1
00:00:02,070 --> 00:00:04,530
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,530 --> 00:00:10,530
Deze keer behandelen we Inleiding
op de historische boeken – deel 2.

3
00:00:10,530 --> 00:00:14,790
We gaan verder met onze inleiding op de
historische boeken van het Oude Testament.

4
00:00:14,790 --> 00:00:17,130
We hebben nog wat materiaal te behandelen.

5
00:00:17,130 --> 00:00:20,370
Ik zal veel voorlezen in plaats
van uit mijn hoofd te spreken,

6
00:00:20,370 --> 00:00:23,970
omdat hier veel historische
bijzonderheden aan bod komen.

7
00:00:23,970 --> 00:00:26,190
Ik wilde jullie iets meegeven van de

8
00:00:26,190 --> 00:00:29,430
historische achtergrond van
de wereld rondom Israël.

9
00:00:29,430 --> 00:00:33,210
De historische boeken gaan
eigenlijk over het volk Israël.

10
00:00:33,210 --> 00:00:36,930
Geografisch gezien is het een
heel klein stukje grondgebied,

11
00:00:36,930 --> 00:00:40,050
ongeveer zo groot als
Rhode Island, geloof ik.

12
00:00:40,050 --> 00:00:41,910
Het is een heel klein land.

13
00:00:41,910 --> 00:00:46,830
Op één plek is het van de ene kant
naar de andere maar zes mijl breed.

14
00:00:46,830 --> 00:00:51,450
Een heel klein land, maar bijna alle
belangrijke gebeurtenissen in de Bijbel

15
00:00:51,450 --> 00:00:52,890
spelen zich daar af.

16
00:00:52,890 --> 00:00:57,630
Omdat het een klein land is en omringd
wordt door grotere en belangrijke landen,

17
00:00:57,630 --> 00:01:01,350
gaan de verhalen natuurlijk ook over
de betrekkingen van Israël met die

18
00:01:01,350 --> 00:01:03,330
andere landen eromheen.

19
00:01:03,330 --> 00:01:07,290
Het is nuttig om iets te weten
van wat er in de wereld gebeurde,

20
00:01:07,290 --> 00:01:09,810
naast wat er in Israël gebeurde.

21
00:01:09,810 --> 00:01:12,030
Vooral in dat deel van de wereld dat

22
00:01:12,030 --> 00:01:14,850
invloed had op de verhalen
die we gaan lezen.

23
00:01:14,850 --> 00:01:16,950
Daar willen we het even over hebben.

24
00:01:16,950 --> 00:01:21,930
De grote rijken uit dat gebied, die de
wereld van hun tijd veroverden en elk

25
00:01:21,930 --> 00:01:27,030
gedurende een verschillende tijdsduur
heersten, beginnen met het oude Babylonië.

26
00:01:27,030 --> 00:01:31,230
Dat staat niet in onze aantekeningen,
omdat het oude Babylonië van

27
00:01:31,230 --> 00:01:33,270
vóór de tijd is die we bekijken.

28
00:01:33,270 --> 00:01:38,310
In de dagen van Abraham was Babylonië,
of Mesopotamië, heel belangrijk.

29
00:01:38,310 --> 00:01:43,710
Hammurabi, de koning van Babylon, heeft
een heel belangrijk monument nagelaten.

30
00:01:43,710 --> 00:01:48,450
De wetten van Hammurabi worden, geloof
ik, in het British Museum tentoongesteld,

31
00:01:48,450 --> 00:01:49,950
als ik me niet vergis.

32
00:01:49,950 --> 00:01:54,150
Het was in de tijd van Abraham
een zeer ontwikkelde samenleving.

33
00:01:54,150 --> 00:01:57,810
Abraham leefde tweeduizend
jaar vóór Christus.

34
00:01:57,810 --> 00:02:03,330
Er zijn hele bibliotheken met Babylonische
literatuur ontdekt in Ur van de Chaldeeën,

35
00:02:03,330 --> 00:02:05,550
waar Abraham vandaan kwam.

36
00:02:05,550 --> 00:02:08,670
Dat is tweeduizend jaar vóór Christus.

37
00:02:08,670 --> 00:02:10,530
Dat was trouwens heel belangrijk.

38
00:02:10,530 --> 00:02:14,130
Het heeft niets te maken met de
boeken die we nu gaan bestuderen,

39
00:02:14,130 --> 00:02:17,850
behalve dan dat de Joden over
wie we nu lezen, de Israëlieten,

40
00:02:17,850 --> 00:02:22,170
van Abraham afstammen en dat
hij uit het oude Babylonië kwam.

41
00:02:22,170 --> 00:02:27,930
Hij verliet een zeer ontwikkelde cultuur,
een heel heidense cultuur natuurlijk.

42
00:02:27,930 --> 00:02:30,990
Datzelfde oude Babylonië
werd uiteindelijk het

43
00:02:30,990 --> 00:02:36,090
machtige rijk van Babylon onder
Nebukadnezar, maar dat was veel later.

44
00:02:36,090 --> 00:02:40,710
Vóór die tijd, tussen de tijd van
Abraham en de tijd van Jojachin,

45
00:02:40,710 --> 00:02:43,710
toen Nebukadnezar zijn
veroveringen uitvoerde,

46
00:02:43,710 --> 00:02:48,570
kwamen andere rijken op die machtiger
of invloedrijker werden dan Babylonië,

47
00:02:48,570 --> 00:02:50,790
in elk geval in Israël.

48
00:02:50,790 --> 00:02:53,130
Een daarvan was natuurlijk Egypte.

49
00:02:53,130 --> 00:02:56,910
Egypte speelde een grote rol in
de boeken die hieraan voorafgaan:

50
00:02:56,910 --> 00:03:00,870
de periode van de uittocht,
in de tijd van Mozes.

51
00:03:00,870 --> 00:03:03,150
Mozes werd in Egypte geboren.

52
00:03:03,150 --> 00:03:06,390
Dat gold ook voor alle mensen
die uit Egypte vertrokken.

53
00:03:06,390 --> 00:03:09,090
En enkelen van degenen
die uit Egypte vertrokken

54
00:03:09,090 --> 00:03:12,930
en het Beloofde Land binnengingen,
waren in Egypte geboren.

55
00:03:12,930 --> 00:03:17,850
Egypte was tot ongeveer de tijd van de
uittocht het machtigste land ter wereld.

56
00:03:17,850 --> 00:03:20,970
We hebben geen volledige
verslagen uit die periode,

57
00:03:20,970 --> 00:03:25,230
maar we weten dat Egypte daarna
niet erg invloedrijk meer was.

58
00:03:25,230 --> 00:03:29,730
Misschien kwam dat doordat ze in één
keer ongeveer drie miljoen van hun slaven

59
00:03:29,730 --> 00:03:35,730
kwijtraakten, en ook hun hele landbouw,
hun vee, hun leger en hun farao.

60
00:03:35,730 --> 00:03:39,930
Dat zou de status van een land als
supermacht behoorlijk ondermijnen.

61
00:03:39,930 --> 00:03:44,250
Als we bij de tijd van Jozua komen
en bij de periode die we bekijken,

62
00:03:44,250 --> 00:03:47,250
was Egypte niet zo groot of zo belangrijk.

63
00:03:47,250 --> 00:03:51,030
Het was nog altijd groter
dan Israël, en heel af en toe

64
00:03:51,030 --> 00:03:53,910
komt het als een bijzaak
in het verhaal voor.

65
00:03:53,910 --> 00:03:58,350
De Egyptische koning Sisak, die we noemden
toen we het over archeologische vondsten

66
00:03:58,350 --> 00:04:03,390
hadden, viel tijdens de regering
van Rehabeam eenmaal Juda binnen,

67
00:04:03,390 --> 00:04:08,910
volgens 1 Koningen
hoofdstuk 14, vers 25 en 26.

68
00:04:08,910 --> 00:04:11,910
We hebben gezien dat
archeologen de inscriptie van

69
00:04:11,910 --> 00:04:15,330
Sisak hebben gevonden waarin
hij die inval vermeldde.

70
00:04:15,330 --> 00:04:19,710
Dat wordt zowel door de Bijbel
als door de archeologie bevestigd.

71
00:04:19,710 --> 00:04:24,150
Latere koningen van Juda waren soms
geneigd op Egypte te vertrouwen als

72
00:04:24,150 --> 00:04:27,450
bondgenoot, terwijl ze
dat niet moesten doen.

73
00:04:27,450 --> 00:04:30,510
Hizkia werd bijvoorbeeld
door bepaalde raadgevers

74
00:04:30,510 --> 00:04:32,670
sterk in die richting beïnvloed.

75
00:04:32,670 --> 00:04:36,030
Dat was toen de Assyriërs
heel machtig waren geworden

76
00:04:36,030 --> 00:04:38,370
en de hele streek bedreigden.

77
00:04:38,370 --> 00:04:44,850
Kleinere landen als Israël, Syrië en Juda
kwamen destijds sterk in de verleiding om

78
00:04:44,850 --> 00:04:49,530
grote bondgenoten te zoeken die hen konden
helpen de invallen van het Assyrische

79
00:04:49,530 --> 00:04:51,330
imperialisme te weerstaan.

80
00:04:51,330 --> 00:04:55,830
Hizkia werd in elk geval sterk beïnvloed
om op Egypte te vertrouwen voor hulp

81
00:04:55,830 --> 00:04:57,390
tegen de Assyriërs.

82
00:04:57,390 --> 00:05:02,250
Maar de profeet Jesaja waarschuwde
Hizkia dat het God zou mishagen als hij

83
00:05:02,250 --> 00:05:03,870
op Egypte vertrouwde.

84
00:05:03,870 --> 00:05:07,470
Hij raadde hem aan eenvoudig
op de Heere te vertrouwen.

85
00:05:07,470 --> 00:05:11,430
Juist omdat Hizkia op de Heere
vertrouwde in plaats van op Egypte,

86
00:05:11,430 --> 00:05:15,570
stuurde God die engel om die
honderdvijfentachtigduizend Assyriërs te

87
00:05:15,570 --> 00:05:18,210
doden en Jeruzalem te bevrijden.

88
00:05:18,210 --> 00:05:23,310
Zelfs Rabsake, de generaal van de
Assyriërs die de stad Jeruzalem belegerde,

89
00:05:23,310 --> 00:05:27,450
zei tegen Hizkia, terwijl hij naar
de muren van de stad schreeuwde:

90
00:05:27,450 --> 00:05:33,210
Nu, zie, u vertrouwt voor uzelf op
die geknakte rietstaf, op Egypte.

91
00:05:33,210 --> 00:05:38,130
Maar als iemand daarop leunt, dringt
hij in zijn hand en doorboort die.

92
00:05:38,130 --> 00:05:44,010
Zo is de farao, de koning van Egypte,
voor allen die op hem vertrouwen.

93
00:05:44,010 --> 00:05:46,230
Daar had hij behoorlijk gelijk in.

94
00:05:46,230 --> 00:05:49,410
De Assyriërs hadden Egypte
vrij goed ingeschat.

95
00:05:49,410 --> 00:05:53,730
De meeste mensen die voor hulp op Egypte
vertrouwden, kregen geen hulp van hen.

96
00:05:53,730 --> 00:05:58,890
Er is nog één ander belangrijk moment
waarop Egypte een rol speelt in de

97
00:05:58,890 --> 00:06:02,610
historische boeken, en dat
is in de tijd van Josia.

98
00:06:02,610 --> 00:06:07,410
Helaas negeerde Josia, die over
het algemeen een goede koning was,

99
00:06:07,410 --> 00:06:10,890
de raad van een profeet die
hem afraadde dit te doen.

100
00:06:10,890 --> 00:06:16,530
Hij trok eropuit om te vechten tegen farao
Necho, een van de Egyptische farao’s,

101
00:06:16,530 --> 00:06:19,590
die de Assyriërs bij
Karkemis wilde aanvallen.

102
00:06:19,590 --> 00:06:22,950
Het was de nederlaag van de
Egyptenaren bij Karkemis die

103
00:06:22,950 --> 00:06:25,830
Assyrië echt tot een wereldmacht maakte.

104
00:06:25,830 --> 00:06:29,790
Daardoor verdween Egypte zo
ongeveer helemaal van het toneel.

105
00:06:29,790 --> 00:06:34,170
Om de een of andere reden — ons
wordt niet precies verteld waarom —

106
00:06:34,170 --> 00:06:38,310
wilde Josia niet dat Egypte
de Assyriërs zou overwinnen.

107
00:06:38,310 --> 00:06:44,250
Dus trok hij eropuit om tegen farao Necho
te vechten en kwam daarbij om het leven.

108
00:06:44,250 --> 00:06:48,570
Helaas had een profeet hem daadwerkelijk
gezegd dat hij het niet moest doen.

109
00:06:48,570 --> 00:06:53,130
Hoewel hij verder een goede koning
was, was dat zijn fatale fout,

110
00:06:53,130 --> 00:06:55,110
letterlijk fataal voor hem.

111
00:06:55,110 --> 00:07:01,410
Over die slag bij Karkemis en de dood
van Josia kun je lezen in 2 Kronieken 35.

112
00:07:01,410 --> 00:07:06,390
Een andere belangrijke buur van Israël,
die echter nooit de status van wereldmacht

113
00:07:06,390 --> 00:07:10,710
bereikte, was Aram, dat
wij Syrië zouden noemen.

114
00:07:10,710 --> 00:07:14,550
Volgens mij is in de New
King James, die ik gebruik,

115
00:07:14,550 --> 00:07:19,950
de naam Syrië gehandhaafd omdat de
King James het woord Syrië gebruikt.

116
00:07:19,950 --> 00:07:23,790
Maar de meeste geleerden
zouden dit volk Aram noemen.

117
00:07:23,790 --> 00:07:26,970
Het Aramees is naar Aram genoemd.

118
00:07:26,970 --> 00:07:30,330
Zoals ik al zei, gingen de Joden
uiteindelijk die taal spreken.

119
00:07:30,330 --> 00:07:34,470
Abraham stuurde zijn boodschapper eropuit
om voor Izak een vrouw te halen uit

120
00:07:34,470 --> 00:07:39,090
Paddan-Aram, uit precies
deze streek, uit Syrië.

121
00:07:39,090 --> 00:07:41,670
Syrië was nooit een heel grote macht.

122
00:07:41,670 --> 00:07:45,930
Maar omdat ze aan één kant van
Israël lagen en Israël meestal

123
00:07:45,930 --> 00:07:51,030
vijandig gezind waren, speelden ze in veel
verhalen in de Bijbel een belangrijke rol,

124
00:07:51,030 --> 00:07:53,070
meestal als tegenstanders.

125
00:07:53,070 --> 00:07:58,170
Het belangrijkste aan Syrië, of Aram, is
de rol die ze speelden bij het uitgroeien

126
00:07:58,170 --> 00:08:02,250
van de Assyriërs, een heel
ander volk, tot een wereldrijk.

127
00:08:02,250 --> 00:08:05,490
Eeuwenlang waren de Assyriërs in
hun doelstellingen niet bijzonder

128
00:08:05,490 --> 00:08:07,590
op gebiedsuitbreiding gericht.

