38:03,510 --> 00:38:07,290
Er gingen dus ook enkele kleinzonen
van Juda mee naar Egypte.

654
00:38:07,290 --> 00:38:11,550
Daarom spraken we over de moeilijkheden
om alles uit hoofdstuk 38,

655
00:38:11,550 --> 00:38:14,670
het verhaal van Tamar en Juda enzovoort,

656
00:38:14,670 --> 00:38:17,730
te laten passen binnen de
tijd die beschikbaar was.

657
00:38:17,730 --> 00:38:22,170
Als de zonen van Jakob allemaal geboren
zijn tijdens de tweede periode van

658
00:38:22,170 --> 00:38:26,610
zeven jaar die hij bij Laban doorbracht,
in plaats van dat sommigen van hen

659
00:38:26,610 --> 00:38:29,070
tijdens de eerste zeven jaar en anderen

660
00:38:29,070 --> 00:38:31,430
tijdens de tweede zeven
jaar werden geboren —

661
00:38:31,430 --> 00:38:36,870
en daar bestaan verschillende theorieën
over — dan zou Juda, de derde zoon,

662
00:38:36,870 --> 00:38:41,010
op zijn vroegst misschien in het
negende of tiende jaar geboren zijn,

663
00:38:41,010 --> 00:38:44,370
als de eerste zoon in het
zevende jaar geboren was.

664
00:38:44,370 --> 00:38:47,610
Dat betekent dat hij ongeveer
tien jaar oud zou zijn geweest

665
00:38:47,610 --> 00:38:51,270
toen ze Paddan-Aram verlieten
en naar Kanaän gingen.

666
00:38:51,270 --> 00:38:55,830
Er waren zes jaar, plus misschien
vier, dus dat lijkt te kloppen.

667
00:38:55,830 --> 00:38:59,970
Als Juda ongeveer tien jaar oud
was toen hij Paddan-Aram verliet,

668
00:38:59,970 --> 00:39:04,710
moest hij zonen krijgen die opgroeiden
en na elkaar met Tamar trouwden.

669
00:39:04,710 --> 00:39:08,970
Nadat zij gestorven waren en zijn
jongste zoon volwassen was geworden,

670
00:39:08,970 --> 00:39:11,670
kreeg Juda vervolgens een kind bij Tamar.

671
00:39:11,670 --> 00:39:16,050
Maar een van die kinderen had op zijn
beurt al zonen tegen de tijd dat zij

672
00:39:16,050 --> 00:39:17,490
naar Egypte gingen.

673
00:39:17,490 --> 00:39:20,670
Er zijn daar dus ongeveer vier generaties.

674
00:39:20,670 --> 00:39:24,570
Tussen het vertrek uit
Paddan-Aram en de reis naar Egypte

675
00:39:24,570 --> 00:39:26,610
verstreken drieëndertig jaar.

676
00:39:26,610 --> 00:39:31,470
Dat kan op verschillende manieren worden
berekend, waarop ik hier niet zal ingaan.

677
00:39:31,470 --> 00:39:35,190
Tussen hun reis van Paddan-Aram
naar Kanaän aan het begin

678
00:39:35,190 --> 00:39:40,050
en hun vertrek naar Egypte brachten
ze drieëndertig jaar in Kanaän door.

679
00:39:40,050 --> 00:39:44,610
Bij die drieëndertig jaar in Kanaän moet
je de leeftijd optellen die Juda had

680
00:39:44,610 --> 00:39:48,030
toen ze vanuit Paddan-Aram
naar Kanaän kwamen.

681
00:39:48,030 --> 00:39:50,610
Laten we zeggen dat hij tien jaar oud was.

682
00:39:50,610 --> 00:39:55,590
Dat betekent dat deze vier generaties op
de een of andere manier allemaal binnen

683
00:39:55,590 --> 00:39:59,370
in totaal drieënveertig levensjaren
van Juda moesten vallen.

684
00:39:59,370 --> 00:40:02,070
Hij moest kinderen en
kleinkinderen krijgen.

685
00:40:02,070 --> 00:40:05,610
Een man kan op zijn
drieënveertigste grootvader zijn.

686
00:40:05,610 --> 00:40:07,290
Dat is niet onmogelijk.

687
00:40:07,290 --> 00:40:11,550
Maar Juda zou dan op zijn dertiende
of veertiende getrouwd moeten zijn,

688
00:40:11,550 --> 00:40:13,590
en vervolgens zouden zijn zonen op

689
00:40:13,590 --> 00:40:16,170
ongeveer dezelfde leeftijd
getrouwd moeten zijn

690
00:40:16,170 --> 00:40:18,870
en mogelijk nog heel jonge
kinderen hebben gehad.

691
00:40:18,870 --> 00:40:23,790
Vanwege dat probleem — het is niet
onmogelijk, maar het is wel een probleem —

692
00:40:23,790 --> 00:40:28,110
geloven sommige mensen dat de zonen
van Jakob ook geboren moeten zijn

693
00:40:28,110 --> 00:40:32,070
tijdens de eerste zeven jaar
die Jakob bij Laban doorbracht,

694
00:40:32,070 --> 00:40:36,030
in plaats van dat hun geboorten pas
aan het einde van die periode begonnen.

695
00:40:36,030 --> 00:40:40,710
Als dit verwarrend is, komt dat doordat
dat verhaal inmiddels zo ver achter ons

696
00:40:40,710 --> 00:40:44,970
ligt dat de eerdere bespreking
ervan nu misschien vergeten is.

697
00:40:44,970 --> 00:40:49,170
En het is verwarrend als je niet naar
de gegevens in het verhaal zelf kijkt.

698
00:40:49,170 --> 00:40:53,610
Hoe dan ook, het belangrijkste om op
te merken is dat Juda tegen die tijd

699
00:40:53,610 --> 00:40:55,170
twee kleinzonen had.

700
00:40:55,170 --> 00:40:57,390
Het konden nog heel jonge kinderen zijn,

701
00:40:57,390 --> 00:41:01,290
maar zelfs volgens de ruimste
berekening kan hij niet ouder dan

702
00:41:01,290 --> 00:41:02,970
vijftig jaar zijn geweest.

703
00:41:02,970 --> 00:41:06,510
Hij kan hoogstens negenenveertig
jaar oud zijn geweest,

704
00:41:06,510 --> 00:41:08,490
en toch had hij al kleinkinderen.

