1
00:00:01,950 --> 00:00:04,410
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,410 --> 00:00:09,390
Deze keer behandelen we Klaagliederen
1 vers 1 tot en met hoofdstuk 2 vers

3
00:00:09,390 --> 00:00:12,150
1, deel 1.

4
00:00:12,150 --> 00:00:14,850
We gaan het boek Klaagliederen bestuderen.

5
00:00:14,850 --> 00:00:17,790
Bij wijze van inleiding zal
ik een paar opmerkingen maken,

6
00:00:17,790 --> 00:00:19,830
en dan gaan we er meteen op in.

7
00:00:19,830 --> 00:00:23,730
Dit boek is een voorbeeld van een genre
binnen de Hebreeuwse literatuur dat

8
00:00:23,730 --> 00:00:26,550
klaagzangen of
klaagliederen wordt genoemd.

9
00:00:26,550 --> 00:00:31,290
Klaagliederen of klaagzangen waren een
vorm waarin men verdriet en droefheid

10
00:00:31,290 --> 00:00:34,950
uitte, in de meeste gevallen
over een of andere ramp.

11
00:00:34,950 --> 00:00:38,730
En vrijwel alle profeten in het
Oude Testament hebben voorbeelden

12
00:00:38,730 --> 00:00:40,710
van deze literatuurvorm.

13
00:00:40,710 --> 00:00:44,970
Jesaja hoofdstuk 14 is een voorbeeld,
waar we een klaagzang over de koning

14
00:00:44,970 --> 00:00:46,470
van Babel hebben.

15
00:00:46,470 --> 00:00:50,670
Bijna alle profeten, volgens
mij allemaal behalve Haggaï,

16
00:00:50,670 --> 00:00:53,730
hebben enkele voorbeelden
van deze literatuurvorm.

17
00:00:53,730 --> 00:00:58,110
Wanneer je een klaagzang leest, vooral
als iemand daarin klaagt over zijn eigen

18
00:00:58,110 --> 00:01:03,150
ellende, krijg je de indruk dat die
persoon zich in zelfmedelijden wentelt.

19
00:01:03,150 --> 00:01:07,470
Dat is de indruk die je krijgt wanneer
je het boek Klaagliederen leest.

20
00:01:07,470 --> 00:01:11,010
Hoewel het medelijden in dit geval
natuurlijk niet alleen op de persoon

21
00:01:11,010 --> 00:01:14,130
zelf gericht is, maar op het volk van God.

22
00:01:14,130 --> 00:01:19,050
Sommige klaagzangen bij de profeten gaan
over de ondergang van heidense machten.

23
00:01:19,050 --> 00:01:23,250
Het is niet zozeer dat de profeet
verdriet heeft over hun ondergang.

24
00:01:23,250 --> 00:01:28,470
Hij gebruikt de klaagzang eerder als
middel om de emotie te benadrukken die

25
00:01:28,470 --> 00:01:30,870
degenen die het meemaken zullen voelen.

26
00:01:30,870 --> 00:01:34,110
Maar in dit geval maakt
de schrijver het zelf mee.

27
00:01:34,110 --> 00:01:36,870
Wie de schrijver is, wordt niet vermeld.

28
00:01:36,870 --> 00:01:40,890
Op grond van een zeer oude
Joodse en christelijke traditie

29
00:01:40,890 --> 00:01:44,670
heeft men van oudsher aangenomen
dat Jeremia de schrijver is.

30
00:01:44,670 --> 00:01:48,510
Toch is het boek anoniem en
noemt het Jeremia of enig ander

31
00:01:48,510 --> 00:01:50,430
individu niet als schrijver.

32
00:01:50,430 --> 00:01:54,390
Het staat in onze Bijbels duidelijk
na het boek Jeremia om de traditie te

33
00:01:54,390 --> 00:01:57,390
weerspiegelen dat Jeremia de schrijver is.

34
00:01:57,390 --> 00:02:01,470
Het wordt zelfs tot de grote profeten
gerekend wanneer christenen over de

35
00:02:01,470 --> 00:02:04,770
indeling in grote en
kleine profeten spreken.

36
00:02:04,770 --> 00:02:09,390
Klaagliederen wordt beschouwd als een
van de vijf boeken van de grote profeten.

37
00:02:09,390 --> 00:02:11,610
Natuurlijk is Klaagliederen
in werkelijkheid

38
00:02:11,610 --> 00:02:14,490
korter dan verscheidene
van de kleine profeten.

39
00:02:14,490 --> 00:02:17,040
Maar omdat men denkt dat
het bij Jeremia hoort,

40
00:02:17,040 --> 00:02:19,770
en hij beslist een grote profeet is

41
00:02:19,770 --> 00:02:23,100
die het langste profetische boek
heeft geschreven dat we hebben,

42
00:02:23,100 --> 00:02:26,190
wordt het bij de grote profeten ingedeeld.

43
00:02:26,190 --> 00:02:30,810
Er lijkt meer dan alleen traditie te
pleiten voor de uitspraak dat Jeremia de

44
00:02:30,810 --> 00:02:35,070
schrijver is, hoewel we daar niet
honderd procent zeker van kunnen zijn.

45
00:02:35,070 --> 00:02:39,990
Om te beginnen heeft de schrijver
duidelijk de val van Jeruzalem meegemaakt.

46
00:02:39,990 --> 00:02:44,310
Jeremia leefde daarvoor in elk
geval in de juiste periode.

47
00:02:44,310 --> 00:02:48,390
Uit de inhoud van het boek blijkt
duidelijk dat het geschreven is

48
00:02:48,390 --> 00:02:53,370
na de val van Jeruzalem
in 586 voor Christus en

49
00:02:53,370 --> 00:02:56,250
vóór de herbouw van
Jeruzalem en de tempel,

50
00:02:56,250 --> 00:03:00,270
die plaatsvond in 516 voor Christus.

51
00:03:00,270 --> 00:03:04,290
Ergens in die periode heeft
iemand dit boek geschreven.

52
00:03:04,290 --> 00:03:07,590
Jeremia leefde in het
eerste deel van deze periode

53
00:03:07,590 --> 00:03:12,090
en zal hoogstwaarschijnlijk de gelegenheid
hebben gehad om veel hiervan met

54
00:03:12,090 --> 00:03:13,710
eigen ogen te zien.

55
00:03:13,710 --> 00:03:16,770
Hoewel hij en anderen
naar Egypte ontkwamen

56
00:03:16,770 --> 00:03:19,350
voordat de definitieve
verwoesting plaatsvond.

57
00:03:19,350 --> 00:03:23,250
Hij heeft zeker de eerdere fasen gezien
en heeft waarschijnlijk de bijzonderheden

58
00:03:23,250 --> 00:03:27,810
over de laatste fasen van de verwoesting
gehoord van mensen die ontkomen waren,

59
00:03:27,810 --> 00:03:29,730
mensen die gevlucht waren.

60
00:03:29,730 --> 00:03:33,450
Waarschijnlijk enkele overlevenden die
mogelijk naar Egypte waren ontkomen,

61
00:03:33,450 --> 00:03:34,650
waar hij was.

62
00:03:34,650 --> 00:03:37,470
Hij zal heel goed geweten
hebben wat er was gebeurd.

63
00:03:37,470 --> 00:03:40,050
Als argument dat Jeremia de schrijver is,

64
00:03:40,050 --> 00:03:43,650
wordt aangevoerd dat de woordenschat
en de stijl van het boek

65
00:03:43,650 --> 00:03:48,030
sterk lijken op wat we in Jeremia
aantreffen, dezelfde woordenschat.

66
00:03:48,030 --> 00:03:50,910
We kunnen in Klaagliederen
ook een aantal dingen zien

67
00:03:50,910 --> 00:03:53,430
die ons heel sterk aan
Jeremia doen denken,

68
00:03:53,430 --> 00:03:57,570
hoewel hij niet de enige persoon is
die zulke dingen had kunnen zeggen.

69
00:03:57,570 --> 00:04:02,130
In Klaagliederen 3 en vers
48 zegt hij bijvoorbeeld:

70
00:04:02,130 --> 00:04:06,270
Waterbeken stromen neer uit mijn oog
vanwege de ondergang van de dochter

71
00:04:06,270 --> 00:04:07,470
van mijn volk.

72
00:04:07,470 --> 00:04:09,510
Dat klinkt duidelijk vertrouwd.

73
00:04:09,510 --> 00:04:13,650
Het lijkt heel sterk op Jeremia's
eigen woorden, waar hij zei:

74
00:04:13,650 --> 00:04:18,210
Och, was mijn hoofd maar water
en mijn oog een bron van tranen,

75
00:04:18,210 --> 00:04:22,950
ik zou dag en nacht wenen over de
gesneuvelden bij de dochter van mijn volk.

76
00:04:22,950 --> 00:04:25,590
Jeremia wordt de wenende profeet genoemd.

77
00:04:25,590 --> 00:04:30,030
Er zijn verschillende plaatsen in Jeremia,
maar een van de plaatsen waar Jeremia dit

78
00:04:30,030 --> 00:04:36,150
wenende karakter laat zien, is in Jeremia
hoofdstuk 14 en vers 17, waar hij zegt:

79
00:04:36,150 --> 00:04:41,250
Zeg dan dit woord tegen hen: Tranen
stromen uit mijn ogen naar beneden,

80
00:04:41,250 --> 00:04:46,290
nacht en dag, zonder ophouden, want
de maagd, de dochter van mijn volk,

81
00:04:46,290 --> 00:04:50,910
is gebroken met een grote breuk,
door een wond die zeer pijnlijk is.

82
00:04:50,910 --> 00:04:55,410
Dit komt vrij vaak voor in Jeremia:
dat hij niet alleen over wenen spreekt,

83
00:04:55,410 --> 00:04:58,530
maar ook over de maagdelijke
dochter van mijn volk.

84
00:04:58,530 --> 00:05:05,430
Die uitdrukking vinden we in
Klaagliederen 3:48, en ook in Jeremia 9:1,

85
00:05:05,430 --> 00:05:07,710
nog een voorbeeld uit Jeremia:

86
00:05:07,710 --> 00:05:12,450
Ach, was mijn hoofd maar vol water en
waren mijn ogen maar een bron van tranen,

87
00:05:12,450 --> 00:05:16,950
dan kon ik dag en nacht huilen om de
mensen van mijn volk die zijn gedood.

88
00:05:16,950 --> 00:05:20,790
Dit is de taal van Jeremia, en
die klinkt beslist vertrouwd

89
00:05:20,790 --> 00:05:25,830
wanneer we bij Klaagliederen
3:48 komen. Daar staat:

90
00:05:25,830 --> 00:05:30,630
De tranen stromen uit mijn ogen
omdat mijn volk ten onder is gegaan.

91
00:05:30,630 --> 00:05:35,310
Een uitspraak die heel, heel
sterk aan Jeremia doet denken.

92
00:05:35,310 --> 00:05:39,210
Nog een voorbeeld waarin we Jeremia
gemakkelijk als de schrijver zouden kunnen

93
00:05:39,210 --> 00:05:44,910
zien, staat opnieuw in Klaagliederen
hoofdstuk 3, en wel in vers 53,

94
00:05:44,910 --> 00:05:49,350
waar de schrijver zegt — ik
zal bij vers 52 beginnen:

95
00:05:49,350 --> 00:05:53,310
Zij die mijn vijanden zijn zonder
reden, hebben fel op mij gejaagd als

96
00:05:53,310 --> 00:05:54,630
op een vogel.

