1
00:00:02,010 --> 00:00:04,350
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,350 --> 00:00:07,770
Deze keer een inleiding op Lukas.

3
00:00:07,770 --> 00:00:11,130
Ik ga een inleiding
geven op het boek Lukas.

4
00:00:11,130 --> 00:00:14,070
We gaan het hele boek Lukas bestuderen.

5
00:00:14,070 --> 00:00:17,010
Voordat ik een boek vers
voor vers ga behandelen,

6
00:00:17,010 --> 00:00:20,190
geef ik graag eerst wat
achtergrondinformatie:

7
00:00:20,190 --> 00:00:24,510
enkele zaken over het auteurschap,
misschien wat informatie over het boek

8
00:00:24,510 --> 00:00:27,990
die je zal helpen het te begrijpen
wanneer je het zelf leest,

9
00:00:27,990 --> 00:00:32,010
en zelfs enkele zaken waarover
in de loop van de geschiedenis

10
00:00:32,010 --> 00:00:34,950
discussie is geweest met
betrekking tot een boek.

11
00:00:34,950 --> 00:00:40,110
Ik heb dus enkele inleidende zaken
over het boek Lukas te bespreken.

12
00:00:40,110 --> 00:00:44,550
Die wil ik graag behandelen voordat
we samen aan hoofdstuk 1 beginnen.

13
00:00:44,550 --> 00:00:49,650
Het boek Lukas is, net als alle
evangeliën, anoniem geschreven.

14
00:00:49,650 --> 00:00:54,270
Hoewel onze Bijbel het de titel
Het Evangelie volgens Lukas geeft,

15
00:00:54,270 --> 00:00:57,570
heeft Lukas die titel er niet aan gegeven.

16
00:00:57,570 --> 00:01:01,470
Lukas begon gewoon te schrijven
en zei niet wie hij was.

17
00:01:01,470 --> 00:01:06,030
Hij zei niet dat hij het bij een bepaalde
gelegenheid schreef of iets dergelijks.

18
00:01:06,030 --> 00:01:11,490
We weten dat Lukas het geschreven
heeft vanwege bepaalde externe redenen.

19
00:01:11,490 --> 00:01:14,850
Sommige daarvan kunnen uit de
Schrift zelf worden afgeleid,

20
00:01:14,850 --> 00:01:18,990
maar andere hebben te maken met
het getuigenis van de kerkvaders.

21
00:01:18,990 --> 00:01:23,130
We kunnen echter kijken naar het
bewijsmateriaal in het boek zelf.

22
00:01:23,130 --> 00:01:27,510
Lukas zelf was een zeer onbekende
man, hoewel de boeken die hij schreef,

23
00:01:27,510 --> 00:01:33,090
Lukas en Handelingen, tot de omvangrijkste
boeken van het Nieuwe Testament behoren.

24
00:01:33,090 --> 00:01:37,290
Daarom is hij een van de voornaamste
auteurs van het Nieuwe Testament.

25
00:01:37,290 --> 00:01:40,290
Als zijn naam niet aan
deze boeken verbonden was,

26
00:01:40,290 --> 00:01:43,230
zouden we heel weinig
over de man Lukas weten.

27
00:01:43,230 --> 00:01:46,470
Hij wordt namelijk niet bij naam
genoemd in het Evangelie of in

28
00:01:46,470 --> 00:01:48,150
het boek Handelingen.

29
00:01:48,150 --> 00:01:52,290
Hij wordt slechts twee of drie keer
genoemd in de brieven van Paulus.

30
00:01:52,290 --> 00:01:54,990
En die vermeldingen staan
alleen in opsommingen

31
00:01:54,990 --> 00:02:00,210
waarin Paulus enkele mensen noemt die
bij hem zijn en die samen met hem de

32
00:02:00,210 --> 00:02:03,150
gemeenten waaraan hij
schrijft de groeten doen.

33
00:02:03,150 --> 00:02:07,170
Als de naam van Lukas niet aan
het derde Evangelie verbonden was

34
00:02:07,170 --> 00:02:10,590
en we niet wisten dat hij ook
het boek Handelingen schreef,

35
00:02:10,590 --> 00:02:13,410
zouden we bijna niets over hem weten.

36
00:02:13,410 --> 00:02:17,490
We zouden alleen die terloopse
verwijzingen naar hem kennen aan het einde

37
00:02:17,490 --> 00:02:21,930
van enkele brieven van Paulus,
naast de namen van andere mensen

38
00:02:21,930 --> 00:02:24,210
over wie we bijna niets weten.