129
00:08:07,590 --> 00:08:11,490
Ze waren voor het grootste deel
bereid te leven en te laten leven.

130
00:08:11,490 --> 00:08:16,890
Maar de Syriërs, de mensen van Aram,
vielen Assyrië daadwerkelijk binnen.

131
00:08:16,890 --> 00:08:21,030
Meestal zonder succes, maar vaak
genoeg om als een horzel te zijn,

132
00:08:21,030 --> 00:08:23,310
om hen echt te irriteren.

133
00:08:23,310 --> 00:08:27,390
Na een paar eeuwen dachten de
Assyriërs gewoon: ‘We zijn dit zat.’

134
00:08:27,390 --> 00:08:32,250
Dus vielen ze Syrië binnen en besloten
ze het hele gebied over te nemen.

135
00:08:32,250 --> 00:08:36,390
Uiteindelijk werden ze zelf een
wereldmacht, bijna onbedoeld.

136
00:08:36,390 --> 00:08:40,110
De Syriërs moeten niet verward
worden met de Assyriërs.

137
00:08:40,110 --> 00:08:43,230
Syrië is een klein land
dat aan Israël grenst.

138
00:08:43,230 --> 00:08:45,330
De hoofdstad is Damascus.

139
00:08:45,330 --> 00:08:49,050
Je kent die naam misschien omdat de
apostel Paulus daarheen op weg was om

140
00:08:49,050 --> 00:08:50,730
christenen te arresteren.

141
00:08:50,730 --> 00:08:52,890
Hij was op weg naar Damascus.

142
00:08:52,890 --> 00:08:56,730
Hij reisde dus kennelijk naar het
buitenland om christenen te vervolgen,

143
00:08:56,730 --> 00:08:59,550
en onderweg daarheen ontmoette hij Jezus.

144
00:08:59,550 --> 00:09:01,650
Maar Damascus is belangrijk in de

145
00:09:01,650 --> 00:09:05,250
historische boeken omdat het
de hoofdstad van Aram is.

146
00:09:05,250 --> 00:09:09,210
En Aram is belangrijk omdat
ze voor moeilijkheden zorgen.

147
00:09:09,210 --> 00:09:12,510
Er was zelfs een moment
waarop Syrië, of Aram,

148
00:09:12,510 --> 00:09:16,470
zich met het noordelijke koninkrijk
Israël verbond tegen Juda.

149
00:09:16,470 --> 00:09:19,830
Dat kwam doordat de
Assyriërs hen nu bedreigden.

150
00:09:19,830 --> 00:09:24,150
Het was alsof Syrië Assyrië één
keer te vaak had aangevallen,

151
00:09:24,150 --> 00:09:26,490
en nu sloegen de Assyriërs terug.

152
00:09:26,490 --> 00:09:31,950
Dus Syrië is doodsbang, en ze proberen een
coalitie van kleine koninkrijken bijeen te

153
00:09:31,950 --> 00:09:34,650
brengen om de Assyriërs af te slaan.

154
00:09:34,650 --> 00:09:39,810
Ze kregen het noordelijke koninkrijk
Israël zover dat het ermee instemde,

155
00:09:39,810 --> 00:09:42,930
maar Achaz en Juda kregen ze niet zover.

156
00:09:42,930 --> 00:09:44,850
Ze besloten hem te dwingen.

157
00:09:44,850 --> 00:09:49,470
Dus besloten Israël en Syrië
samen tegen Juda op te trekken.

158
00:09:49,470 --> 00:09:55,470
Dat was wat koning Achaz dwarszat toen de
profeet Jesaja naar hem toe ging en zei:

159
00:09:55,470 --> 00:10:01,470
Zeg dan tegen hem: Beheers uzelf,
blijf rustig, wees niet bevreesd,

160
00:10:01,470 --> 00:10:05,250
laat uw hart niet week worden voor
die twee rokende stukken brandhout,

161
00:10:05,250 --> 00:10:11,010
voor de brandende toorn van Rezin en
Syrië, en van de zoon van Remalia.

162
00:10:11,010 --> 00:10:16,590
Syrië heeft immers kwaad tegen u beraamd,
samen met Efraïm en de zoon van Remalia,

163
00:10:16,590 --> 00:10:21,990
door te zeggen: Laten wij oprukken
tegen Juda, het in angst laten verkeren,

164
00:10:21,990 --> 00:10:26,430
het onder ons verdelen en de zoon
van Tabeal er als koning over

165
00:10:26,430 --> 00:10:28,530
aanstellen in het midden van haar.

166
00:10:28,530 --> 00:10:33,570
Zo zegt de Heere HEERE: Dat zal niet
bestaan en dat zal niet gebeuren!

167
00:10:33,570 --> 00:10:39,570
Want het hoofd van Syrië is Damascus,
en het hoofd van Damascus is Rezin.

168
00:10:39,570 --> 00:10:44,250
En binnen vijfenzestig jaar zal
Efraïm verpletterd worden en niet meer

169
00:10:44,250 --> 00:10:45,630
als volk bestaan.

170
00:10:45,630 --> 00:10:50,010
Ondertussen zal Samaria het hoofd
van Efraïm zijn en de zoon van

171
00:10:50,010 --> 00:10:52,650
Remalia het hoofd van Samaria.

172
00:10:52,650 --> 00:10:57,090
Indien u niet gelooft, voorwaar,
u zult geen stand houden.

173
00:10:57,090 --> 00:10:59,850
Bij die gelegenheid gaf God het teken:

174
00:10:59,850 --> 00:11:06,810
Daarom zal de Heere Zelf u een teken
geven: Zie, de maagd zal zwanger worden.

175
00:11:06,810 --> 00:11:11,490
Zij zal een Zoon baren en
Hem de naam Immanuel geven.

176
00:11:11,490 --> 00:11:15,450
Dat gaf Hij bij die gelegenheid
als een profetie aan Achaz.

177
00:11:15,450 --> 00:11:19,950
Je moet Syrië in wezen zien als
een klein koninkrijk dat niettemin

178
00:11:19,950 --> 00:11:25,290
groot genoeg was om Israël op bepaalde
momenten echt in moeilijkheden te brengen.

179
00:11:25,290 --> 00:11:30,450
Israël was ook een klein koninkrijk,
dus soms was het een belangrijke vijand.

180
00:11:30,450 --> 00:11:36,210
Volgens mij was het eerste volk dat Israël
in het boek Richteren aanviel een Aramese,

181
00:11:36,210 --> 00:11:39,390
een Syrische macht die tegen hen optrok.

182
00:11:39,390 --> 00:11:43,830
Veel belangrijker dan zowel
Egypte als Syrië was Assyrië.

183
00:11:43,830 --> 00:11:47,850
Dat was een volk verder naar het oosten
en noorden van het Midden-Oosten.

184
00:11:47,850 --> 00:11:52,290
Maar zoals ik al zei, breidden ze hun
gebied uit als reactie op de moeilijkheden

185
00:11:52,290 --> 00:11:56,670
die Syrië hun bezorgde, en uiteindelijk
werden ze de overheersende macht

186
00:11:56,670 --> 00:11:58,230
in de regio.

187
00:11:58,230 --> 00:12:01,710
Natuurlijk veroverden ze het
noordelijke koninkrijk Israël

188
00:12:01,710 --> 00:12:05,190
en maakten ze er een einde aan
toen ze Samaria verwoestten,

189
00:12:05,190 --> 00:12:07,890
de hoofdstad van het
noordelijke koninkrijk.

190
00:12:07,890 --> 00:12:13,170
Dat was het einde van het noordelijke
koninkrijk in 722 voor Christus.

191
00:12:13,170 --> 00:12:16,590
De Assyriërs zijn dus van belang
omdat ze tien van de twaalf

192
00:12:16,590 --> 00:12:18,150
stammen voorgoed vernietigden.

193
00:12:18,150 --> 00:12:21,690
Daarna was het een latere Assyriër
die naar Jeruzalem trok en

194
00:12:21,690 --> 00:12:24,090
het belegerde: Sanherib.

195
00:12:24,090 --> 00:12:28,590
Dat is degene van wie de engel van God
een heleboel soldaten doodde en daar een

196
00:12:28,590 --> 00:12:29,970
einde aan maakte.

197
00:12:29,970 --> 00:12:32,490
Dus God spaarde Jeruzalem op dat moment,

198
00:12:32,490 --> 00:12:35,430
in die tijd van Assyrische
gebiedsuitbreiding.

199
00:12:35,430 --> 00:12:37,890
Hij spaarde het noordelijke
koninkrijk niet,

200
00:12:37,890 --> 00:12:41,370
omdat ze zich helemaal aan de
afgoden hadden overgegeven.

201
00:12:41,370 --> 00:12:44,850
Maar Hij spaarde het zuidelijke
koninkrijk op dat moment wel,

202
00:12:44,850 --> 00:12:49,950
omdat Hizkia een godvrezende
koning was en tot de Heere bad.

203
00:12:49,950 --> 00:12:53,730
Later viel het zuidelijke
koninkrijk, aanzienlijk later,

204
00:12:53,730 --> 00:12:55,830
in handen van de Babyloniërs.

205
00:12:55,830 --> 00:12:59,550
Maar in de Assyrische
periode bleef Juda bestaan.

206
00:12:59,550 --> 00:13:02,610
Tiglath-Pileser wordt in
het Oude Testament genoemd.

207
00:13:02,610 --> 00:13:08,610
Hij regeerde over de Assyriërs
van 1115 tot 1076 voor Christus.

208
00:13:08,610 --> 00:13:12,210
Hij drong op agressieve wijze
naburige gebieden binnen,

209
00:13:12,210 --> 00:13:14,670
maar zijn veroveringen
waren niet blijvend.

210
00:13:14,670 --> 00:13:21,870
Het waren Assurbanipal de tweede en
Salmaneser de derde die van 884 tot 824

211
00:13:21,870 --> 00:13:26,910
voor Christus de grenzen van Assyrië
uitbreidden tot aan de Middellandse Zee.

212
00:13:26,910 --> 00:13:30,390
Daarbij veroverden ze
Israël, maar niet Aram.

213
00:13:30,390 --> 00:13:35,070
Het was vanwege provocaties vanuit
Aram dat hij daadwerkelijk aanviel.

214
00:13:35,070 --> 00:13:39,090
Hij versloeg Aram op dat moment
niet, maar hij versloeg wel Israël,

215
00:13:39,090 --> 00:13:41,670
wat voor ons verhaal nog belangrijker is.

216
00:13:41,670 --> 00:13:49,710
Daarna kwam Tiglath-Pileser de derde, heel
belangrijk, van 745 tot 727 voor Christus.

217
00:13:49,710 --> 00:13:54,450
Hij voerde een strategie van verovering,
deportatie en kolonisatie in,

218
00:13:54,450 --> 00:13:56,790
waardoor Assyrië zijn macht uitbreidde.

219
00:13:56,790 --> 00:14:04,110
Zijn opvolger was Salmaneser de
vijfde, van 727 tot 722 voor Christus.

220
00:14:04,110 --> 00:14:07,950
Hij is degene die de
hoofdstad van Israël, Samaria,

221
00:14:07,950 --> 00:14:11,130
veroverde en de bevolking deporteerde.

222
00:14:11,130 --> 00:14:15,330
Daarmee eindigde de geschiedenis
van Israël als een koninkrijk dat

223
00:14:15,330 --> 00:14:17,190
losstond van Juda.

224
00:14:17,190 --> 00:14:22,230
Sargon de tweede wordt alleen
genoemd in Jesaja 20, vers 1.

225
00:14:22,230 --> 00:14:28,950
Er was weinig over hem bekend, maar
van 722 tot 705 was hij de volgende

226
00:14:28,950 --> 00:14:30,870
heerser van Assyrië.

227
00:14:30,870 --> 00:14:36,750
Volgens Jesaja 20, vers 1, voerde hij
nog meer veldtochten in Palestina.

228
00:14:36,750 --> 00:14:41,190
Het interessante aan hem is dat
hij een Assyrische heerser is van

229
00:14:41,190 --> 00:14:45,870
wie critici van de Bijbel eeuwenlang
zeiden dat hij nooit had bestaan.

230
00:14:45,870 --> 00:14:51,330
Ze kenden wel een Sargon de eerste, maar
geleerden ontkenden dat er een Sargon

231
00:14:51,330 --> 00:14:52,830
de tweede was geweest.

232
00:14:52,830 --> 00:14:58,530
Ze bekritiseerden de Bijbel zelfs op grond
van de bewering dat Jesaja het mis had

233
00:14:58,530 --> 00:15:00,090
door hem te noemen.

234
00:15:00,090 --> 00:15:04,230
Dit is iets wat critici al een
aantal keren hebben gedaan.

235
00:15:04,230 --> 00:15:06,810
Ze deden hetzelfde met Belsazar.

236
00:15:06,810 --> 00:15:10,770
In beide gevallen stonden ze
achteraf behoorlijk voor schut.

237
00:15:10,770 --> 00:15:14,430
Belsazar was de laatste
koning van Babylon.

238
00:15:14,430 --> 00:15:17,670
Geleerden zeiden lange tijd
dat hij nooit had bestaan,

239
00:15:17,670 --> 00:15:20,850
omdat ze daar geen enkel
bewijs voor konden vinden.

240
00:15:20,850 --> 00:15:24,750
Alleen de Bijbel noemde
hem, in Daniël hoofdstuk 5.

241
00:15:24,750 --> 00:15:27,810
Maar het is niet verrassend
dat er uiteindelijk

242
00:15:27,810 --> 00:15:33,930
archeologische bevestigingen over Belsazar
opdoken die bevestigden wat de Bijbel zei.

243
00:15:33,930 --> 00:15:36,870
Hetzelfde geldt voor Sargon de tweede.

244
00:15:36,870 --> 00:15:41,550
Lange tijd zeiden critici dat er nooit
een Sargon de tweede was geweest.

245
00:15:41,550 --> 00:15:42,870
De Bijbel had het mis.

246
00:15:42,870 --> 00:15:47,190
Maar toen deden ze opgravingen in zijn
hoofdstad en vonden ze zijn paleis,

247
00:15:47,190 --> 00:15:49,230
met overal zijn naam erop.

248
00:15:49,230 --> 00:15:54,270
Dus nu twijfelt niemand eraan dat
er een Sargon de tweede is geweest.

249
00:15:54,270 --> 00:15:57,210
Zo gaat het zo ongeveer met de critici.

250
00:15:57,210 --> 00:15:59,370
De archeologie is hun vriend niet.

251
00:15:59,370 --> 00:16:02,610
De archeologie is de
vriend van het geloof,

252
00:16:02,610 --> 00:16:06,990
want met geloof in de Bijbel loop
je altijd voor op de wetenschap.

253
00:16:06,990 --> 00:16:09,870
De Bijbel vertelt je dat het waar is

254
00:16:09,870 --> 00:16:13,950
voordat de wetenschappers of
de archeologen zover zijn.

255
00:16:13,950 --> 00:16:16,050
Uiteindelijk komen ze zover.