97
00:05:54,630 --> 00:05:59,250
Zij hebben mijn leven in een put gesmoord,
en hebben een steen op mij geworpen.

98
00:05:59,250 --> 00:06:01,410
Dat kan figuurlijk bedoeld zijn.

99
00:06:01,410 --> 00:06:05,850
De psalmdichter spreekt er vaak over
dat hij in een kuil terechtgekomen is.

100
00:06:05,850 --> 00:06:08,550
Daarmee bedoelt hij meestal
geen letterlijke kuil,

101
00:06:08,550 --> 00:06:12,810
maar gewoon een kuil van wanhoop
of een heel slechte situatie.

102
00:06:12,810 --> 00:06:16,290
Maar we weten dat Jeremia
letterlijk in een kuil werd gestopt.

103
00:06:16,290 --> 00:06:21,270
Daarom zou dit erop kunnen wijzen dat
Jeremia degene is die dit schreef.

104
00:06:21,270 --> 00:06:27,810
Jeremia 37:16 verwijst ernaar dat
Jeremia in een kuil werd neergelaten,

105
00:06:27,810 --> 00:06:29,370
en daar stierf hij bijna.

106
00:06:29,370 --> 00:06:33,510
Ook staat er in Klaagliederen
hoofdstuk 4, vers 2:

107
00:06:33,510 --> 00:06:37,590
De kostbare kinderen van Sion,
eens gewaardeerd als zuiver goud,

108
00:06:37,590 --> 00:06:43,050
hoe worden zij nu beschouwd als aarden
kruiken, het werk van pottenbakkershanden!

109
00:06:43,050 --> 00:06:48,390
Dit doet denken aan de taal van Jeremia
in Jeremia hoofdstuk 18, waar Israël,

110
00:06:48,390 --> 00:06:52,650
of Jeruzalem, wordt vergeleken
met het werk van een pottenbakker.

111
00:06:52,650 --> 00:06:57,270
De gedachte is iets anders, maar het
verband is dat op beide plaatsen de mensen

112
00:06:57,270 --> 00:07:00,630
van Sion worden vergeleken
met aarden potten die door een

113
00:07:00,630 --> 00:07:02,430
pottenbakker zijn gemaakt.

114
00:07:02,430 --> 00:07:06,570
In Jeremia 18:4 tot en met 6 staat:

115
00:07:06,570 --> 00:07:10,290
Mislukte de pot die hij aan het maken
was met de klei in de hand van de

116
00:07:10,290 --> 00:07:14,070
pottenbakker, dan maakte hij
daarvan weer een andere pot,

117
00:07:14,070 --> 00:07:17,550
zoals het in de ogen van de
pottenbakker goed was om te maken.

118
00:07:17,550 --> 00:07:20,310
Toen kwam het woord van de HEERE tot mij:

119
00:07:20,310 --> 00:07:24,750
Zou Ik met u niet kunnen doen zoals
deze pottenbakker, huis van Israël?

120
00:07:24,750 --> 00:07:26,250
spreekt de HEERE.

121
00:07:26,250 --> 00:07:31,230
Zie, zoals de klei in de hand van de
pottenbakker, zo bent u in Mijn hand,

122
00:07:31,230 --> 00:07:32,850
huis van Israël.

123
00:07:32,850 --> 00:07:36,870
Jeremia keek daarbij naar een echte
pottenbakker die aan het werk was.

124
00:07:36,870 --> 00:07:41,970
Het beeld van Israël als klei, of als
een pot in de handen van de pottenbakker,

125
00:07:41,970 --> 00:07:43,890
komt dus uit Jeremia.

126
00:07:43,890 --> 00:07:48,510
Ook in Klaagliederen 4:2
vinden we dezelfde beeldspraak.

127
00:07:48,510 --> 00:07:50,550
Dit zijn een paar voorbeelden.

128
00:07:50,550 --> 00:07:55,890
Als je het boek Klaagliederen leest nadat
je kort daarvoor Jeremia hebt gelezen,

129
00:07:55,890 --> 00:07:58,410
vallen je er misschien nog veel meer op.

130
00:07:58,410 --> 00:08:02,070
Dit zijn maar een paar voorbeelden
van gedeelten in Klaagliederen die

131
00:08:02,070 --> 00:08:06,510
steun lijken te geven aan de overlevering
dat Jeremia de schrijver was.

132
00:08:06,510 --> 00:08:10,890
Nou, ik denk dat we er maar van uit
kunnen gaan dat Jeremia de schrijver is,

133
00:08:10,890 --> 00:08:13,950
aangezien er geen andere
theorie is geopperd die als

134
00:08:13,950 --> 00:08:15,990
serieus argument kan gelden.

135
00:08:15,990 --> 00:08:19,590
Dit boek wordt vandaag de dag nog
altijd eenmaal per jaar door de Joden in

136
00:08:19,590 --> 00:08:21,330
de synagogen gelezen.

137
00:08:21,330 --> 00:08:24,990
Het wordt gelezen op een dag
die op de Hebreeuwse kalender de

138
00:08:24,990 --> 00:08:26,970
negende van Ab wordt genoemd.

139
00:08:26,970 --> 00:08:29,490
Die valt midden juli op onze kalender.

140
00:08:29,490 --> 00:08:34,170
De negende van Ab is de traditionele
datum van de verwoesting van Jeruzalem

141
00:08:34,170 --> 00:08:41,130
in 586 voor Christus en, opmerkelijk
genoeg, ook in 70 na Christus.

142
00:08:41,130 --> 00:08:48,270
Jeruzalem is tweemaal verwoest: eenmaal
door de Babyloniërs in 586 en eenmaal in

143
00:08:48,270 --> 00:08:50,790
70 na Christus door de Romeinen.

144
00:08:50,790 --> 00:08:55,530
In beide gevallen was de
traditionele datum de negende van Ab.

145
00:08:55,530 --> 00:08:58,590
Of de overlevering helemaal
klopt, weet ik niet.

146
00:08:58,590 --> 00:09:02,550
Maar het is interessant dat het op de
twee momenten in de geschiedenis waarop

147
00:09:02,550 --> 00:09:05,850
Jeruzalem in handen van
buitenlandse machten viel,

148
00:09:05,850 --> 00:09:08,670
werd verwoest en met
de grond gelijkgemaakt,

149
00:09:08,670 --> 00:09:11,310
op dezelfde dag van het jaar gebeurde.

150
00:09:11,310 --> 00:09:15,750
Die dag valt, zoals ik al zei,
midden juli op onze kalender.

151
00:09:15,750 --> 00:09:20,130
Daarom lezen de orthodoxe Joden
tegenwoordig elk jaar op die datum

152
00:09:20,130 --> 00:09:23,550
het boek Klaagliederen
hardop helemaal door.

153
00:09:23,550 --> 00:09:27,750
Ook lezen sommige Joden het wekelijks
in Jeruzalem bij de Klaagmuur.

154
00:09:27,750 --> 00:09:31,830
Het heeft ook ergens een plaats in
de liturgie van de katholieke kerk.

155
00:09:31,830 --> 00:09:36,390
Bij bepaalde bijzondere gelegenheden
wordt het daar eveneens gelezen.

156
00:09:36,390 --> 00:09:38,370
De opbouw van het boek is als volgt.

157
00:09:38,370 --> 00:09:41,670
Als je het even doorbladert,
kun je al zien dat alle

158
00:09:41,670 --> 00:09:46,470
hoofdstukken behalve hoofdstuk 3
hetzelfde aantal verzen hebben.

159
00:09:46,470 --> 00:09:49,050
Ze hebben 22 verzen.

160
00:09:49,050 --> 00:09:56,850
Hoofdstuk 1 en 2, en vervolgens
ook 4 en 5, hebben elk 22 verzen.

161
00:09:56,850 --> 00:10:03,090
Hoofdstuk 3 heeft precies
driemaal zoveel verzen: 66 verzen.

162
00:10:03,090 --> 00:10:07,050
Je weet misschien uit je studie van de
Psalmen dat sommige psalmen zijn wat

163
00:10:07,050 --> 00:10:09,210
we acrostichons noemen.

164
00:10:09,210 --> 00:10:14,250
Dat zijn psalmen die meestal
22 of 44 verzen hebben.

165
00:10:14,250 --> 00:10:17,970
Het Hebreeuwse alfabet heeft 22 letters.

166
00:10:17,970 --> 00:10:24,150
Bij de psalmen die als acrostichon
zijn geschreven en 22 verzen lang zijn,

167
00:10:24,150 --> 00:10:26,610
begint gewoonlijk elk vers met een

168
00:10:26,610 --> 00:10:30,090
opeenvolgende letter van
het Hebreeuwse alfabet.

169
00:10:30,090 --> 00:10:34,710
Zo doorloop je het hele alfabet,
waarbij elk volgend vers met een

170
00:10:34,710 --> 00:10:39,090
andere letter van het alfabet
begint, in alfabetische volgorde.

171
00:10:39,090 --> 00:10:44,370
Bij psalmen die 44 of 66 verzen
hebben en in de vorm van een

172
00:10:44,370 --> 00:10:49,050
acrostichon zijn geschreven,
heb je over het algemeen twee of

173
00:10:49,050 --> 00:10:53,430
drie verzen met de eerste
letter, vervolgens twee of

174
00:10:53,430 --> 00:10:56,910
drie verzen met de
tweede letter, enzovoort.

175
00:10:56,910 --> 00:11:01,290
Dan is er dat ene bekende
acrostichon in Psalm 119,

176
00:11:01,290 --> 00:11:04,890
waarin acht verzen met
elke letter beginnen.

177
00:11:04,890 --> 00:11:10,890
Psalm 119 is, zoals je weet, ingedeeld
in groepen van telkens acht verzen.

178
00:11:10,890 --> 00:11:14,910
Boven elke groep van acht staat een
van de opeenvolgende letters van

179
00:11:14,910 --> 00:11:16,950
het Hebreeuwse alfabet.

180
00:11:16,950 --> 00:11:21,630
Alle verzen in elke groep beginnen in
de Hebreeuwse Bijbel met die letter.

181
00:11:21,630 --> 00:11:25,110
Dit is dus een dichtvorm die
de Hebreeuwse schrijvers vaak

182
00:11:25,110 --> 00:11:28,410
gebruikten om bij het geven
van een godsspraak hun

183
00:11:28,410 --> 00:11:32,010
alfabet te doorlopen in de
vorm van een acrostichon.

184
00:11:32,010 --> 00:11:37,410
Bij deze klaagzangen in dit boek zijn de
eerste vier hoofdstukken acrostichons.

185
00:11:37,410 --> 00:11:39,990
Het vijfde is een uitzondering.

186
00:11:39,990 --> 00:11:44,670
Dat betekent dat in
hoofdstuk 1, 2 en 4 telkens

187
00:11:44,670 --> 00:11:48,030
één vers met de volgende
letter van het alfabet begint.

188
00:11:48,030 --> 00:11:51,930
Er zijn 22 verzen, 22 letters.