39
00:02:24,210 --> 00:02:28,710
Maar de naam van Lukas is al sinds het
Evangelie en het boek Handelingen in

40
00:02:28,710 --> 00:02:31,830
omloop werden gebracht
met die boeken verbonden.

41
00:02:31,830 --> 00:02:34,950
De vroege gemeente had er, neem ik aan,

42
00:02:34,950 --> 00:02:40,050
redenen voor om te willen onthouden wie
haar heilige geschriften had geschreven.

43
00:02:40,050 --> 00:02:44,130
Sommige mensen zeggen: „Het is
slechts kerkelijke overlevering.

44
00:02:44,130 --> 00:02:46,290
Waarom zouden we daarop vertrouwen?”

45
00:02:46,290 --> 00:02:48,990
Ik zou willen weten
waarom de vroege gemeente

46
00:02:48,990 --> 00:02:53,310
zichzelf zou willen misleiden over de
vraag wie het boek geschreven heeft.

47
00:02:53,310 --> 00:02:57,390
Het is niet alsof ze de naam van een
beroemd iemand uitkozen om aan het boek

48
00:02:57,390 --> 00:02:58,710
toe te schrijven.

49
00:02:58,710 --> 00:03:03,030
We weten wel dat er in de oudheid,
en zelfs in Bijbelse tijden,

50
00:03:03,030 --> 00:03:07,710
boeken in omloop waren waarvan beweerd
werd dat ze door belangrijke mensen waren

51
00:03:07,710 --> 00:03:09,810
geschreven, terwijl dat niet zo was.

52
00:03:09,810 --> 00:03:13,470
Dat geldt in het bijzonder voor wat
wij de gnostische evangeliën noemen,

53
00:03:13,470 --> 00:03:15,810
uit de tweede en derde eeuw.

54
00:03:15,810 --> 00:03:20,250
Er is een Evangelie volgens Filippus,
een Evangelie volgens Thomas,

55
00:03:20,250 --> 00:03:24,870
een Evangelie volgens Judas, een
Evangelie volgens Maria en een

56
00:03:24,870 --> 00:03:27,090
Evangelie volgens Petrus.

57
00:03:27,090 --> 00:03:30,510
Geen daarvan is door een
van die mensen geschreven.

58
00:03:30,510 --> 00:03:33,750
Ze werden lang na de dood
van die mensen geschreven.

59
00:03:33,750 --> 00:03:38,130
Maar het is duidelijk dat de namen van die
mensen er bedrieglijk aan werden verbonden

60
00:03:38,130 --> 00:03:40,830
om die geschriften
geloofwaardigheid te geven

61
00:03:40,830 --> 00:03:43,050
die ze anders niet zouden hebben gehad.

62
00:03:43,050 --> 00:03:47,070
De namen die eraan verbonden
werden, waren de namen van apostelen

63
00:03:47,070 --> 00:03:49,830
of van mensen die dicht bij Jezus stonden.

64
00:03:49,830 --> 00:03:53,430
Van zulke mensen zou je denken:
„Wat zij te zeggen hebben,

65
00:03:53,430 --> 00:03:57,810
is interessant en belangrijk en
waarschijnlijk gezaghebbend.”

66
00:03:57,810 --> 00:04:01,230
Mensen die boeken schreven
die niet gezaghebbend waren

67
00:04:01,230 --> 00:04:06,210
en die verzinsels waren, zetten er dus
de namen van zeer belangrijke mensen op,

68
00:04:06,210 --> 00:04:09,570
zodat die boeken enige
geloofwaardigheid zouden krijgen.

69
00:04:09,570 --> 00:04:13,890
Het interessante is dat het
boek Lukas niet zo’n boek is.

70
00:04:13,890 --> 00:04:15,990
Het werd anoniem geschreven.

71
00:04:15,990 --> 00:04:19,650
De auteur beweerde niet dat
hij iemand van betekenis was.

72
00:04:19,650 --> 00:04:22,890
Sterker nog, als Lukas
het niet geschreven heeft,

73
00:04:22,890 --> 00:04:26,130
waarom zouden degenen die het
geloofwaardigheid wilden geven

74
00:04:26,130 --> 00:04:30,090
het dan toeschrijven aan Lukas,
die een onbekende man was?