705
00:41:08,490 --> 00:41:11,430
Veel mensen van negenenveertig
hebben kleinkinderen,

706
00:41:11,430 --> 00:41:14,370
maar bij hem komt daar
die extra tijd nog bij,

707
00:41:14,370 --> 00:41:18,390
bijna alsof het om kleinkinderen
of achterkleinkinderen ging.

708
00:41:18,390 --> 00:41:22,590
Er was na Onan een periode
nodig waarin Sela kon opgroeien.

709
00:41:22,590 --> 00:41:25,830
Het is dus niet precies duidelijk
hoe dat allemaal in elkaar past,

710
00:41:25,830 --> 00:41:27,510
maar het kan wel passen.

711
00:41:27,510 --> 00:41:29,070
Het is alleen krap.

712
00:41:29,070 --> 00:41:31,470
De zonen van Issaschar waren:

713
00:41:31,470 --> 00:41:37,170
De zonen van Issaschar:
Tola, Pua, Job en Simron.

714
00:41:37,170 --> 00:41:39,810
— naar alle waarschijnlijkheid
niet dé Job,

715
00:41:39,810 --> 00:41:44,010
hoewel in een gesprek wel geopperd is
dat dit misschien zelfs de Job uit het

716
00:41:44,010 --> 00:41:45,510
boek Job was.

717
00:41:45,510 --> 00:41:49,710
Maar dan moet je een manier vinden waarop
hij op een bepaald moment de familie

718
00:41:49,710 --> 00:41:54,090
verliet, naar het oosten ging, zelfs
tot ten oosten van de Edomieten,

719
00:41:54,090 --> 00:41:56,070
en daar een machtig man werd.

720
00:41:56,070 --> 00:42:00,450
Ik denk dat het waarschijnlijker is dat
we hier een andere Job voor ogen hebben.

721
00:42:00,450 --> 00:42:04,890
Maar hoe dan ook, de naam
is hetzelfde — en Simron.

722
00:42:04,890 --> 00:42:07,350
De zonen van Zebulon waren:

723
00:42:07,350 --> 00:42:12,450
De zonen van Zebulon:
Sered, Elon en Jahleël.

724
00:42:12,450 --> 00:42:17,550
Dit waren de zonen van Lea, die zij
Jakob gebaard heeft in Paddan-Aram, met

725
00:42:17,550 --> 00:42:19,470
Dina, zijn dochter.

726
00:42:19,470 --> 00:42:24,210
Het totale aantal zielen van zijn
zonen en dochters was drieëndertig.

727
00:42:24,210 --> 00:42:28,590
Dat betekent alle kleinkinderen
en die hele tak van de familie.

728
00:42:28,590 --> 00:42:30,630
De zonen van Gad waren:

729
00:42:30,630 --> 00:42:40,110
De zonen van Gad: Zifjon, Haggi,
Suni, Ezbon, Eri, Arodi en Areli.

730
00:42:40,110 --> 00:42:48,570
De zonen van Aser: Jimna, Jisva,
Jisvi, Beria, en Serah, hun zuster.

731
00:42:48,570 --> 00:42:52,710
De zonen van Beria: Heber en Malchiël.

732
00:42:52,710 --> 00:42:55,470
Daar waren dus ook
enkele kleinkinderen bij.

733
00:42:55,470 --> 00:42:58,050
Dit waren de zonen van Zilpa.

734
00:42:58,050 --> 00:43:00,930
Haar had Laban aan zijn
dochter Lea gegeven.

735
00:43:00,930 --> 00:43:04,650
Zij baarde hen bij Jakob: zestien zielen.

736
00:43:04,650 --> 00:43:09,870
De zonen van Rachel, de vrouw
van Jakob: Jozef en Benjamin.

737
00:43:09,870 --> 00:43:15,450
In het land Egypte werden bij Jozef
Manasse en Efraïm geboren, die Asnath,

738
00:43:15,450 --> 00:43:19,890
de dochter van Potifera, een
priester uit On, hem baarde.

739
00:43:19,890 --> 00:43:22,351
— die twee waren misschien een tweeling —

740
00:43:22,351 --> 00:43:31,770
De zonen van Benjamin: Bela, Becher,
Asbel, Gera, Naäman, Echi, Ros, Muppim,

741
00:43:31,770 --> 00:43:33,510
Huppim en Ard.

742
00:43:33,510 --> 00:43:37,470
Dit waren de zonen van Rachel,
die bij Jakob geboren zijn,

743
00:43:37,470 --> 00:43:39,870
bij elkaar veertien zielen.

744
00:43:39,870 --> 00:43:42,990
Nu is het belangrijkste punt
dat we daar moeten opmerken,

745
00:43:42,990 --> 00:43:47,490
dat Benjamin waarschijnlijk niet veel
ouder was dan ongeveer twintig of

746
00:43:47,490 --> 00:43:50,130
tweeëntwintig jaar toen
hij naar Egypte ging.

747
00:43:50,130 --> 00:43:52,170
Maar hij had tien kinderen.

748
00:43:52,170 --> 00:43:55,530
Dat betekent dat hij óf
heel jong getrouwd is,

749
00:43:55,530 --> 00:43:59,310
óf zo nu en dan een flinke
drieling heeft gekregen.

750
00:43:59,310 --> 00:44:04,050
Hij was waarschijnlijk twintig of
tweeëntwintig, misschien drieëntwintig.

751
00:44:04,050 --> 00:44:07,500
Als hij op zijn dertiende
trouwde, wat niet onmogelijk is,

752
00:44:07,500 --> 00:44:12,390
en ieder jaar een kind kreeg, zou
hij tien kinderen hebben gehad.

753
00:44:12,390 --> 00:44:14,910
Dat zou misschien ongebruikelijk zijn.

754
00:44:14,910 --> 00:44:20,310
Zijn vader en grootvader en anderen
trouwden veel later in hun leven.

755
00:44:20,310 --> 00:44:23,190
Rond hun veertigste komt vaker voor.

756
00:44:23,190 --> 00:44:26,970
Maar veel van deze jongens
lijken jong getrouwd te zijn,

757
00:44:26,970 --> 00:44:30,630
misschien toen ze tieners
waren, en binnen deze periode

758
00:44:30,630 --> 00:44:33,090
kinderen en kleinkinderen
te hebben gekregen.

759
00:44:33,090 --> 00:44:36,090
In elk geval had Benjamin tien zonen.