189
00:11:51,930 --> 00:11:58,170
Hoofdstuk 3, dat driemaal zoveel verzen
heeft, heeft drie verzen voor elke letter.

190
00:11:58,170 --> 00:12:02,430
Vervolgens heeft het vijfde
hoofdstuk ook 22 verzen.

191
00:12:02,430 --> 00:12:05,250
Het volgt geen strikt acrostichon.

192
00:12:05,250 --> 00:12:08,310
Dat zouden we natuurlijk niet opmerken
als we het in het Engels lezen,

193
00:12:08,310 --> 00:12:11,250
maar de schrijver heeft
zijn gedachten geordend.

194
00:12:11,250 --> 00:12:16,050
Je leest in het boek Klaagliederen
ontzettend veel emotie en hartstocht,

195
00:12:16,050 --> 00:12:21,510
en je zou de indruk kunnen krijgen dat het
er spontaan, in doodsangst, is uitgeflapt.

196
00:12:21,510 --> 00:12:25,170
Maar in werkelijkheid is
het zorgvuldig geordend.

197
00:12:25,170 --> 00:12:28,650
Zijn gedachten bevatten
ongetwijfeld oprechte emotie,

198
00:12:28,650 --> 00:12:33,150
maar hij heeft ze wel in deze vorm
geordend volgens een vast patroon,

199
00:12:33,150 --> 00:12:38,130
dat zorgvuldig is uitgewerkt rond
het alfabet van de Hebreeuwse taal.

200
00:12:38,130 --> 00:12:43,410
Ik wil er ook op wijzen dat de eerste
drie hoofdstukken in feite even lang zijn.

201
00:12:43,410 --> 00:12:50,490
Hoewel het derde hoofdstuk 66 verzen heeft
en de hoofdstukken 1 en 2 er 22 hebben,

202
00:12:50,490 --> 00:12:54,870
is elk vers in de eerste twee
hoofdstukken drie keer zo lang.

203
00:12:54,870 --> 00:12:59,490
In het Engels valt het je niet zo op, maar
zelfs in het Engels kun je het een beetje

204
00:12:59,490 --> 00:13:04,830
zien: de verzen in de hoofdstukken
1 en 2 zijn behoorlijk lang,

205
00:13:04,830 --> 00:13:08,310
terwijl de verzen in
hoofdstuk 3 heel kort zijn.

206
00:13:08,310 --> 00:13:10,530
Ze zijn in feite maar een derde zo lang.

207
00:13:10,530 --> 00:13:15,570
In het Hebreeuws zijn de verzen in de
hoofdstukken 1 en 2 drie regels lang,

208
00:13:15,570 --> 00:13:18,630
en de verzen in hoofdstuk
3 zijn maar één regel lang.

209
00:13:18,630 --> 00:13:22,950
Interessant genoeg is in hoofdstuk
4 elk vers twee regels lang.

210
00:13:22,950 --> 00:13:26,790
Dat is dus anders dan in zowel
hoofdstuk 2 als hoofdstuk 3.

211
00:13:26,790 --> 00:13:30,630
Elk vers in het Hebreeuws in
hoofdstuk 4 is twee regels lang.

212
00:13:30,630 --> 00:13:36,210
En in hoofdstuk 5, dat geen acrostichon
is, is elk vers weer één regel lang,

213
00:13:36,210 --> 00:13:38,910
zoals ook in hoofdstuk 3 het geval is.

214
00:13:38,910 --> 00:13:41,970
Wat je dus hebt, zijn de
eerste twee hoofdstukken,

215
00:13:41,970 --> 00:13:44,910
waarin elk vers heel lang is.

216
00:13:44,910 --> 00:13:48,390
Vervolgens heb je in hoofdstuk
3 drie keer zoveel verzen,

217
00:13:48,390 --> 00:13:50,670
maar ze zijn maar een derde zo lang.

218
00:13:50,670 --> 00:13:53,730
De totale lengte van het
hoofdstuk is dus gelijk:

219
00:13:53,730 --> 00:13:56,910
hetzelfde aantal regels in het Hebreeuws.

220
00:13:56,910 --> 00:14:02,970
Daarna nemen de hoofdstukken 4
en 5 in lengte af: elk 22 verzen,

221
00:14:02,970 --> 00:14:05,730
maar in beide gevallen kortere verzen.

222
00:14:05,730 --> 00:14:11,430
Twee regels per vers in hoofdstuk 4
en één regel per vers in hoofdstuk 5.

223
00:14:11,430 --> 00:14:14,970
Dit heeft waarschijnlijk niets te maken
met de geestelijke waarde van het boek,

224
00:14:14,970 --> 00:14:17,490
maar het is iets wat interessant kan zijn,

225
00:14:17,490 --> 00:14:21,210
en iets wat je misschien niet opmerkt
als je het in het Engels leest.

226
00:14:21,210 --> 00:14:23,430
Het zou voor iedereen duidelijk zijn,

227
00:14:23,430 --> 00:14:27,750
bijvoorbeeld voor de oorspronkelijke
lezers die het in het Hebreeuws lazen.

228
00:14:27,750 --> 00:14:30,630
Het enige wat ik over de
betekenis ervan kan zeggen,

229
00:14:30,630 --> 00:14:32,970
is dat het wel getuigt van een zeker plan

230
00:14:32,970 --> 00:14:36,330
en een zekere ordelijkheid
bij het schrijven ervan.

231
00:14:36,330 --> 00:14:39,330
Het is dus niet zomaar
een spontane jammerklacht,

232
00:14:39,330 --> 00:14:43,350
hoewel je anders de indruk zou kunnen
krijgen dat je daarmee te maken hebt.

233
00:14:43,350 --> 00:14:46,230
Toch lijkt de emotie in het
boek heel oprecht te zijn.

234
00:14:46,230 --> 00:14:49,050
En het is heel goed mogelijk
dat er een eerste versie van het

235
00:14:49,050 --> 00:14:53,550
materiaal is geschreven die niet zo
goed geordend was, en dat Jeremia,

236
00:14:53,550 --> 00:14:55,050
of mogelijk iemand anders,

237
00:14:55,050 --> 00:14:58,650
die aanvankelijk vrij spontane
jammerklacht later op deze

238
00:14:58,650 --> 00:15:03,510
meer dichterlijke manier heeft geordend
volgens deze acrostische structuur.

239
00:15:03,510 --> 00:15:07,050
Dat zou mogelijk bedoeld zijn
geweest voor liturgische voorlezing,

240
00:15:07,050 --> 00:15:08,490
of iets dergelijks.

241
00:15:08,490 --> 00:15:13,350
In het Hebreeuws is de naam van het
boek het Hebreeuwse woord voor ‘Hoe’.

242
00:15:13,350 --> 00:15:17,850
Dat is om dezelfde reden waarom Genesis in
de Hebreeuwse Bijbel ‘In het begin’ wordt

243
00:15:17,850 --> 00:15:22,830
genoemd, en Exodus ‘Dit nu
zijn de namen’, enzovoort.

244
00:15:22,830 --> 00:15:26,430
De Hebreeuwse Bijbel geeft ons
namelijk vaak de titel van een boek

245
00:15:26,430 --> 00:15:31,050
eenvoudigweg aan de hand van het eerste
woord of de eerste woorden van het boek.

246
00:15:31,050 --> 00:15:34,530
Het eerste woord in hoofdstuk 1 is ‘Hoe’.

247
00:15:34,530 --> 00:15:38,070
Dat is trouwens ook het geval
in de hoofdstukken 2 en 4.

248
00:15:38,070 --> 00:15:40,650
Die beginnen ook met het woord ‘Hoe’.

249
00:15:40,650 --> 00:15:43,710
Maar vooral omdat hoofdstuk
1 met dat woord begint,

250
00:15:43,710 --> 00:15:46,350
heet het boek in het Hebreeuws ‘Hoe’.

251
00:15:46,350 --> 00:15:48,570
Veel meer hoeft er niet gezegd te worden.

252
00:15:48,570 --> 00:15:50,610
We gaan er meteen aan beginnen.

253
00:15:50,610 --> 00:15:54,030
Elk van de vijf hoofdstukken
is een afzonderlijk klaaglied.

254
00:15:54,030 --> 00:15:56,070
Met andere woorden, het is niet

255
00:15:56,070 --> 00:15:59,130
één doorlopend klaaglied
van vijf hoofdstukken lang,

256
00:15:59,130 --> 00:16:02,730
maar de vijf kunnen bij verschillende
gelegenheden geschreven zijn.

257
00:16:02,730 --> 00:16:06,750
Het feit dat elk als een
afzonderlijk acrostichon is opgezet,

258
00:16:06,750 --> 00:16:09,750
zou erop wijzen dat elk een eenheid vormt.

259
00:16:09,750 --> 00:16:12,570
Elk hoofdstuk is een eenheid op zichzelf,

260
00:16:12,570 --> 00:16:15,210
en ze zijn misschien niet
allemaal op hetzelfde moment

261
00:16:15,210 --> 00:16:17,130
uit de pen van de schrijver gevloeid.

262
00:16:17,130 --> 00:16:22,170
Hoe eenzaam zit zij neer, die
stad, eens zo dichtbevolkt!

263
00:16:22,170 --> 00:16:27,150
Als een weduwe is zij geworden, zij
die groot was onder de heidenvolken.

264
00:16:27,150 --> 00:16:30,750
Een vorstin onder de gewesten
is verplicht tot herendienst.

265
00:16:30,750 --> 00:16:35,310
Zoals gebruikelijk is in Hebreeuwse
poëzie, zien we herhaling.

266
00:16:35,310 --> 00:16:39,450
Dat is een van de belangrijkste
kenmerken van Hebreeuwse poëzie.

267
00:16:39,450 --> 00:16:43,050
In wezen wordt één gedachte
drie keer verwoord.

268
00:16:43,050 --> 00:16:47,730
Het is niet telkens precies hetzelfde,
maar er is een duidelijk verband.

269
00:16:47,730 --> 00:16:51,750
Zij die eens zo dichtbevolkt
was, is nu eenzaam.

270
00:16:51,750 --> 00:16:55,830
Zij die groot was onder de
volken, is nu als een weduwe.

271
00:16:55,830 --> 00:17:00,570
Dat komt overeen met eenzaam:
weduwen zijn eenzaam.

272
00:17:00,570 --> 00:17:06,030
Zij die eens een vorstin onder de gewesten
was, is nu tot herendienst verplicht.

273
00:17:06,030 --> 00:17:10,170
We gaan dit niet bij alle verzen
aanwijzen, hoewel je dat wel kunt doen.

274
00:17:10,170 --> 00:17:13,890
De meeste verzen zullen deze
parallelle structuur hebben.

275
00:17:13,890 --> 00:17:17,910
Maar ik wil je er meteen aan het begin
op wijzen dat dit het gebruikelijke

276
00:17:17,910 --> 00:17:22,650
kenmerk van Hebreeuwse poëzie heeft:
doorgaans zijn er groepjes van twee

277
00:17:22,650 --> 00:17:25,890
regels, of in dit geval van drie regels.

278
00:17:25,890 --> 00:17:29,850
Het zijn uitspraken die in
wezen hetzelfde punt uitdrukken.