256
00:16:16,050 --> 00:16:19,950
Als je critici ooit hoort zeggen:
‘Bethlehem was in de eerste

257
00:16:19,950 --> 00:16:25,230
eeuw niet bewoond, en daarom kan Jezus
niet in Bethlehem geboren zijn’, of:

258
00:16:25,230 --> 00:16:28,170
‘Archeologen hebben nooit
enig bewijs gevonden dat

259
00:16:28,170 --> 00:16:33,210
Nazareth in de eerste eeuw bestond, dus
Jezus kan daar niet zijn opgegroeid’,

260
00:16:33,210 --> 00:16:35,730
neem dat dan met een korreltje zout.

261
00:16:35,730 --> 00:16:39,630
Wat ze zeggen, is dat ze nog
geen bevestiging hebben gevonden.

262
00:16:39,630 --> 00:16:42,510
Dat hebben ze over heel wat
dingen in de Bijbel gezegd,

263
00:16:42,510 --> 00:16:45,630
en keer op keer zijn ze
voor schut komen te staan.

264
00:16:45,630 --> 00:16:48,150
Je zou denken dat ze ervan zouden leren.

265
00:16:48,150 --> 00:16:51,270
Maar blijkbaar zijn ze
niet bereid om te leren.

266
00:16:51,270 --> 00:16:55,890
Na Sargon de tweede is Sanherib
degene die Jeruzalem belegerde.

267
00:16:55,890 --> 00:17:02,130
Hij regeerde in Assyrië van
705 tot 681 voor Christus.

268
00:17:02,130 --> 00:17:05,550
Hij maakte Ninevé tot de
hoofdstad van Assyrië.

269
00:17:05,550 --> 00:17:09,390
Ninevé is natuurlijk die stad
waartegen Jona profeteerde.

270
00:17:09,390 --> 00:17:13,290
Het was een heel heidense
stad, en toen Jona aankwam,

271
00:17:13,290 --> 00:17:16,230
zou die over veertig
dagen worden verwoest.

272
00:17:16,230 --> 00:17:19,890
Tenminste, dat had
kunnen gebeuren. Hij zei:

273
00:17:19,890 --> 00:17:23,790
En Jona begon de stad
in te gaan, één dagreis.

274
00:17:23,790 --> 00:17:29,370
Hij predikte en zei: Nog veertig dagen
en Ninevé wordt ondersteboven gekeerd!

275
00:17:29,370 --> 00:17:33,570
Maar toen kwam de koning van
Ninevé daadwerkelijk tot bekering.

276
00:17:33,570 --> 00:17:36,990
Ik weet niet zeker wie de
koning was in de tijd van Jona.

277
00:17:36,990 --> 00:17:39,570
En ook de stad kwam tot bekering.

278
00:17:39,570 --> 00:17:42,630
Daardoor bleef Ninevé
nog honderd jaar bestaan

279
00:17:42,630 --> 00:17:45,090
voordat ze door de
Meden werden vernietigd.

280
00:17:45,090 --> 00:17:49,230
Ninevé werd door Sanherib tot
hoofdstad van Assyrië gemaakt.

281
00:17:49,230 --> 00:17:52,350
Hij ondernam een mislukte
belegering van Jeruzalem,

282
00:17:52,350 --> 00:17:54,090
waar we het al over hebben gehad.

283
00:17:54,090 --> 00:17:57,630
Hij is degene die al die soldaten verloor.

284
00:17:57,630 --> 00:18:04,710
Esarhaddon, een andere koning,
van 681 tot 669 voor Christus,

285
00:18:04,710 --> 00:18:10,710
onderwierp Egypte en riep zichzelf uit
tot koning der koningen van Egypte.

286
00:18:10,710 --> 00:18:13,530
Zestig jaar later kwam er
een einde aan het rijk,

287
00:18:13,530 --> 00:18:20,010
toen de Meden in 612 voor Christus
Ninevé innamen en volledig verwoestten.

288
00:18:20,010 --> 00:18:24,390
Dat zou honderd jaar eerder zijn
gebeurd als ze zich niet hadden bekeerd.

289
00:18:24,390 --> 00:18:29,010
Jona was ongeveer honderd jaar eerder
naar hen toe gegaan en had gepredikt:

290
00:18:29,010 --> 00:18:31,590
Ze zouden over veertig dagen sterven.

291
00:18:31,590 --> 00:18:35,610
Maar door hun bekering bleven ze
lang genoeg bestaan om in elk geval

292
00:18:35,610 --> 00:18:37,230
Egypte te vernietigen.

293
00:18:37,230 --> 00:18:40,230
Ze werden opgevolgd door
het Babylonische Rijk.

294
00:18:40,230 --> 00:18:45,390
De Meden veroverden Assyrië, maar
stichtten op dat moment geen Medisch Rijk.

295
00:18:45,390 --> 00:18:49,350
De Babyloniërs kwamen vooral
onder Nebukadnezar aan de macht.

296
00:18:49,350 --> 00:18:54,450
Nebukadnezar was zo ongeveer de
Alexander de Grote van Babylon.

297
00:18:54,450 --> 00:18:57,450
Alexander was natuurlijk een Griek
en had toen nog niet geleefd.

298
00:18:57,450 --> 00:19:00,390
Maar in de zesde eeuw voor Christus

299
00:19:00,390 --> 00:19:04,410
maakte Nebukadnezar Babylon
tot de koningin van de volken,

300
00:19:04,410 --> 00:19:07,230
of de koningin van de
steden van de wereld.

301
00:19:07,230 --> 00:19:11,970
De beroemde hangende tuinen van Babylon
en de hele Babylonische cultuur die zo

302
00:19:11,970 --> 00:19:15,930
legendarisch werd, waren eigenlijk
het werk van Nebukadnezar.

303
00:19:15,930 --> 00:19:21,210
Babylonië, dat in wezen hetzelfde
gebied is, bestond al heel lang,

304
00:19:21,210 --> 00:19:23,790
eigenlijk al eeuwen en eeuwen.

305
00:19:23,790 --> 00:19:28,110
Maar in de tussenliggende periode was
het niet zo machtig geworden als het

306
00:19:28,110 --> 00:19:30,030
onder Nebukadnezar werd.

307
00:19:30,030 --> 00:19:34,530
In de tijd van de richteren, ongeveer
de tijd waarin ons verhaal begint,

308
00:19:34,530 --> 00:19:38,310
breidde Babylon zich niet uit,
omdat het in die periode in conflict

309
00:19:38,310 --> 00:19:39,990
was met Assyrië.

310
00:19:39,990 --> 00:19:44,010
Assyrië breidde zich in die tijd
niet uit in de richting van Israël

311
00:19:44,010 --> 00:19:50,010
of binnen Israël, maar vocht aan zijn
grens aan de andere kant, tegen Babylon.

312
00:19:50,010 --> 00:19:54,390
Babylon breidde zich dus niet veel uit in
de tijd van de vroege geschiedboeken die

313
00:19:54,390 --> 00:19:56,070
we gaan bestuderen.

314
00:19:56,070 --> 00:20:00,390
Chaldeeuwse Babyloniërs kwamen in de
negende eeuw voor Christus in Babylon

315
00:20:00,390 --> 00:20:01,530
aan de macht.

316
00:20:01,530 --> 00:20:05,430
Het rijk dat daaruit
voortkwam, bekend als Chaldea,

317
00:20:05,430 --> 00:20:10,950
verdrong uiteindelijk het Assyrische Rijk
tijdens de regering van Nabopolassar,

318
00:20:10,950 --> 00:20:15,690
van 626 tot 605 voor Christus.

319
00:20:15,690 --> 00:20:22,470
Nabopolassar viel in 605 daadwerkelijk
Jeruzalem binnen en voerde gevangenen weg.

320
00:20:22,470 --> 00:20:26,130
Onder de gevangenen waren
Daniël en zijn drie vrienden.

321
00:20:26,130 --> 00:20:31,050
Daniël, Sadrach, Mesach
en Abed-Nego werden

322
00:20:31,050 --> 00:20:36,210
in 605 door Nebukadnezar als
gevangenen naar Babylon meegenomen.

323
00:20:36,210 --> 00:20:40,230
Maar vanwege hun gaven werden
ze met veel respect behandeld.

324
00:20:40,230 --> 00:20:43,770
Het waren heel intelligente
en begaafde jonge mannen,

325
00:20:43,770 --> 00:20:46,350
en blijkbaar ook knappe jonge mannen.

326
00:20:46,350 --> 00:20:49,890
De Babyloniërs besloten hen op
te leiden in de cultuur en de

327
00:20:49,890 --> 00:20:52,890
taal van de Babyloniërs
en hen in te zetten.

328
00:20:52,890 --> 00:20:57,390
Dat was de eerste deportatie
van Joden naar Babylon, in 605.

329
00:20:57,390 --> 00:21:02,730
Daarna was Nebukadnezar de
Tweede, van 605 tot 562,

330
00:21:02,730 --> 00:21:05,790
degene die de Egyptenaren
bij Karkemis versloeg.

331
00:21:05,790 --> 00:21:08,130
Maar hij lijfde Egypte niet in.

332
00:21:08,130 --> 00:21:12,090
Hij versloeg Egypte daar, maar
hij trok niet naar het zuiden om

333
00:21:12,090 --> 00:21:14,850
Egypte als deel van
zijn rijk in te lijven.

334
00:21:14,850 --> 00:21:18,270
Hij maakte Babylon tot de
heerseres van de wereld.

335
00:21:18,270 --> 00:21:22,350
Hij verwoestte Jeruzalem
in 586 voor Christus

336
00:21:22,350 --> 00:21:25,770
en voerde de meeste Joden
in gevangenschap weg.

337
00:21:25,770 --> 00:21:27,450
Dat is een van de grote,

338
00:21:27,450 --> 00:21:31,230
belangrijke gebeurtenissen in
de geschiedenis van Israël,

339
00:21:31,230 --> 00:21:33,570
of in de geschiedenis van Juda.

340
00:21:33,570 --> 00:21:37,050
Bij de profeten wordt gezegd
dat de Babylonische ballingschap

341
00:21:37,050 --> 00:21:41,370
en het terugbrengen van de Joden uit
die ballingschap door God in betekenis

342
00:21:41,370 --> 00:21:43,710
zelfs de uittocht overtreffen.

343
00:21:43,710 --> 00:21:46,290
Sommige profeten
vermeldden dat wanneer God

344
00:21:46,290 --> 00:21:48,930
Israël uit de ballingschap
zou terugbrengen,

345
00:21:48,930 --> 00:21:50,730
ze niet langer zouden zeggen:

346
00:21:50,730 --> 00:21:57,030
Daarom, zie, er komen dagen, spreekt de
HEERE, dat er niet meer gezegd zal worden:

347
00:21:57,030 --> 00:22:01,890
Zo waar de HEERE leeft, Die de Israëlieten
uit het land Egypte geleid heeft,

348
00:22:01,890 --> 00:22:03,450
maar dat ze zouden zeggen:

349
00:22:03,450 --> 00:22:08,730
maar: Zo waar de HEERE leeft, Die de
Israëlieten uit het land in het noorden en

350
00:22:08,730 --> 00:22:12,570
uit al de landen waarheen Hij
hen verdreven had, geleid heeft.

351
00:22:12,570 --> 00:22:16,950
Ik zal hen terugbrengen in hun land,
dat Ik hun vaderen gegeven heb.

352
00:22:16,950 --> 00:22:20,790
Dus wat het belang ervan betreft
was het als een tweede uittocht.

353
00:22:20,790 --> 00:22:26,190
De terugkeer van de Joden uit Babylon en
de eerdere uittocht uit Egypte waren heel,

354
00:22:26,190 --> 00:22:30,150
heel belangrijke gebeurtenissen
in de geschiedenis van Israël.

355
00:22:30,150 --> 00:22:33,210
Het was Nebukadnezar die hen
in gevangenschap wegvoerde.

356
00:22:33,210 --> 00:22:37,950
Maar hij regeerde niet zo heel
lang, en hij had een paar opvolgers.

357
00:22:37,950 --> 00:22:41,670
Vervolgens viel het Babylonische
Rijk in de tijd van Nabonidus

358
00:22:41,670 --> 00:22:45,750
en diens zoon Belsazar in handen
van de Meden en de Perzen,

359
00:22:45,750 --> 00:22:48,210
die inmiddels hun
krachten hadden gebundeld.

360
00:22:48,210 --> 00:22:52,410
Het Perzische Rijk begon,
of het Medo-Perzische Rijk,

361
00:22:52,410 --> 00:22:54,330
zoals het soms wordt genoemd.

362
00:22:54,330 --> 00:22:57,930
Perzië ontstond als natie in
de zevende eeuw voor Christus,

363
00:22:57,930 --> 00:23:02,790
maar werd tot 558 voor Christus
door de Meden overheerst.

364
00:23:02,790 --> 00:23:06,390
Toen kwam Kores de Grote
op, die een Pers was,

365
00:23:06,390 --> 00:23:10,950
als de veroveraar die het Perzische
Rijk een krachtige groei zou brengen.

366
00:23:10,950 --> 00:23:15,330
Kores veroverde Babylon
in 536 voor Christus

367
00:23:15,330 --> 00:23:18,870
en maakte daarmee Perzië
tot de nieuwe wereldmacht.

368
00:23:18,870 --> 00:23:22,890
Kores vaardigde een decreet uit dat
buitenlandse gevangenen in het rijk

369
00:23:22,890 --> 00:23:25,890
toestond naar hun
geboorteland terug te keren.

370
00:23:25,890 --> 00:23:28,170
Daarom is dit belangrijk voor ons verhaal,

371
00:23:28,170 --> 00:23:32,670
want daardoor konden de Joden teruggaan
om Jeruzalem weer op te bouwen.

372
00:23:32,670 --> 00:23:36,630
Slechts een klein overblijfsel
van hen koos ervoor dat te doen.

373
00:23:36,630 --> 00:23:38,670
Maar het feit dat sommigen dat deden,

374
00:23:38,670 --> 00:23:41,370
betekende dat Israël
weer op de kaart stond

375
00:23:41,370 --> 00:23:45,150
en dat de Joodse geschiedenis nog
een paar hoofdstukken kreeg en niet

376
00:23:45,150 --> 00:23:47,730
eenvoudigweg in Babylon eindigde.

377
00:23:47,730 --> 00:23:53,190
Dit leidde tot de terugkeer van de Joodse
ballingen, die Jeruzalem onder Zerubbabel,

378
00:23:53,190 --> 00:23:59,190
Ezra en Nehemia herbouwden, later met
steun van de Perzische koning Arthahsasta.

379
00:23:59,190 --> 00:24:03,810
Dat wil zeggen, Nehemia en Ezra
werden door Arthahsasta gestuurd.

380
00:24:03,810 --> 00:24:08,070
Esther was getrouwd met een Perzische
koning, de voorganger van Arthahsasta,

381
00:24:08,070 --> 00:24:11,370
die in de Schrift
bekendstaat als Ahasveros,

382
00:24:11,370 --> 00:24:14,790
maar bij ons beter bekend is als Xerxes.

383
00:24:14,790 --> 00:24:20,790
Hij regeerde in Perzië van
486 tot 465 voor Christus.

