1
00:00:02,010 --> 00:00:04,290
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,290 --> 00:00:09,870
Deze keer behandelen we Inleiding
op de historische boeken, deel 1.

3
00:00:09,870 --> 00:00:14,010
We beginnen met een inleiding op de
historische boeken van het Oude Testament,

4
00:00:14,010 --> 00:00:17,130
want dat zijn de boeken die
we uitvoerig gaan bestuderen.

5
00:00:17,130 --> 00:00:19,530
Als we het over de
historische boeken hebben,

6
00:00:19,530 --> 00:00:22,590
bedoelen we niet dat de andere
boeken van het Oude Testament

7
00:00:22,590 --> 00:00:24,690
geen geschiedenis bevatten.

8
00:00:24,690 --> 00:00:29,250
Natuurlijk bevatten Genesis,
Exodus en Numeri ook geschiedenis,

9
00:00:29,250 --> 00:00:32,010
maar die behoren tot een andere categorie.

10
00:00:32,010 --> 00:00:34,290
Ze worden de Wet genoemd.

11
00:00:34,290 --> 00:00:37,770
Hoewel niet alles in de eerste
vijf boeken van de Bijbel wet is,

12
00:00:37,770 --> 00:00:42,870
worden die eerste vijf boeken, de
boeken van Mozes, de Thora genoemd.

13
00:00:42,870 --> 00:00:47,970
Zo noemen de Joden die, en Thora
betekent wet in het Hebreeuws.

14
00:00:47,970 --> 00:00:53,310
Christenen noemen die vijf boeken vaak
de Pentateuch, wat vijf boeken betekent.

15
00:00:53,310 --> 00:00:56,130
Maar die boeken vormen
een groep op zichzelf.

16
00:00:56,130 --> 00:00:59,190
Er waren Joden die alleen
de Thora aanvaardden

17
00:00:59,190 --> 00:01:01,830
en niet de rest van het Oude Testament.

18
00:01:01,830 --> 00:01:07,470
De Sadduceeën bijvoorbeeld beweerden in
elk geval alleen de Thora te aanvaarden.

19
00:01:07,470 --> 00:01:11,670
De Thora werd beschouwd als de
belangrijkste Schriften die ze hadden.

20
00:01:11,670 --> 00:01:15,330
Verschillende Joden hadden verschillende
opvattingen over welke andere boeken in

21
00:01:15,330 --> 00:01:19,470
hun canon thuishoorden, maar
ze namen allemaal de Thora op.

22
00:01:19,470 --> 00:01:23,730
De Thora bestond namelijk in wezen uit de
documenten die de grondslag vormden van

23
00:01:23,730 --> 00:01:26,730
het volk Israël, en
ook van de wereld zelf,

24
00:01:26,730 --> 00:01:29,370
als je het boek Genesis erbij betrekt.

25
00:01:29,370 --> 00:01:32,130
Er staat duidelijk
geschiedenis in de Thora.

26
00:01:32,130 --> 00:01:35,250
Je hebt de geschiedenis van de
schepping van hemel en aarde,

27
00:01:35,250 --> 00:01:39,870
de roeping van Abraham en de
verhalen van Izak, Jakob en Jozef.

28
00:01:39,870 --> 00:01:44,250
Vervolgens trekken de Hebreeën
naar Egypte en zijn daar slaven.

29
00:01:44,250 --> 00:01:48,930
God doet Mozes opstaan, en Mozes
leidt de Israëlieten naar buiten,

30
00:01:48,930 --> 00:01:51,870
en ze zwerven veertig
jaar door de woestijn.

31
00:01:51,870 --> 00:01:55,230
Daar zijn ze aan het einde
van Deuteronomium aangekomen.

32
00:01:55,230 --> 00:01:59,910
Maar omdat die boeken al een andere
benaming hebben, namelijk Thora of Wet,

33
00:01:59,910 --> 00:02:03,210
worden ze niet gerekend tot wat
we de historische boeken van het

34
00:02:03,210 --> 00:02:04,950
Oude Testament noemen.

35
00:02:04,950 --> 00:02:08,670
Daarmee willen we echter niets
afdoen aan onze overtuiging dat ze

36
00:02:08,670 --> 00:02:10,470
historisch juist zijn.

37
00:02:10,470 --> 00:02:15,630
De historische boeken beginnen bij
het boek dat daarop volgt, Jozua.

38
00:02:15,630 --> 00:02:20,190
Jozua is de opvolger van Mozes
als leider van de Israëlieten.

39
00:02:20,190 --> 00:02:22,290
Dan is er de tijd van de richters.

40
00:02:22,290 --> 00:02:27,030
Aan het einde van een lange periode,
enkele eeuwen waarin Israël richters had,

41
00:02:27,030 --> 00:02:30,870
gingen ze over op een monarchie
en kregen ze een koning.

42
00:02:30,870 --> 00:02:36,210
Eerst Saul, daarna David en
vervolgens Davids zoon Salomo.

43
00:02:36,210 --> 00:02:40,530
Toen Salomo stierf, volgde
zijn zoon Rehabeam hem op,

44
00:02:40,530 --> 00:02:42,930
maar het koninkrijk viel uiteen.

45
00:02:42,930 --> 00:02:47,010
Er was een opstand, en er
waren twaalf stammen in Israël.

46
00:02:47,010 --> 00:02:51,090
Tien daarvan scheidden zich af
van de dynastie van Davids familie

47
00:02:51,090 --> 00:02:55,290
en begonnen in het noorden een
eigen koninkrijk dat Israël heette.

48
00:02:55,290 --> 00:03:00,750
De twee stammen in het zuiden bleven
trouw aan Davids dynastie: Juda,

49
00:03:00,750 --> 00:03:07,110
Davids eigen stam, en Benjamin, een heel
kleine stam die een groot deel van de tijd

50
00:03:07,110 --> 00:03:09,030
tamelijk onbeduidend was.

51
00:03:09,030 --> 00:03:12,810
Die twee stammen in het zuiden
vormden het koninkrijk Juda.

52
00:03:12,810 --> 00:03:16,770
Vanaf de tijd van Rehabeam,
de zoon van Salomo,

53
00:03:16,770 --> 00:03:21,330
tot aan het einde van de geschiedenis van
het Oude Testament was het volk Israël

54
00:03:21,330 --> 00:03:26,070
verdeeld in twee koninkrijken,
tenminste zolang die bleven bestaan.

55
00:03:26,070 --> 00:03:31,410
Het noordelijke koninkrijk heeft, denk ik,
iets meer dan tweehonderd jaar bestaan.

56
00:03:31,410 --> 00:03:36,870
Ze werden namelijk in 722 voor
Christus door de Assyriërs vernietigd,

57
00:03:36,870 --> 00:03:42,390
en ze begonnen rond 900 voor Christus,
dus dat is tweehonderd en nog wat jaar.

58
00:03:42,390 --> 00:03:45,870
Het zuidelijke koninkrijk
Juda bleef langer bestaan

59
00:03:45,870 --> 00:03:51,210
en werd uiteindelijk in het jaar 586
voor Christus door de Babyloniërs

60
00:03:51,210 --> 00:03:52,950
in ballingschap gevoerd.

61
00:03:52,950 --> 00:03:55,890
Ze brachten daar ongeveer
zeventig jaar door,

62
00:03:55,890 --> 00:03:58,830
en sommigen van hen
kwamen terug naar Israël.

63
00:03:58,830 --> 00:04:03,630
Ze bevolkten de stad Jeruzalem opnieuw
en herbouwden de stad en de tempel,

64
00:04:03,630 --> 00:04:06,270
die door de Babyloniërs waren verwoest.

65
00:04:06,270 --> 00:04:11,130
Daarbij werden ze geleid door een man
die Zerubbabel heette en een priester

66
00:04:11,130 --> 00:04:12,990
die Jozua heette.

67
00:04:12,990 --> 00:04:16,530
Dat is niet dezelfde Jozua
als die in het boek Jozua.

68
00:04:16,530 --> 00:04:18,810
We zijn nu honderden jaren verder.

69
00:04:18,810 --> 00:04:21,210
Een overblijfsel van het Joodse volk

70
00:04:21,210 --> 00:04:25,950
keerde terug uit de Babylonische
ballingschap, en de verhalen in Ezra,

71
00:04:25,950 --> 00:04:29,790
Nehemia en zelfs Esther
horen bij die tijd.

72
00:04:29,790 --> 00:04:33,690
De Babylonische ballingschap
wordt de exilperiode genoemd.

73
00:04:33,690 --> 00:04:37,710
De tijd daarvoor wordt
pre-exilisch of exilisch genoemd,

74
00:04:37,710 --> 00:04:41,070
en de tijd daarna wordt
post-exilisch genoemd.

75
00:04:41,070 --> 00:04:44,790
We hebben negen pre-exilische
geschiedenisboeken en

76
00:04:44,790 --> 00:04:47,190
drie post-exilische boeken.

77
00:04:47,190 --> 00:04:52,830
Het scheidingspunt is de zeventigjarige
ballingschap in Babel, de exilperiode.

78
00:04:52,830 --> 00:04:56,970
De boeken van vóór die tijd
zijn Jozua, Richteren en Ruth.

79
00:04:56,970 --> 00:05:02,370
Dan heb je 1 en 2 Samuel, die
oorspronkelijk maar één boek Samuel waren.

80
00:05:02,370 --> 00:05:05,790
Ze werden gesplitst toen de
Septuaginta werd vertaald,

81
00:05:05,790 --> 00:05:07,710
enkele eeuwen voor Christus.

82
00:05:07,710 --> 00:05:11,610
Maar in de Hebreeuwse Bijbel was
er eigenlijk maar één boek Samuel.

83
00:05:11,610 --> 00:05:15,750
Vervolgens was er één boek Koningen,
dat in tweeën is gesplitst.

84
00:05:15,750 --> 00:05:18,150
Wij hebben 1 en 2 Koningen.

85
00:05:18,150 --> 00:05:23,430
Er was één boek Kronieken in de Hebreeuwse
Bijbel, maar dat werd in tweeën gesplitst.

86
00:05:23,430 --> 00:05:29,790
Dus we hebben 1 en 2 Samuel, 1 en
2 Koningen en 1 en 2 Kronieken.

87
00:05:29,790 --> 00:05:34,530
Dat zijn voor ons zes boeken, maar
slechts drie in de Hebreeuwse Bijbel.

88
00:05:34,530 --> 00:05:39,090
Samen met Jozua, Richteren en
Ruth, die eraan voorafgaan,

89
00:05:39,090 --> 00:05:41,490
vormen die de negen pre-exilische boeken.

90
00:05:41,490 --> 00:05:46,170
Aan het einde van het boek 2 Koningen,
dat parallel loopt met 2 Kronieken —

91
00:05:46,170 --> 00:05:51,150
daar staat parallel materiaal in
— gaan de Joden in ballingschap.

92
00:05:51,150 --> 00:05:54,990
Wanneer je vervolgens bij Ezra
komt, is de ballingschap voorbij.

93
00:05:54,990 --> 00:05:59,910
Ezra, Nehemia en Esther zijn de
boeken van na de ballingschap.

94
00:05:59,910 --> 00:06:02,130
Dat zijn dus de historische boeken.

95
00:06:02,130 --> 00:06:06,210
Ik wil een inleiding geven op de
historische boeken als geheel,

96
00:06:06,210 --> 00:06:09,930
voordat we daadwerkelijk op een
van die boeken afzonderlijk ingaan.

97
00:06:09,930 --> 00:06:12,390
De canon van de Hebreeuwse Bijbel is

98
00:06:12,390 --> 00:06:15,570
anders ingedeeld dan
die van de Septuaginta.

99
00:06:15,570 --> 00:06:19,410
Je kunt maar beter weten wat
het woord Septuaginta betekent,

100
00:06:19,410 --> 00:06:21,570
als je er nog niet mee bekend bent.

101
00:06:21,570 --> 00:06:26,430
Het woord Septuaginta is Grieks
en komt van het woord zeventig.

102
00:06:26,430 --> 00:06:30,870
Dat woordje ‘sept’, dat herken
je wel, houdt verband met zeven.

103
00:06:30,870 --> 00:06:36,030
Ik weet niet zeker waarom dat zo zou zijn,
aangezien september onze negende maand is,

104
00:06:36,030 --> 00:06:40,410
maar september was oorspronkelijk de
zevende maand van het kalenderjaar.

105
00:06:40,410 --> 00:06:42,690
Daarom werd die september genoemd.

106
00:06:42,690 --> 00:06:46,290
Maar ‘sept’ staat voor zeven, of zeventig.

107
00:06:46,290 --> 00:06:49,710
De Septuaginta is een vertaling
van het Oude Testament

108
00:06:49,710 --> 00:06:52,950
waaraan in de derde eeuw
voor Christus werd begonnen.

109
00:06:52,950 --> 00:06:54,570
Laat ik dat verduidelijken.

110
00:06:54,570 --> 00:06:57,870
Het Oude Testament is in
het Hebreeuws geschreven.

111
00:06:57,870 --> 00:07:01,290
Elk boek van het Oude Testament
is in het Hebreeuws geschreven,

112
00:07:01,290 --> 00:07:05,730
met uitzondering van een paar hoofdstukken
in Daniël en in Ezra, geloof ik,

113
00:07:05,730 --> 00:07:08,070
die in het Aramees zijn geschreven.

114
00:07:08,070 --> 00:07:10,230
Dat lijkt heel sterk op het Hebreeuws.

115
00:07:10,230 --> 00:07:15,030
Het Aramees was een taal die de Joden in
de perioden na de ballingschap begonnen

116
00:07:15,030 --> 00:07:17,550
over te nemen in plaats van het Hebreeuws,

117
00:07:17,550 --> 00:07:20,970
toen andere culturen meer gingen
overheersen in het gebied.