279
00:17:29,850 --> 00:17:34,890
Dat er over de stad als een weduwe wordt
gesproken, herinnert ons eraan dat Israël,

280
00:17:34,890 --> 00:17:37,830
en in het bijzonder de
hoofdstad Jeruzalem,

281
00:17:37,830 --> 00:17:40,110
als Gods vrouw moest worden gezien.

282
00:17:40,110 --> 00:17:43,050
Maar nu is het alsof God gestorven is.

283
00:17:43,050 --> 00:17:46,290
Eigenlijk is het juister om te
zeggen dat zij gestorven zijn,

284
00:17:46,290 --> 00:17:49,410
maar ze zijn zonder
echtgenoot achtergelaten.

285
00:17:49,410 --> 00:17:51,330
God heeft hen verlaten.

286
00:17:51,330 --> 00:17:55,830
Jeremia zelf sprak op die manier in
de hoofdstukken 2 en 3 van Jeremia.

287
00:17:55,830 --> 00:17:59,550
Niet zozeer dat ze een weduwe
waren, maar een gescheiden vrouw,

288
00:17:59,550 --> 00:18:02,610
dat hun Echtgenoot hen
alleen had achtergelaten,

289
00:18:02,610 --> 00:18:07,650
dat Hij van hen gescheiden was vanwege
hun geestelijke onzedelijkheid,

290
00:18:07,650 --> 00:18:09,930
hun geestelijke overspel.

291
00:18:09,930 --> 00:18:11,130
Vers 2:

292
00:18:11,130 --> 00:18:16,470
Zij weent onophoudelijk in de nacht, en
haar tranen stromen over haar wangen.

293
00:18:16,470 --> 00:18:20,310
Zij heeft geen trooster
onder al haar minnaars.

294
00:18:20,310 --> 00:18:23,970
Al haar vrienden hebben
trouweloos met haar gehandeld;

295
00:18:23,970 --> 00:18:26,730
ze zijn haar tot vijanden geworden.

296
00:18:26,730 --> 00:18:33,270
Juda is in ballingschap gegaan vanwege de
ellende en vanwege de vele slavenarbeid.

297
00:18:33,270 --> 00:18:37,170
Zíj woont onder de heidenvolken,
zij vindt geen rust;

298
00:18:37,170 --> 00:18:41,610
al haar vervolgers halen haar
in tussen de nauwe doorgangen.

299
00:18:41,610 --> 00:18:46,170
In dit geval lopen de eerste twee
regels van dit vers parallel.

300
00:18:46,170 --> 00:18:51,030
In gevangenschap gaan loopt
parallel met wonen onder de volken.

301
00:18:51,030 --> 00:18:56,730
Verdrukt worden onder zware slavendienst
loopt parallel met geen rust vinden.

302
00:18:56,730 --> 00:18:59,850
De derde regel bevat een andere gedachte.

303
00:18:59,850 --> 00:19:04,230
De wegen van Sion treuren,
ze zijn zonder feestgangers.

304
00:19:04,230 --> 00:19:08,130
Al haar poorten zijn verwoest;
haar priesters zuchten.

305
00:19:08,130 --> 00:19:12,570
Haar jonge vrouwen zijn bedroefd,
en zijzelf — bitter is het haar.

306
00:19:12,570 --> 00:19:16,410
De wegen naar Sion worden als
personen voorgesteld en rouwen,

307
00:19:16,410 --> 00:19:20,310
omdat ze gewend waren verschillende
keren per jaar pelgrims uit de hele

308
00:19:20,310 --> 00:19:21,870
wereld te ontvangen.

309
00:19:21,870 --> 00:19:25,170
Joden die op vaste tijden naar
Jeruzalem kwamen om Pascha,

310
00:19:25,170 --> 00:19:27,810
Pinksteren en het
Loofhuttenfeest te vieren.

311
00:19:27,810 --> 00:19:31,830
Maar nu gaat er niemand meer naar
Jeruzalem. Daar is niets meer.

312
00:19:31,830 --> 00:19:34,350
Er is niets waarvoor je erheen zou gaan.

313
00:19:34,350 --> 00:19:37,290
De Joden zijn in andere
landen, maar ze kunnen geen

314
00:19:37,290 --> 00:19:41,310
pelgrimstochten naar Jeruzalem
maken. Ze zijn niet vrij.

315
00:19:41,310 --> 00:19:46,590
Bovendien, zelfs als ze vrij waren, is er
geen Jeruzalem meer om een pelgrimstocht

316
00:19:46,590 --> 00:19:49,470
naartoe te maken. Het is allemaal puin.

317
00:19:49,470 --> 00:19:52,650
En dus zijn de wegen als het ware eenzaam.

318
00:19:52,650 --> 00:19:56,310
De wegen liggen verlaten, omdat
de pelgrims niet meer naar de

319
00:19:56,310 --> 00:19:58,470
vastgestelde feesten komen.

320
00:19:58,470 --> 00:19:59,610
Vers 5:

321
00:19:59,610 --> 00:20:04,950
Haar tegenstanders zijn aan het hoofd
komen te staan, haar vijanden zijn gerust.

322
00:20:04,950 --> 00:20:09,450
Want de HEERE heeft haar bedroefd
om haar talrijke overtredingen.

323
00:20:09,450 --> 00:20:14,430
Haar kleine kinderen zijn in gevangenschap
gegaan, vóór de tegenstander uit.

324
00:20:14,430 --> 00:20:17,910
Uit de dochter van Sion
trok al haar pracht weg.

325
00:20:17,910 --> 00:20:22,230
Haar vorsten zijn als herten
geworden die geen weide vinden:

326
00:20:22,230 --> 00:20:25,170
krachteloos gingen zij
vóór de vervolger uit.

327
00:20:25,170 --> 00:20:27,210
De heerlijkheid is verdwenen.

328
00:20:27,210 --> 00:20:31,110
De vijanden richtten zich natuurlijk
bijna altijd op de leiders.

329
00:20:31,110 --> 00:20:34,710
Vorsten en edelen werden
als eersten gevangengenomen.

330
00:20:34,710 --> 00:20:39,630
Want zodra ze koningen en hun families
enzovoort gevangengenomen hadden,

331
00:20:39,630 --> 00:20:43,950
had de stad of het volk eigenlijk geen
kracht meer om weerstand te bieden.

332
00:20:43,950 --> 00:20:47,550
En dus wordt hier gesproken
over het opjagen van de vorsten,

333
00:20:47,550 --> 00:20:51,930
wat de Babyloniërs blijkbaar deden,
zoals je op wilde dieren jaagt.

334
00:20:51,930 --> 00:20:56,010
Jeruzalem denkt in de dagen van
haar ellende en haar ontheemding,

335
00:20:56,010 --> 00:20:59,610
aan al haar kostbaarheden die
zij in de dagen van weleer bezat,

336
00:20:59,610 --> 00:21:03,870
toen haar volk in de hand van de
tegenstander viel, en zij geen helper had,

337
00:21:03,870 --> 00:21:07,650
de tegenstanders haar zagen
en lachten om haar ondergang.

338
00:21:07,650 --> 00:21:11,670
De herinnering aan hoeveel zegen
en voorspoed ze ooit hadden gehad,

339
00:21:11,670 --> 00:21:14,370
maakte hun gevangenschap des te bitterder.

340
00:21:14,370 --> 00:21:17,610
Het is altijd moeilijker als je
door rampspoed getroffen wordt

341
00:21:17,610 --> 00:21:20,430
en je je de goede oude
tijd kunt herinneren.

342
00:21:20,430 --> 00:21:24,150
Dagen die voorbij zijn en die
je nooit meer terugkrijgt.

343
00:21:24,150 --> 00:21:28,290
Als je leven altijd moeilijk is
geweest en je altijd arm bent geweest,

344
00:21:28,290 --> 00:21:32,490
dan lijken nog meer armoede en
ontbering eigenlijk niet zo vreemd.

345
00:21:32,490 --> 00:21:34,770
Maar als je de zegen van God hebt gekend,

346
00:21:34,770 --> 00:21:37,530
dan is het zoals bij de
psalmdichter die zei:

347
00:21:37,530 --> 00:21:41,250
Hieraan denk ik en ik
stort mijn ziel in mij uit:

348
00:21:41,250 --> 00:21:45,150
hoe ik meeging in de stoet en
met hen optrok naar Gods huis,

349
00:21:45,150 --> 00:21:50,190
onder luide vreugdezang en
lofliederen: een feestvierende menigte.

350
00:21:50,190 --> 00:21:54,270
Enzovoort. Het deed hem verdriet,
omdat hij in ballingschap was

351
00:21:54,270 --> 00:21:56,490
toen hij een van die liederen schreef.

352
00:21:56,490 --> 00:22:00,870
Hij herinnerde zich de tijden waarin
hij naar het huis van God kon gaan.

353
00:22:00,870 --> 00:22:05,550
Alleen al de herinnering aan die betere
dagen maakte de bitterheid van het heden

354
00:22:05,550 --> 00:22:06,990
des te bitterder.

355
00:22:06,990 --> 00:22:11,610
Zwaar heeft Jeruzalem gezondigd; daarom is
zij tot een afgezonderde vrouw geworden.

356
00:22:11,610 --> 00:22:16,770
Allen die haar eerden, verachten haar,
want zij hebben haar naaktheid gezien.

357
00:22:16,770 --> 00:22:22,470
Ja, zij, zij zucht en zij heeft
zich naar achteren toe omgekeerd.

358
00:22:22,470 --> 00:22:27,090
De schrijver doet grotendeels alsof hij
zich overgeeft aan zelfmedelijden en

359
00:22:27,090 --> 00:22:31,410
medelijden met zijn volk, alsof
ze om een of andere vreemde reden

360
00:22:31,410 --> 00:22:33,930
zomaar door rampspoed getroffen zijn.

361
00:22:33,930 --> 00:22:37,950
Hij vraagt om recht te worden
gedaan en hij vraagt om een oordeel,

362
00:22:37,950 --> 00:22:41,910
zoals we zullen zien, over degenen
die haar onderdrukt hebben.

363
00:22:41,910 --> 00:22:45,930
Toch erkent hij op sommige
plaatsen dat ze het verdiend heeft.

364
00:22:45,930 --> 00:22:49,230
Hoewel hij wil dat haar
vervolgers geoordeeld worden,

365
00:22:49,230 --> 00:22:53,670
geeft hij in veel gevallen toe dat ze
eigenlijk instrumenten waren van een

366
00:22:53,670 --> 00:22:56,790
rechtvaardige vergelding over Jeruzalem.

367
00:22:56,790 --> 00:23:00,450
Hier zien we in vers 8 dat
ze zwaar gezondigd heeft,

368
00:23:00,450 --> 00:23:04,230
en dat is de reden dat deze
dingen haar overkomen zijn.

369
00:23:04,230 --> 00:23:08,310
Dit komt maar af en toe ter sprake,
maar het is belangrijk om te zien dat

370
00:23:08,310 --> 00:23:12,150
de schrijver niet suggereert dat
Jeruzalem werkelijk een of ander

371
00:23:12,150 --> 00:23:13,830
onrecht is aangedaan.

372
00:23:13,830 --> 00:23:19,050
Wat er gebeurd is, was volkomen verdiend,
maar het is nog steeds verdrietig.

373
00:23:19,050 --> 00:23:23,730
Jezus wist in Zijn tijd dat Jeruzalem
in handen van de Romeinen zou vallen,

374
00:23:23,730 --> 00:23:26,250
en dat zou volkomen verdiend zijn.