384
00:24:20,790 --> 00:24:22,650
Dat was de man van Esther.

385
00:24:22,650 --> 00:24:26,550
Dat is zo ongeveer het hele
internationale toneel rond Israël

386
00:24:26,550 --> 00:24:31,590
gedurende de hele periode van duizend jaar
die we in de geschiedboeken gaan bekijken.

387
00:24:31,590 --> 00:24:35,970
Er is ook de godsdienstige omgeving,
en die is zeker even belangrijk.

388
00:24:35,970 --> 00:24:38,970
Want Israël was niet alleen
een natie in politieke zin,

389
00:24:38,970 --> 00:24:42,750
met een politieke geschiedenis,
maar een natie waarvan de hele

390
00:24:42,750 --> 00:24:46,650
oorsprong en betekenis berustten
op haar relatie met Jahweh,

391
00:24:46,650 --> 00:24:48,990
Die een na-ijverig God was.

392
00:24:48,990 --> 00:24:53,370
Hij had een verbond met Israël zoals
een man dat met zijn vrouw heeft.

393
00:24:53,370 --> 00:24:54,690
Zo zag Hij het.

394
00:24:54,690 --> 00:24:58,830
Bij de berg Sinaï, toen Jahweh
hen uit Egypte had geleid,

395
00:24:58,830 --> 00:25:02,130
sloot Hij een verbond met hen
dat Hij hun trouw zou zijn

396
00:25:02,130 --> 00:25:04,290
als zij Hem trouw zouden zijn.

397
00:25:04,290 --> 00:25:06,150
Dat gold voor altijd.

398
00:25:06,150 --> 00:25:08,610
Dit is dus als een huwelijksverbond.

399
00:25:08,610 --> 00:25:11,250
Later zouden de profeten
daarop terugkijken

400
00:25:11,250 --> 00:25:16,470
als de tijd waarin God met Israël trouwde,
en zij werd als Zijn vrouw gezien.

401
00:25:16,470 --> 00:25:20,010
Zoals een man wil dat zijn
vrouw hem seksueel trouw is,

402
00:25:20,010 --> 00:25:24,390
zo wilde God dat Israël trouw
was door alleen Hem te aanbidden.

403
00:25:24,390 --> 00:25:28,770
Wanneer ze niet alleen Hem aanbaden,
wanneer ze andere goden aanbaden,

404
00:25:28,770 --> 00:25:32,070
beschreef Hij dat als Zijn
vrouw die overspel pleegde.

405
00:25:32,070 --> 00:25:36,150
Zoals een man het zou zien als de
vrouw met wie hij getrouwd is overspel

406
00:25:36,150 --> 00:25:40,050
pleegde met andere mannen, zo
zag God Israëls aanbidding van

407
00:25:40,050 --> 00:25:41,850
afgoden als overspel.

408
00:25:41,850 --> 00:25:44,490
We pakken het verhaal in
het boek Jozua dus op kort

409
00:25:44,490 --> 00:25:49,350
nadat God dit verbond met Israël heeft
gesloten, dit exclusieve verbond,

410
00:25:49,350 --> 00:25:50,730
zoals een huwelijk.

411
00:25:50,730 --> 00:25:54,510
Hij sloot het veertig jaar
vóór het begin van Jozua.

412
00:25:54,510 --> 00:25:59,130
Israël is op dat moment bereid te
gehoorzamen, bereid trouw te zijn.

413
00:25:59,130 --> 00:26:03,690
Ze hebben hun ouders in de woestijn
zien sterven omdat die niet trouw waren.

414
00:26:03,690 --> 00:26:07,710
Dus tijdens zijn leven volgden
ze Jozua wel trouw genoeg.

415
00:26:07,710 --> 00:26:12,870
Maar na zijn dood begonnen velen in
Israël af te dwalen van hun trouw aan God.

416
00:26:12,870 --> 00:26:16,590
Ze werden nieuwsgierig naar sommige van
de heidense godsdiensten om hen heen

417
00:26:16,590 --> 00:26:18,870
en voelden zich ertoe aangetrokken.

418
00:26:18,870 --> 00:26:22,830
De meeste daarvan worden van tijd
tot tijd in de Bijbel genoemd,

419
00:26:22,830 --> 00:26:28,170
want Israël is in zijn geschiedenis vaker
ongehoorzaam dan gehoorzaam geweest,

420
00:26:28,170 --> 00:26:30,330
denk ik dat we wel kunnen zeggen.

421
00:26:30,330 --> 00:26:34,590
We weten niet precies hoelang ze in
het boek Richteren ongehoorzaam waren.

422
00:26:34,590 --> 00:26:39,330
We weten hoelang ze gehoorzaam waren, want
tijdens de ambtsperiode van een richter

423
00:26:39,330 --> 00:26:43,350
dienden ze God zolang de richter
leefde, totdat hij stierf.

424
00:26:43,350 --> 00:26:46,410
Dat was meestal veertig
jaar of tachtig jaar.

425
00:26:46,410 --> 00:26:49,410
Maar daarna vervielen
ze in ongehoorzaamheid,

426
00:26:49,410 --> 00:26:52,290
en er wordt ons nooit
verteld hoelang dat duurde.

427
00:26:52,290 --> 00:26:55,770
Er wordt ons nooit verteld
hoelang ze ongehoorzaam waren

428
00:26:55,770 --> 00:26:57,810
voordat de volgende richter kwam.

429
00:26:57,810 --> 00:27:01,230
Maar we weten wel dat ze,
zodra de monarchie begon,

430
00:27:01,230 --> 00:27:04,050
bijna voortdurend ongehoorzaam waren.

431
00:27:04,050 --> 00:27:07,590
Er waren maar heel weinig
oplevingen van hun trouw aan Yahweh,

432
00:27:07,590 --> 00:27:09,150
onder maar heel weinig koningen.

433
00:27:09,150 --> 00:27:11,670
Toen het koninkrijk in tweeën uiteenviel,

434
00:27:11,670 --> 00:27:15,510
had het noordelijke koninkrijk
negentien koningen achter elkaar,

435
00:27:15,510 --> 00:27:17,550
en geen van hen was goed.

436
00:27:17,550 --> 00:27:21,150
Alle koningen van Israël, van
het noordelijke koninkrijk,

437
00:27:21,150 --> 00:27:24,450
aanbaden afgoden en bevorderden afgoderij.

438
00:27:24,450 --> 00:27:29,670
Het noordelijke koninkrijk pleegde dus
honderden jaren lang voortdurend overspel.

439
00:27:29,670 --> 00:27:32,370
Het zuidelijke koninkrijk
had twintig koningen,

440
00:27:32,370 --> 00:27:34,830
maar bijna allemaal waren ze slecht.

441
00:27:34,830 --> 00:27:40,230
Toch werd de geschiedenis van Juda af en
toe onderbroken door een goede koning.

442
00:27:40,230 --> 00:27:42,510
Uzzia was een goede koning.

443
00:27:42,510 --> 00:27:45,150
Hizkia was een goede koning.

444
00:27:45,150 --> 00:27:47,610
Josia was een goede koning.

445
00:27:47,610 --> 00:27:49,830
Er waren maar heel weinig anderen.

446
00:27:49,830 --> 00:27:53,490
Maar afgezien van misschien
een handjevol koningen van Juda

447
00:27:53,490 --> 00:27:57,090
waren de anderen allemaal net zo
slecht als die in het noorden.

448
00:27:57,090 --> 00:28:02,190
We zien dus dat Israël het grootste deel
van de tijd in opstand tegen God leeft,

449
00:28:02,190 --> 00:28:05,130
en uiteindelijk komt
Gods oordeel over hen.

450
00:28:05,130 --> 00:28:08,070
Maar dat komt door die
godsdiensten om hen heen.

451
00:28:08,070 --> 00:28:12,090
Als Amerika nu instort, zullen
de meeste historici zeggen

452
00:28:12,090 --> 00:28:14,310
dat het door onze economie komt.

453
00:28:14,310 --> 00:28:19,050
We hebben slechte economische beslissingen
genomen, of ons leger is te zwak geworden

454
00:28:19,050 --> 00:28:22,770
doordat het te veel verspreid
was, met te veel troepen die als

455
00:28:22,770 --> 00:28:26,610
politiemacht optraden in andere landen
waar we niet hadden moeten zijn,

456
00:28:26,610 --> 00:28:27,990
of wat dan ook.

457
00:28:27,990 --> 00:28:30,810
En we hebben onze middelen
te veel versnipperd.

458
00:28:30,810 --> 00:28:35,070
Zo zullen historici waarschijnlijk
terugkijken op de val van Amerika.

459
00:28:35,070 --> 00:28:40,170
Slecht economisch beleid, slecht
militair beleid, wie weet wat nog meer?

460
00:28:40,170 --> 00:28:41,310
Immigratiebeleid.

461
00:28:41,310 --> 00:28:44,970
Ik weet zeker dat er, wanneer
Amerika ten onder gaat,

462
00:28:44,970 --> 00:28:48,090
veel gepraat zal worden
over wat de oorzaak was.

463
00:28:48,090 --> 00:28:51,390
En waarschijnlijk zullen dat
niet de juiste antwoorden zijn.

464
00:28:51,390 --> 00:28:56,490
Het juiste antwoord zal natuurlijk zijn
dat Amerika zich van God heeft afgekeerd.

465
00:28:56,490 --> 00:29:00,450
Als we de Bijbel niet hadden, zou
dat misschien ook de manier zijn

466
00:29:00,450 --> 00:29:03,630
waarop de geschiedenis van
Israël herinnerd zou worden.

467
00:29:03,630 --> 00:29:06,690
Het is gewoon weer een
land dat ten onder ging.

468
00:29:06,690 --> 00:29:12,270
Een deel ervan ging ten onder aan Assyrië;
een deel ging ten onder aan Babel.

469
00:29:12,270 --> 00:29:14,910
Dat gold ook voor heel wat andere landen.

470
00:29:14,910 --> 00:29:19,950
Ze waren militair zwak, of ze waren
economisch verdeeld, of wat dan ook.

471
00:29:19,950 --> 00:29:23,370
Als we de uitleg van de gebeurtenissen
in de Bijbel niet hadden,

472
00:29:23,370 --> 00:29:27,750
zouden de geschiedenis en de ondergang
van Israël op dezelfde manier worden

473
00:29:27,750 --> 00:29:30,990
uitgelegd als die van ieder seculier land.

474
00:29:30,990 --> 00:29:33,090
Maar dat is het verschil.

475
00:29:33,090 --> 00:29:35,550
Israël was geen seculier land.

476
00:29:35,550 --> 00:29:39,690
Het was een land waarvan de hele
geschiedenis bestond vanwege God.

477
00:29:39,690 --> 00:29:43,830
Hun verhouding tot God
bepaalde hun bestaan volledig.

478
00:29:43,830 --> 00:29:47,850
En doordat ze zich van God
afkeerden, kwam het oordeel over hen

479
00:29:47,850 --> 00:29:49,770
en werden ze vernietigd.

480
00:29:49,770 --> 00:29:53,850
Daarom moeten we niet alleen kijken naar
de politieke geschiedenis om hen heen,

481
00:29:53,850 --> 00:29:56,430
maar ook naar de godsdienstige invloeden

482
00:29:56,430 --> 00:30:01,110
waarvoor ze uiteindelijk bezweken en
die een einde maakten aan hun bestaan.

483
00:30:01,110 --> 00:30:05,490
Laten we het eens hebben over de
godsdienstige situatie in die tijd.

484
00:30:05,490 --> 00:30:10,410
Je weet waarschijnlijk wel wat
monotheïsme is en wat polytheïsme is.

485
00:30:10,410 --> 00:30:13,650
Monotheïsme is het geloof in één God.

486
00:30:13,650 --> 00:30:16,710
Israël was zo ongeveer
het enige land ter wereld

487
00:30:16,710 --> 00:30:19,770
waarvan we weten dat
het monotheïstisch was.

488
00:30:19,770 --> 00:30:22,890
Ze hadden één God, Die Yahweh heette.

489
00:30:22,890 --> 00:30:26,670
We denken meestal dat het
alternatief daarvoor polytheïsme is.

490
00:30:26,670 --> 00:30:30,090
We denken dan misschien aan de
Griekse goden op de berg Olympus

491
00:30:30,090 --> 00:30:35,550
en de Romeinse goden, Zeus en Hermes
en al die verschillende goden.

492
00:30:35,550 --> 00:30:38,310
Dat beschouwen we als polytheïsme.

493
00:30:38,310 --> 00:30:43,050
Er is nog iets anders dat tussen
monotheïsme en polytheïsme in zit.

494
00:30:43,050 --> 00:30:45,990
Het heet henotheïsme.

495
00:30:45,990 --> 00:30:51,090
Henotheïsme is een soort mengeling
van monotheïsme en polytheïsme.

496
00:30:51,090 --> 00:30:54,030
Je zegt: ‘Hoe kun je die twee vermengen?

497
00:30:54,030 --> 00:30:57,870
Er is óf één God, óf er is niet één God.’

498
00:30:57,870 --> 00:31:00,990
In de oudheid, in elk geval
in de tijd van Israël,

499
00:31:00,990 --> 00:31:04,590
was de opvatting in de meeste
culturen dat er veel goden zijn,

500
00:31:04,590 --> 00:31:07,230
maar dat ieder volk er maar één heeft.

501
00:31:07,230 --> 00:31:09,330
Er waren nationale goden.

502
00:31:09,330 --> 00:31:12,450
In de praktijk waren ze
dus net monotheïsten.

503
00:31:12,450 --> 00:31:18,390
De Filistijnen aanbaden Dagon, de
Moabieten aanbaden Kamos, enzovoort.

504
00:31:18,390 --> 00:31:21,030
Ze hadden elk hun eigen nationale god.

505
00:31:21,030 --> 00:31:26,310
Maar ze erkenden dat de andere goden van
de andere volken ook echte goden waren.

506
00:31:26,310 --> 00:31:29,850
In hun theologie waren ze
dus eigenlijk polytheïstisch,

507
00:31:29,850 --> 00:31:33,870
maar in hun praktijk min
of meer monotheïstisch.

508
00:31:33,870 --> 00:31:35,730
Zo waren vrijwel alle volken.

509
00:31:35,730 --> 00:31:41,130
Israël verschilde daarvan doordat ze
monotheïstisch waren in hun theologie en

510
00:31:41,130 --> 00:31:45,330
polytheïstisch in hun praktijk, want
ze aanbaden daadwerkelijk andere

511
00:31:45,330 --> 00:31:48,450
goden waarin ze eigenlijk
niet geloofden, denk ik.

512
00:31:48,450 --> 00:31:54,630
Maar waar het om gaat, is dat ieder volk
rondom Israël zijn nationale godheid had.

513
00:31:54,630 --> 00:31:57,690
En Israël ook; het had Yahweh.

514
00:31:57,690 --> 00:32:01,350
Nu geloofden de meeste volken
rondom Israël in Yahweh.

515
00:32:01,350 --> 00:32:05,070
Ze aanbaden Yahweh alleen niet,
omdat ze hun eigen nationale

516
00:32:05,070 --> 00:32:07,050
godheid hadden om te aanbidden.