118
00:07:20,970 --> 00:07:25,950
Het Aramees is een Semitische taal, die
ook heel sterk op het Hebreeuws lijkt.

119
00:07:25,950 --> 00:07:28,350
Maar het gaat maar om
een paar hoofdstukken.

120
00:07:28,350 --> 00:07:33,450
De helft van Daniël, dat wil zeggen zes
van de twaalf hoofdstukken van Daniël,

121
00:07:33,450 --> 00:07:35,610
is in het Aramees geschreven.

122
00:07:35,610 --> 00:07:40,230
Een paar hoofdstukken in Ezra zijn,
geloof ik, in het Aramees geschreven.

123
00:07:40,230 --> 00:07:43,410
Afgezien daarvan is de rest van
het Oude Testament gewoon in

124
00:07:43,410 --> 00:07:45,390
het Hebreeuws geschreven.

125
00:07:45,390 --> 00:07:52,290
Rond 285 voor Christus kwam een groep
van zeventig Joodse geleerden, rabbijnen,

126
00:07:52,290 --> 00:07:57,030
in Alexandrië in Egypte tot een
besluit, zo gaat het verhaal.

127
00:07:57,030 --> 00:08:01,530
Het Grieks werd in het hele rijk
zo belangrijk dat er volgens hen

128
00:08:01,530 --> 00:08:06,330
een Griekse vertaling van de Schriften
van het Oude Testament moest komen.

129
00:08:06,330 --> 00:08:10,890
Alexander de Grote had vóór die tijd de
wereld rond de Middellandse Zee veroverd,

130
00:08:10,890 --> 00:08:14,970
maar niet zo heel lang daarvoor,
ongeveer vijftig jaar eerder.

131
00:08:14,970 --> 00:08:20,310
De hele wereld was bezweken onder de
veroveringen van Alexander de Grote.

132
00:08:20,310 --> 00:08:24,150
Een van de dingen die hij in de
veroverde gebieden deed, was het Grieks,

133
00:08:24,150 --> 00:08:28,890
het Koinè-Grieks, tot de officiële
taal van het hele rijk maken.

134
00:08:28,890 --> 00:08:32,970
Tegen de tijd dat deze Alexandrijnse
Joden in Egypte leefden,

135
00:08:32,970 --> 00:08:36,330
hadden ze gezien dat het grootste
deel van het rijk inmiddels alleen

136
00:08:36,330 --> 00:08:37,770
nog Grieks sprak.

137
00:08:37,770 --> 00:08:41,370
Waarschijnlijk konden veel Joden het
Hebreeuws niet eens echt zo goed meer

138
00:08:41,370 --> 00:08:44,850
lezen, omdat het Grieks veel
algemener werd gebruikt.

139
00:08:44,850 --> 00:08:49,890
Daarom besloten ze dat het Oude Testament
in het Grieks vertaald moest worden.

140
00:08:49,890 --> 00:08:54,570
Die Griekse vertaling, die bijna drie
eeuwen voor Christus werd gemaakt,

141
00:08:54,570 --> 00:08:57,150
werd de Septuaginta genoemd.

142
00:08:57,150 --> 00:09:01,290
Toen ze de Septuaginta maakten,
brachten ze enkele veranderingen aan in

143
00:09:01,290 --> 00:09:03,150
het Oude Testament.

144
00:09:03,150 --> 00:09:06,570
Allereerst namen ze enkele boeken
op die eigenlijk niet bij het

145
00:09:06,570 --> 00:09:08,490
Oude Testament horen.

146
00:09:08,490 --> 00:09:13,290
Naast de boeken van het Oude Testament
namen ze in de Septuaginta heel wat

147
00:09:13,290 --> 00:09:14,970
apocriefe boeken op.

148
00:09:14,970 --> 00:09:19,830
Het woord ‘apocrief’ betekent om
de een of andere reden ‘verborgen’,

149
00:09:19,830 --> 00:09:23,910
maar wij gebruiken het woord in
de betekenis van niet officieel,

150
00:09:23,910 --> 00:09:26,430
niet canoniek, niet erkend.

151
00:09:26,430 --> 00:09:30,810
Je weet misschien dat de rooms-katholieke
Bijbel meer boeken in het Oude Testament

152
00:09:30,810 --> 00:09:32,970
heeft dan protestantse Bijbels.

153
00:09:32,970 --> 00:09:37,830
Dat komt doordat de katholieke
Bijbel deze apocriefe boeken bevat.

154
00:09:37,830 --> 00:09:39,570
Waarom nemen ze die op?

155
00:09:39,570 --> 00:09:44,310
Een reden die ze daarvoor zelf geven,
is dat die in de Septuaginta staan.

156
00:09:44,310 --> 00:09:47,430
Toen de Joden het Oude Testament
in het Grieks vertaalden,

157
00:09:47,430 --> 00:09:49,830
vertaalden ze ook de apocriefe boeken.

158
00:09:49,830 --> 00:09:54,270
Maar dat betekent niet dat de Joden al
deze boeken als Schrift beschouwden.

159
00:09:54,270 --> 00:09:58,830
Ze begonnen eenvoudigweg een gewijde
bibliotheek in het Grieks te vertalen.

160
00:09:58,830 --> 00:10:02,970
Die omvatte eerst hun Schriften, en
vervolgens gingen ze verder met andere

161
00:10:02,970 --> 00:10:07,290
stichtelijke teksten, waaronder wat
wij nu de apocriefe boeken noemen.

162
00:10:07,290 --> 00:10:11,310
De Rooms-Katholieke Kerk, en
trouwens ook de vroege gemeente,

163
00:10:11,310 --> 00:10:14,610
leek deze apocriefe boeken
als Schrift te aanvaarden,

164
00:10:14,610 --> 00:10:17,610
omdat de Septuaginta de
Bijbel was die ze gebruikten.

165
00:10:17,610 --> 00:10:20,970
Het was eigenlijk Maarten
Luther die ervoor pleitte deze

166
00:10:20,970 --> 00:10:23,910
apocriefe boeken uit
onze Bijbel weg te laten.

167
00:10:23,910 --> 00:10:27,690
Hij baseerde zich op het feit dat de
Hebreeën de apocriefe boeken opmerkelijk

168
00:10:27,690 --> 00:10:30,150
genoeg niet leken te erkennen.

169
00:10:30,150 --> 00:10:34,710
Josephus, een Hebreeuwse geschiedschrijver
die in dezelfde tijd als de apostelen

170
00:10:34,710 --> 00:10:39,630
leefde, vertelde welke Hebreeuwse
boeken als canon werden aanvaard.

171
00:10:39,630 --> 00:10:42,270
En dat zijn dezelfde boeken als onze

172
00:10:42,270 --> 00:10:44,610
negenendertig boeken
van het Oude Testament.

173
00:10:44,610 --> 00:10:49,170
Ook een andere Jood, een tijdgenoot
van Paulus die in Alexandrië woonde,

174
00:10:49,170 --> 00:10:53,310
een man die Philo heette, wees
dezelfde boeken die wij in onze

175
00:10:53,310 --> 00:10:56,790
protestantse Bijbels hebben
aan als het Oude Testament.

176
00:10:56,790 --> 00:11:00,090
Het lijkt er dus op dat de
Joden zowel in Alexandrië,

177
00:11:00,090 --> 00:11:03,930
waar de Septuaginta trouwens
werd vertaald, als in Palestina,

178
00:11:03,930 --> 00:11:08,670
waar Josephus was, hetzelfde Oude
Testament aanvaardden dat wij in onze

179
00:11:08,670 --> 00:11:10,530
protestantse Bijbels hebben.

180
00:11:10,530 --> 00:11:13,890
Ze aanvaardden niet meer of
minder boeken dan wij hebben.

181
00:11:13,890 --> 00:11:16,950
Maar de Septuaginta bevatte meer boeken.

182
00:11:16,950 --> 00:11:21,750
Opmerkelijk genoeg bevatte die zelfs meer
boeken dan de katholieke Bijbel heeft.

183
00:11:21,750 --> 00:11:25,230
De katholieke Bijbel aanvaardt
sommige, maar niet alle

184
00:11:25,230 --> 00:11:28,590
apocriefe boeken die in
de Septuaginta staan.

185
00:11:28,590 --> 00:11:31,350
Daar hoeven we ons dus niet
al te druk om te maken.

186
00:11:31,350 --> 00:11:35,430
Maar dat is één ding waarin je ziet
dat de Septuaginta verschilt van

187
00:11:35,430 --> 00:11:37,410
de Hebreeuwse Bijbel.

188
00:11:37,410 --> 00:11:40,710
Er staan meer boeken in de
Septuaginta, en ook meer

189
00:11:40,710 --> 00:11:42,690
dan er in ons Oude Testament staan.

190
00:11:42,690 --> 00:11:48,090
Maar iets anders wat ze deden, was sommige
van de grotere boeken in tweeën splitsen.

191
00:11:48,090 --> 00:11:51,090
Zoals ik al zei, was er een boek Samuel.

192
00:11:51,090 --> 00:11:54,510
Dat splitsten ze in 1 en 2 Samuel.

193
00:11:54,510 --> 00:11:57,570
Er was één boek van wat
wij Koningen noemen.

194
00:11:57,570 --> 00:12:00,990
Dat splitsten ze in 1 en 2 Koningen.

195
00:12:00,990 --> 00:12:02,670
Eigenlijk hadden ze het anders.

196
00:12:02,670 --> 00:12:06,990
Wat wij 1 Samuel noemen,
noemden zij 1 Koningen.

197
00:12:06,990 --> 00:12:09,330
Ze hadden vier boeken Koningen.

198
00:12:09,330 --> 00:12:16,170
1 en 2 Samuel en 1 en 2 Koningen
waren voor hen 1, 2, 3 en 4

199
00:12:16,170 --> 00:12:18,870
Koningen, of Koninkrijken.

200
00:12:18,870 --> 00:12:25,170
1 en 2 Koninkrijken waren wat
wij 1 en 2 Samuel zouden noemen.

201
00:12:25,170 --> 00:12:30,930
3 en 4 Koninkrijken waren wat
wij 1 en 2 Koningen noemen.

202
00:12:30,930 --> 00:12:32,790
Zo noemden ze die nu eenmaal.

203
00:12:32,790 --> 00:12:35,730
Het maakt niet veel uit,
maar dan weet je dat.

204
00:12:35,730 --> 00:12:38,730
Ook rangschikten ze de
boeken in de Septuaginta

205
00:12:38,730 --> 00:12:40,770
zoals we ze in onze Bijbel hebben.

206
00:12:40,770 --> 00:12:44,550
Dat wil zeggen, min of meer de
Thora en de historische boeken

207
00:12:44,550 --> 00:12:46,710
zoals ze nu in onze Bijbel staan,

208
00:12:46,710 --> 00:12:51,270
gevolgd door de wijsheidsboeken
en de poëtische boeken, Psalmen,

209
00:12:51,270 --> 00:12:54,630
Spreuken en de rest,
gevolgd door de profeten.

210
00:12:54,630 --> 00:12:58,050
Maar zo troffen ze het niet
aan in de Hebreeuwse Bijbel.

211
00:12:58,050 --> 00:13:02,310
In de Hebreeuwse Bijbel hadden ze
de Wet, dat zijn de vijf boeken.

212
00:13:02,310 --> 00:13:06,870
Daarna hadden ze wat ze de Vroege
Profeten en de Late Profeten noemden.

213
00:13:06,870 --> 00:13:11,790
Wat de Hebreeuwse Bijbel de Late Profeten
noemde, is wat wij de profeten noemen:

214
00:13:11,790 --> 00:13:15,210
Jesaja, Jeremia, Ezechiël.

215
00:13:15,210 --> 00:13:17,430
Daniël namen ze daar niet in op.

216
00:13:17,430 --> 00:13:20,790
Die hadden ze in een andere
categorie, de Geschriften.

217
00:13:20,790 --> 00:13:23,850
Ze noemden de twaalf de Kleine Profeten.

218
00:13:23,850 --> 00:13:27,330
Het is interessant dat er
twaalf Kleine Profeten waren,

219
00:13:27,330 --> 00:13:28,950
en ze noemden die de Twaalf.

220
00:13:28,950 --> 00:13:32,731
Wij hebben de twaalf apostelen,
en er waren twaalf aartsvaders —

221
00:13:32,731 --> 00:13:34,650
een veelbetekenend getal.

222
00:13:34,650 --> 00:13:36,030
Ze hadden de Wet.

223
00:13:36,030 --> 00:13:41,730
Ze hadden de Profeten, dat waren
Jesaja, Jeremia, Ezechiël en de Twaalf,

224
00:13:41,730 --> 00:13:43,350
de Kleine Profeten.

225
00:13:43,350 --> 00:13:47,130
En ze hadden wat ze in de Hebreeuwse
Bijbel de Geschriften noemden.

226
00:13:47,130 --> 00:13:52,050
Boeken als Ruth en Esther en Kronieken,
die wij historische boeken noemen,

227
00:13:52,050 --> 00:13:54,990
stonden in de Hebreeuwse
Bijbel bij de Geschriften.

228
00:13:54,990 --> 00:13:58,650
Ze deelden die niet in
dezelfde categorie in als wij.

229
00:13:58,650 --> 00:14:03,390
Daniël, dat bij ons tussen de profeten
staat, hadden ze bij de Geschriften.

230
00:14:03,390 --> 00:14:07,290
Er waren bepaalde boeken die ze in
de Septuaginta anders indeelden,

231
00:14:07,290 --> 00:14:09,870
en die indeling volgen wij nu.

232
00:14:09,870 --> 00:14:13,350
Wij volgen de Septuaginta
in onze rangschikking.