375
00:23:26,250 --> 00:23:32,130
Hij zei in Lukas hoofdstuk 19 dat het hun
zou overkomen omdat ze de dag waarop er

376
00:23:32,130 --> 00:23:34,710
naar hen werd omgezien niet herkenden.

377
00:23:34,710 --> 00:23:38,910
Maar Hij huilde ook over de stad,
want hoewel het volkomen verdiend was,

378
00:23:38,910 --> 00:23:42,030
was het een tragedie en iets verdrietigs.

379
00:23:42,030 --> 00:23:46,770
Haar onreinheid kleeft aan haar zomen;
zij heeft niet gedacht aan haar einde.

380
00:23:46,770 --> 00:23:50,850
Wonderbaarlijk diep is zij
gezonken, zij heeft geen trooster.

381
00:23:50,850 --> 00:23:55,530
Zie, HEERE, mijn ellende, want
de vijand maakt zich groot.

382
00:23:55,530 --> 00:23:57,150
In vers 9 staat:

383
00:23:57,150 --> 00:23:59,730
Ze dacht niet na over haar bestemming,

384
00:23:59,730 --> 00:24:02,430
daarom was haar ondergang
zo verschrikkelijk.

385
00:24:02,430 --> 00:24:07,290
[Vertalersnoot: De spreker leest hier
het Engelse ‘destiny’ als ‘bestemming’

386
00:24:07,290 --> 00:24:09,210
en bouwt daarop zijn uitleg.

387
00:24:09,210 --> 00:24:13,290
Het bovenstaande Nederlandse
Bijbelcitaat heeft ‘haar einde’.]

388
00:24:13,290 --> 00:24:16,230
Dat is nogal veelzeggend,
nogal interessant,

389
00:24:16,230 --> 00:24:19,050
want Jeruzalem had in God een bestemming.

390
00:24:19,050 --> 00:24:23,730
Als ze daaraan had beantwoord, zou ze een
heerlijk licht voor de volken zijn geweest

391
00:24:23,730 --> 00:24:27,090
en degene die de kennis van
God voor de wereld bewaarde.

392
00:24:27,090 --> 00:24:28,890
Dat was haar bestemming.

393
00:24:28,890 --> 00:24:33,810
Maar omdat ze haar bestemming nooit op
waarde schatte, verviel ze in wangedrag.

394
00:24:33,810 --> 00:24:37,770
In plaats van zichzelf te zien als
degene die de volken zou leiden,

395
00:24:37,770 --> 00:24:41,850
volgde ze de volken in hun
verdorvenheid en afgoderij.

396
00:24:41,850 --> 00:24:45,270
Ik denk dat het duidelijk is
dat ook christenen gevaar lopen

397
00:24:45,270 --> 00:24:49,590
als ze niet begrijpen waarvoor de
gemeente er is en wat haar bestemming is.

398
00:24:49,590 --> 00:24:53,790
Ze kunnen dan zomaar het goddelijke
karakter verliezen dat God in de gemeente

399
00:24:53,790 --> 00:24:57,870
heeft gelegd, en de wereld
gaan volgen en navolgen.

400
00:24:57,870 --> 00:25:00,270
Als we de bestemming van
de gemeente begrijpen,

401
00:25:00,270 --> 00:25:03,150
zullen we op onze hoede zijn
voor het verlangen om de gemeente

402
00:25:03,150 --> 00:25:06,210
omlaag te halen of te laten instorten, of

403
00:25:06,210 --> 00:25:09,630
haar te laten bezwijken onder de
druk om te worden als de wereld.

404
00:25:09,630 --> 00:25:10,590
Vers 10:

405
00:25:10,590 --> 00:25:15,090
De tegenstander heeft zijn hand
uitgespreid over al haar kostbaarheden;

406
00:25:15,090 --> 00:25:19,290
immers, zij heeft heidenvolken
zien binnengaan in haar heiligdom,

407
00:25:19,290 --> 00:25:23,730
van wie U geboden had dat zij
niet mogen komen in Uw gemeente.

408
00:25:23,730 --> 00:25:25,830
Daarmee wordt de tempel bedoeld.

409
00:25:25,830 --> 00:25:28,950
De heidenen zijn binnengekomen
waar ze niet horen te zijn,

410
00:25:28,950 --> 00:25:30,870
en ze hebben de tempel verwoest.

411
00:25:30,870 --> 00:25:34,050
Heel haar bevolking
zucht op zoek naar brood.

412
00:25:34,050 --> 00:25:38,970
Zij hebben hun kostbaarheden gegeven
voor voedsel, om hun ziel te verkwikken.

413
00:25:38,970 --> 00:25:43,290
Zie, HEERE, en aanschouw,
hoe veracht ik geworden ben!

414
00:25:43,290 --> 00:25:47,430
Dit verwijst kennelijk naar hongersnood,
waarschijnlijk tijdens het beleg.

415
00:25:47,430 --> 00:25:51,030
Jeruzalem werd een tijdlang
belegerd voordat het viel.

416
00:25:51,030 --> 00:25:55,170
In de verslagen van 2 Koningen
of Kronieken lezen we niet over

417
00:25:55,170 --> 00:25:59,130
kannibalisme of over de benarde
omstandigheden waarin mensen door

418
00:25:59,130 --> 00:26:01,050
de hongersnood terechtkwamen.

419
00:26:01,050 --> 00:26:04,470
Ik geloof tenminste niet dat
we dat in die passages lezen.

420
00:26:04,470 --> 00:26:06,810
Maar hier lezen we er wel over.

421
00:26:06,810 --> 00:26:11,970
Jeremia beschrijft wat er in
586 gebeurde, en daarvoor,

422
00:26:11,970 --> 00:26:14,370
tijdens de hongersnood en het beleg.

423
00:26:14,370 --> 00:26:18,330
Hij zal in dit boek twee
keer kannibalisme noemen:

424
00:26:18,330 --> 00:26:20,910
mensen die hun eigen kinderen opeten.

425
00:26:20,910 --> 00:26:25,530
Dit is iets waarvan Mozes in
Deuteronomium zei dat het zou gebeuren.

426
00:26:25,530 --> 00:26:32,130
In Deuteronomium 28 vertelde hij de Joden
dat als ze van het verbond afweken en God

427
00:26:32,130 --> 00:26:36,330
boos op hen maakten, Hij hen in
deze omstandigheden zou brengen.

428
00:26:36,330 --> 00:26:40,110
Hun vijanden zouden hen
belegeren, ze zouden verhongeren

429
00:26:40,110 --> 00:26:42,810
en ze zouden hun eigen kinderen opeten.

430
00:26:42,810 --> 00:26:44,700
We weten dit van Josephus.

431
00:26:44,700 --> 00:26:49,890
Josephus heeft gevallen opgetekend
waarin dit tijdens het beleg in het jaar

432
00:26:49,890 --> 00:26:53,550
70 na Christus gebeurde,
dat mensen tijdens het beleg

433
00:26:53,550 --> 00:26:55,650
hun eigen kinderen opaten.

434
00:26:55,650 --> 00:27:00,390
We komen het ook tegen in een eerder
verhaal, in de dagen van Elisa.

435
00:27:00,390 --> 00:27:03,690
Samaria werd belegerd door
de Syriërs, en het is bekend

436
00:27:03,690 --> 00:27:06,090
dat een vrouw haar kind opat.

437
00:27:06,090 --> 00:27:09,570
Twee vrouwen maakten daar
namelijk samen een afspraak over.

438
00:27:09,570 --> 00:27:12,330
Ze zouden die dag het
kind van de ene opeten,

439
00:27:12,330 --> 00:27:14,790
en de volgende dag dat van de andere.

440
00:27:14,790 --> 00:27:18,750
Een vrouw stemde daarmee in,
en haar kind werd opgegeten.

441
00:27:18,750 --> 00:27:22,890
De volgende dag wilde de tweede
vrouw haar kind niet afstaan,

442
00:27:22,890 --> 00:27:25,770
dus beklaagde de eerste
zich bij de koning.

443
00:27:25,770 --> 00:27:28,950
Toen hij ervan hoorde,
scheurde hij zijn kleren.

444
00:27:28,950 --> 00:27:33,870
Het deed hem veel verdriet te vernemen dat
de toestand zo erg was geworden dat mensen

445
00:27:33,870 --> 00:27:35,550
hun kinderen opaten.

446
00:27:35,550 --> 00:27:39,630
Er zijn kennelijk minstens drie momenten
in de Joodse geschiedenis geweest

447
00:27:39,630 --> 00:27:43,350
waarop de hoofdsteden,
Samaria of Jeruzalem,

448
00:27:43,350 --> 00:27:48,870
door een beleg zo'n ernstige hongersnood
doormaakten dat ze hun kinderen opaten.

449
00:27:48,870 --> 00:27:52,710
Klaagliederen is volgens mij de
enige plaats in het Oude Testament

450
00:27:52,710 --> 00:27:57,870
die ons vertelt dat dit ook
in 586 voor Christus gebeurde.

451
00:27:57,870 --> 00:28:00,330
We zijn nog niet bij
die verzen aangekomen,

452
00:28:00,330 --> 00:28:03,390
maar er wordt melding
gemaakt van voedselgebrek,

453
00:28:03,390 --> 00:28:08,550
dat later tot zulke verschrikkelijke
gruweldaden als kannibalisme leidde.

454
00:28:08,550 --> 00:28:10,650
Maar in vers 11 zegt hij:

455
00:28:10,650 --> 00:28:15,150
Ze zoeken brood en hebben hun
waardevolle spullen geruild voor eten,

456
00:28:15,150 --> 00:28:17,550
alleen maar om in leven te blijven.

457
00:28:17,550 --> 00:28:21,810
Dat suggereert natuurlijk dat mensen
in tijden van grote hongersnood dingen

458
00:28:21,810 --> 00:28:27,690
afstaan — diamanten, kostbaarheden, dingen
die normaal honderden of duizenden dollars

459
00:28:27,690 --> 00:28:32,430
waard zijn — alleen maar voor een
stuk brood om in leven te blijven.

460
00:28:32,430 --> 00:28:33,630
Vers 12:

461
00:28:33,630 --> 00:28:36,750
Raakt het u allen niet, voorbijgangers?

462
00:28:36,750 --> 00:28:41,910
Aanschouw en zie of er leed is als
mijn leed, dat mij is aangedaan,

463
00:28:41,910 --> 00:28:46,230
waarmee de HEERE mij bedroefd heeft
op de dag van Zijn brandende toorn.

464
00:28:46,230 --> 00:28:50,430
Vooral hier klinkt het alsof ze
zich in zelfmedelijden wentelt.

465
00:28:50,430 --> 00:28:55,410
De suggestie is: ‘Niemand heeft
geleden zoals ik heb geleden.’

466
00:28:55,410 --> 00:28:57,270
Feit is dat waarschijnlijk
de meeste andere

467
00:28:57,270 --> 00:29:02,190
volken die door Babylon werden vernietigd,
hetzelfde over zichzelf denken.

468
00:29:02,190 --> 00:29:04,110
Dit kan letterlijk waar zijn.