517
00:32:07,050 --> 00:32:11,310
Ze geloofden dat Yahweh de
nationale God van Israël was

518
00:32:11,310 --> 00:32:13,350
en dat Hij een echte God was.

519
00:32:13,350 --> 00:32:19,890
Maar dat was Kamos ook, en Baäl
ook, en Molech ook, en Dagon ook.

520
00:32:19,890 --> 00:32:22,770
Ze beschouwden die
allemaal als echte goden.

521
00:32:22,770 --> 00:32:27,210
Alleen geloofden ze dat de Joden
Yahweh moesten aanbidden en dat andere

522
00:32:27,210 --> 00:32:29,790
volken hun eigen goden moesten aanbidden.

523
00:32:29,790 --> 00:32:35,010
Ik denk dat het Jeremia is die zich op een
gegeven moment verbaast over het feit dat

524
00:32:35,010 --> 00:32:38,130
Israël andere goden aanbidt en zegt:

525
00:32:38,130 --> 00:32:42,570
Voorzeker, steek over naar de
eilanden van de Kittiërs, en zie,

526
00:32:42,570 --> 00:32:48,210
stuur boden naar Kedar en let aandachtig
op, en kijk of iets dergelijks gebeurd is.

527
00:32:48,210 --> 00:32:50,430
Het kan ook Jesaja geweest zijn.

528
00:32:50,430 --> 00:32:53,670
Ik weet de passage niet
meer precies. Maar hij zegt:

529
00:32:53,670 --> 00:32:56,130
Heeft een volk ooit goden ingeruild?

530
00:32:56,130 --> 00:32:58,050
— en het zijn niet eens goden!

531
00:32:58,050 --> 00:33:02,310
— Toch heeft Mijn volk zijn Eer
ingeruild voor wat niet van nut is.

532
00:33:02,310 --> 00:33:04,170
Zoals Israël heeft gedaan?

533
00:33:04,170 --> 00:33:06,510
En het antwoord is blijkbaar nee.

534
00:33:06,510 --> 00:33:10,410
Geen van de volken om hen heen
aanbad ooit Jahweh of de andere

535
00:33:10,410 --> 00:33:12,390
goden van de volken om hen heen.

536
00:33:12,390 --> 00:33:14,670
Ze aanbaden gewoon hun eigen god.

537
00:33:14,670 --> 00:33:19,650
Israël, het enige volk dat de echte
God had, kon niet bij Hem blijven.

538
00:33:19,650 --> 00:33:23,430
Ze wilden godsdiensten overnemen
van andere volken om hen heen.

539
00:33:23,430 --> 00:33:28,290
Het ironische is dat zij de enigen
waren van wie de God werkelijk bestond.

540
00:33:28,290 --> 00:33:31,290
Hij bewees het door hen
daarvoor te oordelen.

541
00:33:31,290 --> 00:33:34,290
Maar het was vaak zo,
eigenlijk bijna altijd,

542
00:33:34,290 --> 00:33:38,070
dat de mensen een oorlog tussen
twee volken in werkelijkheid

543
00:33:38,070 --> 00:33:41,010
zagen als een oorlog tussen twee godheden.

544
00:33:41,010 --> 00:33:47,190
Als Israël oorlog voerde tegen de
Moabieten, ging het om Jahweh tegen Kamos.

545
00:33:47,190 --> 00:33:51,870
Of als het tegen Babylon was, dan
was het Bel, de god van Babylon,

546
00:33:51,870 --> 00:33:53,670
die Jahweh versloeg.

547
00:33:53,670 --> 00:33:57,390
Dat is natuurlijk een probleem,
want er waren momenten waarop God

548
00:33:57,390 --> 00:34:01,830
daadwerkelijk wilde dat Israël
verloor, omdat Hij hen oordeelde.

549
00:34:01,830 --> 00:34:06,750
Toch wist Hij dat de volken eromheen
dat zouden opvatten alsof Hij zwak was.

550
00:34:06,750 --> 00:34:10,710
Iedereen wist dat Jahweh
de God van Israël was.

551
00:34:10,710 --> 00:34:14,550
Als Hij toeliet dat een volk
van buitenaf Israël versloeg,

552
00:34:14,550 --> 00:34:20,370
wist Hij dat iedereen het zo zou opvatten:
‘O, hun god was sterker dan Jahweh.’

553
00:34:20,370 --> 00:34:22,350
Maar Hij nam dat risico toch.

554
00:34:22,350 --> 00:34:25,950
In het boek Jesaja zegt
Hij dit tegen Israël.

555
00:34:25,950 --> 00:34:30,570
De volgende formulering
staat in Romeinen 2:24:

556
00:34:30,570 --> 00:34:33,630
Want de Naam van God
wordt, zoals geschreven is,

557
00:34:33,630 --> 00:34:36,690
door uw toedoen gelasterd
onder de heidenen.

558
00:34:36,690 --> 00:34:41,130
Wat Hij bedoelt, is: ‘Omdat jullie
Mij dwingen jullie te oordelen,

559
00:34:41,130 --> 00:34:45,570
zullen mensen het verkeerd begrijpen en
denken dat Ik zwakker ben dan hun goden.

560
00:34:45,570 --> 00:34:47,070
Ik ga het toch doen.

561
00:34:47,070 --> 00:34:49,050
Ik zal de klap gewoon incasseren.

562
00:34:49,050 --> 00:34:51,810
Ik zal die klap voor Mijn
reputatie incasseren,

563
00:34:51,810 --> 00:34:53,910
omdat Ik jullie moet oordelen.’

564
00:34:53,910 --> 00:34:56,430
Zo begreep men die dingen in die tijd dus.

565
00:34:56,430 --> 00:35:00,570
Nu kan Israël zich deels tot de goden van
de heidenen aangetrokken hebben gevoeld

566
00:35:00,570 --> 00:35:05,670
omdat er tijden waren waarin de heidenen
voorspoedig of machtig leken te zijn.

567
00:35:05,670 --> 00:35:11,250
Ze hadden het gevoel: ‘O, dat betekent
dat hun god beter is dan onze God.’

568
00:35:11,250 --> 00:35:12,750
Dat lijkt ons vreemd.

569
00:35:12,750 --> 00:35:16,890
Als je het boek Richteren of het
boek Koningen doorleest, denk je:

570
00:35:16,890 --> 00:35:19,650
‘Hoe kunnen ze steeds weer
dezelfde fouten maken?’

571
00:35:19,650 --> 00:35:21,570
Het lijkt haast onwerkelijk.

572
00:35:21,570 --> 00:35:25,710
Hoe kan het dat hun voorouders
deze fout elke generatie maakten,

573
00:35:25,710 --> 00:35:28,170
en dat zij dezelfde fout maken?

574
00:35:28,170 --> 00:35:31,530
Leren ze dan niets van de
geschiedenis? Blijkbaar niet.

575
00:35:31,530 --> 00:35:33,990
Maar voordat we te hard over hen oordelen,

576
00:35:33,990 --> 00:35:38,310
moet je beseffen hoe moeilijk het voor je
is om je geloof aan je kinderen door te

577
00:35:38,310 --> 00:35:43,230
geven en hoe moeilijk het voor hen
is om zich dat echt eigen te maken.

578
00:35:43,230 --> 00:35:46,410
Het is gemakkelijk om je
kinderen te leren wat je gelooft.

579
00:35:46,410 --> 00:35:49,770
Het is niet gemakkelijk om
dat op hen over te dragen.

580
00:35:49,770 --> 00:35:51,870
Jij hebt een ervaring met God.

581
00:35:51,870 --> 00:35:53,730
Je bent wedergeboren.

582
00:35:53,730 --> 00:35:56,910
God is voor jou een
werkelijkheid die je overtuigt.

583
00:35:56,910 --> 00:35:59,250
Je kunt je kinderen daarover vertellen.

584
00:35:59,250 --> 00:36:03,930
Maar als zij die ervaring niet ook hebben,
is het voor hen gewoon onwerkelijk.

585
00:36:03,930 --> 00:36:07,410
Voor de volgende generatie
is het nog onwerkelijker,

586
00:36:07,410 --> 00:36:10,230
tenzij God in hun tijd
een opwekking geeft.

587
00:36:10,230 --> 00:36:14,790
Het gebeurt vaak dat God in een bepaalde
generatie op een machtige manier werkt.

588
00:36:14,790 --> 00:36:19,650
Dan zijn er heel veel mensen die echt
zeggen: ‘Wauw, God bestaat echt’,

589
00:36:19,650 --> 00:36:21,510
en ze worden enthousiast over God.

590
00:36:21,510 --> 00:36:24,510
Wij hebben zo'n opwekking
meegemaakt in de jaren zestig en

591
00:36:24,510 --> 00:36:27,150
zeventig, de Jezusbeweging.

592
00:36:27,150 --> 00:36:31,710
Een heleboel mensen werden als oogst
binnengebracht in het Koninkrijk van God

593
00:36:31,710 --> 00:36:34,650
en hadden krachtige
ervaringen met Christus.

594
00:36:34,650 --> 00:36:38,490
Zij zullen er nooit aan
twijfelen dat God echt bestaat.

595
00:36:38,490 --> 00:36:42,450
Velen van ons hebben kinderen van
wie we dachten dat ze net zo zouden

596
00:36:42,450 --> 00:36:43,890
geloven als wij.

597
00:36:43,890 --> 00:36:45,810
We hebben hun geleerd hoe.

598
00:36:45,810 --> 00:36:47,970
We hebben hun de waarheid geleerd.

599
00:36:47,970 --> 00:36:51,390
We hebben het hun zelfs zo
goed mogelijk voorgeleefd.

600
00:36:51,390 --> 00:36:53,670
Maar dan kijken we naar hen en zeggen:

601
00:36:53,670 --> 00:36:56,370
‘Waarom is dit voor hen
geen werkelijkheid?’

602
00:36:56,370 --> 00:37:00,450
Elke generatie moet zelf
een band met God krijgen.

603
00:37:00,450 --> 00:37:03,210
Een generatie van wie de
ouders christen waren,

604
00:37:03,210 --> 00:37:08,250
heeft het voordeel dat ze van jongs af
aan weet met Wie ze een band moet krijgen.

605
00:37:08,250 --> 00:37:12,030
Ik zei altijd tegen mijn kinderen:
‘Het is mijn verantwoordelijkheid

606
00:37:12,030 --> 00:37:15,270
om ervoor te zorgen dat jullie
weten wat de waarheid is,

607
00:37:15,270 --> 00:37:18,630
maar ik kan er niet voor
zorgen dat jullie erom geven.

608
00:37:18,630 --> 00:37:21,990
Ik kan er alleen voor zorgen
dat jullie ervan weten.

609
00:37:21,990 --> 00:37:25,590
Ik kan er niet voor zorgen dat
het jullie iets kan schelen.

610
00:37:25,590 --> 00:37:27,630
Ik wou dat ik dat kon.

611
00:37:27,630 --> 00:37:32,070
Ik wou dat ik gewoon in jullie hart
kon komen en daar iets kon bewerken,

612
00:37:32,070 --> 00:37:35,010
zodat jullie er net zo om geven als ik.’

613
00:37:35,010 --> 00:37:38,970
Maar we weten uit ervaring dat
dit niet altijd het geval is.

614
00:37:38,970 --> 00:37:43,410
Sommigen van jullie hebben kinderen
die God dienen. God zegene je.

615
00:37:43,410 --> 00:37:45,150
Alle goeds toegewenst.

616
00:37:45,150 --> 00:37:47,850
Maar heel veel mensen
begrijpen waar ik het over heb.

617
00:37:47,850 --> 00:37:50,070
We moeten dus niet al te verbaasd zijn

618
00:37:50,070 --> 00:37:54,510
wanneer één generatie Israëlieten een
grote bevrijding door God meemaakt,

619
00:37:54,510 --> 00:37:58,890
door een van de richters of door de
opwekking of hervormingen onder Josia,

620
00:37:58,890 --> 00:38:04,110
of wat dan ook, en de volgende generatie
daar vervolgens helemaal niets om geeft.

621
00:38:04,110 --> 00:38:07,770
Voor hen is God gewoon iets
waarover ze hebben gehoord.

622
00:38:07,770 --> 00:38:10,650
Ze weten niet zo zeker
of ze Hem wel mogen.

623
00:38:10,650 --> 00:38:15,210
Ze zijn net kinderen die zeggen:
‘Nou, waarom is Jezus zo bijzonder?

624
00:38:15,210 --> 00:38:16,950
Er zijn een heleboel hindoes.

625
00:38:16,950 --> 00:38:20,790
Dat lijken ook goede mensen te
zijn. En die boeddhisten dan?

626
00:38:20,790 --> 00:38:22,410
Dat zijn goede mensen.

627
00:38:22,410 --> 00:38:25,890
Zeggen zij niet veel van dezelfde
dingen die wij christenen zeggen?’

628
00:38:25,890 --> 00:38:29,250
De kinderen denken: ‘Waarom moeten
we eigenlijk christenen zijn

629
00:38:29,250 --> 00:38:32,070
als er ook al die andere
godsdiensten zijn?

630
00:38:32,070 --> 00:38:34,170
Die mensen zijn ook goede mensen.

631
00:38:34,170 --> 00:38:36,270
Hoe weten we dat wij gelijk hebben?’

632
00:38:36,270 --> 00:38:41,190
Ik weet zeker dat de Israëlieten datzelfde
probleem hadden met hun kinderen,

633
00:38:41,190 --> 00:38:44,730
de generatie die de bevrijding
door God niet had meegemaakt.

634
00:38:44,730 --> 00:38:46,890
Ze hadden er alleen over gehoord.

635
00:38:46,890 --> 00:38:48,990
Als je dan nog een generatie verder kwam,

636
00:38:48,990 --> 00:38:51,510
begon het alleen nog maar
een vaag verhaal te worden

637
00:38:51,510 --> 00:38:53,970
dat ze van hun grootouders hadden gehoord.

638
00:38:53,970 --> 00:38:58,110
Maar ze zagen andere goden
en zeiden: ‘Nou, misschien…’

639
00:38:58,110 --> 00:39:01,830
En voor het vlees was het veel
gemakkelijker om de godsdiensten van de

640
00:39:01,830 --> 00:39:05,970
heidenen om hen heen te aanvaarden
dan de godsdienst van Jahweh.

641
00:39:05,970 --> 00:39:10,350
Want Jahweh eiste een heilig
leven, en een heilig leven leiden

642
00:39:10,350 --> 00:39:12,750
gaat tegen de menselijke natuur in.

643
00:39:12,750 --> 00:39:15,510
Het is echt moeilijk om
een heilig leven te leiden.

644
00:39:15,510 --> 00:39:20,790
Maar bij de volken om hen heen waren de
erediensten orgieën, dronken orgieën.

645
00:39:20,790 --> 00:39:22,770
Ze hadden geen enkele moraal.

646
00:39:22,770 --> 00:39:28,110
Het waren bloeddorstige, oorlogszuchtige
volken die gedreven werden door seks

647
00:39:28,110 --> 00:39:30,270
en door de begeerten van het vlees.