233
00:14:13,350 --> 00:14:17,430
Maar in de Hebreeuwse Bijbel waren
de boeken die we hier bestuderen,

234
00:14:17,430 --> 00:14:21,570
de zogenoemde historische boeken,
grotendeels wat de Joden de

235
00:14:21,570 --> 00:14:23,370
Vroege Profeten noemden.

236
00:14:23,370 --> 00:14:29,130
En wat wij de Profeten noemen, noemden zij
voor het grootste deel de Late Profeten.

237
00:14:29,130 --> 00:14:32,730
Is het belangrijk om dat te
weten? Niet noodzakelijk.

238
00:14:32,730 --> 00:14:36,870
Je zou je hele leven kunnen leven
en een goede christen kunnen zijn

239
00:14:36,870 --> 00:14:38,730
zonder daar iets van te weten.

240
00:14:38,730 --> 00:14:42,510
Maar dit is bedoeld om je
vertrouwd te maken met die termen,

241
00:14:42,510 --> 00:14:45,030
voor het geval ik ze zomaar gebruik, of

242
00:14:45,030 --> 00:14:48,150
voor als je ergens anders
mensen met kennis van zaken

243
00:14:48,150 --> 00:14:50,670
over het Oude Testament hoort praten.

244
00:14:50,670 --> 00:14:55,830
De boeken die wij historische boeken
noemen, zijn Jozua tot en met Esther.

245
00:14:55,830 --> 00:15:01,170
Zoals ik al zei, negen van vóór de
ballingschap, drie van na de ballingschap.

246
00:15:01,170 --> 00:15:04,110
Het is interessant als je
naar de Kleine Profeten kijkt:

247
00:15:04,110 --> 00:15:06,870
ik heb zojuist twaalf boeken genoemd.

248
00:15:06,870 --> 00:15:09,570
Er zijn twaalf Kleine Profeten.

249
00:15:09,570 --> 00:15:12,810
Negen daarvan zijn van
vóór de ballingschap,

250
00:15:12,810 --> 00:15:16,170
en drie daarvan zijn
van na de ballingschap.

251
00:15:16,170 --> 00:15:18,990
Ze zijn dus op een
vergelijkbare manier verdeeld,

252
00:15:18,990 --> 00:15:23,070
maar er is beslist geen
precieze een-op-eenovereenkomst.

253
00:15:23,070 --> 00:15:26,970
Ik heb je verteld hoe de geschiedenis
van Israël die in deze boeken wordt

254
00:15:26,970 --> 00:15:29,070
behandeld, is ingedeeld.

255
00:15:29,070 --> 00:15:32,730
Dat staat bij het Romeinse
cijfer twee in je aantekeningen.

256
00:15:32,730 --> 00:15:37,170
De eerste periode van de historische
boeken is de tijd van de verovering van

257
00:15:37,170 --> 00:15:42,270
Palestina en zijn bestaan als wat
een amfictyonie wordt genoemd.

258
00:15:42,270 --> 00:15:45,150
Ik wed dat je dat woord
nog nooit hebt gehoord,

259
00:15:45,150 --> 00:15:48,930
en misschien hoor je het hierna
ook nooit meer, behalve hier.

260
00:15:48,930 --> 00:15:52,590
Ik ga het nog eens zeggen: amfictyonie.

261
00:15:52,590 --> 00:15:54,750
Nu heb je het twee keer gehoord.

262
00:15:54,750 --> 00:15:57,150
Wat is een amfictyonie?

263
00:15:57,150 --> 00:16:00,390
Het is eigenlijk een term die
later gebruikt ging worden voor een

264
00:16:00,390 --> 00:16:05,790
Grieks verbond van stammen die een los
verbond vormden in plaats van een natie.

265
00:16:05,790 --> 00:16:10,230
Misschien een beetje zoals het bij ons
zou zijn als de staten van onze unie niet

266
00:16:10,230 --> 00:16:13,830
allemaal door de federale overheid
met elkaar verbonden waren.

267
00:16:13,830 --> 00:16:18,750
Als we de vijftig staten of achtenveertig
staten in Noord-Amerika hadden,

268
00:16:18,750 --> 00:16:22,350
en die niet door de federale
overheid werden getiranniseerd,

269
00:16:22,350 --> 00:16:27,150
dan zouden we een groep staten hebben
die cultureel enigszins op elkaar lijken.

270
00:16:27,150 --> 00:16:30,870
Ze zouden waarschijnlijk tot op
zekere hoogte met elkaar samenwerken,

271
00:16:30,870 --> 00:16:33,990
en er zouden veel families
zijn die verspreid over die

272
00:16:33,990 --> 00:16:35,670
staten woonden, enzovoort.

273
00:16:35,670 --> 00:16:38,790
Er zou een gevoel van
broederschap tussen hen bestaan.

274
00:16:38,790 --> 00:16:41,610
Maar ze zouden geen
politieke eenheid vormen.

275
00:16:41,610 --> 00:16:44,130
En dat is wat Israël aanvankelijk was.

276
00:16:44,130 --> 00:16:48,390
Toen Jozua de kinderen van Israël het
land binnenbracht en het verdeelde,

277
00:16:48,390 --> 00:16:53,370
waren ze een amfictyonie, een soort
los verbond van twaalf stammen.

278
00:16:53,370 --> 00:16:55,590
Ze hadden geen centrale regering.

279
00:16:55,590 --> 00:16:57,810
Ze hadden geen nationaal leger.

280
00:16:57,810 --> 00:16:59,610
Ze hadden geen koning.

281
00:16:59,610 --> 00:17:02,190
Van niemand werd verwacht dat
hij aan iemand anders onder

282
00:17:02,190 --> 00:17:04,290
hen verantwoording aflegde.

283
00:17:04,290 --> 00:17:06,390
Drie keer staat er in Richteren:

284
00:17:06,390 --> 00:17:12,090
In die dagen was er geen koning in Israël:
eenieder deed wat juist was in zijn ogen.

285
00:17:12,090 --> 00:17:17,610
En zo was Israël gedurende de eerste
355 jaar, zoals ik het bereken.

286
00:17:17,610 --> 00:17:22,050
Er waren ongeveer vijfentwintig jaar van
verovering die in Jozua worden behandeld,

287
00:17:22,050 --> 00:17:27,330
en het boek Richteren beslaat ongeveer
330 jaar, zoals ik het heb berekend.

288
00:17:27,330 --> 00:17:32,790
Dus ongeveer 355 jaar, de
tijd van Israëls amfictyonie,

289
00:17:32,790 --> 00:17:35,430
behandeld in Jozua en Richteren.

290
00:17:35,430 --> 00:17:37,770
En Ruth hoort ook bij die periode.

291
00:17:37,770 --> 00:17:40,410
De openingswoorden van
het boek Ruth luiden:

292
00:17:40,410 --> 00:17:43,651
In de dagen dat de richters
leiding gaven aan het volk ,

293
00:17:43,651 --> 00:17:46,590
gebeurde het dat er
hongersnood was in het land.

294
00:17:46,590 --> 00:17:49,470
Daarom ging een man uit
Bethlehem in Juda op weg

295
00:17:49,470 --> 00:17:53,250
om als vreemdeling in de vlakten
van Moab te verblijven, hij,

296
00:17:53,250 --> 00:17:55,710
zijn vrouw en zijn twee zonen.

297
00:17:55,710 --> 00:17:58,710
Dus je weet dat het bij de
periode van de richteren hoort.

298
00:17:58,710 --> 00:18:01,350
Maar dan heb je Samuel en Koningen.

299
00:18:01,350 --> 00:18:07,290
Aan het begin van Samuel, in 1 Samuel,
heb je nog steeds de amfictionie.

300
00:18:07,290 --> 00:18:09,090
Je hebt nog steeds een richter.

301
00:18:09,090 --> 00:18:12,090
De priester daar is de richter, Eli.

302
00:18:12,090 --> 00:18:14,970
Samuel neemt die positie min of meer over.

303
00:18:14,970 --> 00:18:18,090
Hij wordt een soort priester en richter.

304
00:18:18,090 --> 00:18:23,430
Hoewel hij geen Leviet was, trad hij op
de een of andere manier zowel als priester

305
00:18:23,430 --> 00:18:25,110
als als richter op.

306
00:18:25,110 --> 00:18:28,770
Maar Samuel wordt beschouwd
als de laatste van de richters.

307
00:18:28,770 --> 00:18:32,970
Hij wordt ook de koningsmaker
genoemd, omdat het in zijn tijd was,

308
00:18:32,970 --> 00:18:37,530
in 1 Samuel hoofdstuk 8,
dat het volk Israël zei:

309
00:18:37,530 --> 00:18:40,410
We zijn dit losse verbond van stammen zat.

310
00:18:40,410 --> 00:18:42,750
We willen een centrale regering.

311
00:18:42,750 --> 00:18:48,210
We willen een koning die over ons allemaal
regeert en ons tot een sterk volk maakt,

312
00:18:48,210 --> 00:18:50,190
zoals de andere volken.

313
00:18:50,190 --> 00:18:53,910
Samuel was daar niet blij
mee, en God trouwens ook niet.

314
00:18:53,910 --> 00:18:57,030
Maar God besloot hun
verzoek in te willigen.

315
00:18:57,030 --> 00:18:59,610
Dus werd er een koning aangesteld, Saul,

316
00:18:59,610 --> 00:19:02,790
en daarmee begon de
periode van de monarchie.

317
00:19:02,790 --> 00:19:04,830
Saul regeerde 40 jaar.

318
00:19:04,830 --> 00:19:09,510
Hij stierf, en zijn opvolger
David regeerde 40 jaar.

319
00:19:09,510 --> 00:19:14,070
Interessant genoeg regeerde Davids
opvolger Salomo ook 40 jaar.

320
00:19:14,070 --> 00:19:16,890
Het klinkt bijna te
keurig om waar te zijn.

321
00:19:16,890 --> 00:19:20,790
Maar het interessante is dat je,
wanneer je het boek Richteren leest,

322
00:19:20,790 --> 00:19:26,730
merkt dat alle richters 40 jaar regeerden,
op een paar na die 80 jaar regeerden.

323
00:19:26,730 --> 00:19:30,990
Je begint je bijna af te vragen:
is dit een kunstmatige manier om

324
00:19:30,990 --> 00:19:34,710
over een mensenleven te
spreken, of is dit letterlijk?

325
00:19:34,710 --> 00:19:39,510
Beperkte God de regering van een koning
of een richter door Zijn voorzienigheid

326
00:19:39,510 --> 00:19:41,190
letterlijk tot 40 jaar?

327
00:19:41,190 --> 00:19:44,310
Het lijkt erop dat het in geen
van die gevallen een jaar meer

328
00:19:44,310 --> 00:19:46,110
of een jaar minder was.

329
00:19:46,110 --> 00:19:49,110
Maar na Salomo's regering van 40 jaar

330
00:19:49,110 --> 00:19:53,370
regeerden zijn zonen en opvolgers
niet zulke ronde aantallen jaren.

331
00:19:53,370 --> 00:19:56,370
Geen van hen regeerde 40 jaar, geloof ik.

332
00:19:56,370 --> 00:19:58,890
Dus je hebt de periode van de monarchie.

333
00:19:58,890 --> 00:20:02,250
Die begint in 1 Samuel
8 en loopt door Samuel

334
00:20:02,250 --> 00:20:05,310
en Koningen heen tot aan de
tijd van de ballingschap,

335
00:20:05,310 --> 00:20:07,410
de Babylonische onderwerping.

336
00:20:07,410 --> 00:20:11,970
Die hele periode van de
monarchie beslaat 510 jaar:

337
00:20:11,970 --> 00:20:17,490
ongeveer 120 jaar onder de eerste
drie koningen, elk 40 jaar, en daarna,

338
00:20:17,490 --> 00:20:23,130
onder hun opvolgers, nadat de monarchie
verdeeld was, nog eens 390 jaar.

339
00:20:23,130 --> 00:20:26,370
Dan heb je de 70 jaar
durende gevangenschap.

340
00:20:26,370 --> 00:20:30,690
Dan heb je de periode van het herstel,
en die wordt behandeld in Ezra,

341
00:20:30,690 --> 00:20:32,610
Nehemia en Esther.

342
00:20:32,610 --> 00:20:37,410
De periode die Ezra behandelt,
beslaat ongeveer 69 jaar,

343
00:20:37,410 --> 00:20:43,170
waarschijnlijk van ongeveer
536 tot 467 voor Christus.

344
00:20:43,170 --> 00:20:48,030
De periode van het verhaal van Nehemia
lijkt ongeveer 13 jaar te beslaan,

345
00:20:48,030 --> 00:20:52,950
van 455 tot 442 voor Christus.

346
00:20:52,950 --> 00:20:57,570
Het verhaal van Esther, die getrouwd
was met de Perzische vorst van die tijd,

347
00:20:57,570 --> 00:21:02,150
Ahasveros, zoals hij in de Bijbel
wordt genoemd — zijn naam is Xerxes —

348
00:21:02,150 --> 00:21:07,530
speelde zich af tussen
519 en 508 voor Christus,

349
00:21:07,530 --> 00:21:10,530
naar alle waarschijnlijkheid
ongeveer 11 jaar.

350
00:21:10,530 --> 00:21:14,310
Dat is dus het daadwerkelijke
tijdsbestek waar we het over hebben.

351
00:21:14,310 --> 00:21:20,610
Het vroegste deel van dit verhaal in
Jozua begint omstreeks 1451 voor Christus,

352
00:21:20,610 --> 00:21:23,070
wanneer Jozua de leiding overneemt.

353
00:21:23,070 --> 00:21:27,750
En het laatste deel eindigt
omstreeks 442 voor Christus,

354
00:21:27,750 --> 00:21:30,210
wat bijna precies 1.000 jaar is.