75
00:04:30,090 --> 00:04:35,730
Nogmaals, zonder zijn naam op dit boek is
hij in wezen een van de onbekendste mensen

76
00:04:35,730 --> 00:04:37,350
in het Nieuwe Testament.

77
00:04:37,350 --> 00:04:39,210
Hij was geen apostel.

78
00:04:39,210 --> 00:04:41,250
Hij heeft Jezus nooit gezien.

79
00:04:41,250 --> 00:04:44,670
Hij is niet het soort persoon dat je
zou kiezen als je een boek over dit

80
00:04:44,670 --> 00:04:47,430
onderwerp ten onrechte aan
iemand wilde toeschrijven om het

81
00:04:47,430 --> 00:04:49,290
geloofwaardigheid te geven.

82
00:04:49,290 --> 00:04:54,090
Als ze niet de waarheid spraken, zouden
ze duidelijk iemand anders hebben gekozen.

83
00:04:54,090 --> 00:04:57,750
De enige reden waarom de naam van
Lukas aan het boek verbonden is,

84
00:04:57,750 --> 00:04:59,910
is dat hij het geschreven heeft.

85
00:04:59,910 --> 00:05:03,210
De vroege gemeente wist
wie het geschreven had,

86
00:05:03,210 --> 00:05:07,770
onthield wie het geschreven had en
gaf, zoals zij dat ook met de andere

87
00:05:07,770 --> 00:05:11,790
evangeliën deed, de naam
van de auteur getrouw door.

88
00:05:11,790 --> 00:05:15,090
De auteur is heel duidelijk
dezelfde persoon die het boek

89
00:05:15,090 --> 00:05:16,830
Handelingen heeft geschreven.

90
00:05:16,830 --> 00:05:19,890
Dat kunnen we meteen aan
het begin vaststellen.

91
00:05:19,890 --> 00:05:23,030
In Lukas 1:3 zegt de schrijver —

92
00:05:23,030 --> 00:05:25,830
die we eenvoudigweg de
schrijver zullen noemen

93
00:05:25,830 --> 00:05:30,270
totdat we op grond van het bewijsmateriaal
hebben vastgesteld dat het werkelijk Lukas

94
00:05:30,270 --> 00:05:32,490
is — het volgende:

95
00:05:32,490 --> 00:05:36,090
heeft het ook mij goedgedacht,
na alles van voren af aan

96
00:05:36,090 --> 00:05:39,330
nauwkeurig onderzocht te
hebben, het geordend voor u te

97
00:05:39,330 --> 00:05:42,330
beschrijven, hooggeachte Theofilus,

98
00:05:42,330 --> 00:05:45,510
Het belangrijke punt waarop
ik de aandacht wil vestigen,

99
00:05:45,510 --> 00:05:50,190
is dat dit gericht is aan iemand die
de hooggeachte Theofilus wordt genoemd.

100
00:05:50,190 --> 00:05:52,830
Niemand weet eigenlijk wie Theofilus was.

101
00:05:52,830 --> 00:05:56,610
En er zijn enkele interessante
theorieën die we zullen bekijken.

102
00:05:56,610 --> 00:06:03,090
Maar als je naar Handelingen hoofdstuk 1
gaat, Handelingen 1:1, zegt de schrijver:

103
00:06:03,090 --> 00:06:06,390
Het eerste boek heb ik
gemaakt, o Theofilus,

104
00:06:06,390 --> 00:06:10,050
over alles wat Jezus begonnen
is te doen én te onderwijzen,

105
00:06:10,050 --> 00:06:13,290
Dat is precies de inhoud
van het boek Lukas:

106
00:06:13,290 --> 00:06:16,590
alles wat Jezus begon te
doen en te onderwijzen,

107
00:06:16,590 --> 00:06:19,110
tot de dag waarop Hij werd opgenomen.

108
00:06:19,110 --> 00:06:23,850
Het Evangelie van Lukas beschrijft
de hemelvaart van Jezus.

109
00:06:23,850 --> 00:06:27,870
Handelingen vertelt eerst opnieuw
over de hemelvaart van Christus

110
00:06:27,870 --> 00:06:33,150
en zet het verhaal vervolgens voort met
de bediening van veel van de apostelen.

111
00:06:33,150 --> 00:06:37,230
Beide boeken zijn gericht aan
iemand die Theofilus heet,

112
00:06:37,230 --> 00:06:40,890
en het boek Handelingen verwijst
naar een eerder boek dat aan

113
00:06:40,890 --> 00:06:42,810
Theofilus is geschreven.