760
00:44:36,090 --> 00:44:38,190
Als hij zo nu en dan een tweeling kreeg —

761
00:44:38,190 --> 00:44:40,950
en sommige gezinnen krijgen
meerdere tweelingen —

762
00:44:40,950 --> 00:44:45,390
zou dat natuurlijk betekenen dat hij wat
later in zijn leven getrouwd kon zijn,

763
00:44:45,390 --> 00:44:48,330
misschien toen hij halverwege
zijn tienerjaren was.

764
00:44:48,330 --> 00:44:51,930
Dan kon hij nog steeds hetzelfde aantal
kinderen hebben tegen de tijd dat hij

765
00:44:51,930 --> 00:44:53,490
begin twintig was.

766
00:44:53,490 --> 00:44:55,950
De zoon van Dan was Husim.

767
00:44:55,950 --> 00:44:57,570
Daar is er dus maar één.

768
00:44:57,570 --> 00:44:59,910
De zonen van Dan: Husim.

769
00:44:59,910 --> 00:45:05,790
De zonen van Naftali: Jahzeël,
Guni, Jezer en Sillem.

770
00:45:05,790 --> 00:45:08,190
Dit waren de zonen van Bilha.

771
00:45:08,190 --> 00:45:11,370
Haar had Laban aan zijn
dochter Rachel gegeven.

772
00:45:11,370 --> 00:45:15,570
Zij baarde hen bij Jakob:
bij elkaar zeven zielen.

773
00:45:15,570 --> 00:45:19,710
De laatste naam wordt in de Engelse
bron ook weergegeven als Silo.

774
00:45:19,710 --> 00:45:23,730
Het totale aantal zielen die met Jakob
naar Egypte kwamen en die van hem

775
00:45:23,730 --> 00:45:27,330
afstamden, afgezien van de
vrouwen van de zonen van Jakob,

776
00:45:27,330 --> 00:45:30,450
was bij elkaar zesenzestig zielen.

777
00:45:30,450 --> 00:45:34,830
Als je daar nu Jakob zelf, Jozef
en zijn twee zonen bij optelt,

778
00:45:34,830 --> 00:45:39,690
bedroeg het totale aantal Israëlieten
dat in Egypte was zeventig.

779
00:45:39,690 --> 00:45:44,850
De zonen van Jozef, die bij hem in
Egypte geboren waren: twee zielen.

780
00:45:44,850 --> 00:45:48,690
Het totale aantal zielen die
tot het huis van Jakob behoorden

781
00:45:48,690 --> 00:45:51,810
en die naar Egypte kwamen, was zeventig.

782
00:45:51,810 --> 00:45:54,330
Jozef ging natuurlijk eerder naar Egypte.

783
00:45:54,330 --> 00:45:59,010
En Jozefs twee zonen worden kennelijk
meegerekend onder degenen die naar Egypte

784
00:45:59,010 --> 00:46:02,130
gingen, hoewel ze in Egypte geboren waren.

785
00:46:02,130 --> 00:46:06,090
Maar in zekere zin gingen ze al
in hun vader mee naar Egypte:

786
00:46:06,090 --> 00:46:09,930
ze lagen als het ware al in Jozef
besloten toen hij daarheen ging.

787
00:46:09,930 --> 00:46:14,490
Dat sluit aan bij de manier van spreken
die de Bijbel doorgaans gebruikt.

788
00:46:14,490 --> 00:46:18,210
Jakob stuurde Juda vóór zich uit
naar Jozef om hem de weg te laten

789
00:46:18,210 --> 00:46:19,650
wijzen naar Gosen.

790
00:46:19,650 --> 00:46:22,470
Toen zij in het land
Gosen aangekomen waren,

791
00:46:22,470 --> 00:46:27,750
spande Jozef zijn wagen in en ging
naar Gosen, zijn vader Israël tegemoet.

792
00:46:27,750 --> 00:46:31,110
Toen hij voor hem verscheen,
viel hij hem om de hals en

793
00:46:31,110 --> 00:46:33,330
huilde hij lange tijd aan zijn hals.

794
00:46:33,330 --> 00:46:37,050
Toen zei Israël tegen
Jozef: Nu kan ik sterven,

795
00:46:37,050 --> 00:46:40,590
nu ik jouw gezicht weer
gezien heb, want je leeft nog.

796
00:46:40,590 --> 00:46:44,730
En Jozef zei tegen zijn broers
en tegen het huis van zijn vader:

797
00:46:44,730 --> 00:46:48,990
Daarop zei Jozef tegen zijn broers
en tegen het huis van zijn vader:

798
00:46:48,990 --> 00:46:51,270
Ik ga het aan de farao vertellen.

799
00:46:51,270 --> 00:46:55,710
Ik zal tegen hem zeggen: Mijn
broers en het huis van mijn vader,

800
00:46:55,710 --> 00:46:59,790
die in het land Kanaän woonden,
zijn naar mij toe gekomen.

801
00:46:59,790 --> 00:47:04,650
De mannen zijn herders van kleinvee,
want zij zijn altijd veehouders geweest.

802
00:47:04,650 --> 00:47:10,050
Zij hebben hun kleinvee en hun runderen,
en alles wat zij hebben, meegebracht.

803
00:47:10,050 --> 00:47:15,150
Wanneer het zal gebeuren dat de farao
u roept en vraagt: Wat is uw beroep?

804
00:47:15,150 --> 00:47:19,350
dan moet u zeggen: Uw dienaren
zijn altijd veehouders geweest,

805
00:47:19,350 --> 00:47:24,090
van onze jeugd af aan tot nu
toe, zowel wij als onze vaderen.

806
00:47:24,090 --> 00:47:26,970
Dan zult u in de landstreek
Gosen mogen wonen,

807
00:47:26,970 --> 00:47:30,930
want elke herder van kleinvee is
voor de Egyptenaren een gruwel.

808
00:47:30,930 --> 00:47:35,910
Hij zegt: Vertel de farao dat
jullie herders zijn. Dat was waar.

809
00:47:35,910 --> 00:47:40,650
Dat was geen leugen, maar het doel was dat
hun een gebied zou worden toegewezen waar

810
00:47:40,650 --> 00:47:44,430
ze op zichzelf konden wonen,
afgezonderd van de Egyptenaren.

811
00:47:44,430 --> 00:47:49,050
Want zoals we al zeiden, herders
waren een gruwel voor de Egyptenaren.

812
00:47:49,050 --> 00:47:52,710
Herders waren over het
algemeen onbeschaafde mensen.