355
00:21:30,210 --> 00:21:34,530
Dat is de tijdsduur die we gaan
behandelen in de 12 boeken die we als de

356
00:21:34,530 --> 00:21:36,690
historische boeken gaan bestuderen.

357
00:21:36,690 --> 00:21:41,250
Wanneer je deze verhalen leest, maken de
schrijvers heel duidelijk dat zij niet de

358
00:21:41,250 --> 00:21:43,890
eersten zijn die over
hun onderwerp schrijven.

359
00:21:43,890 --> 00:21:47,490
Ze verwijzen vaak naar andere geschriften
die ze kennen en die ze misschien

360
00:21:47,490 --> 00:21:49,290
als bronnen gebruiken.

361
00:21:49,290 --> 00:21:52,950
Ze zeggen in elk geval dat je,
als je er meer over wilt lezen,

362
00:21:52,950 --> 00:21:54,930
dit boek kunt raadplegen.

363
00:21:54,930 --> 00:21:57,630
De boeken die ze noemen,
bestaan niet meer.

364
00:21:57,630 --> 00:22:01,830
Maar deze boeken zelf getuigen
ervan dat er veel geschreven

365
00:22:01,830 --> 00:22:05,970
materiaal over die periode bestond,
kennelijk van Joodse schrijvers,

366
00:22:05,970 --> 00:22:09,510
dat voor eerdere generaties
beschikbaar was en nu niet meer

367
00:22:09,510 --> 00:22:11,490
voor ons beschikbaar is.

368
00:22:11,490 --> 00:22:13,350
We hebben deze boeken niet meer.

369
00:22:13,350 --> 00:22:17,670
Het eerste dat wordt genoemd,
staat in Jozua 10:13,

370
00:22:17,670 --> 00:22:20,490
en dat is het Boek des Oprechten.

371
00:22:20,490 --> 00:22:24,030
Sommige mensen zeggen dat we het
Boek des Oprechten nu wel hebben,

372
00:22:24,030 --> 00:22:28,170
omdat je naar een boekwinkel kunt gaan
en het Boek des Oprechten kunt kopen,

373
00:22:28,170 --> 00:22:30,390
of het op internet kunt bekijken.

374
00:22:30,390 --> 00:22:33,690
Het probleem is dat we geen
reden hebben om te geloven

375
00:22:33,690 --> 00:22:37,830
dat het hetzelfde Boek des Oprechten
is waarnaar Jozua verwijst.

376
00:22:37,830 --> 00:22:42,030
Het verscheen, geloof ik, in de
negentiende eeuw als publicatie,

377
00:22:42,030 --> 00:22:45,390
en de echtheid ervan is
beslist twijfelachtig.

378
00:22:45,390 --> 00:22:49,350
Dus hoewel er in het boek Jozua
sprake is van een Boek des Oprechten,

379
00:22:49,350 --> 00:22:51,990
en er tegenwoordig een Boek
des Oprechten te koop is,

380
00:22:51,990 --> 00:22:54,390
is het waarschijnlijk niet hetzelfde boek.

381
00:22:54,390 --> 00:22:59,130
We vinden een vermelding van het Boek des
Oprechten in het boek Jozua, hoofdstuk 10,

382
00:22:59,130 --> 00:23:01,110
vers 13. Daar staat:

383
00:23:01,110 --> 00:23:04,530
En de zon stond stil
en de maan bleef staan,

384
00:23:04,530 --> 00:23:07,890
totdat het volk zich aan
zijn vijanden had gewroken.

385
00:23:07,890 --> 00:23:10,890
Is dit niet geschreven in
het Boek van de Oprechte?

386
00:23:10,890 --> 00:23:14,970
De zon stond stil in het midden van
de hemel en haastte zich niet om

387
00:23:14,970 --> 00:23:17,670
onder te gaan, ongeveer een volle dag.

388
00:23:17,670 --> 00:23:22,140
Dus de schrijver van Jozua zegt: het
klinkt misschien alsof ik dit verzin.

389
00:23:22,140 --> 00:23:24,690
De zon stond een dag stil.

390
00:23:24,690 --> 00:23:28,170
Je denkt misschien dat ik
dat verzin. Dat doe ik niet.

391
00:23:28,170 --> 00:23:30,630
Het staat ook in het Boek des Oprechten.

392
00:23:30,630 --> 00:23:33,030
We hebben daar een tweede getuigenis over.

393
00:23:33,030 --> 00:23:38,190
En er staat ook in uw wet geschreven dat
het getuigenis van twee mensen waar is.

394
00:23:38,190 --> 00:23:42,870
Dus hij beroept zich op een ander document
dat in zijn tijd kennelijk bekend was

395
00:23:42,870 --> 00:23:46,290
en dat die gebeurtenis ook
onafhankelijk had vastgelegd.

396
00:23:46,290 --> 00:23:49,110
Dat is een parallelle
informatiebron die wordt genoemd.

397
00:23:49,110 --> 00:23:53,190
Verderop worden nog andere boeken
genoemd, maar geen daarvan is ons vandaag

398
00:23:53,190 --> 00:23:54,570
de dag bekend.

399
00:23:54,570 --> 00:23:56,790
Ze zijn nu allemaal verdwenen.

400
00:23:56,790 --> 00:23:59,430
Maar ik heb je een lange lijst gegeven.

401
00:23:59,430 --> 00:24:02,310
In 1 Koningen 11 wordt een boek genoemd

402
00:24:02,310 --> 00:24:05,190
dat het Boek van de
handelingen van Salomo heet.

403
00:24:05,190 --> 00:24:09,030
De schrijver van Koningen
verwijst daarnaar in de trant van:

404
00:24:09,030 --> 00:24:14,070
over dit onderwerp staat meer in dat
boek, als je het wilt opzoeken. Zoiets.

405
00:24:14,070 --> 00:24:18,150
Maar wij hebben die boeken niet,
dus we kunnen het niet opzoeken.

406
00:24:18,150 --> 00:24:21,690
De Bijbelboeken die we hebben, zijn
dus de enige bronnen die we voor

407
00:24:21,690 --> 00:24:23,430
deze informatie hebben.

408
00:24:23,430 --> 00:24:27,150
Maar er wordt melding gemaakt van het
Boek van de handelingen van Salomo,

409
00:24:27,150 --> 00:24:30,270
het Boek van de kronieken
van de koningen van Israël,

410
00:24:30,270 --> 00:24:33,150
het Boek van de kronieken
van de koningen van Juda,

411
00:24:33,150 --> 00:24:38,250
het Boek van de koningen van Israël, het
Verslag van de kronieken van koning David,

412
00:24:38,250 --> 00:24:42,570
het Boek van Samuel de ziener,
het Boek van Nathan de profeet,

413
00:24:42,570 --> 00:24:44,970
het Boek van Gad de ziener.

414
00:24:44,970 --> 00:24:49,170
Verder worden genoemd: de
Profetie van Ahia de Siloniet,

415
00:24:49,170 --> 00:24:53,910
de Visioenen van Iddo de ziener,
het Boek van Semaja de profeet

416
00:24:53,910 --> 00:24:58,290
en van Iddo de ziener, de
Jaarboeken van de profeet Iddo.

417
00:24:58,290 --> 00:25:02,610
Ook worden genoemd: het Boek van
de koningen van Juda en Israël,

418
00:25:02,610 --> 00:25:08,250
het Boek van Jehu, de zoon van Hanani, de
Jaarboeken van het boek van de koningen,

419
00:25:08,250 --> 00:25:13,470
het Boek van de koningen van Israël
en Juda, de Woorden van Hozai —

420
00:25:13,470 --> 00:25:16,410
in de Septuaginta heet het
de Woorden van de zieners.

421
00:25:16,410 --> 00:25:20,910
Ten slotte worden genoemd: de
Klaagliederen, het Boek van de kronieken,

422
00:25:20,910 --> 00:25:23,370
het Boek met de verslagen
van de kronieken,

423
00:25:23,370 --> 00:25:27,270
en het Boek van de kronieken van
de koningen van Medië en Perzië.

424
00:25:27,270 --> 00:25:30,270
Ik heb je voor al die
boeken verwijzingen gegeven.

425
00:25:30,270 --> 00:25:32,190
Je hoeft die vast niet op te zoeken.

426
00:25:32,190 --> 00:25:36,630
Het zijn allemaal gewoon plaatsen waar
de schrijver van een Bijbelboek zegt:

427
00:25:36,630 --> 00:25:40,710
je kunt meer over dit onderwerp
vinden in dat en dat boek.

428
00:25:40,710 --> 00:25:44,550
Dat was toen kennelijk een
beschikbaar boek, maar nu niet meer.

429
00:25:44,550 --> 00:25:46,890
Het is interessant, want mensen zeggen:

430
00:25:46,890 --> 00:25:49,650
‘Hoe kwamen deze mensen
aan hun informatie?’

431
00:25:49,650 --> 00:25:53,070
Wij geloven natuurlijk dat de
Bijbelboeken geïnspireerd waren.

432
00:25:53,070 --> 00:25:57,810
Maar zeggen dat ze geïnspireerd waren,
betekent niet dat ze in trance raakten en

433
00:25:57,810 --> 00:26:00,150
dat er automatisch werd geschreven.

434
00:26:00,150 --> 00:26:04,050
De geïnspireerde schrijvers moesten
ook Hebreeuws leren spreken,

435
00:26:04,050 --> 00:26:05,610
net als ieder ander.

436
00:26:05,610 --> 00:26:10,530
Ze moesten schrijven, ze moesten
nadenken en ze moesten onderzoek doen.

437
00:26:10,530 --> 00:26:14,190
Ze moesten hun feiten
controleren, net als ieder ander.

438
00:26:14,190 --> 00:26:16,890
Wij geloven dat God hen
leidde bij het schrijven,

439
00:26:16,890 --> 00:26:21,990
maar niet op zo'n manier dat ze geen
andere bronnen raadpleegden, enzovoort.

440
00:26:21,990 --> 00:26:23,550
Dat kunnen we zien.

441
00:26:23,550 --> 00:26:26,130
Lukas is daar een goed voorbeeld van.

442
00:26:26,130 --> 00:26:31,410
Lukas begint zijn Evangelie door te zeggen
dat velen vóór hem hadden geprobeerd

443
00:26:31,410 --> 00:26:35,970
hetzelfde materiaal uiteen te
zetten dat hij opschrijft. Hij zei:

444
00:26:35,970 --> 00:26:39,510
heeft het ook mij goedgedacht,
na alles van voren af aan

445
00:26:39,510 --> 00:26:42,690
nauwkeurig onderzocht te
hebben, het geordend voor u te

446
00:26:42,690 --> 00:26:45,930
beschrijven, hooggeachte Theofilus,

447
00:26:45,930 --> 00:26:49,770
Hij zegt duidelijk dat hij ander
geschreven materiaal heeft gezien.

448
00:26:49,770 --> 00:26:51,630
Hij heeft zijn onderzoek gedaan.

449
00:26:51,630 --> 00:26:54,870
Hij heeft met de ooggetuigen
gesproken, zei hij.

450
00:26:54,870 --> 00:26:56,610
Ook al is een boek een Bijbelboek,

451
00:26:56,610 --> 00:27:00,210
dat betekent niet dat de schrijvers
geen informatiebronnen hadden,

452
00:27:00,210 --> 00:27:03,030
vooral voor historische informatie.

453
00:27:03,030 --> 00:27:07,170
Ze kregen niet zomaar in een visioen of
iets dergelijks te zien wat er in het

454
00:27:07,170 --> 00:27:08,910
verleden was gebeurd.

455
00:27:08,910 --> 00:27:12,810
Zelfs het boek Genesis, dat volgens
ons door Mozes is geschreven,

456
00:27:12,810 --> 00:27:17,010
of in elk geval deel uitmaakt van
de verzameling boeken van Mozes,

457
00:27:17,010 --> 00:27:21,150
vertelt geschiedenis van
vóór de geboorte van Mozes.

458
00:27:21,150 --> 00:27:25,830
Honderden jaren vóór de geboorte
van Mozes, duizenden zelfs.

459
00:27:25,830 --> 00:27:28,950
Toch zijn er in het boek
Genesis aanwijzingen dat

460
00:27:28,950 --> 00:27:32,790
Mozes verslagen samenvoegde
die eerdere familieleden,

461
00:27:32,790 --> 00:27:37,410
zoals Abraham en Jakob en anderen
die in het verslag voorkomen,

462
00:27:37,410 --> 00:27:39,270
daadwerkelijk hadden bewaard.

463
00:27:39,270 --> 00:27:42,150
Hun eigen familieverhalen, op schrift.

464
00:27:42,150 --> 00:27:47,670
Die werden doorgegeven, en Mozes voegde
ze dus samen tot het boek Genesis.

465
00:27:47,670 --> 00:27:52,170
Maar kennelijk waren zelfs die verslagen
op basis van bronnen geschreven,

466
00:27:52,170 --> 00:27:55,470
want je vindt in Genesis
elf keer verwijzingen naar:

467
00:27:55,470 --> 00:28:00,930
‘de stamboom van die en die’ of ‘het boek
van de afstammelingen van die en die’.

468
00:28:00,930 --> 00:28:02,190
Bijvoorbeeld:

469
00:28:02,190 --> 00:28:05,130
Dit is het boek van de
afstammelingen van Adam.

470
00:28:05,130 --> 00:28:10,050
Op de dag dat God Adam schiep, maakte
Hij hem naar de gelijkenis van God.

471
00:28:10,050 --> 00:28:14,070
Elke keer dat dit voorkomt, vatten
geleerden dat gewoonlijk op als een

472
00:28:14,070 --> 00:28:17,370
verwijzing naar een geschreven
document dat door de genoemde

473
00:28:17,370 --> 00:28:19,590
persoon was doorgegeven.