114
00:06:42,810 --> 00:06:47,190
Het is duidelijk dat beide boeken
door dezelfde schrijver aan dezelfde

115
00:06:47,190 --> 00:06:49,170
man zijn geschreven.

116
00:06:49,170 --> 00:06:53,670
Daarom kunnen we, zelfs voordat we
de naam van de schrijver kennen en

117
00:06:53,670 --> 00:06:56,910
voordat we kunnen vaststellen
wie deze schrijver is,

118
00:06:56,910 --> 00:07:01,830
zeggen dat hij beide boeken heeft
geschreven, Lukas en Handelingen.

119
00:07:01,830 --> 00:07:05,010
Ze zijn als twee delen
van één geschiedwerk.

120
00:07:05,010 --> 00:07:09,630
We zullen Handelingen in deze cursus
niet bestuderen, maar Lukas wel.

121
00:07:09,630 --> 00:07:12,930
En sommige dingen die ons vertellen
dat Lukas de schrijver is,

122
00:07:12,930 --> 00:07:17,070
zullen voortkomen uit bewijsmateriaal
in het boek Handelingen.

123
00:07:17,070 --> 00:07:19,830
We weten dat het dezelfde schrijver is.

124
00:07:19,830 --> 00:07:22,890
Er is nooit enig redelijk
meningsverschil geweest

125
00:07:22,890 --> 00:07:27,330
over de vraag of dezelfde schrijver
het derde Evangelie en het boek

126
00:07:27,330 --> 00:07:29,130
Handelingen heeft geschreven.

127
00:07:29,130 --> 00:07:32,190
Niet alleen zijn beide boeken
aan dezelfde man gericht,

128
00:07:32,190 --> 00:07:36,330
maar ze zijn ook geschreven in het meest
ontwikkelde Grieks van alle boeken van

129
00:07:36,330 --> 00:07:38,010
het Nieuwe Testament.

130
00:07:38,010 --> 00:07:42,990
Alleen het boek Hebreeën staat wat goed
Grieks betreft op hetzelfde niveau als

131
00:07:42,990 --> 00:07:45,690
deze twee boeken, Lukas en Handelingen.

132
00:07:45,690 --> 00:07:48,870
Het is heel duidelijk dat de
schrijver dezelfde man was.

133
00:07:48,870 --> 00:07:52,830
Er zijn heel wat dingen die we
zullen aanwijzen die zowel voor Lukas

134
00:07:52,830 --> 00:07:55,050
als voor Handelingen gelden en die

135
00:07:55,050 --> 00:07:59,970
overduidelijk maken dat we op beide
plaatsen over dezelfde schrijver spreken.

136
00:07:59,970 --> 00:08:04,530
Irenaeus, Clemens van
Alexandrië en Tertullianus

137
00:08:04,530 --> 00:08:08,010
citeren allemaal uitvoerig
uit dit derde Evangelie

138
00:08:08,010 --> 00:08:10,830
en zeggen dat Lukas het heeft geschreven.

139
00:08:10,830 --> 00:08:19,650
Deze kerkvaders schreven respectievelijk
rond 170, 195 en 215 na Christus.

140
00:08:19,650 --> 00:08:24,090
Met andere woorden, hoewel deze mannen in
verschillende delen van de wereld leefden

141
00:08:24,090 --> 00:08:27,570
en waarschijnlijk elkaars werk
niet lazen, wisten ze allemaal

142
00:08:27,570 --> 00:08:30,210
wie het derde Evangelie had geschreven.

143
00:08:30,210 --> 00:08:33,390
Ze zeiden allemaal dat
Lukas het had geschreven.

144
00:08:33,390 --> 00:08:37,650
Nogmaals, het is moeilijk in te zien
waarom ze zouden zeggen dat Lukas het had

145
00:08:37,650 --> 00:08:39,930
geschreven als hij dat niet had gedaan.

146
00:08:39,930 --> 00:08:43,530
Hij is namelijk niet het soort persoon
aan wie je ten onrechte een boek zou

147
00:08:43,530 --> 00:08:46,470
toeschrijven om het
geloofwaardigheid te geven.

148
00:08:46,470 --> 00:08:50,430
We hebben dus niet veel reden om
eraan te twijfelen dat dit waar is.