813
00:47:52,710 --> 00:47:56,430
Het gezin van Jakob was waarschijnlijk
veel beschaafder dan gemiddeld,

814
00:47:56,430 --> 00:48:01,170
omdat ze rijk waren en zo, maar
veel herders waren gewoon ruwe,

815
00:48:01,170 --> 00:48:03,810
onbeschaafde en smerige lui.

816
00:48:03,810 --> 00:48:08,850
De Egyptenaren vonden zichzelf te
beschaafd en verfijnd om met zulk gespuis

817
00:48:08,850 --> 00:48:10,050
om te gaan.

818
00:48:10,050 --> 00:48:14,010
Hij zegt dus: Laat de farao
weten dat jullie herders zijn,

819
00:48:14,010 --> 00:48:16,950
want dan weet hij dat hij
jullie ergens moet laten wonen,

820
00:48:16,950 --> 00:48:19,830
afgezonderd van de rest
van de Egyptenaren,

821
00:48:19,830 --> 00:48:24,090
aangezien de Egyptenaren over het algemeen
helemaal niet gesteld zijn op herders.

822
00:48:24,090 --> 00:48:26,340
Toen ging Jozef naar de farao en zei:

823
00:48:26,340 --> 00:48:30,510
Toen kwam Jozef en
vertelde de farao, en zei:

824
00:48:30,510 --> 00:48:33,390
Mijn vader en mijn broers
zijn met hun kleinvee,

825
00:48:33,390 --> 00:48:38,730
hun runderen en alles wat zij hebben,
uit het land Kanaän gekomen; zie,

826
00:48:38,730 --> 00:48:41,310
zij zijn nu in de landstreek Gosen.

827
00:48:41,310 --> 00:48:45,570
En hij nam vijf van zijn broers
en stelde hen aan de farao voor.

828
00:48:45,570 --> 00:48:47,610
Ik weet niet waarom vijf.

829
00:48:47,610 --> 00:48:50,310
Misschien zouden twaalf
als een menigte overkomen,

830
00:48:50,310 --> 00:48:54,030
en waren vijf genoeg als
vertegenwoordiging van het gezin.

831
00:48:54,030 --> 00:48:56,070
En de farao zei tegen zijn broers:

832
00:48:56,070 --> 00:49:00,390
Toen zei de farao tegen zijn
broers: Wat is uw beroep?

833
00:49:00,390 --> 00:49:05,010
Zij zeiden tegen de farao: Uw
dienaren zijn herders van kleinvee,

834
00:49:05,010 --> 00:49:07,530
zowel wij als onze vaderen.

835
00:49:07,530 --> 00:49:09,870
En zij zeiden tegen de farao:

836
00:49:09,870 --> 00:49:13,170
Uw dienaren zijn herders,
net als onze vaders.

837
00:49:13,170 --> 00:49:15,510
En zij zeiden tegen de farao:

838
00:49:15,510 --> 00:49:20,490
Verder zeiden ze tegen de farao: Wij zijn
gekomen om als vreemdeling in dit land te

839
00:49:20,490 --> 00:49:25,110
wonen, want er is geen weidegrond meer
voor het kleinvee dat aan uw dienaren

840
00:49:25,110 --> 00:49:29,670
toebehoort, omdat de honger
zwaar is in het land Kanaän.

841
00:49:29,670 --> 00:49:34,170
Nu dan, laat uw dienaren toch
in de landstreek Gosen wonen.

842
00:49:34,170 --> 00:49:36,750
Toen sprak de farao tot Jozef en zei:

843
00:49:36,750 --> 00:49:42,750
Toen zei de farao tegen Jozef: Uw vader
en uw broers zijn naar u toe gekomen.

844
00:49:42,750 --> 00:49:45,870
Het land Egypte, dat ligt voor u open.

845
00:49:45,870 --> 00:49:50,310
Laat uw vader en uw broers in het
beste deel van het land wonen;

846
00:49:50,310 --> 00:49:53,430
ze mogen in de landstreek Gosen wonen.

847
00:49:53,430 --> 00:49:56,850
En als u merkt dat er onder
hen bekwame mannen zijn,

848
00:49:56,850 --> 00:50:01,230
stel die dan aan tot opzichters
over het vee dat mij toebehoort.

849
00:50:01,230 --> 00:50:06,570
Toen bracht Jozef zijn vader Jakob
binnen en stelde hem aan de farao voor,

850
00:50:06,570 --> 00:50:09,450
en Jakob zegende de farao.

851
00:50:09,450 --> 00:50:14,130
Dit is interessant, want de mindere
wordt altijd gezegend door de meerdere.

852
00:50:14,130 --> 00:50:17,370
Dat Jakob een zegen
over de farao uitsprak,

853
00:50:17,370 --> 00:50:22,050
wijst erop dat Jakob moreel of
geestelijk boven de farao stond.

854
00:50:22,050 --> 00:50:23,970
En de farao zei tegen Jakob:

855
00:50:23,970 --> 00:50:29,550
De farao zei tegen Jakob: Hoe groot
is het aantal van uw levensjaren?

856
00:50:29,550 --> 00:50:31,530
En Jakob zei tegen de farao:

857
00:50:31,530 --> 00:50:36,570
Jakob zei tegen de farao: Het aantal
van de jaren van mijn vreemdelingschap

858
00:50:36,570 --> 00:50:38,550
is honderddertig jaar.

859
00:50:38,550 --> 00:50:42,330
Weinig in getal en vol kwaad
zijn mijn levensjaren geweest,

860
00:50:42,330 --> 00:50:45,630
en zij hebben het aantal van
de levensjaren van mijn vaderen

861
00:50:45,630 --> 00:50:48,510
in de dagen van hun
vreemdelingschap niet bereikt.

862
00:50:48,510 --> 00:50:52,050
Hij heeft een zwaarder leven
gehad dan zijn vaderen, zegt hij,

863
00:50:52,050 --> 00:50:55,470
en zij leefden langer, maar
hij is voortijdig oud geworden,

864
00:50:55,470 --> 00:50:58,230
terwijl hij nog maar
honderddertig jaar oud is.

865
00:50:58,230 --> 00:51:02,190
Toen zegende Jakob de farao
en ging bij de farao vandaan.

866
00:51:02,190 --> 00:51:05,610
En Jozef gaf zijn vader en
zijn broers een woonplaats

867
00:51:05,610 --> 00:51:10,110
en gaf hun een bezit in het land
Egypte, in het beste deel van het land,

868
00:51:10,110 --> 00:51:14,010
in het land Rameses, zoals
de farao geboden had.

869
00:51:14,010 --> 00:51:16,530
Dat was blijkbaar ook het land Gosen.