474
00:28:19,590 --> 00:28:23,850
Noach en zijn zonen enzovoort schreven
kennelijk hun eigen verhalen op.

475
00:28:23,850 --> 00:28:28,830
Die werden doorgegeven, en Mozes voegde
ze in zijn tijd allemaal samen tot wat wij

476
00:28:28,830 --> 00:28:31,650
hebben: het boek Genesis.

477
00:28:31,650 --> 00:28:35,370
We moeten dus niet denken dat,
omdat een boek geïnspireerd is,

478
00:28:35,370 --> 00:28:38,910
dit betekent dat er bij het
samenstellen van deze boeken geen

479
00:28:38,910 --> 00:28:42,690
literair werk of zorgvuldige
geschiedschrijving kwam kijken.

480
00:28:42,690 --> 00:28:46,470
Deze mensen waren verantwoordelijke
schrijvers en geschiedschrijvers,

481
00:28:46,470 --> 00:28:48,510
dus gebruikten ze bronnen.

482
00:28:48,510 --> 00:28:52,110
Het is duidelijk dat veel dingen in
het Oude Testament tegenwoordig door

483
00:28:52,110 --> 00:28:57,210
ongelovigen in het algemeen als
historisch onbetrouwbaar worden beschouwd.

484
00:28:57,210 --> 00:28:59,850
Zelfs door wat wij
vrijzinnige geleerden noemen,

485
00:28:59,850 --> 00:29:02,550
wat een andere naam is voor ongelovigen.

486
00:29:02,550 --> 00:29:05,070
Nou, ik zal niet zeggen
dat ze niet in God geloven,

487
00:29:05,070 --> 00:29:10,350
maar ze geloven niet noodzakelijkerwijs in
het bovennatuurlijke. Dat is het probleem.

488
00:29:10,350 --> 00:29:14,850
Er zijn mensen die geen christen zijn,
die misschien niet eens in God geloven,

489
00:29:14,850 --> 00:29:18,990
en hun probleem zit niet eens in
de bovennatuurlijke elementen erin.

490
00:29:18,990 --> 00:29:21,750
Ze denken gewoon dat het oude fabels zijn.

491
00:29:21,750 --> 00:29:26,430
Ze denken gewoon niet dat er ook maar iets
betrouwbaars in het Oude Testament staat.

492
00:29:26,430 --> 00:29:30,270
Vrijzinnige geleerden geloven vaak ook
dat de verhalen in het Oude Testament

493
00:29:30,270 --> 00:29:32,010
niet betrouwbaar zijn.

494
00:29:32,010 --> 00:29:35,550
Maar hoe dan ook, mensen die zeggen
dat ze niet betrouwbaar zijn,

495
00:29:35,550 --> 00:29:38,430
gaan meestal in wezen
uit van vooroordelen.

496
00:29:38,430 --> 00:29:42,630
Niet van iets waarmee ze kunnen
bewijzen dat die verhalen onjuist zijn.

497
00:29:42,630 --> 00:29:45,390
Archeologisch gezien
hebben alle archeologische

498
00:29:45,390 --> 00:29:47,370
vondsten die aan het licht zijn gekomen,

499
00:29:47,370 --> 00:29:50,310
over het algemeen bevestigd
wat de Bijbel heeft gezegd.

500
00:29:50,310 --> 00:29:54,390
De Bijbelse verhalen kunnen maar zelden
woord voor woord door de archeologie

501
00:29:54,390 --> 00:29:58,770
worden bevestigd, om de eenvoudige
reden dat ze verhalen vertellen over

502
00:29:58,770 --> 00:30:00,630
mensen en gebeurtenissen.

503
00:30:00,630 --> 00:30:04,470
Er zijn bijvoorbeeld geen monumenten
waarop de belofte staat die God

504
00:30:04,470 --> 00:30:06,090
aan Abraham deed.

505
00:30:06,090 --> 00:30:09,090
Je kunt die niet ergens
in steen gegrift vinden,

506
00:30:09,090 --> 00:30:11,430
want die is nooit in steen gegrift.

507
00:30:11,430 --> 00:30:16,410
Maar archeologen vinden wel allerlei
monumenten en geschriften die de grote

508
00:30:16,410 --> 00:30:19,710
lijnen van de oudtestamentische
geschiedenis bevestigen.

509
00:30:19,710 --> 00:30:22,590
En je zou volgens mij
waarschijnlijk kunnen concluderen

510
00:30:22,590 --> 00:30:27,510
dat als ze genoeg konden vinden, ze alles
uit de geschiedenis wat in de Bijbel staat

511
00:30:27,510 --> 00:30:29,190
zouden kunnen bevestigen.

512
00:30:29,190 --> 00:30:33,390
Want de Bijbelse verslagen
zijn, geloof ik, betrouwbaar.

513
00:30:33,390 --> 00:30:38,850
Eén manier waarop we dat kunnen zien, is
dat ze niet op oude heldenlegenden lijken.

514
00:30:38,850 --> 00:30:43,470
Elke held in de oudtestamentische
geschiedenis heeft voeten van leem,

515
00:30:43,470 --> 00:30:48,570
net zoals dat beeld dat Nebukadnezar
zag voeten van ijzer en leem had.

516
00:30:48,570 --> 00:30:51,930
De helden in de Bijbel
hebben voeten van leem.

517
00:30:51,930 --> 00:30:54,570
Hun gebreken worden allemaal blootgelegd.

518
00:30:54,570 --> 00:30:58,710
Dat is iets merkwaardigs,
want dit zijn echt hun helden.

519
00:30:58,710 --> 00:31:00,750
David is een held.

520
00:31:00,750 --> 00:31:02,910
Salomo is een held.

521
00:31:02,910 --> 00:31:05,070
Hizkia is een held.

522
00:31:05,070 --> 00:31:10,050
Josia is een held voor de
godvrezende Joden die dit optekenen.

523
00:31:10,050 --> 00:31:14,550
Maar over ieder van deze mannen wordt
een grote tekortkoming opgetekend,

524
00:31:14,550 --> 00:31:17,370
minstens één, die tegen hem spreekt.

525
00:31:17,370 --> 00:31:21,510
Dit is bijvoorbeeld niet het soort
dingen dat heidense geschiedschrijvers

526
00:31:21,510 --> 00:31:24,330
gewoonlijk over hun heersers optekenden.

527
00:31:24,330 --> 00:31:27,090
Sterker nog, vaak konden ze dat niet eens.

528
00:31:27,090 --> 00:31:30,630
Het zou hun het leven kosten
als ze die dingen optekenden.

529
00:31:30,630 --> 00:31:35,010
Soms zeggen mensen: ‘Maar hoe komt het dan
dat we geen Egyptische verslagen hebben

530
00:31:35,010 --> 00:31:37,290
over de uittocht van de Hebreeën?’

531
00:31:37,290 --> 00:31:39,150
Daar is een goede reden voor.

532
00:31:39,150 --> 00:31:41,550
Dat was beschamend voor de farao.

533
00:31:41,550 --> 00:31:44,310
De geschiedschrijvers aan het
hof gaan het niet hebben over

534
00:31:44,310 --> 00:31:49,350
die keer dat de farao werd vernederd
door een stel slaven en door hun God.

535
00:31:49,350 --> 00:31:53,550
Heidense geschiedschrijvers tekenen
over het algemeen de beschamende,

536
00:31:53,550 --> 00:31:57,990
vernederende of schandelijke dingen
van hun helden en hun leiders niet op.

537
00:31:57,990 --> 00:32:01,470
Maar het lijkt wel alsof in
de historische boeken van

538
00:32:01,470 --> 00:32:05,670
elke goede man het verhaal wordt
verteld, en je bent er nog niet mee klaar

539
00:32:05,670 --> 00:32:08,550
of je vindt er iets wat
er aan hem mankeert.

540
00:32:08,550 --> 00:32:10,650
Je ziet niet veel verfraaiing.

541
00:32:10,650 --> 00:32:15,090
Je ziet het verteld zoals iemand dat doet
die je gewoon de waarheid over de dingen

542
00:32:15,090 --> 00:32:18,390
moet vertellen, ook al zou
hij dat liever niet doen.

543
00:32:18,390 --> 00:32:23,430
Iedereen zou de gebreken van zijn held
graag verbergen, maar zij doen dat niet.

544
00:32:23,430 --> 00:32:27,390
De Bijbel is waar, en daarom
verbergt hij die dingen niet.

545
00:32:27,390 --> 00:32:32,910
Bisschop Alexander schreef: ‘De Bijbel
idealiseert mensen of gebeurtenissen niet,

546
00:32:32,910 --> 00:32:38,730
maar beoordeelt alles streng en
onpartijdig, ook grote nationale helden.

547
00:32:38,730 --> 00:32:43,650
Zo helpt hij de lezer om van zowel
goede als slechte voorbeelden te leren.

548
00:32:43,650 --> 00:32:47,370
Hij vertelt ons wat we moeten
doen en wat we moeten vermijden.’

549
00:32:47,370 --> 00:32:52,410
Dat wil zeggen, er zijn goede voorbeelden
die ons aansporen om het juiste te doen,

550
00:32:52,410 --> 00:32:55,770
maar hij laat ons ook dingen
zien die we moeten vermijden.

551
00:32:55,770 --> 00:32:57,570
David is daar een voorbeeld van.

552
00:32:57,570 --> 00:33:01,650
Zeker een van de grootste helden uit
de oudtestamentische geschiedenis,

553
00:33:01,650 --> 00:33:06,450
en toch zijn er enkele ernstige problemen
in zijn leven die vermeden moeten worden.

554
00:33:06,450 --> 00:33:10,050
Dezelfde schrijver zei:
‘De historische boeken

555
00:33:10,050 --> 00:33:13,770
geven uitstekende voorbeelden
van Gods voorzienigheid.

556
00:33:13,770 --> 00:33:19,110
Ze laten zien hoe Hij de rechtvaardigen
om hun deugdzaamheid verhoogt en beloont,

557
00:33:19,110 --> 00:33:22,470
barmhartigheid bewijst aan
zondaars die zich bekeren,

558
00:33:22,470 --> 00:33:28,290
en tegelijkertijd hardnekkige zondaars
straft als hun rechtvaardige Rechter.

559
00:33:28,290 --> 00:33:32,550
In de Bijbelse beschrijving van
individuele levens en gebeurtenissen

560
00:33:32,550 --> 00:33:36,330
kan de lezer de eigenschappen
zien van de grote God,

561
00:33:36,330 --> 00:33:41,610
Wiens barmhartigheid eindeloos is,
Wiens wijsheid ondoorgrondelijk is,

562
00:33:41,610 --> 00:33:46,350
Wiens macht oneindig is en aan
Wiens rechtvaardige oordeel niet

563
00:33:46,350 --> 00:33:47,970
te ontkomen valt.

564
00:33:47,970 --> 00:33:52,710
Geen enkel wereldlijk geschiedenisboek kan
zo'n geestelijke kijk op gebeurtenissen

565
00:33:52,710 --> 00:33:55,230
overbrengen.’ En dat is waar.

566
00:33:55,230 --> 00:33:58,530
Ik heb apocriefe boeken van
het Oude Testament genoemd

567
00:33:58,530 --> 00:34:00,870
die wij niet in onze Bijbel hebben.

568
00:34:00,870 --> 00:34:03,570
Sommige daarvan zijn historisch van aard.

569
00:34:03,570 --> 00:34:06,450
Bijvoorbeeld het boek 1 Makkabeeën.

570
00:34:06,450 --> 00:34:08,970
1 Makkabeeën is een historisch boek.

571
00:34:08,970 --> 00:34:13,770
Het staat in de katholieke Bijbel,
en zij geloven dat het Schrift is.

572
00:34:13,770 --> 00:34:17,310
Protestanten geloven gewoonlijk
niet dat Makkabeeën Schrift is,

573
00:34:17,310 --> 00:34:20,970
maar de meeste protestantse geleerden
zijn het erover eens dat het

574
00:34:20,970 --> 00:34:22,830
goede geschiedschrijving is.

575
00:34:22,830 --> 00:34:26,130
Het vertelt over een periode
uit de geschiedenis die de

576
00:34:26,130 --> 00:34:27,930
Schrift niet behandelt.

577
00:34:27,930 --> 00:34:32,070
In de tweede eeuw voor Christus
kwamen de Joden in opstand tegen hun

578
00:34:32,070 --> 00:34:34,350
Syrische tiran en overheerser.

579
00:34:34,350 --> 00:34:37,170
Ze voerden drie jaar
lang een guerrillaoorlog,

580
00:34:37,170 --> 00:34:39,630
totdat ze de Syriërs hadden verdreven.

581
00:34:39,630 --> 00:34:42,810
De Syriërs hadden de tempel
ontwijd, dus de Joden

582
00:34:42,810 --> 00:34:44,610
gebruikten die drie jaar lang niet.

583
00:34:44,610 --> 00:34:49,170
Maar aan het einde van deze opstand,
die de Makkabese opstand werd genoemd,

584
00:34:49,170 --> 00:34:54,570
verdreven de Joodse Makkabeeën de Syriërs
en wijdden ze de tempel opnieuw in.

585
00:34:54,570 --> 00:34:58,470
Vandaag de dag vieren de
Joden dat nog steeds elk jaar.

586
00:34:58,470 --> 00:35:00,450
Het heet Chanoeka.

587
00:35:00,450 --> 00:35:03,870
In Bijbelse tijden noemden ze het
het feest van de tempelwijding,

588
00:35:03,870 --> 00:35:08,790
omdat de Makkabeeën de Syriërs verdreven
en de tempel opnieuw inwijdden.

589
00:35:08,790 --> 00:35:12,510
Die was ontwijd en was drie jaar
lang niet in gebruik geweest.