648
00:39:30,270 --> 00:39:34,590
Hun godheden waren op maat gemaakt om
het soort gedrag goed te keuren en te

649
00:39:34,590 --> 00:39:38,970
ondersteunen dat de mens vanuit zijn
meest vleselijke kant wil vertonen.

650
00:39:38,970 --> 00:39:41,790
Voor deze kinderen was Jahweh
alleen maar een gerucht,

651
00:39:41,790 --> 00:39:44,370
en ook nog eens geen erg leuk gerucht.

652
00:39:44,370 --> 00:39:48,030
Maar de mensen die ze om zich
heen zagen, hielden orgieën.

653
00:39:48,030 --> 00:39:50,010
Hun goden vonden dat prettig.

654
00:39:50,010 --> 00:39:53,910
Dat klinkt aantrekkelijk, waarschijnlijk
meer voor mannen dan voor vrouwen.

655
00:39:53,910 --> 00:39:58,170
Maar er waren ook andere aspecten, de
dronkenschap en de andere dingen die

656
00:39:58,170 --> 00:39:59,970
mensen echt weglokten.

657
00:39:59,970 --> 00:40:02,550
Dan hadden ze ook nog
bepaalde overtuigingen.

658
00:40:02,550 --> 00:40:05,670
De meeste goden van de heidenen
waren vruchtbaarheidsgoden,

659
00:40:05,670 --> 00:40:08,190
en het was een agrarische samenleving.

660
00:40:08,190 --> 00:40:11,010
Het was heel belangrijk om veel
kinderen te hebben die je op de

661
00:40:11,010 --> 00:40:12,570
boerderij konden helpen.

662
00:40:12,570 --> 00:40:15,150
Het was heel belangrijk
dat de gewassen groeiden,

663
00:40:15,150 --> 00:40:19,650
want je hele welvaart hing samen met
het land en de vruchtbaarheid ervan.

664
00:40:19,650 --> 00:40:23,370
Bijna alle goden van de heidenen
waren vruchtbaarheidsgoden.

665
00:40:23,370 --> 00:40:27,630
Het uitvoeren van deze rituelen,
het offeren van een baby aan Molech,

666
00:40:27,630 --> 00:40:30,630
was dus bedoeld om je
vruchtbaarheid te vergroten.

667
00:40:30,630 --> 00:40:33,690
In dat geval lijkt het juist
de andere kant op te gaan,

668
00:40:33,690 --> 00:40:35,730
maar dat was wat ze dachten.

669
00:40:35,730 --> 00:40:39,510
Ze dachten dat je daardoor goede
oogsten zou krijgen en dat soort dingen.

670
00:40:39,510 --> 00:40:44,070
Als Israël op landbouwgebied een slecht
jaar had en de Ammonieten goede oogsten

671
00:40:44,070 --> 00:40:48,150
hadden, keek de gemiddelde
Israëliet daarnaar en zei: ‘Nou,

672
00:40:48,150 --> 00:40:53,250
misschien levert het hun meer op om die
god te aanbidden dan het ons oplevert om

673
00:40:53,250 --> 00:40:54,870
Jahweh te aanbidden.’

674
00:40:54,870 --> 00:40:59,610
Je vindt uitingen van die gedachte
in bijvoorbeeld Psalm 73 of

675
00:40:59,610 --> 00:41:04,410
Maleachi hoofdstuk 3, of op een
paar andere plaatsen in de Schrift,

676
00:41:04,410 --> 00:41:07,590
bij sommige profeten en in de Psalmen.

677
00:41:07,590 --> 00:41:10,170
Daar wordt deze gedachte verwoord:

678
00:41:10,170 --> 00:41:13,590
U zegt: God dienen is nutteloos!

679
00:41:13,590 --> 00:41:18,390
Wat voor nut heeft het dat wij onze
taak ten behoeve van Hem vervullen

680
00:41:18,390 --> 00:41:21,690
en dat wij in het zwart gaan
voor het aangezicht van de HEERE

681
00:41:21,690 --> 00:41:23,490
van de legermachten?

682
00:41:23,490 --> 00:41:27,270
Welnu, wij prijzen de
hoogmoedigen gelukkig:

683
00:41:27,270 --> 00:41:31,170
niet alleen worden zij die
goddeloosheid doen, opgebouwd,

684
00:41:31,170 --> 00:41:34,530
zelfs als zij God beproeven, ontkomen zij.

685
00:41:34,530 --> 00:41:39,870
**Verwijzing gecontroleerd:**
de spreker noemde Psalmen 73,

686
00:41:39,870 --> 00:41:45,450
maar de bewoording is Maleachi 3:14-15.

687
00:41:45,450 --> 00:41:49,650
Dit is niet iets waarvoor de
profeten of de psalmdichter pleitten,

688
00:41:49,650 --> 00:41:52,050
maar het zijn dingen die ze hoorden.

689
00:41:52,050 --> 00:41:54,870
Maleachi bestrafte juist die houding.

690
00:41:54,870 --> 00:41:59,190
In Psalm 73 zei de
psalmdichter, vrij weergegeven:

691
00:41:59,190 --> 00:42:01,770
‘Ik gaf bijna aan die gedachte toe.’

692
00:42:01,770 --> 00:42:05,610
Dat is die psalm waarin
staat, vrij weergegeven:

693
00:42:05,610 --> 00:42:08,370
God is werkelijk goed voor Israël.

694
00:42:08,370 --> 00:42:09,390
Er staat:

695
00:42:09,390 --> 00:42:13,290
Maar wat mij betreft, mijn
voeten waren bijna uitgegleden,

696
00:42:13,290 --> 00:42:16,050
mijn schreden waren haast uitgeschoten,

697
00:42:16,050 --> 00:42:18,810
Als je verder leest in
die psalm, staat er:

698
00:42:18,810 --> 00:42:23,550
want ik was jaloers op de dwazen, toen
ik de vrede van de goddelozen zag.

699
00:42:23,550 --> 00:42:26,610
En ik ben een goed mens, en
het gaat mij niet voorspoedig.

700
00:42:26,610 --> 00:42:30,750
En ik denk: wat heeft het
voor zin om God te dienen?

701
00:42:30,750 --> 00:42:35,130
Soms aanbaden mensen Jahweh trouw
en ging het niet goed met hen.

702
00:42:35,130 --> 00:42:39,870
Dan dachten ze: ‘Nou, misschien zal een
van die andere goden meer voor me doen.’

703
00:42:39,870 --> 00:42:43,290
Zo werden mensen achter de
verkeerde goden aan getrokken.

704
00:42:43,290 --> 00:42:47,250
Dit zijn de goden die er
om hen heen waren: Dagon.

705
00:42:47,250 --> 00:42:51,450
De Filistijnen werden in de begintijd
nooit uit het land verdreven.

706
00:42:51,450 --> 00:42:56,790
In de dagen van Jozua veroverden
Jozua en de Israëlieten in wezen het

707
00:42:56,790 --> 00:42:59,070
hele land Kanaän.

708
00:42:59,070 --> 00:43:01,950
Ze roeiden niet alle
afzonderlijke steden uit.

709
00:43:01,950 --> 00:43:04,890
Sommige steden bleven
hun weerstand bieden.

710
00:43:04,890 --> 00:43:09,270
Zelfs Jeruzalem deed dat een
tijdlang, tot de tijd van David.

711
00:43:09,270 --> 00:43:12,270
Maar ze stelden niettemin
de grenzen veilig.

712
00:43:12,270 --> 00:43:16,230
Ze kregen nooit de kuststrook aan
de Middellandse Zee in handen,

713
00:43:16,230 --> 00:43:19,410
die door vijf Filistijnse
steden werd beheerst.

714
00:43:19,410 --> 00:43:23,730
De Filistijnen waren een heel
oorlogszuchtig, sterk volk.

715
00:43:23,730 --> 00:43:27,210
Ze hadden een aantal reuzen
onder zich, zoals Simson.

716
00:43:27,210 --> 00:43:30,930
De Enakieten, die ook reuzen
waren, woonden ook in een van

717
00:43:30,930 --> 00:43:32,790
de Filistijnse steden.

718
00:43:32,790 --> 00:43:34,950
Ze zorgden voor moeilijkheden.

719
00:43:34,950 --> 00:43:38,070
Hun godsdienst was de
aanbidding van Dagon.

720
00:43:38,070 --> 00:43:42,570
Geleerden dachten ooit dat de
naam Dagon ‘visgod’ betekende.

721
00:43:42,570 --> 00:43:46,770
Toen ik opgroeide, stond er in de
commentaren dat Dagon een god was

722
00:43:46,770 --> 00:43:50,550
met een lichaam als dat van
een mens en de kop van een vis.

723
00:43:50,550 --> 00:43:56,370
Want het woord Dagon in het Hebreeuws leek
verband te houden met het woord voor vis.

724
00:43:56,370 --> 00:43:59,910
Geleerden zijn er nu niet meer zo
zeker van dat dit de betekenis is.

725
00:43:59,910 --> 00:44:03,090
Volgens mij hebben ze geen
beelden van een visgod gevonden,

726
00:44:03,090 --> 00:44:08,430
dus er bestaat enige twijfel over de vraag
of Dagon werkelijk een visgod was of niet.

727
00:44:08,430 --> 00:44:11,730
Hoe dan ook, hij was de
god van de Filistijnen.

728
00:44:11,730 --> 00:44:14,670
Ze denken nu dat hij
misschien een graangod was,

729
00:44:14,670 --> 00:44:17,010
zoals de meeste goden in de omgeving.

730
00:44:17,010 --> 00:44:21,870
Hij werd in de hele Vruchtbare Halvemaan
aanbeden, niet alleen door de Filistijnen,

731
00:44:21,870 --> 00:44:23,970
maar in het hele Midden-Oosten.

732
00:44:23,970 --> 00:44:27,270
In de periode van de historische
boeken was Dagon vooral de god

733
00:44:27,270 --> 00:44:28,950
van de Filistijnen.

734
00:44:28,950 --> 00:44:32,370
Simson verwoestte de tempel
van Dagon toen hij stierf.

735
00:44:32,370 --> 00:44:36,990
Toen hij de zuilen van die tempel omver
trok, was dat de tempel van Dagon.

736
00:44:36,990 --> 00:44:41,610
Er waren daar ongeveer 3.000 aanbidders
van Dagon die bij die gelegenheid samen

737
00:44:41,610 --> 00:44:43,470
met Simson omkwamen.

738
00:44:43,470 --> 00:44:46,830
Maar Simson bevrijdde Israël
niet van de Filistijnen.

739
00:44:46,830 --> 00:44:49,470
De Filistijnen waren
een onderdrukkend volk

740
00:44:49,470 --> 00:44:54,270
en bezorgden Israël veel moeilijkheden
totdat David hen versloeg.

741
00:44:54,270 --> 00:44:59,730
David is degene die grotendeels met hen
afrekende en hen aan Israël onderwierp.

742
00:44:59,730 --> 00:45:02,910
Op een bepaald moment,
vóór de tijd van David,

743
00:45:02,910 --> 00:45:06,150
werd de ark van het verbond
door de Filistijnen buitgemaakt

744
00:45:06,150 --> 00:45:08,850
en in de tempel van Dagon gezet.

745
00:45:08,850 --> 00:45:12,090
Het is een nogal grappig
verhaal in 1 Samuel.

746
00:45:12,090 --> 00:45:17,490
De Filistijnen maakten de ark buit als
oorlogstrofee in de strijd tegen Israël.

747
00:45:17,490 --> 00:45:21,510
Ze zetten hem in de tempel van Dagon,
en de volgende dag was het beeld van

748
00:45:21,510 --> 00:45:25,110
Dagon voorovergevallen, met
zijn gezicht op de grond.

749
00:45:25,110 --> 00:45:28,050
In het Engels heet dat ‘prostrate’.

750
00:45:28,050 --> 00:45:33,270
Op mijn leeftijd denk ik meer aan
‘prostate’, oftewel ‘prostaat’.

751
00:45:33,270 --> 00:45:37,350
Maar het beeld was dus voorovergevallen,
met zijn gezicht op de grond,

752
00:45:37,350 --> 00:45:39,330
voor de ark van het verbond.

753
00:45:39,330 --> 00:45:42,510
Dus zetten ze het weer
overeind en gingen weer weg.

754
00:45:42,510 --> 00:45:44,250
De volgende dag kwamen ze terug.

755
00:45:44,250 --> 00:45:49,170
Het was opnieuw omgevallen, en zijn
hoofd en zijn handen waren afgehakt.

756
00:45:49,170 --> 00:45:50,610
Wie had dat gedaan?

757
00:45:50,610 --> 00:45:52,470
Dat werd nooit uitgelegd.

758
00:45:52,470 --> 00:45:56,010
Maar ze besloten dat dit geen
goede plek voor de ark was.

759
00:45:56,010 --> 00:46:00,270
Het was niet goed voor Dagon om
Jahweh in zijn nabijheid te hebben.

760
00:46:00,270 --> 00:46:05,010
Uiteindelijk brachten ze de ark van
stad naar stad, en overal waar hij kwam,

761
00:46:05,010 --> 00:46:08,910
werd die plaats geteisterd
door builenpest en ratten.

762
00:46:08,910 --> 00:46:12,570
Dus stuurden ze hem ten slotte
terug naar de Israëlieten.

763
00:46:12,570 --> 00:46:17,010
We zullen in de Bijbel enkele
verhalen over Dagon tegenkomen.

764
00:46:17,010 --> 00:46:21,270
Baäl is natuurlijk een heel
gebruikelijke term in het Oude Testament.

765
00:46:21,270 --> 00:46:26,490
De term Baäl staat soms
zelfs in het meervoud, Baäls.

766
00:46:26,490 --> 00:46:31,590
Baäl kan een min of meer algemene term
zijn geweest voor allerlei heidense goden,

767
00:46:31,590 --> 00:46:36,090
al lijkt er één specifieke
godheid te zijn die Baäl heet.

768
00:46:36,090 --> 00:46:40,890
Het woord Baäl betekent
meester, heer of echtgenoot.

769
00:46:40,890 --> 00:46:44,850
Natuurlijk zou elk volk zijn
god zijn Baäl kunnen noemen.

770
00:46:44,850 --> 00:46:49,770
Maar er is een specifieke Baäl die de
god van de Kanaänieten lijkt te zijn.

771
00:46:49,770 --> 00:46:54,150
Hij wordt voorgesteld als de
zoon van El, de vage oppergod.

772
00:46:54,150 --> 00:46:56,970
In hun denken is er een
oppergod die El heet,

773
00:46:56,970 --> 00:47:00,330
maar niemand heeft contact
met hem of aanbidt hem.

774
00:47:00,330 --> 00:47:04,470
Baäl is de ene god die als hun
godheid in betrekking staat tot

775
00:47:04,470 --> 00:47:06,810
het Kanaänitische volk.

776
00:47:06,810 --> 00:47:09,930
Baäl is een algemene
aanduiding voor verschillende

777
00:47:09,930 --> 00:47:13,770
plaatselijke natuurgoden die
verantwoordelijk zijn voor de landbouw en

778
00:47:13,770 --> 00:47:15,870
de vruchtbaarheid van het vee.