870
00:51:16,530 --> 00:51:22,770
Toen voorzag Jozef zijn vader, zijn broers
en heel het huis van zijn vader van brood,

871
00:51:22,770 --> 00:51:25,890
overeenkomstig het
aantal van hun gezinnen.

872
00:51:25,890 --> 00:51:28,710
Het grootste deel van de
rest van dit hoofdstuk

873
00:51:28,710 --> 00:51:33,810
gaat over de manier waarop Jozef het
voeden van de hongerende mensen bestuurde.

874
00:51:33,810 --> 00:51:37,650
Waar het in wezen op neerkwam,
was dat hij gedurende de volgende

875
00:51:37,650 --> 00:51:41,490
jaren van de hongersnood elk
jaar meer van de mensen nam,

876
00:51:41,490 --> 00:51:45,870
totdat alles van hen was
afgenomen, behalve hun leven.

877
00:51:45,870 --> 00:51:49,290
Zelfs zijzelf werden slaven van de farao.

878
00:51:49,290 --> 00:51:50,490
Er staat:

879
00:51:50,490 --> 00:51:55,890
Er was in heel het land geen brood
meer , want de honger was zeer zwaar,

880
00:51:55,890 --> 00:52:01,770
en het land Egypte en het land Kanaän
raakten uitgeput door de honger.

881
00:52:01,770 --> 00:52:06,330
In ruil voor het koren dat men
kocht, zamelde Jozef al het geld in

882
00:52:06,330 --> 00:52:10,890
dat in het land Egypte en in
het land Kanaän te vinden was.

883
00:52:10,890 --> 00:52:14,190
Jozef bracht dat geld naar
het huis van de farao.

884
00:52:14,190 --> 00:52:18,330
Dus toen het geld opraakte in
het land Egypte — dat wil zeggen,

885
00:52:18,330 --> 00:52:22,650
toen de Egyptenaren die meer graan
nodig hadden geen geld meer hadden,

886
00:52:22,650 --> 00:52:26,770
omdat ze het al helemaal hadden uitgegeven
aan het graan dat ze hadden opgegeten

887
00:52:26,770 --> 00:52:28,710
— staat er:

888
00:52:28,710 --> 00:52:33,270
Toen nu het geld uit het land Egypte
en uit het land Kanaän op was,

889
00:52:33,270 --> 00:52:37,830
kwamen alle Egyptenaren naar
Jozef en zeiden: Geef ons brood!

890
00:52:37,830 --> 00:52:41,070
Waarom zouden we in uw
aanwezigheid moeten sterven?

891
00:52:41,070 --> 00:52:42,270
Het geld is immers op!

892
00:52:42,270 --> 00:52:46,410
Dat betekent niet dat ze een economische
crisis hadden waarin het papiergeld

893
00:52:46,410 --> 00:52:47,790
zijn waarde verloor.

894
00:52:47,790 --> 00:52:51,270
Het betekent eenvoudig: Ons geld is op.

895
00:52:51,270 --> 00:52:53,430
Ze zeggen dat er geen geld meer is.

896
00:52:53,430 --> 00:52:55,290
De voorraad is uitgeput.

897
00:52:55,290 --> 00:52:56,430
Toen zei Jozef:

898
00:52:56,430 --> 00:53:03,390
Jozef zei: Geef uw vee; ik zal u brood
geven in ruil voor vee, als uw geld op is.

899
00:53:03,390 --> 00:53:08,730
Dus brachten ze hun vee naar Jozef, en
Jozef gaf hun brood in ruil voor paarden,

900
00:53:08,730 --> 00:53:12,510
kleinvee, runderen, kudden en ezels.

901
00:53:12,510 --> 00:53:16,410
Zo voedde hij hen dat jaar met
brood in ruil voor al hun vee.

902
00:53:16,410 --> 00:53:21,750
Deze mensen geven al hun bestaansmiddelen
op, alleen maar om in leven te blijven.

903
00:53:21,750 --> 00:53:25,590
Elk jaar zullen ze armer worden en
hebben ze alleen nog hun leven om zich

904
00:53:25,590 --> 00:53:26,970
aan vast te klampen.

905
00:53:26,970 --> 00:53:31,410
Toen dat jaar voorbij was, kwamen zij in
het tweede jaar naar hem toe en zeiden

906
00:53:31,410 --> 00:53:35,130
tegen hem: Wij zullen het voor
mijn heer niet verbergen dat,

907
00:53:35,130 --> 00:53:39,391
nu het geld op is en nu de veestapel
aan mijn heer is toegekomen ,

908
00:53:39,391 --> 00:53:42,030
er voor mijn heer niets
anders overgebleven is

909
00:53:42,030 --> 00:53:44,670
dan ons lichaam en onze grond.

910
00:53:44,670 --> 00:53:49,410
Waarom zouden wij voor uw ogen
sterven, zowel wij als onze grond?

911
00:53:49,410 --> 00:53:52,410
Koop ons en onze grond in ruil voor brood,

912
00:53:52,410 --> 00:53:56,670
dan zullen wij en onze grond
de farao dienstbaar zijn.

913
00:53:56,670 --> 00:54:01,350
Geef ons ook zaad, zodat wij in
leven kunnen blijven en niet sterven,

914
00:54:01,350 --> 00:54:03,750
en de grond niet woest wordt.

915
00:54:03,750 --> 00:54:07,590
Zo kocht Jozef heel de grond
van Egypte voor de farao,

916
00:54:07,590 --> 00:54:12,330
want de Egyptenaren verkochten ieder zijn
akker, omdat de honger hun te sterk werd.

917
00:54:12,330 --> 00:54:14,790
Zo werd het land het
eigendom van de farao.

918
00:54:14,790 --> 00:54:18,810
En wat het volk betreft, dat liet
hij overbrengen naar de steden,

919
00:54:18,810 --> 00:54:23,730
van het ene einde van het gebied van
Egypte tot het andere einde ervan.

920
00:54:23,730 --> 00:54:26,190
Alleen de grond van de
priesters kocht hij niet,

921
00:54:26,190 --> 00:54:30,390
want voor de priesters gold een
vaste regeling door de farao.

922
00:54:30,390 --> 00:54:34,350
Zij aten van wat de farao
hun volgens die regeling gaf.

923
00:54:34,350 --> 00:54:37,050
Daarom hoefden zij hun
grond niet te verkopen.

924
00:54:37,050 --> 00:54:44,310
Toen zei Jozef tegen het volk: Zie, ik heb
heden u en uw grond voor de farao gekocht.