149
00:08:50,430 --> 00:08:53,490
Dit geldt ook voor het
Fragment van Muratori,

150
00:08:53,490 --> 00:08:56,730
een fragment van een oud
handschrift dat is gevonden.

151
00:08:56,730 --> 00:08:59,970
Het dateert van ongeveer 170 na Christus

152
00:08:59,970 --> 00:09:03,690
en bevat bepaalde inleidingen op
de boeken van het Nieuwe Testament.

153
00:09:03,690 --> 00:09:07,050
Ook dit fragment schrijft
dit boek aan Lukas toe.

154
00:09:07,050 --> 00:09:10,470
Het vroegste getuigenis van de
kerkvaders in de tweede eeuw

155
00:09:10,470 --> 00:09:15,210
en daarna is dus tamelijk unaniem
dat Lukas dit boek heeft geschreven.

156
00:09:15,210 --> 00:09:17,310
Waarom zou iemand dat afleiden?

157
00:09:17,310 --> 00:09:19,290
Misschien hebben ze het
helemaal niet afgeleid.

158
00:09:19,290 --> 00:09:23,250
Misschien wisten ze het eenvoudigweg,
omdat ze het boek hadden ontvangen van

159
00:09:23,250 --> 00:09:25,770
mensen die het van de
schrijver hadden ontvangen.

160
00:09:25,770 --> 00:09:29,970
Wanneer een boek als een heilig boek
wordt beschouwd en er slechts één of twee

161
00:09:29,970 --> 00:09:33,210
generaties liggen tussen de
tijd waarin het werd geschreven

162
00:09:33,210 --> 00:09:36,990
en de mensen die het ontvingen, is het
niet waarschijnlijk dat men op de een of

163
00:09:36,990 --> 00:09:39,630
andere manier is vergeten
wie de schrijver was,

164
00:09:39,630 --> 00:09:43,470
of dat het auteurschap na verloop van
tijd ten onrechte aan iemand anders

165
00:09:43,470 --> 00:09:45,030
zou zijn toegeschreven.

166
00:09:45,030 --> 00:09:47,730
Er is geen reden om eraan
te twijfelen dat deze

167
00:09:47,730 --> 00:09:50,670
kerkvaders heel goed wisten
wie de schrijver was.

168
00:09:50,670 --> 00:09:52,230
Maar wie is Lukas?

169
00:09:52,230 --> 00:09:55,770
Is er binnen de boeken bewijs dat
hij deze boeken heeft geschreven?

170
00:09:55,770 --> 00:09:59,670
Als je naar het boek Handelingen kijkt,
waarvan ik zei dat het ons een deel van de

171
00:09:59,670 --> 00:10:02,370
informatie over het
auteurschap zal verschaffen,

172
00:10:02,370 --> 00:10:06,030
dan zie je dat de meeste hoofdstukken
door de schrijver in de derde persoon zijn

173
00:10:06,030 --> 00:10:09,210
geschreven wanneer ze
over de apostelen spreken.

174
00:10:09,210 --> 00:10:11,070
Er staat dan bijvoorbeeld:

175
00:10:11,070 --> 00:10:15,390
Paulus en Barnabas gingen hierheen,
en toen gingen ze daarheen,

176
00:10:15,390 --> 00:10:18,450
en toen deden ze dit,
en toen deden ze dat.

177
00:10:18,450 --> 00:10:21,330
Maar er zijn enkele gedeelten
in het boek Handelingen

178
00:10:21,330 --> 00:10:24,750
waar de schrijver overgaat
op het gebruik van ‘wij’:

179
00:10:24,750 --> 00:10:30,150
We voeren hierheen, en we voeren
daarheen, en toen gingen we daarheen.

180
00:10:30,150 --> 00:10:31,470
Enzovoort.

181
00:10:31,470 --> 00:10:35,430
Deze gedeelten van Handelingen
verschijnen zonder aankondiging.

182
00:10:35,430 --> 00:10:37,290
Ze staan er opeens gewoon.

183
00:10:37,290 --> 00:10:41,490
Het is heel duidelijk dat de schrijver
de lezer op een heel subtiele manier laat

184
00:10:41,490 --> 00:10:45,450
weten dat hij zich op dat moment
toevallig bij hen aansloot.

185
00:10:45,450 --> 00:10:50,310
Meestal spreekt hij in de derde
persoon over wat Petrus, Stefanus,

186
00:10:50,310 --> 00:10:52,470
Filippus en Paulus deden.