590
00:35:12,510 --> 00:35:15,330
De Makkabese periode was dus belangrijk.

591
00:35:15,330 --> 00:35:19,770
In Johannes hoofdstuk 10 staat zelfs
in een van de verhalen over Jezus

592
00:35:19,770 --> 00:35:23,670
dat het het feest van de
tempelwijding was, of Chanoeka.

593
00:35:23,670 --> 00:35:27,150
We hebben in onze canonieke
boeken, in onze Bijbelboeken,

594
00:35:27,150 --> 00:35:31,350
geen enkele vermelding van die
opstand, omdat die later plaatsvond,

595
00:35:31,350 --> 00:35:34,470
nadat de oudtestamentische
boeken eigenlijk ophouden.

596
00:35:34,470 --> 00:35:38,190
De geschiedenis ervan wordt
verteld in het boek 1 Makkabeeën.

597
00:35:38,190 --> 00:35:40,950
Ik ken geen enkele
geschiedkundige die betwijfelt

598
00:35:40,950 --> 00:35:44,250
dat het ongeveer zo is
gebeurd als het is opgetekend.

599
00:35:44,250 --> 00:35:48,930
In wezen wordt 1 Makkabeeën als een
betrouwbaar historisch boek beschouwd.

600
00:35:48,930 --> 00:35:51,330
Maar waarom staat het niet in onze Bijbel?

601
00:35:51,330 --> 00:35:53,370
We kijken naar 1 Koningen.

602
00:35:53,370 --> 00:35:55,230
Dat is een historisch boek.

603
00:35:55,230 --> 00:35:57,450
We beschouwen het als betrouwbaar.

604
00:35:57,450 --> 00:36:00,810
Het is een heilig boek over
Gods handelen met Israël.

605
00:36:00,810 --> 00:36:04,770
Waarom nemen we Makkabeeën niet op,
terwijl we Koningen wel opnemen?

606
00:36:04,770 --> 00:36:09,270
De reden is dat er geen reden is om te
geloven dat Makkabeeën geïnspireerd was.

607
00:36:09,270 --> 00:36:11,250
Als je in een bibliotheek rondkijkt,

608
00:36:11,250 --> 00:36:14,550
kun je waarschijnlijk wel een paar
geschiedenisboeken vinden over de

609
00:36:14,550 --> 00:36:18,090
geschiedenis van Korea, of
de geschiedenis van de kerk,

610
00:36:18,090 --> 00:36:20,550
of de geschiedenis van allerlei dingen.

611
00:36:20,550 --> 00:36:24,270
Maar die willen we niet tussen de
leren kaften van onze Bijbels stoppen,

612
00:36:24,270 --> 00:36:26,550
want ze zijn niet geïnspireerd.

613
00:36:26,550 --> 00:36:29,430
Geschiedschrijvers kunnen
goede geschiedenis schrijven

614
00:36:29,430 --> 00:36:31,410
zonder geïnspireerd te zijn.

615
00:36:31,410 --> 00:36:34,950
Om geïnspireerd te zijn,
moet je een profeet zijn.

616
00:36:34,950 --> 00:36:40,110
En de boeken van de Makkabeeën werden
geschreven toen er geen profeten waren.

617
00:36:40,110 --> 00:36:43,290
Gedurende het grootste deel
van de vierhonderd jaar tussen

618
00:36:43,290 --> 00:36:47,970
Maleachi en Johannes de Doper stuurde
God geen profeten naar Israël.

619
00:36:47,970 --> 00:36:51,210
In die tijd vond de opstand
van de Makkabeeën plaats.

620
00:36:51,210 --> 00:36:54,630
Omdat er gedurende die hele
geschiedenis geen profeten waren,

621
00:36:54,630 --> 00:36:57,450
hebben we er geen
geïnspireerde boeken over.

622
00:36:57,450 --> 00:37:01,650
Dat betekent niet dat het niet waardevol
is om die geschiedenis te lezen.

623
00:37:01,650 --> 00:37:05,850
Maarten Luther, die ervoor pleitte de
apocriefe boeken niet in de Bijbel op te

624
00:37:05,850 --> 00:37:09,150
nemen, zei wel dat ze
opbouwende lectuur zijn

625
00:37:09,150 --> 00:37:14,310
en dat iedere christen ze tot zijn opbouw
zou moeten lezen. De boeken zijn goed.

626
00:37:14,310 --> 00:37:16,290
Ze zijn alleen geen Bijbel.

627
00:37:16,290 --> 00:37:20,130
De historische boeken in onze Bijbels
staan daar niet alleen omdat ze

628
00:37:20,130 --> 00:37:22,050
goede geschiedschrijving zijn.

629
00:37:22,050 --> 00:37:25,770
Zoals alle historische
verslagen zijn ze selectief.

630
00:37:25,770 --> 00:37:29,850
Geen enkele geschiedschrijver kan alles
opschrijven wat er op een bepaalde

631
00:37:29,850 --> 00:37:31,290
dag is gebeurd.

632
00:37:31,290 --> 00:37:33,030
Overal gebeuren dingen.

633
00:37:33,030 --> 00:37:35,310
Een geschiedschrijver zou nooit een

634
00:37:35,310 --> 00:37:37,530
allesomvattende geschiedenis
kunnen schrijven.

635
00:37:37,530 --> 00:37:40,890
Hij moet kiezen wat hij belangrijk
vindt om vast te leggen.

636
00:37:40,890 --> 00:37:44,430
Dat wordt voor een deel bepaald
door zijn doel met het schrijven.

637
00:37:44,430 --> 00:37:46,590
Wat probeert hij over te brengen?

638
00:37:46,590 --> 00:37:48,570
Wat probeert hij te volgen?

639
00:37:48,570 --> 00:37:51,750
In welke lijn in de geschiedenis
is hij geïnteresseerd?

640
00:37:51,750 --> 00:37:54,810
Iedere geschiedschrijver
beslist dat voor zichzelf.

641
00:37:54,810 --> 00:38:00,090
Maar wij geloven dat de historische boeken
zijn geschreven door profeten die door

642
00:38:00,090 --> 00:38:02,370
God geïnspireerd waren.

643
00:38:02,370 --> 00:38:06,570
Daarom werden ze door God Zelf geleid
bij hun keuze van het materiaal

644
00:38:06,570 --> 00:38:10,230
en bij het naar voren brengen
van de nuances van de dingen.

645
00:38:10,230 --> 00:38:13,410
Zo hebben we dus een
geïnspireerde geschiedenis.

646
00:38:13,410 --> 00:38:17,310
Niet dat die nauwkeuriger is dan
een andere geschiedenis zou zijn

647
00:38:17,310 --> 00:38:19,410
die niet geïnspireerd is.

648
00:38:19,410 --> 00:38:22,710
Ze is alleen meer geleid
door de Heilige Geest,

649
00:38:22,710 --> 00:38:26,070
zodat we de informatie hebben
die we behoren te hebben

650
00:38:26,070 --> 00:38:29,430
en waaruit de Heilige
Geest ons wil laten leren.

651
00:38:29,430 --> 00:38:33,270
In 2 Timotheus hoofdstuk 3, vers 16 staat:

652
00:38:33,270 --> 00:38:38,790
Heel de Schrift is door God ingegeven
en is nuttig om daarmee te onderwijzen,

653
00:38:38,790 --> 00:38:43,650
te weerleggen, te verbeteren en op
te voeden in de rechtvaardigheid,

654
00:38:43,650 --> 00:38:48,450
De Schriften waar Paulus het over heeft,
zijn de Schriften van het Oude Testament.

655
00:38:48,450 --> 00:38:51,990
Ze zijn geïnspireerd en ze
zijn er voor ons onderricht,

656
00:38:51,990 --> 00:38:57,510
om ons te leren over gerechtigheid
en om ons te corrigeren, zegt hij.

657
00:38:57,510 --> 00:38:59,730
Dat is wat we in deze boeken hebben.

658
00:38:59,730 --> 00:39:02,010
Wie heeft deze boeken geschreven?

659
00:39:02,010 --> 00:39:04,650
In sommige gevallen
weten we het niet zeker.

660
00:39:04,650 --> 00:39:09,330
Maar er is goede reden om te geloven
dat ze door profeten zijn geschreven.

661
00:39:09,330 --> 00:39:13,110
Wanneer we elk van deze boeken
bekijken, zullen we zeggen waarom.

662
00:39:13,110 --> 00:39:17,610
Eén uitzondering zouden mogelijk de
boeken van na de ballingschap zijn.

663
00:39:17,610 --> 00:39:23,010
Er wordt ons niet verteld dat Ezra,
Nehemia of Esther profeten waren.

664
00:39:23,010 --> 00:39:27,810
Maar ze waren beslist door God gekozen
leiders en vervulden de rol die

665
00:39:27,810 --> 00:39:31,530
profeten als Mozes en Jozua
eerder hadden vervuld.

666
00:39:31,530 --> 00:39:34,350
Ze zijn dus een soort
tegenhangers van hen.

667
00:39:34,350 --> 00:39:39,390
We weten wel dat God door hen
sprak en hen gebruikte, enzovoort.

668
00:39:39,390 --> 00:39:43,110
Daarom aanvaarden we ook het
gezag van hun geschriften.

669
00:39:43,110 --> 00:39:46,950
Men denkt dat de boeken Koningen
door Jeremia zijn geschreven.

670
00:39:46,950 --> 00:39:51,930
Wat de boeken Samuel betreft: we weten
niet zeker wie ze hun uiteindelijke

671
00:39:51,930 --> 00:39:56,490
vorm heeft gegeven, maar er
lijken geschriften van Samuel,

672
00:39:56,490 --> 00:39:59,490
Nathan en Gad in verwerkt te zijn.

673
00:39:59,490 --> 00:40:03,570
Samuel heeft zeker niet de
volledige boeken Samuel geschreven,

674
00:40:03,570 --> 00:40:08,550
want hij sterft in 1 Samuel,
en er is ook nog een 2 Samuel.

675
00:40:08,550 --> 00:40:12,030
Er is dus iemand anders die
informatie heeft aangeleverd.

676
00:40:12,030 --> 00:40:15,570
Het is niet echt Samuel die
dat hele boek heeft geschreven.

677
00:40:15,570 --> 00:40:20,730
Toch namen de Joden juist deze historische
boeken op omdat ze geloofden dat die

678
00:40:20,730 --> 00:40:25,830
profetisch gezag hadden, dat ze uit
de profetische traditie voortkwamen.

679
00:40:25,830 --> 00:40:29,790
De gemeenschap van profeten
heeft deze boeken voortgebracht.

680
00:40:29,790 --> 00:40:33,030
Er is veel archeologische
bevestiging gevonden voor

681
00:40:33,030 --> 00:40:35,370
bijkomstige zaken in deze boeken.

682
00:40:35,370 --> 00:40:39,690
Zoals ik al zei, je zult nooit
archeologische bevestiging vinden voor

683
00:40:39,690 --> 00:40:41,490
alles wat er verteld wordt.

684
00:40:41,490 --> 00:40:47,190
Dat Elia de regen drieënhalf jaar
tegenhield en daarna bad en de regen kwam:

685
00:40:47,190 --> 00:40:50,430
je zult geen ruïnes vinden
die dat kunnen bevestigen.

686
00:40:50,430 --> 00:40:54,450
Sterker nog, aangezien Elia waarschijnlijk
de bron van dat verhaal was,

687
00:40:54,450 --> 00:40:57,690
had de schrijver er waarschijnlijk
de exclusieve rechten op.

688
00:40:57,690 --> 00:40:59,250
Er is waarschijnlijk geen andere

689
00:40:59,250 --> 00:41:03,150
geschiedschrijver die dat verhaal
destijds ook maar heeft opgeschreven,

690
00:41:03,150 --> 00:41:04,830
voor zover wij weten.

691
00:41:04,830 --> 00:41:09,810
Voor de meeste details moeten we dus de
Bijbel zelf als informatiebron nemen.

692
00:41:09,810 --> 00:41:13,950
Maar het is prettig om te weten dat
er de afgelopen tweehonderd jaar door

693
00:41:13,950 --> 00:41:16,350
archeologen in het
Midden-Oosten is gegraven.

694
00:41:16,350 --> 00:41:20,610
Het is helemaal bezaaid met de kuilen
van archeologische opgravingen.

695
00:41:20,610 --> 00:41:23,070
Ze zijn veel dingen te weten gekomen.

696
00:41:23,070 --> 00:41:27,690
Alles wat ze hebben gevonden, heeft in
elk geval iets in de Bijbel bevestigd

697
00:41:27,690 --> 00:41:29,370
in plaats van weerlegd.

698
00:41:29,370 --> 00:41:32,490
Nelson Glueck, de beroemde
Joodse archeoloog,

699
00:41:32,490 --> 00:41:36,810
wordt aangehaald met de uitspraak
dat geen enkele archeologische vondst

700
00:41:36,810 --> 00:41:39,990
ooit een Bijbelse vermelding
heeft tegengesproken.

701
00:41:39,990 --> 00:41:42,330
Dat is nogal een verstrekkende uitspraak.

702
00:41:42,330 --> 00:41:46,410
William Albright, de nestor van de
Bijbelse archeologen van een eerdere

703
00:41:46,410 --> 00:41:51,390
generatie, zei dat de grote lijnen van de
geschiedenis van het Oude Testament door

704
00:41:51,390 --> 00:41:54,030
archeologische ontdekkingen
zijn bevestigd.

705
00:41:54,030 --> 00:41:58,770
Deze man was geen evangelisch
christen, en Nelson Glueck evenmin.

706
00:41:58,770 --> 00:42:02,490
Dit zijn archeologen die gewoon
deskundigen zijn op hun vakgebied,

707
00:42:02,490 --> 00:42:03,930
en zij hebben dat gezegd.