925
00:54:44,310 --> 00:54:48,570
Zie, hier is zaad voor u,
zodat u de grond kunt bezaaien.

926
00:54:48,570 --> 00:54:51,330
Maar met de opbrengsten
zal het zo zijn dat u het

927
00:54:51,330 --> 00:54:56,490
vijfde deel aan de farao zult geven, en
de vier andere delen zullen voor u zijn,

928
00:54:56,490 --> 00:55:02,190
als zaad voor de akker en als voedsel
voor u en voor hen die in uw huizen zijn,

929
00:55:02,190 --> 00:55:04,950
en als voedsel voor uw kleine kinderen.

930
00:55:04,950 --> 00:55:08,310
Zij zeiden: U hebt ons in leven gehouden.

931
00:55:08,310 --> 00:55:11,190
Laat ons genade vinden
in de ogen van mijn heer,

932
00:55:11,190 --> 00:55:14,490
en wij zullen slaven van de farao zijn.

933
00:55:14,490 --> 00:55:19,650
Jozef maakte dit tot een verordening tot
op deze dag voor de grond van Egypte:

934
00:55:19,650 --> 00:55:22,410
de farao kreeg een vijfde deel.

935
00:55:22,410 --> 00:55:26,790
Alleen de grond van de priesters
werd niet het eigendom van de farao.

936
00:55:26,790 --> 00:55:29,970
De priesters hoefden dus niet
te verkopen wat ze bezaten,

937
00:55:29,970 --> 00:55:32,910
omdat ze al op kosten
van de staat leefden.

938
00:55:32,910 --> 00:55:35,190
Ze waren niet ten einde raad.

939
00:55:35,190 --> 00:55:38,910
Ze konden al vrijelijk eten van
het graan dat opgeslagen was,

940
00:55:38,910 --> 00:55:41,670
omdat ze overheidsfunctionarissen waren.

941
00:55:41,670 --> 00:55:47,190
Maar iedereen die niet voor de overheid
werkte, moest zijn bezit collectiviseren.

942
00:55:47,190 --> 00:55:50,070
Aanvankelijk hadden ze
een vrijemarktsysteem.

943
00:55:50,070 --> 00:55:54,270
Ze hadden hun land, ze hadden hun
vee en ze hadden hun opbrengst.

944
00:55:54,270 --> 00:55:58,230
Ze konden op de markt dingen
verhandelen en daar geld voor krijgen.

945
00:55:58,230 --> 00:56:02,130
Maar al snel werden ze voor die
dingen afhankelijk van de overheid,

946
00:56:02,130 --> 00:56:05,010
en eerst moesten ze hun geld afstaan.

947
00:56:05,010 --> 00:56:07,950
Later moesten ze hun fokvee afstaan.

948
00:56:07,950 --> 00:56:11,370
Dat kwam in wezen neer op de
fabrieksuitrusting en dergelijke

949
00:56:11,370 --> 00:56:16,710
in een moderne samenleving: de dingen die
je gebruikt om inkomsten te verwerven.

950
00:56:16,710 --> 00:56:18,750
Ook die moesten ze afstaan.

951
00:56:18,750 --> 00:56:23,310
Ze hadden hun land nog, maar ook
dat werd eigendom van de overheid.

952
00:56:23,310 --> 00:56:26,730
Uiteindelijk werden ze
zelf slaven van de farao.

953
00:56:26,730 --> 00:56:28,890
De regeling die Jozef met hen trof,

954
00:56:28,890 --> 00:56:32,310
was voor slaven niet
buitengewoon onderdrukkend.

955
00:56:32,310 --> 00:56:34,890
Egypte werd in wezen een slavenstaat.

956
00:56:34,890 --> 00:56:38,070
Het was een volledig
gesocialiseerde staat.

957
00:56:38,070 --> 00:56:40,710
Doordat de mensen afhankelijk
waren van de overheid,

958
00:56:40,710 --> 00:56:43,050
werden ze slaven van de overheid.

959
00:56:43,050 --> 00:56:45,870
Toch was Jozef niet echt het type tiran.

960
00:56:45,870 --> 00:56:50,970
Hij moest hun iets afnemen in ruil
voor graan, want dat was zijn taak:

961
00:56:50,970 --> 00:56:53,310
de farao rijker maken.

962
00:56:53,310 --> 00:56:57,510
Toen de mensen de voorraden kochten,
had hij geen verzorgingsstaat.

963
00:56:57,510 --> 00:57:01,890
Toch werd het uiteindelijk in wezen wel
een verzorgingsstaat, toen ze hun land,

964
00:57:01,890 --> 00:57:05,010
hun geld en hun eigen
lichaam niet meer bezaten.

965
00:57:05,010 --> 00:57:07,410
Hij bracht hen over naar de steden.

966
00:57:07,410 --> 00:57:11,370
Over het algemeen woonde het grootste
deel van de bevolking in die tijd niet

967
00:57:11,370 --> 00:57:15,210
in steden, omdat steden door
muren begrensd zijn en je er geen

968
00:57:15,210 --> 00:57:16,890
gewassen kunt verbouwen.

969
00:57:16,890 --> 00:57:18,510
Er is niet genoeg land.

970
00:57:18,510 --> 00:57:22,410
In agrarische samenlevingen heeft
bijna iedereen akkers en land,

971
00:57:22,410 --> 00:57:24,210
en verbouwen ze gewassen.

972
00:57:24,210 --> 00:57:27,450
Een klein percentage woont
in steden en verricht

973
00:57:27,450 --> 00:57:29,670
administratief werk voor de overheid.

974
00:57:29,670 --> 00:57:32,190
Misschien hebben ze winkels en dergelijke.

975
00:57:32,190 --> 00:57:36,930
In de oudheid was er niet veel productie
en er was geen industrialisatie.

976
00:57:36,930 --> 00:57:41,190
Daarom was het voor de meeste mensen niet
echt praktisch om in steden te wonen.

977
00:57:41,190 --> 00:57:43,830
Ze moesten buiten de
stad op het land werken.

978
00:57:43,830 --> 00:57:46,890
Maar deze mensen hadden
nu geen boerderijen meer.

979
00:57:46,890 --> 00:57:51,570
Al het land behoorde aan de farao toe, dus
bracht hij de mensen over naar de steden.

980
00:57:51,570 --> 00:57:55,470
Het is verbazingwekkend hoe dit
overeenkomt met bepaalde ontwikkelingen in

981
00:57:55,470 --> 00:57:57,930
onze eigen moderne samenleving.