187
00:10:52,470 --> 00:10:55,290
Maar er zijn enkele
gedeelten die geleerden de

188
00:10:55,290 --> 00:11:00,990
‘wij-gedeelten’ van Handelingen noemen,
omdat het woord ‘wij’ wordt gebruikt.

189
00:11:00,990 --> 00:11:04,110
De schrijver rekent zichzelf
tot het reisgezelschap

190
00:11:04,110 --> 00:11:06,450
en betrekt zichzelf bij sommige dingen.

191
00:11:06,450 --> 00:11:08,490
Hij zegt nooit wie hij is.

192
00:11:08,490 --> 00:11:13,530
Hij neemt aan dat zijn lezers dat weten,
en hij maakt er nooit veel ophef over.

193
00:11:13,530 --> 00:11:17,010
Er staat eerst dat zij door
Mysië naar Troas reisden.

194
00:11:17,010 --> 00:11:21,990
Vanaf Handelingen 16:10 spreekt
de schrijver echter over ‘wij’:

195
00:11:21,990 --> 00:11:26,370
Nadat zij Mysië voorbijgereisd
waren, kwamen zij in Troas.

196
00:11:26,370 --> 00:11:28,950
Nadat Paulus daar een visioen had gezien,

197
00:11:28,950 --> 00:11:31,950
probeerden wij meteen
naar Macedonië te reizen.

198
00:11:31,950 --> 00:11:34,710
Het is duidelijk dat de
schrijver zich in Troas

199
00:11:34,710 --> 00:11:39,210
bij Paulus en zijn gezelschap
aansloot en met hen naar Filippi ging.

200
00:11:39,210 --> 00:11:43,230
Deze ‘wij-gedeelten’ vertellen
ons veel over de schrijver,

201
00:11:43,230 --> 00:11:48,210
omdat we ontdekken dat hij bij een
aantal gelegenheden met Paulus meereisde.

202
00:11:48,210 --> 00:11:54,150
Deze ‘wij-gedeelten’ staan
in Handelingen 16:10–17,

203
00:11:54,150 --> 00:11:59,790
Handelingen 20:5 tot
en met hoofdstuk 21:18,

204
00:11:59,790 --> 00:12:04,890
en vervolgens helemaal door
de hoofdstukken 27 en 28 heen.

205
00:12:04,890 --> 00:12:07,770
Wat we uit deze gedeelten
met ‘wij’ te weten komen,

206
00:12:07,770 --> 00:12:11,130
is dat de auteur bij hem is
wanneer het boek eindigt en Paulus

207
00:12:11,130 --> 00:12:12,810
in Rome gevangenzit.

208
00:12:12,810 --> 00:12:15,990
De auteur maakte die reis
naar Rome samen met Paulus

209
00:12:15,990 --> 00:12:18,990
en was bij hem aan het einde
van het boek Handelingen.

210
00:12:18,990 --> 00:12:23,010
Dat is tamelijk belangrijk om te weten,
want er is maar een beperkt aantal mensen

211
00:12:23,010 --> 00:12:26,190
van wie we weten dat ze
bij Paulus in Rome waren.

212
00:12:26,190 --> 00:12:28,590
Er worden bepaalde mensen bij name genoemd

213
00:12:28,590 --> 00:12:32,430
die op verschillende momenten in het
boek Handelingen bij Paulus waren.

214
00:12:32,430 --> 00:12:35,190
Maar de genoemde mensen
kunnen niet de auteur zijn,

215
00:12:35,190 --> 00:12:38,250
want de auteur noemt
zichzelf niet bij name.

216
00:12:38,250 --> 00:12:43,650
Daarom kunnen sommige andere metgezellen
van Paulus, zoals Timotheüs, Sopater,

217
00:12:43,650 --> 00:12:50,070
Aristarchus, Secundus, Gajus,
Tychikus, Trofimus of Silas,

218
00:12:50,070 --> 00:12:53,790
van wie allemaal bekend is dat
ze soms met Paulus meereisden,

219
00:12:53,790 --> 00:12:56,010
eigenlijk niet de auteur zijn.

220
00:12:56,010 --> 00:13:00,030
Ze worden namelijk in de derde persoon
genoemd in het boek Handelingen.

221
00:13:00,030 --> 00:13:03,390
De auteur spreekt niet over
zichzelf in de derde persoon,

222
00:13:03,390 --> 00:13:06,810
maar rekent zichzelf mee
in de eerste persoon.