708
00:42:03,930 --> 00:42:08,911
Eén schrijver, en ik weet niet meer
wie het was — hij was archeoloog —

709
00:42:08,911 --> 00:42:12,450
zei in een van zijn boeken:
‘Meer dan één archeoloog

710
00:42:12,450 --> 00:42:15,750
heeft zijn vertrouwen in de
tekst van het Oude Testament zien

711
00:42:15,750 --> 00:42:19,770
toenemen door ontdekkingen die
hij in Palestina heeft gedaan.’

712
00:42:19,770 --> 00:42:21,690
Want dat gebeurt gewoon voortdurend.

713
00:42:21,690 --> 00:42:24,810
Ik weet niet of dit een
waargebeurd verhaal is of niet,

714
00:42:24,810 --> 00:42:26,730
maar toen ik op de middelbare school zat,

715
00:42:26,730 --> 00:42:29,670
ging ik niet naar een
christelijke middelbare school.

716
00:42:29,670 --> 00:42:33,030
Mijn geschiedenislerares
was geen christen.

717
00:42:33,030 --> 00:42:36,150
Sterker nog, ze was nogal antichristelijk.

718
00:42:36,150 --> 00:42:40,530
Maar ze vertelde eens iets, en ik weet
niet waar ze haar informatie vandaan had,

719
00:42:40,530 --> 00:42:43,050
want ik heb dit nergens kunnen bevestigen.

720
00:42:43,050 --> 00:42:47,310
Ze vertelde dat een van onze grote
oliefamilies in de Verenigde Staten,

721
00:42:47,310 --> 00:42:51,870
die hun fortuin met olie hebben gemaakt,
dat te danken had aan het feit dat de

722
00:42:51,870 --> 00:42:56,670
grondlegger van de familie in Genesis
las over de strijd van de vijf koningen

723
00:42:56,670 --> 00:43:00,570
onder Kedor-Laomer, in
Genesis hoofdstuk 14.

724
00:43:00,570 --> 00:43:04,410
Hij las daar dat deze
koningen in teerputten vielen.

725
00:43:04,410 --> 00:43:10,470
Deze man die de Bijbel las, zei:
‘Teerputten — waar teer is, is olie.’

726
00:43:10,470 --> 00:43:14,190
Dus verwierf hij de rechten om
daar naar delfstoffen te boren,

727
00:43:14,190 --> 00:43:17,550
en zijn familie werd een van de
rijkste families van het land.

728
00:43:17,550 --> 00:43:21,390
Ik weet niet wie het was,
DuPont of iemand anders.

729
00:43:21,390 --> 00:43:25,890
Dat is niet verrassend, want archeologen
hebben vaak verwijzingen uit de Bijbel

730
00:43:25,890 --> 00:43:29,310
gebruikt om dingen te vinden
waarnaar ze op zoek waren.

731
00:43:29,310 --> 00:43:33,690
Ze zeggen: ‘Volgens de Bijbel
zou het hier ergens moeten zijn.’

732
00:43:33,690 --> 00:43:36,150
Ze gaan daar zoeken en vinden het.

733
00:43:36,150 --> 00:43:38,250
Ze hebben niet alles bevestigd.

734
00:43:38,250 --> 00:43:40,110
Dat zullen ze ook nooit doen.

735
00:43:40,110 --> 00:43:44,790
Maar de archeologische vondsten hebben
er over het algemeen op gewezen dat de

736
00:43:44,790 --> 00:43:47,310
Bijbelschrijvers geen fabels verzonnen.

737
00:43:47,310 --> 00:43:51,690
Een van de geweldige dingen aan elke
godsdienst die op de Bijbel is gebaseerd,

738
00:43:51,690 --> 00:43:56,310
of het nu het jodendom of het christendom
is, is dat je die kunt toetsen.

739
00:43:56,310 --> 00:44:00,030
In elk geval kun je veel
onderdelen ervan toetsen.

740
00:44:00,030 --> 00:44:02,970
Hoe zou je het hindoeïsme
historisch toetsen?

741
00:44:02,970 --> 00:44:04,890
Wat valt er te toetsen?

742
00:44:04,890 --> 00:44:10,050
Waar ga je een blauwe god vinden die
op aarde rondloopt en Krishna heet?

743
00:44:10,050 --> 00:44:12,330
Niemand heeft hem ooit echt gezien.

744
00:44:12,330 --> 00:44:15,750
Er is geen wisselwerking
tussen hem en wie dan ook.

745
00:44:15,750 --> 00:44:20,550
Van sommige historische koningen van
Israël en Juda over wie we lezen,

746
00:44:20,550 --> 00:44:25,650
zijn bijvoorbeeld de namen aangetroffen
op buitenlandse archeologische monumenten.

747
00:44:25,650 --> 00:44:30,870
In het verhaal van Jezus komen
mensen voor zoals Pilatus en Herodes,

748
00:44:30,870 --> 00:44:35,130
die uit andere bronnen bekende
historische personen zijn.

749
00:44:35,130 --> 00:44:40,410
De verhalen in de Bijbel spelen zich
af in echte historische omstandigheden,

750
00:44:40,410 --> 00:44:46,410
met echte, bekende historische personen
die soms een rol in het verhaal spelen.

751
00:44:46,410 --> 00:44:50,850
Soms spelen de mensen die uit de
wereldlijke geschiedenis bekend zijn een

752
00:44:50,850 --> 00:44:55,230
bijrol in het Bijbelse verhaal,
maar ze komen er wel in voor.

753
00:44:55,230 --> 00:44:59,070
Andere godsdiensten sluiten niet
echt aan bij de geschiedenis

754
00:44:59,070 --> 00:45:00,870
zoals de Bijbel dat doet.

755
00:45:00,870 --> 00:45:04,710
Dat is iets wat een kenmerk van
de historische boeken zal zijn:

756
00:45:04,710 --> 00:45:07,350
ze sluiten aan bij de geschiedenis.

757
00:45:07,350 --> 00:45:11,430
Ik heb jullie een lijst gegeven van
enkele archeologische bevestigingen

758
00:45:11,430 --> 00:45:15,570
die te maken hebben met dingen waarover
we in de historische boeken zullen lezen.

759
00:45:15,570 --> 00:45:18,570
De Babylonische kroniek,
zoals die wordt genoemd,

760
00:45:18,570 --> 00:45:20,670
is een verzameling kleitabletten met

761
00:45:20,670 --> 00:45:25,890
Babylonische spijkerschriftteksten
die gebeurtenissen tussen 615 en

762
00:45:25,890 --> 00:45:29,010
595 voor Christus beschrijven.

763
00:45:29,010 --> 00:45:32,850
Ze vertellen over Nebukadnezars
verovering van Palestina,

764
00:45:32,850 --> 00:45:37,470
die in de boeken Koningen is opgetekend,
en over de schatting die hij ontving,

765
00:45:37,470 --> 00:45:42,090
zijn inname van Jeruzalem en de
wegvoering van koning Jojachin,

766
00:45:42,090 --> 00:45:45,090
die ook bekendstaat als Jechonia.

767
00:45:45,090 --> 00:45:50,970
Dat verhaal staat in 2 Koningen 24, maar
de Babylonische kroniek, die is ontdekt,

768
00:45:50,970 --> 00:45:56,610
vertelt dat verhaal ook en vermeldt
zelfs de wegvoering van koning Jojachin.

769
00:45:56,610 --> 00:46:01,830
De Zwarte Obelisk van Salmanasser de
Derde is een verslag van de militaire

770
00:46:01,830 --> 00:46:07,410
overwinningen van Salmanasser,
een Assyrische vorst van 859 tot

771
00:46:07,410 --> 00:46:10,110
829 voor Christus.

772
00:46:10,110 --> 00:46:16,230
Hij werd rond 841 voor Christus
vervaardigd en vermeldt dat Salmanasser

773
00:46:16,230 --> 00:46:19,470
Jehu, de koning van Israël, overwon.

774
00:46:19,470 --> 00:46:24,570
Hij beeldt af hoe Jehu schatting
brengt en de voet van Salmanasser kust.

775
00:46:24,570 --> 00:46:29,730
Dat verhaal staat in 2
Koningen hoofdstuk 17 en 18.

776
00:46:29,730 --> 00:46:35,790
_Redactionele noot: De verwijzing naar
2 Koningen 17 en 18 is van de spreker.

777
00:46:35,790 --> 00:46:39,210
Deze hoofdstukken gaan
hier over Hosea en Hizkia,

778
00:46:39,210 --> 00:46:43,530
niet over Jehu die schatting brengt;
zij zijn dus geen vindplaats voor het

779
00:46:43,530 --> 00:46:47,310
beschreven tafereel op de obelisk._

780
00:46:47,310 --> 00:46:51,450
De Cyruscilinder wordt nu
tentoongesteld in het British Museum.

781
00:46:51,450 --> 00:46:56,910
Deze cilinder van negen inch wordt
gedateerd op 538 voor Christus.

782
00:46:56,910 --> 00:46:59,970
Hij vermeldt Cyrus’
overwinning op Nabonidus,

783
00:46:59,970 --> 00:47:04,290
die samen met Belsazar koning van
Babel was toen hij Babel veroverde,

784
00:47:04,290 --> 00:47:05,790
en de inname van Babel.

785
00:47:05,790 --> 00:47:09,690
Hij vertelt ook hoe Cyrus gevangenen
naar hun vaderland liet terugkeren,

786
00:47:09,690 --> 00:47:13,530
zoals de Bijbel in het boek Ezra
en Kronieken zegt dat hij deed.

787
00:47:13,530 --> 00:47:18,570
‘Ik verzamelde al hun vroegere inwoners
en bracht hen terug naar hun vaderland’,

788
00:47:18,570 --> 00:47:20,910
zegt Cyrus op deze cilinder.

789
00:47:20,910 --> 00:47:27,150
Dat is precies wat Ezra hoofdstuk 1, vers
1 tot en met 4, Cyrus ook laat zeggen.

790
00:47:27,150 --> 00:47:29,610
De tunnel van Hizkia is gevonden.

791
00:47:29,610 --> 00:47:32,670
Je kunt die nu daadwerkelijk
in Israël gaan bekijken.

792
00:47:32,670 --> 00:47:34,890
Je kunt er echt doorheen lopen.

793
00:47:34,890 --> 00:47:36,990
Meestal staat hij vol water.

794
00:47:36,990 --> 00:47:40,890
Het is een tunnel van 1748 voet lang.

795
00:47:40,890 --> 00:47:44,370
Hij werd rond 701 voor Christus aangelegd

796
00:47:44,370 --> 00:47:47,730
en verbond de enige
zoetwaterbron van Jeruzalem,

797
00:47:47,730 --> 00:47:53,190
de Gihonbron buiten de stadsmuren, met
het badwater van Siloam binnen de stad.

798
00:47:53,190 --> 00:47:55,830
Blijkbaar was dat om de
stad van water te voorzien

799
00:47:55,830 --> 00:47:58,890
wanneer die door mensen
van buiten werd belegerd.

800
00:47:58,890 --> 00:48:05,610
Die tunnel wordt genoemd in 2
Koningen 20:20 en 2 Kronieken 32:30.

801
00:48:05,610 --> 00:48:11,310
De Moabitische steen, of Moabitische
stèle, meet twee bij drie voet

802
00:48:11,310 --> 00:48:13,830
en heeft de vorm van een grafsteen.

803
00:48:13,830 --> 00:48:19,290
Dit monument herdenkt de militaire
prestaties van koning Mesa van Moab.

804
00:48:19,290 --> 00:48:25,050
Mesa’s opstand tegen Israël en Omri, de
koning van Israël, worden erop genoemd.

805
00:48:25,050 --> 00:48:29,670
Die opstand van Mesa van Moab en
zijn betrekkingen met het volk Israël

806
00:48:29,670 --> 00:48:34,410
staan in 1 Koningen 16 en 2
Koningen hoofdstuk 1 en 3.

807
00:48:34,410 --> 00:48:38,730
Het prisma van Sanherib is
een zeszijdig prisma van klei.

808
00:48:38,730 --> 00:48:42,090
Het beschrijft Sanheribs
belegering van Jeruzalem.

809
00:48:42,090 --> 00:48:45,570
Sanherib was de Assyriër die
Jeruzalem probeerde te veroveren.

810
00:48:45,570 --> 00:48:47,910
Zoals het verhaal in de
Bijbel wordt verteld,

811
00:48:47,910 --> 00:48:50,670
had hij zijn troepen
rondom Jeruzalem opgesteld

812
00:48:50,670 --> 00:48:54,450
en had Jeruzalem geen enkele
mogelijkheid om weerstand te bieden.

813
00:48:54,450 --> 00:48:59,310
Maar koning Hizkia ging de tempel
binnen en bad, en God bracht uitredding.

814
00:48:59,310 --> 00:49:02,250
De bevrijding kwam in de vorm
van een engel van de Heere,

815
00:49:02,250 --> 00:49:07,950
die eropuit ging en 185.000
Assyriërs doodde terwijl ze sliepen.

816
00:49:07,950 --> 00:49:11,910
Dat is niet erg eerlijk,
mensen doden terwijl ze slapen.

817
00:49:11,910 --> 00:49:14,370
Natuurlijk was de engel in de minderheid.

818
00:49:14,370 --> 00:49:19,950
Er waren er 185.000 die in één nacht
door de hand van een engel stierven.

819
00:49:19,950 --> 00:49:24,390
De volgende ochtend besloten de
weinige overlevenden die wakker werden

820
00:49:24,390 --> 00:49:27,390
dat dit geen goede stad
was om te belegeren.