982
00:57:57,930 --> 00:58:02,010
In onze samenleving zijn de meeste
mensen inmiddels naar de steden verhuisd.

983
00:58:02,010 --> 00:58:03,930
We hebben niet veel boeren meer.

984
00:58:03,930 --> 00:58:07,110
Ik weet niet meer welk
percentage het vroeger was.

985
00:58:07,110 --> 00:58:12,810
Ongeveer 150 jaar geleden was zo’n
93 procent van de Amerikanen boer.

986
00:58:12,810 --> 00:58:17,670
Nu is 3 procent van de Amerikanen boer, en
zij verbouwen al het graan voor het hele

987
00:58:17,670 --> 00:58:21,210
land en ook voor het grootste
deel van de rest van de wereld.

988
00:58:21,210 --> 00:58:23,910
Dat is 3 procent van onze bevolking.

989
00:58:23,910 --> 00:58:28,410
De rest van ons woont op zijn minst in
een buitenwijk, zo niet in een stad.

990
00:58:28,410 --> 00:58:32,010
We doen tegenwoordig niet veel meer
om rechtstreeks van het land in ons

991
00:58:32,010 --> 00:58:34,590
levensonderhoud te voorzien. Dat is prima.

992
00:58:34,590 --> 00:58:37,770
Zo heeft onze samenleving
zich nu eenmaal ontwikkeld,

993
00:58:37,770 --> 00:58:42,030
omdat er tegenwoordig op het
gebied van industrie en handel meer

994
00:58:42,030 --> 00:58:44,010
banen zijn dan in de landbouw.

995
00:58:44,010 --> 00:58:47,430
Maar het betekent wel dat
mensen die stadsbewoners worden,

996
00:58:47,430 --> 00:58:50,010
volkomen afhankelijk
worden van het systeem.

997
00:58:50,010 --> 00:58:54,270
Ze kunnen immers niet naar buiten gaan en
voedsel van de stoepen plukken om op te

998
00:58:54,270 --> 00:58:56,670
eten. Alles is verhard.

999
00:58:56,670 --> 00:58:59,010
Ze moeten deel uitmaken van de machine.

1000
00:58:59,010 --> 00:59:01,710
Ze moeten deel uitmaken van het systeem.

1001
00:59:01,710 --> 00:59:04,530
Ze zijn geen onafhankelijke mensen meer.

1002
00:59:04,530 --> 00:59:06,990
Alleen wanneer mensen wat land hebben...

1003
00:59:06,990 --> 00:59:11,250
Ik meen dat Benjamin Franklin heeft gezegd
dat er geen tirannen zouden kunnen zijn

1004
00:59:11,250 --> 00:59:17,670
als ieder mens één acre land had, of
als ieder gezin één acre land had.

1005
00:59:17,670 --> 00:59:21,510
Want iemand zou dan zijn eigen
voedsel kunnen verbouwen en zich niet

1006
00:59:21,510 --> 00:59:23,670
aan tirannen hoeven te onderwerpen.

1007
00:59:23,670 --> 00:59:26,490
Maar wanneer je niet je
eigen voedsel verbouwt,

1008
00:59:26,490 --> 00:59:32,130
alles gecollectiviseerd is en de overheid
alles bezit, ben je daarvan afhankelijk.

1009
00:59:32,130 --> 00:59:34,830
De overheid kan de voorwaarden bepalen.

1010
00:59:34,830 --> 00:59:39,570
Je wordt een slaaf van de overheid, omdat
je van de overheid afhankelijk bent.

1011
00:59:39,570 --> 00:59:41,790
Dat is eigenlijk wat hier gebeurde.

1012
00:59:41,790 --> 00:59:45,270
Is Jozef dan de slechterik,
omdat hij dit deed?

1013
00:59:45,270 --> 00:59:48,030
Nee, zij zagen het als iets goeds.

1014
00:59:48,030 --> 00:59:49,890
Hij was hun redder.

1015
00:59:49,890 --> 00:59:53,310
Socialisme wordt natuurlijk vaak
door een samenleving aanvaard,

1016
00:59:53,310 --> 00:59:56,490
omdat mensen het zien als
de redding van de armen.

1017
00:59:56,490 --> 00:59:58,830
Het helpt de armen ongetwijfeld.

1018
00:59:58,830 --> 01:00:01,290
Voor de rijken is het niet erg gunstig.

1019
01:00:01,290 --> 01:00:05,970
Maar deze situatie loopt niet helemaal
parallel, omdat er geen rijken waren.

1020
01:00:05,970 --> 01:00:09,390
De overheid beschikte vanaf
het begin over alle middelen

1021
01:00:09,390 --> 01:00:14,970
en hield de mensen eenvoudigweg in leven
in ruil voor al het andere wat zij hadden.

1022
01:00:14,970 --> 01:00:18,990
Maar Jozef nam slechts twintig
procent van hun opbrengst.

1023
01:00:18,990 --> 01:00:21,990
Zoveel namen zij tijdens
de goede jaren ook in.

1024
01:00:21,990 --> 01:00:25,710
Tijdens de zeven goede jaren
sloegen zij voedsel op.

1025
01:00:25,710 --> 01:00:30,690
Per jaar werd twintig procent ingenomen,
en dat was blijkbaar genoeg om

1026
01:00:30,690 --> 01:00:33,090
hen tijdens de slechte jaren te voeden.

1027
01:00:33,090 --> 01:00:38,010
De mensen waren er dus al aan gewend
dat deel van hun inkomen af te staan.

1028
01:00:38,010 --> 01:00:41,190
Nu zegt hij: ‘Je kunt nog
steeds tachtig procent

1029
01:00:41,190 --> 01:00:46,590
houden voor je gezin en dergelijke, maar
geef de overheid gewoon twintig procent.’

1030
01:00:46,590 --> 01:00:49,590
Dat is nog altijd veel
minder onderdrukkend dan

1031
01:00:49,590 --> 01:00:52,830
enige moderne westerse
economie die ik ken.

1032
01:00:52,830 --> 01:00:57,570
Overheden nemen altijd meer dan twintig
procent van het inkomen van de burgers.

1033
01:00:57,570 --> 01:01:01,410
Toch bewegen we ons steeds verder in
de richting van zo’n collectivistische

1034
01:01:01,410 --> 01:01:05,190
mentaliteit: we geven het
gewoon allemaal aan de overheid

1035
01:01:05,190 --> 01:01:07,410
en laten die voor ons zorgen.