469
00:29:04,110 --> 00:29:07,530
Het kan zijn dat het leed
dat Jeruzalem werd aangedaan

470
00:29:07,530 --> 00:29:12,030
groter was dan wat Babylon sommige
andere volken aandeed die het veroverde.

471
00:29:12,030 --> 00:29:17,490
Maar ik kan me voorstellen dat ieder
ander volk dat dit las, zou zeggen: ‘Nou,

472
00:29:17,490 --> 00:29:20,370
je zou eens moeten zien wat
ze ons hebben aangedaan.’

473
00:29:20,370 --> 00:29:23,490
Maar voor Jeruzalem was het
natuurlijk des te krenkender

474
00:29:23,490 --> 00:29:25,950
om door heidenen te worden vernietigd.

475
00:29:25,950 --> 00:29:30,690
Ze wisten immers dat zij Gods volk hoorden
te zijn en dat de goden van de heidenen

476
00:29:30,690 --> 00:29:32,610
helemaal geen goden waren.

477
00:29:32,610 --> 00:29:36,030
Toch leek het hierdoor alsof
hun God machteloos stond

478
00:29:36,030 --> 00:29:38,850
tegenover degenen die
andere goden dienden.

479
00:29:38,850 --> 00:29:41,430
Waarschijnlijk vergrootte dat hun lijden.

480
00:29:41,430 --> 00:29:44,370
Naast het lichamelijke
lijden was er de vernedering,

481
00:29:44,370 --> 00:29:48,690
en misschien het schuldgevoel dat
hun zonden God smaad hadden gebracht.

482
00:29:48,690 --> 00:29:53,130
Door dit over zichzelf te brengen, hadden
ze het als het ware doen lijken alsof God

483
00:29:53,130 --> 00:29:55,170
toch geen grote God was.

484
00:29:55,170 --> 00:29:57,570
Ze droegen dus op meer dan één vlak leed,

485
00:29:57,570 --> 00:30:00,870
met inbegrip van hun schuldige
geweten omdat ze deze

486
00:30:00,870 --> 00:30:03,090
smaad over de Heere hadden gebracht.

487
00:30:03,090 --> 00:30:06,270
Dat kwam dan nog boven op
hun lichamelijke ellende.

488
00:30:06,270 --> 00:30:07,470
Vers 13:

489
00:30:07,470 --> 00:30:12,030
Vanuit de hoogte heeft Hij vuur gezonden
in mijn beenderen, en Hij heerst daarover.

490
00:30:12,030 --> 00:30:14,970
Hij heeft voor mijn voeten
een net uitgespreid,

491
00:30:14,970 --> 00:30:18,030
Hij heeft mij naar
achteren toe doen omkeren,

492
00:30:18,030 --> 00:30:23,250
Hij heeft mij tot verwoesting
overgegeven, de hele dag ziek gemaakt.

493
00:30:23,250 --> 00:30:26,610
Dat wil zeggen: de Heere heeft dat gedaan.

494
00:30:26,610 --> 00:30:29,610
Het juk van mijn
overtredingen is aangebonden,

495
00:30:29,610 --> 00:30:34,710
door Zijn hand zijn zij samengevlochten;
zij zijn op mijn nek geklommen.

496
00:30:34,710 --> 00:30:37,290
Hij heeft mijn kracht doen struikelen.

497
00:30:37,290 --> 00:30:41,610
De Heere heeft mij in hun handen
gegeven; ik kan niet opstaan.

498
00:30:41,610 --> 00:30:45,150
De Heere heeft al mijn machtigen
in mijn midden verworpen.

499
00:30:45,150 --> 00:30:50,070
Hij heeft een samenkomst over mij
uitgeroepen om mijn jongemannen te breken.

500
00:30:50,070 --> 00:30:55,050
Als in een wijnpers heeft de Heere de
maagd, de dochter van Juda, getreden.

501
00:30:55,050 --> 00:30:59,670
Het vertrappen van Juda als in een
wijnpers is een beeld dat opnieuw opduikt

502
00:30:59,670 --> 00:31:01,470
in het boek Openbaring.

503
00:31:01,470 --> 00:31:04,830
We kunnen daar eigenlijk alvast
even een voorproefje van nemen,

504
00:31:04,830 --> 00:31:08,490
want er zijn verschillende manieren
om Openbaring uit te leggen.

505
00:31:08,490 --> 00:31:10,590
We zullen er een aantal bekijken.

506
00:31:10,590 --> 00:31:14,430
Maar er is een opvatting die naar
mijn mening aandacht verdient.

507
00:31:14,430 --> 00:31:18,810
Die ziet Openbaring als een voorspelling
van de val van Jeruzalem in het jaar

508
00:31:18,810 --> 00:31:20,490
70 na Christus.

509
00:31:20,490 --> 00:31:24,390
Die opvatting, die de preteristische
opvatting wordt genoemd,

510
00:31:24,390 --> 00:31:29,610
vereist natuurlijk dat Openbaring vóór
het jaar 70 na Christus geschreven is.

511
00:31:29,610 --> 00:31:32,910
Veel geleerden geloven niet
dat het zo vroeg geschreven is.

512
00:31:32,910 --> 00:31:36,450
Maar er zijn veel geleerden
die geloven dat dit wel zo is.

513
00:31:36,450 --> 00:31:42,030
Als Openbaring de val van Jeruzalem
in het jaar 70 na Christus voorspelde,

514
00:31:42,030 --> 00:31:45,270
dan zou een gedeelte als
Openbaring 14 het best

515
00:31:45,270 --> 00:31:49,350
begrepen kunnen worden in het licht
van deze beeldspraak uit Klaagliederen.

516
00:31:49,350 --> 00:31:52,410
Er staat in vers 17 van Openbaring 14:

517
00:31:52,410 --> 00:31:56,490
En een andere engel kwam uit
de tempel, die in de hemel is,

518
00:31:56,490 --> 00:31:59,070
en ook hij had een scherpe sikkel.

519
00:31:59,070 --> 00:32:02,550
En weer een andere engel
kwam bij het altaar vandaan,

520
00:32:02,550 --> 00:32:04,890
en die had macht over het vuur.

521
00:32:04,890 --> 00:32:09,570
En hij riep met luide stem tegen hem
die de scherpe sikkel had, en zei:

522
00:32:09,570 --> 00:32:14,430
Zend uw scherpe sikkel en oogst de
trossen van de wijnstok van de aarde,

523
00:32:14,430 --> 00:32:16,710
want de druiven ervan zijn rijp.

524
00:32:16,710 --> 00:32:21,390
Of er zou in het Engels ook ‘of the
land’ kunnen staan, ‘van het land’.

525
00:32:21,390 --> 00:32:26,010
En de engel zond zijn sikkel op de aarde
en oogstte de druiven van de wijnstok van

526
00:32:26,010 --> 00:32:31,470
de aarde, en wierp die in de grote
wijnpersbak van de toorn van God.

527
00:32:31,470 --> 00:32:34,230
Of ‘of the land’, ‘van het land’.

528
00:32:34,230 --> 00:32:36,510
Het kan evengoed zo vertaald worden.

529
00:32:36,510 --> 00:32:41,730
En de wijnpersbak werd getreden buiten de
stad, en er kwam bloed uit de wijnpersbak,

530
00:32:41,730 --> 00:32:46,110
tot aan de tomen van de paarden,
zestienhonderd stadiën ver.

531
00:32:46,110 --> 00:32:49,470
Zestienhonderd stadiën is
de werkelijke afstand van de

532
00:32:49,470 --> 00:32:52,350
noordgrens tot de zuidgrens van Israël.

533
00:32:52,350 --> 00:32:56,430
Het lijkt dus te spreken over
een ramp die Israël treft.

534
00:32:56,430 --> 00:32:59,070
Maar het is interessant dat
dit wordt beschreven als het

535
00:32:59,070 --> 00:33:00,750
oogsten van de wijnstok.

536
00:33:00,750 --> 00:33:05,610
We weten dat dit een beeld van Israël is
in het Oude Testament en in het Nieuwe,

537
00:33:05,610 --> 00:33:08,190
in Jezus’ gelijkenis van de wijngaard.

538
00:33:08,190 --> 00:33:13,830
De wijnstok wordt in de wijnpers van
Gods toorn geworpen, en Hij vertrapt hem.

539
00:33:13,830 --> 00:33:18,510
Dit beeld vinden we hier in
Klaagliederen 1:15, waar staat:

540
00:33:18,510 --> 00:33:23,670
De Heer heeft de jonge vrouw Juda vertrapt
alsof ze druiven in een wijnpers was.

541
00:33:23,670 --> 00:33:28,230
Het lijkt erop dat Openbaring 14
eenvoudig deze gedachte laat weerklinken.

542
00:33:28,230 --> 00:33:34,230
Het verschil is dat Klaagliederen het
jaar 586 vóór Christus op het oog heeft

543
00:33:34,230 --> 00:33:38,010
en Openbaring mogelijk
het jaar 70 na Christus.

544
00:33:38,010 --> 00:33:40,950
Maar we weten dat er heel
veel overeenkomsten zijn

545
00:33:40,950 --> 00:33:43,050
tussen die twee gebeurtenissen.

546
00:33:43,050 --> 00:33:47,430
Je zou zelfs kunnen stellen dat de ene
een voorafbeelding van de andere is.

547
00:33:47,430 --> 00:33:53,610
Vanwege deze dingen ween ik, mijn
oog, mijn oog laat water neerstromen,

548
00:33:53,610 --> 00:33:58,170
omdat de Trooster Die mijn
ziel verkwikt ver van mij is.

549
00:33:58,170 --> 00:34:01,950
Mijn zonen zijn ontzet, want
de vijand had de overhand.

550
00:34:01,950 --> 00:34:04,110
Ook dit klinkt als Jeremia.

551
00:34:04,110 --> 00:34:06,810
Een van de dingen die het
lijden nog groter maken,

552
00:34:06,810 --> 00:34:09,690
is dat je je eigen kinderen ziet lijden.

553
00:34:09,690 --> 00:34:15,210
Veel mensen kunnen persoonlijke armoede en
persoonlijk lijden heldhaftig verdragen.

554
00:34:15,210 --> 00:34:18,090
Maar als ze hun kinderen
hetzelfde zien doormaken,

555
00:34:18,090 --> 00:34:20,490
is dat meer dan ze kunnen verdragen.

556
00:34:20,490 --> 00:34:23,370
Er zijn verschillende
plaatsen in Klaagliederen die

557
00:34:23,370 --> 00:34:25,710
spreken over het lijden van kinderen.

558
00:34:25,710 --> 00:34:29,970
Misschien is een van de zwaarste
folteringen die de mensen ondergaan wel

559
00:34:29,970 --> 00:34:33,450
dat ze hun kinderen op
deze manieren zien lijden.

560
00:34:33,450 --> 00:34:37,710
Sion spreidt haar handen uit,
maar zij heeft geen trooster.

561
00:34:37,710 --> 00:34:41,190
Wat Jakob betreft heeft de HEERE geboden:

562
00:34:41,190 --> 00:34:44,730
Zijn omstanders zullen
zijn tegenstanders zijn.

563
00:34:44,730 --> 00:34:48,990
Jeruzalem is geworden als een
afgezonderde vrouw onder hen.

564
00:34:48,990 --> 00:34:51,270
Dat wil zeggen, in gebed.