821
00:49:27,390 --> 00:49:31,410
De geschiedschrijver Herodotus heeft
dit verhaal trouwens besproken,

822
00:49:31,410 --> 00:49:35,730
maar hij zegt dat muizen de boogpezen
van de Assyriërs opaten en hen zo

823
00:49:35,730 --> 00:49:37,530
dwongen te vertrekken.

824
00:49:37,530 --> 00:49:42,690
C. S. Lewis bespreekt dit wanneer hij
het heeft over de vooroordelen van mensen

825
00:49:42,690 --> 00:49:45,150
tegen het bovennatuurlijke in de Bijbel.

826
00:49:45,150 --> 00:49:49,830
Hij zegt dat het boek Koningen zegt
dat een engel de Assyriërs doodde,

827
00:49:49,830 --> 00:49:53,070
en dat Herodotus, de
Griekse geschiedschrijver,

828
00:49:53,070 --> 00:49:56,010
zegt dat muizen hun boogpezen opaten.

829
00:49:56,010 --> 00:49:59,910
Hij zegt dat de verstandigere mens in
die kwestie aan de kant van de Bijbel zou

830
00:49:59,910 --> 00:50:02,730
moeten staan, aan de kant van de engelen.

831
00:50:02,730 --> 00:50:07,110
_Vertalersnoot: De woorden ‘terwijl
ze sliepen’ zijn de beschrijving

832
00:50:07,110 --> 00:50:08,610
van de spreker.

833
00:50:08,610 --> 00:50:15,510
De HSV van 2 Koningen 19:35 noemt de
nacht en de ontdekking de volgende morgen,

834
00:50:15,510 --> 00:50:20,130
maar zegt niet expliciet
dat de Assyriërs sliepen._

835
00:50:20,130 --> 00:50:23,250
Sanherib is de koning
die Jeruzalem belegerde.

836
00:50:23,250 --> 00:50:27,990
Het prisma van Sanherib bevat het
verslag van zijn belegering van Jeruzalem

837
00:50:27,990 --> 00:50:32,010
en zijn verovering van 46
steden en dorpen van Juda,

838
00:50:32,010 --> 00:50:35,550
die in 2 Koningen 18:13 worden genoemd.

839
00:50:35,550 --> 00:50:40,710
Er staat dat Sanherib Hizkia in Jeruzalem
opsloot als een vogel in een kooi.

840
00:50:40,710 --> 00:50:45,330
Dat komt vrijwel overeen met
wat er in 2 Koningen 19 staat.

841
00:50:45,330 --> 00:50:50,250
Dan hebben we de inscriptie van Sisak,
aangebracht op de muur van de voorhof van

842
00:50:50,250 --> 00:50:52,290
de tempel in Thebe.

843
00:50:52,290 --> 00:50:57,510
Deze inscriptie somt een aantal steden
op die Sisak in Palestina veroverde.

844
00:50:57,510 --> 00:51:04,710
Sisak regeerde over Egypte van
ongeveer 945 tot 924 voor Christus.

845
00:51:04,710 --> 00:51:09,750
De Schrift vertelt over zijn inval
in Juda in de tijd van Rehabeam.

846
00:51:09,750 --> 00:51:13,470
Dat is de zoon van Salomo,
dus dat gaat ver terug.

847
00:51:13,470 --> 00:51:17,550
Het laat zien dat er documentatie is
dat deze inval heeft plaatsgevonden,

848
00:51:17,550 --> 00:51:24,150
zoals beschreven in 1 Koningen 14:25,
met een parallel verslag in Kronieken.

849
00:51:24,150 --> 00:51:27,690
Natuurlijk zijn dit in sommige gevallen
niet de hoofdverhalen van het Oude

850
00:51:27,690 --> 00:51:30,270
Testament, maar bijkomstigheden.

851
00:51:30,270 --> 00:51:32,970
Het laat zien dat de
Bijbel in veel gevallen

852
00:51:32,970 --> 00:51:35,970
zelfs in zijn bijkomstigheden
te vertrouwen is.

853
00:51:35,970 --> 00:51:39,450
Het is net als de ontdekking
van de bakstenen in Pithom.

854
00:51:39,450 --> 00:51:44,670
Toen de Joden slaven waren in Egypte,
bouwden ze daar steden voor de farao.

855
00:51:44,670 --> 00:51:47,130
In Exodus hoofdstuk 1 staat:

856
00:51:47,130 --> 00:51:49,770
Ze bouwden Raämses en Pithom.

857
00:51:49,770 --> 00:51:52,050
Je herinnert je het verhaal misschien nog.

858
00:51:52,050 --> 00:51:56,610
Oorspronkelijk kregen ze als slaven stro
om hun lemen bakstenen mee te maken.

859
00:51:56,610 --> 00:52:01,590
Maar toen de farao boos op hen werd omdat
ze over vrijheid en het aanbidden van God

860
00:52:01,590 --> 00:52:05,190
spraken, liet hij hun geen
stro meer geven en zei:

861
00:52:05,190 --> 00:52:10,350
En het aantal bakstenen dat zij voorheen
maakten, moet u hun nu ook weer opleggen.

862
00:52:10,350 --> 00:52:13,890
U mag daarvan niets
afdoen, want zij zijn lui.

863
00:52:13,890 --> 00:52:16,950
Daarom roepen zij: Laat ons gaan!

864
00:52:16,950 --> 00:52:19,290
Laat ons offers brengen aan onze God!

865
00:52:19,290 --> 00:52:20,670
De Bijbel zegt:

866
00:52:20,670 --> 00:52:24,270
Toen verspreidde het volk zich
over heel het land Egypte om

867
00:52:24,270 --> 00:52:27,090
stoppels te verzamelen in plaats van stro.

868
00:52:27,090 --> 00:52:29,910
Maar uiteindelijk konden
ze het niet meer bijhouden.

869
00:52:29,910 --> 00:52:32,430
Toen de stad Pithom werd opgegraven,

870
00:52:32,430 --> 00:52:35,790
ontdekte men dat de onderste
lagen bakstenen allemaal

871
00:52:35,790 --> 00:52:37,890
fijngehakt stro bevatten.

872
00:52:37,890 --> 00:52:41,370
De hogere lagen bakstenen,
hoger in de muur,

873
00:52:41,370 --> 00:52:44,850
bevatten gras dat met wortel
en al was uitgetrokken.

874
00:52:44,850 --> 00:52:49,470
De bovenste bakstenen bevatten
helemaal geen stro of gras.

875
00:52:49,470 --> 00:52:55,710
_Vertalersnoot: De spreker spreekt
in zijn weergave van Exodus 5:12 over

876
00:52:55,710 --> 00:53:00,450
uitgetrokken gras en verbindt dit met
zijn beschrijving van de bakstenen.

877
00:53:00,450 --> 00:53:05,250
De HSV spreekt hier over stoppels
verzamelen in plaats van stro;

878
00:53:05,250 --> 00:53:12,570
gras dat met wortel en al is uitgetrokken
wordt in dat vers niet expliciet genoemd._

879
00:53:12,570 --> 00:53:17,430
Het interessante is dat dit in Exodus
slechts een bijkomstig punt is.

880
00:53:17,430 --> 00:53:20,370
Het is nergens de
hoofdzaak van het verhaal.

881
00:53:20,370 --> 00:53:23,670
Maar zelfs in de details klopt de Bijbel.

882
00:53:23,670 --> 00:53:26,310
Zulke bevestigingen kunnen we dus krijgen.

883
00:53:26,310 --> 00:53:32,310
De Tel Dan-stèle: dit fragment van een
stèle wordt in verband gebracht met koning

884
00:53:32,310 --> 00:53:36,390
Hazaël van Syrië, die in 2
Koningen 8 wordt genoemd,

885
00:53:36,390 --> 00:53:39,150
in de late achtste eeuw voor Christus.

886
00:53:39,150 --> 00:53:41,850
Het is ongeveer dertig centimeter hoog.

887
00:53:41,850 --> 00:53:46,410
Het bevat een verwijzing naar het
huis of de dynastie van David.

888
00:53:46,410 --> 00:53:50,910
Dit is heel belangrijk, want kritische
geleerden hebben vaak gezegd dat David

889
00:53:50,910 --> 00:53:52,770
nooit heeft bestaan.

890
00:53:52,770 --> 00:53:57,690
Ze zeggen dat David meer een
volksheld is, een soort Gilgamesj.

891
00:53:57,690 --> 00:54:00,210
Zijn verhaal is te mooi om waar te zijn.

892
00:54:00,210 --> 00:54:03,990
Lange tijd hadden ze er moeite mee
om te bevestigen dat David ooit

893
00:54:03,990 --> 00:54:06,510
heeft bestaan, enzovoort.

894
00:54:06,510 --> 00:54:11,370
Hier vinden ze een stuk steen uit
Syrië dat het huis van David noemt.

895
00:54:11,370 --> 00:54:14,730
Dit gaat terug tot de late
achtste eeuw voor Christus.

896
00:54:14,730 --> 00:54:17,910
Nog altijd een paar eeuwen
na de tijd van David,

897
00:54:17,910 --> 00:54:20,850
maar niettemin een vroege getuigenis.

898
00:54:20,850 --> 00:54:24,330
De Warrenschacht is een
doorgang vanaf de Gihonbron,

899
00:54:24,330 --> 00:54:27,990
blijkbaar bedoeld om water binnen
de stadsmuren te brengen toen de

900
00:54:27,990 --> 00:54:30,090
Jebusieten Jeruzalem bewoonden.

901
00:54:30,090 --> 00:54:32,550
De schacht is waarschijnlijk
de toegangsroute

902
00:54:32,550 --> 00:54:37,530
die Davids mannen onder leiding van Joab
gebruikten om Jeruzalem binnen te dringen

903
00:54:37,530 --> 00:54:42,330
en te veroveren, zoals
vermeld in 2 Samuel 5.

904
00:54:42,330 --> 00:54:45,750
Deze schacht is een
toegangsschacht naar Jeruzalem.

905
00:54:45,750 --> 00:54:49,830
Wanneer we bij het verhaal over
Davids verovering van Jeruzalem komen,

906
00:54:49,830 --> 00:54:54,090
zien we dat hij een beloning beloofde
aan wie van zijn mensen de stad voor

907
00:54:54,090 --> 00:54:55,770
hem zou veroveren.

908
00:54:55,770 --> 00:55:00,450
Joab leidde een groep mannen, en ze
namen in feite een Jebusiet gevangen,

909
00:55:00,450 --> 00:55:02,610
een van de mensen die daar woonden.

910
00:55:02,610 --> 00:55:05,550
Onder dreiging van
marteling, ongetwijfeld,

911
00:55:05,550 --> 00:55:08,490
dwongen ze hem te onthullen
dat er een watertunnel was

912
00:55:08,490 --> 00:55:10,350
waardoor ze naar binnen konden.

913
00:55:10,350 --> 00:55:14,430
Ze gingen door deze schacht
omhoog om Jeruzalem te veroveren.

914
00:55:14,430 --> 00:55:16,230
Die schacht is ontdekt.

915
00:55:16,230 --> 00:55:20,250
Anders dan de heidense godsdiensten,
die op mythologieën zijn gebouwd,

916
00:55:20,250 --> 00:55:23,310
is de godsdienst van
Jahweh gebouwd op concrete

917
00:55:23,310 --> 00:55:25,890
historische personen en gebeurtenissen.

918
00:55:25,890 --> 00:55:30,150
Die hangen samen met en staan in
wisselwerking met andere bekende

919
00:55:30,150 --> 00:55:33,750
historische entiteiten,
personen en gebeurtenissen.

920
00:55:33,750 --> 00:55:36,390
Dat geldt ook voor het christendom.

921
00:55:36,390 --> 00:55:40,770
Zowel het jodendom als het
christendom zijn geloofssystemen die

922
00:55:40,770 --> 00:55:45,870
geloven in de werkelijke historische
gebeurtenissen die hun echtheid bewijzen.

923
00:55:45,870 --> 00:55:50,790
De historische boeken van het Oude
Testament getuigen van die gebeurtenissen.

924
00:55:50,790 --> 00:55:53,850
Laat ik afsluiten met dit
citaat van Thomas Holcomb,

925
00:55:53,850 --> 00:55:56,850
die een commentaar op de
historische boeken schreef.

926
00:55:56,850 --> 00:55:59,670
Hij zei: ‘Het Bijbelse verslag is

927
00:55:59,670 --> 00:56:03,150
allereerst het verslag van de
ontmoeting van het volk met God

928
00:56:03,150 --> 00:56:06,450
en van de reactie van de mensen
van dat volk op die ontmoeting.

929
00:56:06,450 --> 00:56:11,730
Deze boeken zijn daarom veel meer dan
een verzameling historische feiten.

930
00:56:11,730 --> 00:56:15,570
Ze bieden inspiratie,
onderricht in de wegen van God,

931
00:56:15,570 --> 00:56:19,770
voorbeelden van een levenswijze om
na te volgen en om te vermijden,

932
00:56:19,770 --> 00:56:22,950
uitvoerige morele en
geestelijke lessen, en

933
00:56:22,950 --> 00:56:27,690
inzichten die het geloof opbouwen
in Gods trouw aan Zijn volk.’

934
00:56:27,690 --> 00:56:30,810
Dat is wat we uit de historische
boeken kunnen verwachten

935
00:56:30,810 --> 00:56:33,030
te halen als we ze bestuderen.

936
00:56:33,030 --> 00:56:36,390
Maar we zijn nog niet klaar met
onze inleiding op deze boeken.

937
00:56:36,390 --> 00:56:39,330
We hebben hier nog een paar
bladzijden met aantekeningen,

938
00:56:39,330 --> 00:56:42,510
en we zullen hierop terugkomen
en onze inleiding op deze

939
00:56:42,510 --> 00:56:44,070
verzameling geschriften afronden.