1036
01:01:07,410 --> 01:01:09,270
We zijn als hun kinderen.

1037
01:01:09,270 --> 01:01:11,190
Het is een verzorgingsstaat.

1038
01:01:11,190 --> 01:01:14,790
Dat is wat Egypte werd,
een verzorgingsstaat.

1039
01:01:14,790 --> 01:01:18,750
Deze mensen waren als kinderen die voor
alles van de overheid afhankelijk moesten

1040
01:01:18,750 --> 01:01:22,290
zijn, terwijl ze daarvoor
zelfstandiger waren geweest.

1041
01:01:22,290 --> 01:01:24,030
Ze hadden hun boerderijen.

1042
01:01:24,030 --> 01:01:26,070
Ze konden voor zichzelf zorgen.

1043
01:01:26,070 --> 01:01:29,910
Ik weet niet of dit op de lange
termijn slecht voor hen uitpakte.

1044
01:01:29,910 --> 01:01:33,930
We weten niet zo veel over hoe dit op
de lange termijn voor hen uitwerkte.

1045
01:01:33,930 --> 01:01:36,810
Maar er staat dat het wel
een blijvende wet werd,

1046
01:01:36,810 --> 01:01:40,590
blijkbaar zelfs ‘tot op
deze dag’ in vers 26.

1047
01:01:40,590 --> 01:01:43,410
Wiens dag is ‘deze dag’?

1048
01:01:43,410 --> 01:01:45,150
De tijd van de schrijver.

1049
01:01:45,150 --> 01:01:48,150
En wie is de schrijver? Mozes.

1050
01:01:48,150 --> 01:01:50,370
Mozes kende de Egyptische wet.

1051
01:01:50,370 --> 01:01:53,910
Hij was opgevoed aan het
hof van de Egyptische farao.

1052
01:01:53,910 --> 01:01:57,390
Hij was onderwezen in de
wijsheid van de Egyptenaren.

1053
01:01:57,390 --> 01:02:01,050
Hij was bekend met de Egyptische
wet van zijn eigen tijd.

1054
01:02:01,050 --> 01:02:03,750
Wanneer hij het verhaal vertelt, zegt hij:

1055
01:02:03,750 --> 01:02:09,390
‘Zelfs vandaag staat deze wet die Jozef
invoerde nog steeds in de wetboeken.

1056
01:02:09,390 --> 01:02:13,950
Zo worden de zaken vandaag de dag
in Egypte nog steeds geregeld.’

1057
01:02:13,950 --> 01:02:16,530
Dat was honderden jaren later.

1058
01:02:16,530 --> 01:02:21,270
Jozef liet dus een blijvende erfenis
na die zelfs van invloed was op het

1059
01:02:21,270 --> 01:02:23,310
regeringsbeleid van Egypte.

1060
01:02:23,310 --> 01:02:27,270
Hij redde niet alleen zijn familie
en de wereld van de hongersnood,

1061
01:02:27,270 --> 01:02:29,490
maar hij was ook een staatsman.

1062
01:02:29,490 --> 01:02:33,210
Hij was een wetgever,
iemand die wetten opstelde.

1063
01:02:33,210 --> 01:02:37,710
Hij was al die dingen, en blijkbaar
deed hij alles wat hij deed goed.

1064
01:02:37,710 --> 01:02:40,350
Nu vers 27:

1065
01:02:40,350 --> 01:02:45,450
Zo woonde Israël in het land
Egypte, in de landstreek Gosen.

1066
01:02:45,450 --> 01:02:47,490
Daar verwierven zij bezit.

1067
01:02:47,490 --> 01:02:50,730
Zij waren vruchtbaar
en werden zeer talrijk.

1068
01:02:50,730 --> 01:02:55,710
Jakob leefde nog zeventien jaar in het
land Egypte, zodat de dagen van Jakob,

1069
01:02:55,710 --> 01:02:59,670
de jaren van zijn leven,
honderdzevenenveertig jaar waren.

1070
01:02:59,670 --> 01:03:04,350
Hij had immers gezegd dat hij 130
jaar oud was toen hij daar kwam.

1071
01:03:04,350 --> 01:03:08,070
Toen de dagen voor Israël naderbij
kwamen dat hij zou sterven,

1072
01:03:08,070 --> 01:03:11,130
riep hij zijn zoon Jozef en zei tegen hem:

1073
01:03:11,130 --> 01:03:13,890
Als ik toch genade in
jouw ogen gevonden heb,

1074
01:03:13,890 --> 01:03:16,350
leg dan toch je hand onder mijn heup en

1075
01:03:16,350 --> 01:03:19,590
zweer dat je mij goedertierenheid
en trouw zult bewijzen.

1076
01:03:19,590 --> 01:03:21,450
Begraaf mij toch niet in Egypte,

1077
01:03:21,450 --> 01:03:25,950
Nogmaals, zo werd in die
samenleving een eed afgelegd.

1078
01:03:25,950 --> 01:03:29,970
We hebben gezien dat Abraham zijn
dienaar hetzelfde liet doen om een

1079
01:03:29,970 --> 01:03:30,990
eed af te leggen.

1080
01:03:30,990 --> 01:03:33,510
maar laat mij bij mijn vaderen liggen.

1081
01:03:33,510 --> 01:03:38,490
Daarom moet je mij uit Egypte
vervoeren en mij in hun graf begraven.

1082
01:03:38,490 --> 01:03:42,810
Hij zei: Ík zal overeenkomstig
uw woorden handelen.

1083
01:03:42,810 --> 01:03:45,570
Hij zei: Zweer het mij.

1084
01:03:45,570 --> 01:03:47,730
En hij zwoer het hem.

1085
01:03:47,730 --> 01:03:51,690
Toen boog Israël zich neer aan
het hoofdeinde van het bed.

1086
01:03:51,690 --> 01:03:56,130
Wat in de hoofdstukken
48 en 49 nog overblijft,

1087
01:03:56,130 --> 01:04:01,590
zijn de verschillende zegeningen voor de
zonen van Jozef en de zonen van Jakob.

1088
01:04:01,590 --> 01:04:06,450
Hoofdstuk 50 rondt het verhaal natuurlijk
af en vertelt uiteindelijk over de

1089
01:04:06,450 --> 01:04:08,010
dood van Jozef.

1090
01:04:08,010 --> 01:04:11,250
Er zijn dus nog maar drie
hoofdstukken van Genesis over,

1091
01:04:11,250 --> 01:04:12,750
en die behandelen we de volgende keer.