565
00:34:51,270 --> 00:34:53,790
maar er is niemand die haar troost.

566
00:34:53,790 --> 00:34:55,350
God luistert niet.

567
00:34:55,350 --> 00:35:00,630
Met andere woorden, de mensen van
Sion roepen in hun nood tot God.

568
00:35:00,630 --> 00:35:03,870
Ze spreiden hun handen
uit om tot God te bidden,

569
00:35:03,870 --> 00:35:06,510
maar God schenkt er geen aandacht aan.

570
00:35:06,510 --> 00:35:12,030
Hun nood is in feite iets waarvan God
heeft geboden dat het hun zou overkomen.

571
00:35:12,030 --> 00:35:16,590
Ze vragen tevergeefs, want de Heere
heeft geboden dat degenen om hem heen

572
00:35:16,590 --> 00:35:18,570
zijn tegenstanders worden.

573
00:35:18,570 --> 00:35:19,830
Vers 18:

574
00:35:19,830 --> 00:35:25,770
Rechtvaardig is Hij, de HEERE, want ik
ben Zijn bevel ongehoorzaam geweest.

575
00:35:25,770 --> 00:35:29,550
Luister toch, alle
volken, en zie mijn leed:

576
00:35:29,550 --> 00:35:34,350
mijn jonge vrouwen en mijn jongemannen
zijn in gevangenschap gegaan.

577
00:35:34,350 --> 00:35:38,430
Nog een voorbeeld van hoe de
profeet de schuld erkent en erkent

578
00:35:38,430 --> 00:35:41,790
dat het terecht is dat
deze dingen hem overkomen.

579
00:35:41,790 --> 00:35:45,930
God is niet onrechtvaardig als
Hij zulke dingen over hem brengt.

580
00:35:45,930 --> 00:35:50,190
Ik riep tot mijn minnaars,
maar zíj hebben mij bedrogen.

581
00:35:50,190 --> 00:35:54,090
Mijn priesters en mijn oudsten
hebben de geest gegeven in de stad,

582
00:35:54,090 --> 00:35:58,170
toen zij voedsel zochten voor
zichzelf om hun ziel te verkwikken.

583
00:35:58,170 --> 00:36:01,590
Dit verwijst kennelijk naar mensen
die daadwerkelijk verhongerden

584
00:36:01,590 --> 00:36:03,870
tijdens de hongersnood van het beleg.

585
00:36:03,870 --> 00:36:09,630
Zie, HEERE, hoe het mij bang te moede
is; mijn ingewanden zijn vol onrust,

586
00:36:09,630 --> 00:36:14,970
mijn hart keert zich om in mijn binnenste,
want ik ben zeer ongehoorzaam geweest;

587
00:36:14,970 --> 00:36:20,130
buiten heeft het zwaard mij van kinderen
beroofd, binnenshuis is het als de dood.

588
00:36:20,130 --> 00:36:23,730
Zij horen hoe ik zucht,
maar ik heb geen trooster.

589
00:36:23,730 --> 00:36:29,430
Al mijn vijanden horen mijn onheil, zij
zijn vrolijk, omdat U dat hebt gedaan.

590
00:36:29,430 --> 00:36:34,470
U hebt de dag gebracht die U aangekondigd
hebt, maar zij zullen zijn net als ik.

591
00:36:34,470 --> 00:36:38,430
[Vertalersnoot: De spreker citeert
het slot van vers 21 als een verzoek:

592
00:36:38,430 --> 00:36:42,690
‘Breng de dag die U hebt aangekondigd,
zodat zij worden zoals ik.’

593
00:36:42,690 --> 00:36:47,130
Het bovenstaande Nederlandse Bijbelcitaat
formuleert dit als een mededeling:

594
00:36:47,130 --> 00:36:48,870
‘U hebt de dag gebracht’.]

595
00:36:48,870 --> 00:36:51,030
Dat wil zeggen, dat de
vijanden worden zoals ik.

596
00:36:51,030 --> 00:36:54,750
Worden zoals wij, dat
wil zeggen: vernietigd.

597
00:36:54,750 --> 00:36:56,430
Wij zijn vernietigd.

598
00:36:56,430 --> 00:37:00,270
Laat de tijd snel aanbreken
waarvan U hebt voorspeld dat

599
00:37:00,270 --> 00:37:02,250
zij vernietigd zullen worden.

600
00:37:02,250 --> 00:37:07,290
Habakuk en sommige andere profeten hadden
de vernietiging van Babel voorspeld.

601
00:37:07,290 --> 00:37:10,410
Habakuk was natuurlijk een
tijdgenoot van Jeremia.

602
00:37:10,410 --> 00:37:14,370
Jeremia had dat trouwens ook
voorspeld, in de latere hoofdstukken.

603
00:37:14,370 --> 00:37:19,110
De dag van Babels vernietiging is dus
de dag die God heeft aangekondigd.

604
00:37:19,110 --> 00:37:23,190
Hij zegt: ‘Laat die snel
komen, oordeel hen snel.’

605
00:37:23,190 --> 00:37:26,190
Het is een vervloeking die
hij over hen uitspreekt.

606
00:37:26,190 --> 00:37:30,090
Maak hen zoals ik, dat wil zeggen,
laat hen de dingen verdragen

607
00:37:30,090 --> 00:37:33,150
en lijden die wij hebben
moeten verdragen en lijden.

608
00:37:33,150 --> 00:37:35,970
Laat al hun kwaad voor
Uw aangezicht komen,

609
00:37:35,970 --> 00:37:40,830
en doe met hen zoals U met mij gedaan
hebt vanwege al mijn overtredingen.

610
00:37:40,830 --> 00:37:44,910
Want talrijk zijn mijn zuchten,
en mijn hart is afgemat.

611
00:37:44,910 --> 00:37:46,290
Hoofdstuk 2:

612
00:37:46,290 --> 00:37:51,270
Hoe heeft de Heere in Zijn toorn de
dochter van Sion in wolken gehuld.

613
00:37:51,270 --> 00:37:55,770
Hij heeft vanuit de hemel ter aarde
geworpen de luister van Israël;

614
00:37:55,770 --> 00:37:58,530
en Hij heeft aan de voetbank
van Zijn voeten niet

615
00:37:58,530 --> 00:38:00,510
gedacht op de dag van Zijn toorn.

616
00:38:00,510 --> 00:38:02,730
Ik wil iets zeggen over die wolk.

617
00:38:02,730 --> 00:38:06,810
God heeft de dochter van Sion in
Zijn toorn met een wolk bedekt.

618
00:38:06,810 --> 00:38:10,470
Gods toorn en oordeel worden
beschreven als een wolkendek,

619
00:38:10,470 --> 00:38:13,050
dat de hemel natuurlijk donker zou maken.

620
00:38:13,050 --> 00:38:16,770
Als we de profeten en zelfs het
Nieuwe Testament bestuderen,

621
00:38:16,770 --> 00:38:20,490
zal duidelijk worden dat een
voorspeld of aangekondigd oordeel

622
00:38:20,490 --> 00:38:23,910
over een stad vaak wordt beschreven
als een tijd waarin de zon,

623
00:38:23,910 --> 00:38:27,030
de maan en de sterren verduisterd worden.

624
00:38:27,030 --> 00:38:30,570
Soms wordt er zelfs in beeldspraak
over gesproken dat de sterren uit

625
00:38:30,570 --> 00:38:31,890
de hemel vallen.

626
00:38:31,890 --> 00:38:34,770
Hoewel dit strikt genomen
symbolisch zou kunnen zijn,

627
00:38:34,770 --> 00:38:37,470
kan het in zekere zin ook letterlijk zijn.

628
00:38:37,470 --> 00:38:39,450
Wanneer steden werden verbrand,

629
00:38:39,450 --> 00:38:43,050
verduisterden rookwolken de
hemel en onttrokken ze de zon,

630
00:38:43,050 --> 00:38:45,570
de maan en de sterren aan het zicht.

631
00:38:45,570 --> 00:38:47,550
Je zou dus kunnen zeggen dat de zon,

632
00:38:47,550 --> 00:38:50,790
de maan en de sterren boven
hen verduisterd werden.

633
00:38:50,790 --> 00:38:56,190
We vinden dit in Jesaja 13:10, waar
het gaat over de val van Babylon:

634
00:38:56,190 --> 00:39:00,390
Ja, de sterren aan de hemel en hun
sterrenbeelden zullen hun licht niet laten

635
00:39:00,390 --> 00:39:04,110
schijnen, de zon zal verduisterd
worden wanneer zij opkomt,

636
00:39:04,110 --> 00:39:07,290
en de maan zal haar licht
niet laten schijnen.

637
00:39:07,290 --> 00:39:12,450
We vinden het ook in andere gedeelten
van Jesaja, en in Ezechiël en Joël,

638
00:39:12,450 --> 00:39:16,650
waar de verwoesting van verschillende
steden of rijken wordt beschreven.

639
00:39:16,650 --> 00:39:20,250
Een van de genoemde gevolgen
is in elk geval dat de zon,

640
00:39:20,250 --> 00:39:23,550
de maan en de sterren
verduisterd zullen worden.

641
00:39:23,550 --> 00:39:27,870
Dat kan heel goed beeldspraak zijn, maar
het zou ook kunnen verwijzen naar de rook

642
00:39:27,870 --> 00:39:31,890
van de verwoesting en de branden,
die het zicht op de hemel wegneemt.

643
00:39:31,890 --> 00:39:37,650
In Ezechiël hoofdstuk 32 zien we
een profetie over de val van Egypte,

644
00:39:37,650 --> 00:39:41,310
of de verwoesting van
Egypte door de Babyloniërs.

645
00:39:41,310 --> 00:39:45,630
Hij zegt in Ezechiël 32:7 en 8:

646
00:39:45,630 --> 00:39:48,990
Ik zal de hemel bedekken
wanneer Ik u uitblus,

647
00:39:48,990 --> 00:39:51,810
zijn sterren zal Ik in het zwart hullen.

648
00:39:51,810 --> 00:39:57,270
Ik zal de zon met wolken bedekken, en de
maan zal zijn licht niet laten schijnen.

649
00:39:57,270 --> 00:40:02,610
Alle lichten die aan de hemel stralen,
zal Ik omwille van u in het zwart hullen.

650
00:40:02,610 --> 00:40:06,870
Ik zal duisternis over uw land
brengen, spreekt de Heere HEERE.

651
00:40:06,870 --> 00:40:11,190
Een reden waarom ik dit benadruk, is
dat dit beeld van een volk dat onder het

652
00:40:11,190 --> 00:40:15,510
oordeel komt, waardoor alle heldere
lichten aan de hemel erboven verduisterd

653
00:40:15,510 --> 00:40:18,930
worden, ook in het Nieuwe
Testament wordt gebruikt.

654
00:40:18,930 --> 00:40:23,310
Helaas hebben sommige mensen hierin
het einde van de wereld gelezen.

655
00:40:23,310 --> 00:40:27,210
Ze dachten namelijk dat hier de
letterlijke vernietiging van de zon,

656
00:40:27,210 --> 00:40:29,790
de maan en de sterren wordt voorspeld,

657
00:40:29,790 --> 00:40:33,030
terwijl dat er helemaal niet
noodzakelijk in besloten ligt.