223
00:13:06,810 --> 00:13:10,950
Bepaalde mensen die anders in aanmerking
zouden kunnen komen als auteur,

224
00:13:10,950 --> 00:13:15,210
vallen dus af omdat ze in het boek
Handelingen bij name worden genoemd als

225
00:13:15,210 --> 00:13:17,670
personen die niet de auteur zijn.

226
00:13:17,670 --> 00:13:21,870
Het aantal mogelijkheden wordt
daardoor echt heel klein.

227
00:13:21,870 --> 00:13:24,630
Lukas is een van de
zeer weinige kandidaten

228
00:13:24,630 --> 00:13:27,210
die nog in aanmerking zouden kunnen komen.

229
00:13:27,210 --> 00:13:30,270
Maar ook afgezien daarvan
zijn er goede redenen.

230
00:13:30,270 --> 00:13:33,330
We weten dat Lukas bij Paulus in Rome was.

231
00:13:33,330 --> 00:13:38,310
Kolossenzen 4:14 is volgens de meeste
geleerden door Paulus geschreven toen hij

232
00:13:38,310 --> 00:13:39,990
in Rome gevangenzat.

233
00:13:39,990 --> 00:13:43,290
Er bestaan wel andere
theorieën over Kolossenzen.

234
00:13:43,290 --> 00:13:46,950
Sommigen denken dat het geschreven
is tijdens een gevangenschap in Efeze

235
00:13:46,950 --> 00:13:49,650
die in het boek Handelingen
niet wordt genoemd.

236
00:13:49,650 --> 00:13:51,930
Maar er zijn nog andere overwegingen.

237
00:13:51,930 --> 00:13:56,910
De meeste geleerden nemen eenvoudigweg
aan, en dit is de meerderheidsopvatting,

238
00:13:56,910 --> 00:14:00,450
dat Paulus in Rome gevangenzat
toen hij Kolossenzen schreef

239
00:14:00,450 --> 00:14:02,610
en toen hij Filemon schreef.

240
00:14:02,610 --> 00:14:05,850
In beide boeken vermeldt
hij dat Lukas bij hem was.

241
00:14:05,850 --> 00:14:08,910
Maar Lukas staat slechts
in een lijst met namen:

242
00:14:08,910 --> 00:14:13,110
dit zijn de mensen die bij mij
zijn, en Lukas is een van hen.

243
00:14:13,110 --> 00:14:15,630
Er wordt heel weinig over hem gezegd.

244
00:14:15,630 --> 00:14:20,010
Daardoor weten we echter wel dat hij
tijdens die gevangenschap bij Paulus was.

245
00:14:20,010 --> 00:14:24,330
Als die gevangenschap in Rome was,
bevestigt dat dus dat hij bij Paulus

246
00:14:24,330 --> 00:14:25,770
in Rome was.

247
00:14:25,770 --> 00:14:30,990
Nu is 2 Timotheüs 4:11 vrijwel
zeker vanuit Rome geschreven,

248
00:14:30,990 --> 00:14:33,690
en ook daar is Lukas bij Paulus.

249
00:14:33,690 --> 00:14:36,990
We weten dus dat Lukas
bij Paulus in Rome was

250
00:14:36,990 --> 00:14:40,950
en dat de auteur van Handelingen
met Paulus naar Rome meeging.

251
00:14:40,950 --> 00:14:44,490
We hebben een aantal andere mensen
uitgesloten die misschien bij Paulus

252
00:14:44,490 --> 00:14:48,090
waren, maar die in het boek
bij name worden genoemd.

253
00:14:48,090 --> 00:14:52,710
Daardoor blijft er al heel snel één
waarschijnlijke kandidaat als auteur over,

254
00:14:52,710 --> 00:14:56,850
en dat is Lukas, van wie
bekend was dat hij arts was.

255
00:14:56,850 --> 00:15:01,950
In Kolossenzen 4:14 noemt
Paulus Lukas de geliefde arts.

256
00:15:01,950 --> 00:15:06,810
Waarom Paulus met een arts rondreisde,
is een onderwerp van speculatie geweest.

257
00:15:06,810 --> 00:15:10,350
Uit sommige geschriften van Paulus
weten we dat hij tijdens bepaalde

258
00:15:10,350 --> 00:15:11,910
reizen ziek was.