779
00:47:15,870 --> 00:47:19,650
In sommige contexten wordt
hij de zoon van Dagon genoemd.

780
00:47:19,650 --> 00:47:23,970
Bij de aanbidding van Baäl hoorden
onzedelijke seksuele riten,

781
00:47:23,970 --> 00:47:28,470
zoals vrij uitvoerig door archeologische
ontdekkingen is gedocumenteerd.

782
00:47:28,470 --> 00:47:32,070
Er zijn veel bewijzen gevonden
voor de orgieën enzovoort die

783
00:47:32,070 --> 00:47:34,650
deel uitmaakten van de
aanbidding van Baäl,

784
00:47:34,650 --> 00:47:38,070
en ook van de aanbidding van
de meeste van die andere goden.

785
00:47:38,070 --> 00:47:42,330
Dan heb je een vrouwelijke
naam, Asjera of Astoreth.

786
00:47:42,330 --> 00:47:47,610
Geleerden zijn het er niet over eens of
Asjera en Astoreth dezelfde godin zijn of

787
00:47:47,610 --> 00:47:49,590
twee verschillende godinnen.

788
00:47:49,590 --> 00:47:54,090
Beiden worden in sommige archeologische
vondsten met Baäl in verband gebracht

789
00:47:54,090 --> 00:47:55,830
als zijn gemalin.

790
00:47:55,830 --> 00:47:59,370
Veel heidenen zagen Baäl als
een god die een vrouwelijke

791
00:47:59,370 --> 00:48:01,950
gemalin had die een godin was.

792
00:48:01,950 --> 00:48:05,370
Asjera en Astoreth worden
allebei zo voorgesteld.

793
00:48:05,370 --> 00:48:09,390
De meeste geleerden lijken te denken
dat ze niet dezelfde godin zijn,

794
00:48:09,390 --> 00:48:11,970
maar sommigen denken nog steeds van wel.

795
00:48:11,970 --> 00:48:15,270
Astoreth wordt de godin
van de Sidoniërs genoemd.

796
00:48:15,270 --> 00:48:19,230
Sidon lag ten noorden van Israël,
in wat wij Fenicië noemen.

797
00:48:19,230 --> 00:48:21,690
Dat is tegenwoordig Libanon, denk ik.

798
00:48:21,690 --> 00:48:26,250
Ze aanbaden Astoreth, staat
er in 1 Koningen 11:5.

799
00:48:26,250 --> 00:48:30,990
Het is niet duidelijk of Asjera en
Astoreth met elkaar worden vereenzelvigd

800
00:48:30,990 --> 00:48:34,050
of als twee afzonderlijke
godinnen worden beschouwd,

801
00:48:34,050 --> 00:48:37,170
al neigen geleerden naar
die laatste opvatting.

802
00:48:37,170 --> 00:48:40,830
Beiden worden beschouwd
als de gemalinnen van Baäl.

803
00:48:40,830 --> 00:48:47,910
In Richteren 6:25 werden Asjerapalen
naast de altaren van Baäl opgericht.

804
00:48:47,910 --> 00:48:53,310
Deze palen waren uit hout gesneden
en worden in 1 Koningen 15:13

805
00:48:53,310 --> 00:48:55,470
als obsceen beschreven.

806
00:48:55,470 --> 00:48:59,190
De spreker gebruikt hier
het Engelse woord ‘obscene’.

807
00:48:59,190 --> 00:49:03,510
De HSV gebruikt ‘gruwelijk’;
dat woord heeft op zichzelf geen

808
00:49:03,510 --> 00:49:05,790
specifiek seksuele betekenis.

809
00:49:05,790 --> 00:49:09,690
Zonder al te aanschouwelijk
te worden: Asjerapalen waren,

810
00:49:09,690 --> 00:49:11,790
tenminste volgens wat ik heb gelezen,

811
00:49:11,790 --> 00:49:16,470
daadwerkelijk uitgesneden afbeeldingen
van mannelijke geslachtsorganen.

812
00:49:16,470 --> 00:49:21,270
Deze heidense goden waren allemaal
heel sterk op seksualiteit gericht.

813
00:49:21,270 --> 00:49:25,170
Het zijn natuurlijk vruchtbaarheidsgoden,
dus seks houdt vanzelfsprekend

814
00:49:25,170 --> 00:49:27,030
verband met vruchtbaarheid.

815
00:49:27,030 --> 00:49:30,870
De verwarde heidenen halen
deze dingen vaak door elkaar.

816
00:49:30,870 --> 00:49:34,110
Maar veel van de beelden
enzovoort die zijn gevonden,

817
00:49:34,110 --> 00:49:37,290
beelden seksualiteit heel expliciet uit.

818
00:49:37,290 --> 00:49:40,770
Ze worden in de Bijbel vaak in
dezelfde context genoemd als

819
00:49:40,770 --> 00:49:42,990
prostitutie en sodomie.

820
00:49:42,990 --> 00:49:48,570
De naam Astoreth is afgeleid van Astarte,
de Fenicische godin van de liefde,

821
00:49:48,570 --> 00:49:51,570
de vruchtbaarheid en ook de oorlog.

822
00:49:51,570 --> 00:49:54,150
Ze wordt ook vereenzelvigd met Venus,

823
00:49:54,150 --> 00:49:57,750
Aphrodite en Diana uit
de klassieke wereld.

824
00:49:57,750 --> 00:50:02,550
Meestal wordt deze godin in beeldjes
voorgesteld als een naakte vrouw.

825
00:50:02,550 --> 00:50:07,530
Haar aanbidding ging gepaard met
ontuchtige seksuele cultusrituelen.

826
00:50:07,530 --> 00:50:14,430
Molech, die in de Bijbel ook Milkom wordt
genoemd, is volgens 1 Koningen 11:5:

827
00:50:14,430 --> 00:50:19,950
want Salomo ging achter Astarte aan, de
god van de Sidoniërs, en achter Milkom,

828
00:50:19,950 --> 00:50:22,410
de afschuwelijke afgod van de Ammonieten.

829
00:50:22,410 --> 00:50:26,430
De Ammonieten waren in zekere
zin verwanten van de Israëlieten.

830
00:50:26,430 --> 00:50:33,330
Ammon en Moab waren de twee zonen van Lot,
en Lot was natuurlijk de neef van Abraham.

831
00:50:33,330 --> 00:50:36,330
Er is een familieband als
je ver genoeg teruggaat.

832
00:50:36,330 --> 00:50:40,530
Je moet eigenlijk helemaal terug naar
Terah om die verwantschap te vinden.

833
00:50:40,530 --> 00:50:44,490
Maar over het algemeen werden
de Ammonieten en de Moabieten

834
00:50:44,490 --> 00:50:48,030
in zekere zin als broedervolken
van Israël beschouwd.

835
00:50:48,030 --> 00:50:52,410
God stond Israël niet toe hun gebied
binnen te vallen en hen te veroveren toen

836
00:50:52,410 --> 00:50:56,190
ze uit Egypte kwamen, vanwege
hun onderlinge verwantschap.

837
00:50:56,190 --> 00:50:59,370
Maar de Ammonieten waren
aanbidders van Ammon.

838
00:50:59,370 --> 00:51:03,450
Hij was een vuurgod die in
het hele oude Nabije Oosten en

839
00:51:03,450 --> 00:51:08,310
Noord-Afrika algemeen werd aanbeden
door Kanaänieten en Filistijnen,

840
00:51:08,310 --> 00:51:12,690
Arameeërs en Semitische volken,
en later door Feniciërs.

841
00:51:12,690 --> 00:51:17,790
De spreker noemt hier Ammon;
vóór en na deze uitspraak spreekt

842
00:51:17,790 --> 00:51:21,330
hij over Molech/Milkom.

843
00:51:21,330 --> 00:51:24,330
Het is onduidelijk of
hij dezelfde god bedoelt.

844
00:51:24,330 --> 00:51:28,770
Hij werd afgebeeld als een menselijke
figuur met de kop van een stier.

845
00:51:28,770 --> 00:51:31,170
Men denkt dat er binnen
in een bronzen beeld van

846
00:51:31,170 --> 00:51:35,010
Molech een vuur werd gestookt
om het roodgloeiend te maken.

847
00:51:35,010 --> 00:51:38,790
De praktijk waarbij kinderen in de
armen van dit beeld werden geofferd,

848
00:51:38,790 --> 00:51:40,950
werd in de Schrift zo genoemd:

849
00:51:40,950 --> 00:51:45,270
Onder u mag niemand gevonden worden die
zijn zoon of zijn dochter door het vuur

850
00:51:45,270 --> 00:51:50,790
laat gaan, die waarzeggerij pleegt, die
wolken duidt of aan wichelarij doet,

851
00:51:50,790 --> 00:51:52,350
die een tovenaar is,

852
00:51:52,350 --> 00:51:55,650
Je komt die uitdrukking vaak
tegen in de historische boeken,

853
00:51:55,650 --> 00:52:00,570
omdat sommige Israëlieten Molech aanbaden
en hun kinderen door het vuur lieten gaan.

854
00:52:00,570 --> 00:52:05,070
Dat betekent dat ze hen levend
verbrandden voor deze demonische god.

855
00:52:05,070 --> 00:52:09,210
Zelfs Manasse, de koning in
Jeruzalem, deed hetzelfde.

856
00:52:09,210 --> 00:52:11,970
Hij verbrandde zijn zoon voor Molech.

857
00:52:11,970 --> 00:52:14,670
Dan Kamos, die ik eerder noemde.

858
00:52:14,670 --> 00:52:19,890
Hij is de gruwel van de
Moabieten in 1 Koningen 11:7.

859
00:52:19,890 --> 00:52:25,290
Kamos was een god die verbonden was
met de Semitische moedergodin Asjtar.

860
00:52:25,290 --> 00:52:30,330
Net als bij Molech werden er bij de
aanbidding van Kamos kinderen geofferd.

861
00:52:30,330 --> 00:52:37,290
Op grond van Richteren hoofdstuk 11, vers
12 en 24 geloven sommige geleerden dat

862
00:52:37,290 --> 00:52:40,290
Kamos dezelfde god is als Molech.

863
00:52:40,290 --> 00:52:44,250
Het is natuurlijk mogelijk dat de
voornaamste god van de Moabieten

864
00:52:44,250 --> 00:52:48,330
en de voornaamste god van de
Ammonieten met elkaar worden verward.

865
00:52:48,330 --> 00:52:53,010
Die twee volken waren immers nauw met
elkaar verbonden en aan elkaar verwant,

866
00:52:53,010 --> 00:52:55,710
al zijn sommigen het daar niet mee eens.

867
00:52:55,710 --> 00:53:00,750
Dit zijn de voornaamste goden en godinnen
over wie je zult horen wanneer we

868
00:53:00,750 --> 00:53:02,670
deze boeken doorlezen.

869
00:53:02,670 --> 00:53:06,270
Dit laatste gedeelte is
alleen mijn eigen waarneming.

870
00:53:06,270 --> 00:53:09,330
Ik heb nog nooit iemand
deze dingen horen opmerken,

871
00:53:09,330 --> 00:53:13,350
maar bij mijn studie van de Bijbel
heb ik er zelf niet omheen gekund.

872
00:53:13,350 --> 00:53:18,210
Het lijkt er inderdaad op dat er, wanneer
je de geschiedenis van Israël doorleest,

873
00:53:18,210 --> 00:53:23,550
in bepaalde opzichten enige overeenkomst
is met de geschiedenis van de kerk.

874
00:53:23,550 --> 00:53:26,790
Israël werd bijvoorbeeld
door Mozes gesticht.

875
00:53:26,790 --> 00:53:29,190
Mozes is een type van Christus.

876
00:53:29,190 --> 00:53:32,130
Natuurlijk zijn er ook
andere typen van Christus.

877
00:53:32,130 --> 00:53:35,070
Jozua zelf is ook een type van Christus.

878
00:53:35,070 --> 00:53:39,810
Toch is Mozes de belangrijkste
grondlegger in de geschiedenis van Israël,

879
00:53:39,810 --> 00:53:44,550
zoals Christus dat in onze
geschiedenis is. Mozes gaf de wet.

880
00:53:44,550 --> 00:53:48,750
Jezus legde het Koninkrijk van
God en de beginselen ervan vast.

881
00:53:48,750 --> 00:53:54,210
Heel Israël moest voortaan, na Mozes,
zijn leiding volgen door de wet van

882
00:53:54,210 --> 00:53:55,770
Mozes te volgen.

883
00:53:55,770 --> 00:54:00,390
Alle christenen moeten het gezag van
Christus en Zijn onderwijs volgen.

884
00:54:00,390 --> 00:54:04,110
De overpriester zei tegen de
man die blind geboren was:

885
00:54:04,110 --> 00:54:07,950
Jij bent Zijn discipel,
waarmee hij Jezus bedoelde.

886
00:54:07,950 --> 00:54:12,150
Zij dan scholden hem uit en zeiden:
U bent een discipel van Hem,

887
00:54:12,150 --> 00:54:14,790
maar wij zijn discipelen van Mozes.

888
00:54:14,790 --> 00:54:18,870
Mozes was voor de Joden eigenlijk
wat Christus voor de christenen is.

889
00:54:18,870 --> 00:54:24,030
De boeken van Mozes, de Pentateuch, komen
dus in beginsel overeen met de tijd dat

890
00:54:24,030 --> 00:54:25,530
Jezus hier was.

891
00:54:25,530 --> 00:54:29,670
Toen Mozes hier was en Israël
rechtstreeks bestuurde,

892
00:54:29,670 --> 00:54:32,850
was dat vergelijkbaar met
de tijd dat Jezus hier was

893
00:54:32,850 --> 00:54:35,670
en de vroege gemeente
stichtte en bestuurde.

894
00:54:35,670 --> 00:54:39,210
Het boek Jozua gaat over de
tijd van zijn leiderschap.

895
00:54:39,210 --> 00:54:43,290
Toen Mozes er niet meer was,
nam Jozua de leiding over.

896
00:54:43,290 --> 00:54:46,830
Hij was rechtstreeks door
Mozes, door handoplegging,

897
00:54:46,830 --> 00:54:49,170
als zijn opvolger aangesteld.

898
00:54:49,170 --> 00:54:52,530
Jezus stelde de apostelen
rechtstreeks aan.

899
00:54:52,530 --> 00:54:55,710
Jozua komt overeen met
de tijd van de apostelen,

900
00:54:55,710 --> 00:54:58,770
omdat Mozes in wezen de
opdracht had gekregen

901
00:54:58,770 --> 00:55:03,930
en Jozua die opdracht uitvoerde door de
legers van Israël aan te voeren om het

902
00:55:03,930 --> 00:55:05,370
land te veroveren.

903
00:55:05,370 --> 00:55:09,510
De apostelen hadden de opdracht om het
Evangelie naar de wereld te brengen,

904
00:55:09,510 --> 00:55:11,190
en dat deden ze.

905
00:55:11,190 --> 00:55:15,630
Jezus legde de grondslag, en de
apostelen droegen Zijn boodschap uit

906
00:55:15,630 --> 00:55:18,390
en veroverden de hele mediterrane wereld.