658
00:40:33,030 --> 00:40:39,330
In Mattheüs 24:29 bijvoorbeeld, in een
gedeelte dat volgens mij de verwoesting

659
00:40:39,330 --> 00:40:43,950
van Jeruzalem in het jaar 70
na Christus beschrijft, staat:

660
00:40:43,950 --> 00:40:48,990
En meteen na de verdrukking van die
dagen zal de zon verduisterd worden en de

661
00:40:48,990 --> 00:40:53,310
maan zal zijn schijnsel niet geven en
de sterren zullen van de hemel vallen

662
00:40:53,310 --> 00:40:57,210
en de krachten van de hemelen
zullen heftig bewogen worden.

663
00:40:57,210 --> 00:41:01,710
Sla eens Handelingen hoofdstuk 2
op, waar Petrus uit Joël citeert

664
00:41:01,710 --> 00:41:04,950
en zegt dat dit op de Pinksterdag
de vervulling daarvan is.

665
00:41:04,950 --> 00:41:08,610
Het is nogal interessant:
hij citeert verder uit Joël

666
00:41:08,610 --> 00:41:11,610
dan sommige mensen vinden
dat hij had moeten doen.

667
00:41:11,610 --> 00:41:15,390
Wanneer Petrus probeert uit te leggen
wat er in de bovenzaal is gebeurd,

668
00:41:15,390 --> 00:41:19,110
zegt hij in Handelingen
hoofdstuk 2, vanaf vers 15:

669
00:41:19,110 --> 00:41:22,530
deze mensen zijn namelijk niet
dronken, zoals u vermoedt,

670
00:41:22,530 --> 00:41:24,990
want het is pas het derde uur van de dag.

671
00:41:24,990 --> 00:41:28,350
Maar dit is wat gesproken
is door de profeet Joël:

672
00:41:28,350 --> 00:41:33,450
Er volgt een tamelijk lang citaat uit
het tweede hoofdstuk van het boek Joël.

673
00:41:33,450 --> 00:41:34,470
Hij zegt:

674
00:41:34,470 --> 00:41:37,890
En het zal zijn in de
laatste dagen, zegt God,

675
00:41:37,890 --> 00:41:41,430
dat Ik zal uitstorten van
Mijn Geest op alle vlees;

676
00:41:41,430 --> 00:41:45,210
en uw zonen en uw dochters
zullen profeteren,

677
00:41:45,210 --> 00:41:50,970
uw jongemannen zullen visioenen zien
en uw ouderen zullen dromen dromen.

678
00:41:50,970 --> 00:41:54,450
En ook op Mijn dienaren
en op Mijn dienaressen

679
00:41:54,450 --> 00:41:59,370
zal Ik in die dagen van Mijn Geest
uitstorten en zij zullen profeteren.

680
00:41:59,370 --> 00:42:05,970
En Ik zal wonderen geven in de hemel boven
en tekenen op de aarde beneden: bloed,

681
00:42:05,970 --> 00:42:08,070
vuur en rookwalm.

682
00:42:08,070 --> 00:42:11,910
Sommige moderne vertalingen
zeggen ‘pillars of smoke’.

683
00:42:11,910 --> 00:42:16,590
De zon zal veranderd worden in
duisternis en de maan in bloed,

684
00:42:16,590 --> 00:42:20,310
voordat de grote en ontzagwekkende
dag van de Heere komt.

685
00:42:20,310 --> 00:42:25,290
En het zal zo zijn dat ieder die
de Naam van de Heere zal aanroepen,

686
00:42:25,290 --> 00:42:26,610
zalig zal worden.

687
00:42:26,610 --> 00:42:32,610
Ik haal dit aan omdat vers 17 en 18
duidelijk verwijzen naar de Pinksterdag,

688
00:42:32,610 --> 00:42:35,970
de uitstorting van de Geest op alle vlees.

689
00:42:35,970 --> 00:42:37,830
Petrus zegt dat dit het is.

690
00:42:37,830 --> 00:42:43,350
Maar vervolgens gaat hij ook verder met
het citaat, via vers 19 tot en met 21,

691
00:42:43,350 --> 00:42:47,070
om iets te bespreken wat niet naar
de Pinksterdag lijkt te verwijzen,

692
00:42:47,070 --> 00:42:51,990
en waarvan veel mensen denken dat het
het einde van de wereld is. Hij zegt:

693
00:42:51,990 --> 00:42:56,730
Ik zal wonderen laten zien boven in
de hemel en tekenen beneden op aarde,

694
00:42:56,730 --> 00:42:59,010
bloed en vuur en rookzuilen.

695
00:42:59,010 --> 00:43:03,030
De zon zal donker worden en de
maan zal in bloed veranderen

696
00:43:03,030 --> 00:43:05,070
voordat de dag van de Heer komt.

697
00:43:05,070 --> 00:43:07,770
Maar waarom zou Petrus
bij deze gelegenheid

698
00:43:07,770 --> 00:43:12,750
een gedeelte over het einde van de wereld
citeren, terwijl hij zegt: ‘Dit is het’,

699
00:43:12,750 --> 00:43:16,050
alsof de vervulling ervan
onmiddellijk voor de deur staat?

700
00:43:16,050 --> 00:43:19,590
Het was tweeduizend jaar geleden
dat hij dit citeerde en zei:

701
00:43:19,590 --> 00:43:22,830
Maar dit is wat gesproken
is door de profeet Joël:

702
00:43:22,830 --> 00:43:27,570
Maar als we zijn gebruik van de
term ‘laatste dagen’ in vers 17

703
00:43:27,570 --> 00:43:30,630
opvatten als de laatste
dagen van de Joodse bedeling,

704
00:43:30,630 --> 00:43:35,010
dan heeft hij voor ogen dat God Zijn
Geest uitstort als voorloper van het

705
00:43:35,010 --> 00:43:39,090
oordeel dat Hij over Jeruzalem
zou brengen, en dat in het jaar 70

706
00:43:39,090 --> 00:43:40,530
na Christus kwam.

707
00:43:40,530 --> 00:43:43,830
Dit zou overeenstemmen met
wat Johannes de Doper zei.

708
00:43:43,830 --> 00:43:47,610
Johannes de Doper zei dat Jezus
zou komen met een dubbele doop:

709
00:43:47,610 --> 00:43:53,130
Ik doop u wel met water tot bekering, maar
Hij Die na mij komt, is sterker dan ik;

710
00:43:53,130 --> 00:43:56,250
ik ben het niet waard Hem
Zijn sandalen na te dragen.

711
00:43:56,250 --> 00:43:59,370
Hij zal u dopen met de
Heilige Geest en met vuur.

712
00:43:59,370 --> 00:44:03,630
De ene zou over de gelovigen komen,
de andere over de ongelovigen.

713
00:44:03,630 --> 00:44:07,950
De doop met vuur zou de verwoesting
van Jeruzalem door vuur in het jaar

714
00:44:07,950 --> 00:44:09,510
70 na Christus zijn.

715
00:44:09,510 --> 00:44:13,470
Je hebt me dat al eerder horen zeggen, al
weet ik niet of je je mijn redenen voor

716
00:44:13,470 --> 00:44:15,090
die uitleg nog herinnert.

717
00:44:15,090 --> 00:44:17,190
Daar kunnen we nu niet op ingaan.

718
00:44:17,190 --> 00:44:21,450
Het zou volkomen logisch zijn dat Petrus
dit citeert als die laatste beschrijving

719
00:44:21,450 --> 00:44:27,570
in de verzen 19 tot en met 21
over het jaar 70 na Christus gaat.

720
00:44:27,570 --> 00:44:31,530
Dat zou kunnen, want er staat
dat er bloed en vuur zou zijn.

721
00:44:31,530 --> 00:44:36,750
Bloed en vuur waren er in het jaar 70
na Christus beslist allebei, en ook:

722
00:44:36,750 --> 00:44:43,350
Ik zal wondertekenen geven aan de hemel en
op de aarde: bloed en vuur en rookzuilen.

723
00:44:43,350 --> 00:44:47,310
De zon zal veranderd worden in
duisternis en de maan in bloed,

724
00:44:47,310 --> 00:44:51,870
voor die dag van de HEERE komt,
die grote en ontzagwekkende.

725
00:44:51,870 --> 00:44:56,310
Als je in Los Angeles hebt gewoond, of
ergens waar veel rook in de lucht hangt,

726
00:44:56,310 --> 00:45:01,230
of roet of smog, dan heb je vaak
gezien dat de maan bloedrood is.

727
00:45:01,230 --> 00:45:06,510
Hij ziet er rood uit omdat je hem door
het roet heen ziet, door de smog heen.

728
00:45:06,510 --> 00:45:11,250
Soms kunnen de wolken zo dicht zijn
dat je de zon helemaal niet kunt zien.

729
00:45:11,250 --> 00:45:13,530
Dat zou heel letterlijk
het geval kunnen zijn,

730
00:45:13,530 --> 00:45:18,690
al is er veel apocalyptische beeldspraak
waarmee rekening moet worden gehouden.

731
00:45:18,690 --> 00:45:22,530
Er is geen reden waarom de uitspraken
van Petrus niet op het jaar

732
00:45:22,530 --> 00:45:24,870
70 na Christus zouden kunnen slaan.

733
00:45:24,870 --> 00:45:29,130
Het is zelfs het waarschijnlijkst dat
ze daarop slaan, aangezien hij zegt:

734
00:45:29,130 --> 00:45:30,330
Dit is het.

735
00:45:30,330 --> 00:45:34,290
Dit is het proces waarin die
profetie in vervulling gaat.

736
00:45:34,290 --> 00:45:37,710
Natuurlijk zou dit ons op een zijspoor
kunnen brengen waar we nu geen

737
00:45:37,710 --> 00:45:38,910
tijd voor hebben.

738
00:45:38,910 --> 00:45:43,590
Ik breng dit allemaal ter sprake
vanwege Klaagliederen 2:1.

739
00:45:43,590 --> 00:45:49,050
Daar wordt gezegd dat de verwoesting
van Jeruzalem in 586 voor Christus

740
00:45:49,050 --> 00:45:50,850
hierdoor wordt gekenmerkt:

741
00:45:50,850 --> 00:45:55,830
Hoe heeft de Heere in Zijn toorn de
dochter van Sion in wolken gehuld.

742
00:45:55,830 --> 00:45:59,910
Hij heeft vanuit de hemel ter aarde
geworpen de luister van Israël;

743
00:45:59,910 --> 00:46:02,250
en Hij heeft aan de
voetbank van Zijn voeten

744
00:46:02,250 --> 00:46:04,350
niet gedacht op de dag van Zijn toorn.

745
00:46:04,350 --> 00:46:09,450
Op een bewolkte dag of een bewolkte
nacht kun je de zon of de maan of de

746
00:46:09,450 --> 00:46:13,230
sterren niet zien, en het is
dezelfde soort beeldspraak.

747
00:46:13,230 --> 00:46:17,910
De wolk is een wolk van Zijn toorn, maar
het kan heel goed slaan op de rookwolken

748
00:46:17,910 --> 00:46:22,890
die ontstonden toen Jeruzalem door de
Babyloniërs werd verbrand. Maar er stond:

749
00:46:22,890 --> 00:46:25,110
Hij gooide het vanuit
de hemel naar beneden.