907
00:55:18,390 --> 00:55:21,990
Daardoor werd die in wezen een gebied
waar het christendom aanwezig was

908
00:55:21,990 --> 00:55:24,390
en uiteindelijk de overhand kreeg.

909
00:55:24,390 --> 00:55:29,370
De periode van Mozes lijkt dus op de
periode van Christus Zelf op aarde.

910
00:55:29,370 --> 00:55:33,510
De periode van Jozua lijkt sterk
op de periode van de apostelen,

911
00:55:33,510 --> 00:55:38,250
omdat Jozua rechtstreeks werd
aangesteld als opvolger van Mozes,

912
00:55:38,250 --> 00:55:41,010
maar niet met al het gezag dat Mozes had.

913
00:55:41,010 --> 00:55:42,570
In Numeri staat dat:

914
00:55:42,570 --> 00:55:47,610
Toen zei de HEERE tegen Mozes:
Neem Jozua bij u, de zoon van Nun,

915
00:55:47,610 --> 00:55:51,210
een man in wie de Geest
is, en leg uw hand op hem.

916
00:55:51,210 --> 00:55:55,110
Plaats hem voor de priester Eleazar
en voor heel de gemeenschap,

917
00:55:55,110 --> 00:55:58,530
en draag voor hun ogen
het bevel aan hem over.

918
00:55:58,530 --> 00:56:00,930
Leg een deel van uw waardigheid op hem.

919
00:56:00,930 --> 00:56:04,830
Dan zal heel de gemeenschap van
de Israëlieten naar hem luisteren.

920
00:56:04,830 --> 00:56:08,670
De apostelen nemen niet werkelijk
de plaats van Jezus als Heere in,

921
00:56:08,670 --> 00:56:12,270
maar ze hadden beslist meer gezag
dan wie dan ook sinds die tijd in de

922
00:56:12,270 --> 00:56:13,710
gemeente heeft gehad.

923
00:56:13,710 --> 00:56:16,470
Ook stelden ze normen
vast voor de gemeente.

924
00:56:16,470 --> 00:56:20,910
En ze verdeelden als het ware onder
de gemeente de erfenis die Christus

925
00:56:20,910 --> 00:56:22,350
voor ons had achtergelaten.

926
00:56:22,350 --> 00:56:27,090
Door Jozua gebeurden er ook werkelijk
enkele van dezelfde soort wonderen

927
00:56:27,090 --> 00:56:28,590
als door Mozes.

928
00:56:28,590 --> 00:56:32,010
Ook bij de apostelen gingen
de wonderen van Jezus door.

929
00:56:32,010 --> 00:56:35,550
Nu besef ik dat er sindsdien
wonderen zijn geweest.

930
00:56:35,550 --> 00:56:39,630
Maar het lijkt erop dat er sinds
de apostelen niemand is geweest

931
00:56:39,630 --> 00:56:42,510
die zoveel wonderen heeft gedaan als zij.

932
00:56:42,510 --> 00:56:44,370
Een paar mensen misschien.

933
00:56:44,370 --> 00:56:49,230
Misschien zijn er ergens in Afrika en
China en elders een paar mensen die

934
00:56:49,230 --> 00:56:51,270
evenveel wonderen hebben gezien.

935
00:56:51,270 --> 00:56:55,170
Maar over het algemeen zie je niet dat
de leiding van de gemeente wereldwijd

936
00:56:55,170 --> 00:57:00,390
zoveel wonderen doet als de leiding van de
gemeente in de tijd van de apostelen deed.

937
00:57:00,390 --> 00:57:03,930
De wonderen van Jozua
leken op die van Mozes.

938
00:57:03,930 --> 00:57:07,770
De wonderen van de apostelen
leken op die van Christus.

939
00:57:07,770 --> 00:57:10,710
En zij waren de opvolgers van Christus.

940
00:57:10,710 --> 00:57:15,390
Dan heb je de periode van de richteren,
en dat is een heel interessante tijd.

941
00:57:15,390 --> 00:57:18,090
De periode van de
richteren heeft me geboeid,

942
00:57:18,090 --> 00:57:23,310
omdat die laat zien hoe God de zaken
achterliet toen Jozua er niet meer was.

943
00:57:23,310 --> 00:57:27,570
Het is interessant dat Mozes
Jozua aanstelde als zijn opvolger,

944
00:57:27,570 --> 00:57:30,870
maar dat Jozua niemand
aanstelde als de zijne.

945
00:57:30,870 --> 00:57:34,770
Wanneer Jozua er niet meer
is, ontstaat er een vacuüm.

946
00:57:34,770 --> 00:57:36,930
Er is geen officiële leiding.

947
00:57:36,930 --> 00:57:39,090
Hoe moest het volk bestuurd worden?

948
00:57:39,090 --> 00:57:40,830
Er staat in Richteren:

949
00:57:40,830 --> 00:57:46,770
In die dagen was er geen koning in Israël:
eenieder deed wat juist was in zijn ogen.

950
00:57:46,770 --> 00:57:48,750
Dat klinkt als iets slechts.

951
00:57:48,750 --> 00:57:51,870
Tenzij ze natuurlijk door de
wet van God worden bestuurd.

952
00:57:51,870 --> 00:57:53,790
Dan is het niet iets slechts.

953
00:57:53,790 --> 00:57:58,890
Met andere woorden, Israël had Gods
wet gekregen om zich daaraan te houden.

954
00:57:58,890 --> 00:58:00,690
Iedereen was zelfstandig.

955
00:58:00,690 --> 00:58:02,790
Er was geen centraal bestuur.

956
00:58:02,790 --> 00:58:05,790
Er was geen institutionalisering.

957
00:58:05,790 --> 00:58:08,610
God liet van tijd tot
tijd leiders opstaan,

958
00:58:08,610 --> 00:58:12,510
gewoon charismatische mannen die
Israël naar een opwekking en naar

959
00:58:12,510 --> 00:58:14,370
een overwinning leidden.

960
00:58:14,370 --> 00:58:18,990
Zo iemand diende hen dan zolang
hij leefde, en daarna stierf hij.

961
00:58:18,990 --> 00:58:21,330
Er was geen opvolger voor die man.

962
00:58:21,330 --> 00:58:24,330
Het was alsof ze helemaal
geen opvolging hadden.

963
00:58:24,330 --> 00:58:28,230
Als God een man nodig had,
liet Hij gewoon iemand opstaan.

964
00:58:28,230 --> 00:58:30,150
Hij gaf iemand gaven.

965
00:58:30,150 --> 00:58:33,270
Deze charismatische
leider trad naar voren,

966
00:58:33,270 --> 00:58:36,750
deed grote dingen voor de
gemeente en stierf dan.

967
00:58:36,750 --> 00:58:41,010
En er was niemand om hem te vervangen
totdat er weer iemand nodig was.

968
00:58:41,010 --> 00:58:45,450
Het interessante is dat bijna iedereen
denkt dat de tijd van de richteren echt

969
00:58:45,450 --> 00:58:47,250
een slechte toestand was.

970
00:58:47,250 --> 00:58:51,570
Maar de tijd van de richteren was
in feite wat God had ingesteld.

971
00:58:51,570 --> 00:58:53,850
Het zijn de mensen die het veranderden.

972
00:58:53,850 --> 00:58:57,210
Het volk wilde die
regeling niet. Ze zeiden:

973
00:58:57,210 --> 00:59:02,130
Zij zeiden tegen hem: Zie, u bent
oud geworden en uw zonen gaan niet

974
00:59:02,130 --> 00:59:03,570
in uw wegen.

975
00:59:03,570 --> 00:59:08,970
Stel daarom een koning over ons aan om
ons leiding te geven, zoals alle volken.

976
00:59:08,970 --> 00:59:13,890
Het beviel Samuel niet, en het beviel
God niet dat ze een koning wilden.

977
00:59:13,890 --> 00:59:17,850
God leek het goed te vinden
zoals het was. Waarom?

978
00:59:17,850 --> 00:59:19,890
Omdat Hij hun Koning was.

979
00:59:19,890 --> 00:59:23,370
Iedereen legde rechtstreeks
verantwoording af aan God.

980
00:59:23,370 --> 00:59:25,770
Sommigen brachten daar
niet zo veel van terecht,

981
00:59:25,770 --> 00:59:27,990
zoals het boek Richteren laat zien.

982
00:59:27,990 --> 00:59:31,590
Maar God wilde nog steeds dat mensen
niet door een menselijke figuur

983
00:59:31,590 --> 00:59:32,850
bestuurd zouden worden.

984
00:59:32,850 --> 00:59:37,650
Nadat Jozua er niet meer was, waren
er geen menselijke figuren die God

985
00:59:37,650 --> 00:59:40,350
aanstelde om over het volk te heersen.

986
00:59:40,350 --> 00:59:42,930
Ze moesten God gehoorzamen.

987
00:59:42,930 --> 00:59:46,590
Er was een grote mate van
persoonlijke zelfstandigheid onder God

988
00:59:46,590 --> 00:59:49,410
en persoonlijke
verantwoordelijkheid tegenover God,

989
00:59:49,410 --> 00:59:52,230
maar geen institutionalisering.

990
00:59:52,230 --> 00:59:56,130
Maar dan komt de monarchie,
waar God niet blij mee was.

991
00:59:56,130 --> 00:59:59,550
Dat is wat er in de vierde
eeuw met de kerk gebeurde.

992
00:59:59,550 --> 01:00:02,430
De kerk werd geïnstitutionaliseerd.

993
01:00:02,430 --> 01:00:05,490
Zelfs daarvoor begon het
al die kant op te gaan.

994
01:00:05,490 --> 01:00:10,770
Ze kregen kerkelijke ambtsdragers die
om politieke redenen werden aangesteld.

995
01:00:10,770 --> 01:00:15,270
Elke kerkorde bevatte een bepaalde
regeling voor de opvolging.

996
01:00:15,270 --> 01:00:20,610
Als deze oudsten sterven, nemen die
anderen hun plaats in, enzovoort.

997
01:00:20,610 --> 01:00:22,890
Zo doen kerkgenootschappen het.

998
01:00:22,890 --> 01:00:25,410
Zo deed de Rooms-Katholieke Kerk het.

999
01:00:25,410 --> 01:00:29,610
Wat ik een institutionele kerk
noem, is in wezen een kerk die

1000
01:00:29,610 --> 01:00:34,230
zo georganiseerd is dat haar leiders
automatisch worden opgevolgd.

1001
01:00:34,230 --> 01:00:36,810
Wat er met de komst van
de monarchie gebeurde,

1002
01:00:36,810 --> 01:00:40,530
was dat Israël niet langer werd
geleid door mensen die van God

1003
01:00:40,530 --> 01:00:44,610
gaven hadden gekregen, maar door
mensen die gewoon de opvolgers van de

1004
01:00:44,610 --> 01:00:46,170
vorige man waren.

1005
01:00:46,170 --> 01:00:49,950
Het konden goede mensen
zijn of slechte mensen.

1006
01:00:49,950 --> 01:00:52,170
Meestal waren het slechte mensen.

1007
01:00:52,170 --> 01:00:56,310
Hetzelfde gebeurde met de kerk
in de institutionele periode.

1008
01:00:56,310 --> 01:01:01,050
De splitsing van het volk onder Rehabeam
doet me denken aan de Reformatie,

1009
01:01:01,050 --> 01:01:03,510
hoewel die het probleem
ook niet echt oploste,

1010
01:01:03,510 --> 01:01:06,690
omdat beide geïnstitutionaliseerd waren.

1011
01:01:06,690 --> 01:01:10,770
Protestantse kerken en katholieke
kerken zijn geïnstitutionaliseerd.

1012
01:01:10,770 --> 01:01:14,310
Tot en met de monarchie zien we
enkele parallellen met wat er in de

1013
01:01:14,310 --> 01:01:15,690
kerk is gebeurd.

1014
01:01:15,690 --> 01:01:18,030
Dan heb je de Babylonische ballingschap.

1015
01:01:18,030 --> 01:01:21,630
Ik weet niet waarmee die
overeenkomt, of de terugkeer.

1016
01:01:21,630 --> 01:01:24,390
Misschien is dat iets wat
nog in de toekomst ligt.

1017
01:01:24,390 --> 01:01:27,510
Misschien komt er een
grote afval en een herstel.

1018
01:01:27,510 --> 01:01:29,130
Ik weet het niet zeker.

1019
01:01:29,130 --> 01:01:32,490
Maar bij het doornemen van de
geschiedenis van het Oude Testament

1020
01:01:32,490 --> 01:01:35,370
kon ik niet anders dan die
overeenkomsten opmerken.

1021
01:01:35,370 --> 01:01:38,970
Er zijn parallellen met het
verloop van de kerkgeschiedenis.

1022
01:01:38,970 --> 01:01:43,770
Het verbaast me dat ik dat nooit ben
tegengekomen in boeken over dit onderwerp.

1023
01:01:43,770 --> 01:01:48,330
Als ik erover nadenk, lijkt iedereen te
vinden dat de monarchie iets goeds was,

1024
01:01:48,330 --> 01:01:52,770
omdat mensen toen niet meer zomaar
deden wat juist was in hun eigen ogen.

1025
01:01:52,770 --> 01:01:55,410
Het probleem is dat mensen,
als je een vorst hebt,

1026
01:01:55,410 --> 01:01:59,910
moeten doen wat juist is in de ogen
van een koning, en die kan slecht zijn.

1027
01:01:59,910 --> 01:02:02,970
Het is veel beter om God
als je Koning te hebben.

1028
01:02:02,970 --> 01:02:05,250
Dan ben je verantwoording schuldig.

1029
01:02:05,250 --> 01:02:09,570
Je doet wat juist is in je eigen ogen,
en misschien behaag je God daarmee,

1030
01:02:09,570 --> 01:02:10,830
misschien ook niet.

1031
01:02:10,830 --> 01:02:14,430
Maar je bent in elk geval
verantwoording schuldig aan God.

1032
01:02:14,430 --> 01:02:19,050
Als je een koning hebt die een tiran
is, zoals Achab en zijn vrouw Izebel,

1033
01:02:19,050 --> 01:02:22,770
kun je Jahweh niet dienen,
omdat ze je dan doden.

1034
01:02:22,770 --> 01:02:27,750
Zodra het geïnstitutionaliseerd is, is
er geen vrijheid meer om God te dienen.

1035
01:02:27,750 --> 01:02:30,810
We zullen dus bij het doornemen
van de historische boeken,

1036
01:02:30,810 --> 01:02:35,250
in die verschillende perioden, enkele
lessen tegenkomen die volgens mij heel

1037
01:02:35,250 --> 01:02:39,210
vanzelfsprekende parallellen zullen hebben
met dingen die van toepassing zijn op de

1038
01:02:39,210 --> 01:02:42,330
gemeente, waar wij
natuurlijk deel van uitmaken.

1039
01:02:42,330 --> 01:02:45,630
Dat zullen we zien als
we deze boeken doornemen.

1040
01:02:45,630 --> 01:02:49,350
We krijgen een inleiding op Jozua,
en dan zullen we uiteindelijk ook

1041
01:02:49,350 --> 01:02:50,670
echt aan Jozua beginnen.