259
00:15:11,910 --> 00:15:14,430
In Galaten zegt hij tegen de Galaten:

260
00:15:14,430 --> 00:15:17,670
U weet toch dat ik u de eerste
keer het Evangelie heb verkondigd

261
00:15:17,670 --> 00:15:19,470
in lichamelijke zwakheid.

262
00:15:19,470 --> 00:15:22,710
Hij zegt dat ze veel medeleven
hadden met zijn toestand,

263
00:15:22,710 --> 00:15:25,230
wat die ook geweest mag zijn.

264
00:15:25,230 --> 00:15:30,330
In 2 Korinthe 12 spreekt hij over iets
wat hij een doorn in het vlees noemde.

265
00:15:30,330 --> 00:15:34,170
Dat lijkt een chronische aandoening van
de een of andere aard te zijn geweest,

266
00:15:34,170 --> 00:15:36,390
waarvan hij niet genezen kon worden.

267
00:15:36,390 --> 00:15:40,230
Hoewel Paulus andere mensen
genas en zelfs doden opwekte,

268
00:15:40,230 --> 00:15:42,630
kon hij zichzelf niet laten genezen.

269
00:15:42,630 --> 00:15:45,510
Hij zei dat hij drie
keer had gebeden of God

270
00:15:45,510 --> 00:15:49,470
deze aandoening van hem
wilde wegnemen. De Heere zei:

271
00:15:49,470 --> 00:15:53,730
Maar Hij heeft tegen mij gezegd:
Mijn genade is voor u genoeg,

272
00:15:53,730 --> 00:15:57,090
want Mijn kracht wordt
in zwakheid volbracht.

273
00:15:57,090 --> 00:16:00,090
Daarom zal ik veel liever
roemen in mijn zwakheden,

274
00:16:00,090 --> 00:16:03,330
opdat de kracht van
Christus in mij komt wonen.

275
00:16:03,330 --> 00:16:06,810
Daarom zei Paulus dat hij graag
zou roemen in zijn zwakheden,

276
00:16:06,810 --> 00:16:10,890
omdat Gods kracht juist in
zijn zwakheid zichtbaar werd.

277
00:16:10,890 --> 00:16:12,570
Dat is allemaal prima.

278
00:16:12,570 --> 00:16:17,550
Paulus was dus een deel van de tijd ziek,
en misschien heeft hij Lukas, een arts,

279
00:16:17,550 --> 00:16:20,070
gevraagd om daarom met hem mee te reizen.

280
00:16:20,070 --> 00:16:22,530
Hij had misschien verzorging nodig.

281
00:16:22,530 --> 00:16:26,490
Lukas heeft zich misschien zelf
aangeboden, als hij een arts was die tot

282
00:16:26,490 --> 00:16:30,510
Christus bekeerd was, en misschien
heeft hij erop aangedrongen met Paulus

283
00:16:30,510 --> 00:16:31,590
mee te gaan.

284
00:16:31,590 --> 00:16:36,510
Aan de andere kant kan het feit dat Lukas
arts was slechts bijkomstig zijn geweest.

285
00:16:36,510 --> 00:16:40,890
Misschien was hij bekeerd en werd hij
uitgekozen om met Paulus mee te reizen

286
00:16:40,890 --> 00:16:45,330
vanwege zijn geestelijke kwalificaties
en zijn bekwaamheid als medewerker in

287
00:16:45,330 --> 00:16:47,010
het apostolische werk.

288
00:16:47,010 --> 00:16:50,670
Misschien wordt hij alleen maar
arts genoemd omdat hij dat werk deed

289
00:16:50,670 --> 00:16:53,250
voordat hij als apostel ging rondreizen.

290
00:16:53,250 --> 00:16:55,950
Lukas wordt nergens bij
name apostel genoemd,

291
00:16:55,950 --> 00:17:00,870
maar Paulus noemt zijn metgezellen in het
algemeen wel apostelen van de gemeenten.

292
00:17:00,870 --> 00:17:04,290
In 2 Korinthe 8:23 zegt Paulus:

293
00:17:04,290 --> 00:17:09,570
Wat Titus betreft: hij is mijn
metgezel en medearbeider bij u;

294
00:17:09,570 --> 00:17:13,530
wat onze broeders betreft: zij
zijn gezanten van de gemeenten,

295
00:17:13,530 --> 00:17:15,330
tot eer van Christus.

296
00:17:15,330 --> 00:17:18,150
en daarmee bedoelt hij zijn medewerkers.

297
00:17:18,150 --> 00:17:22,470
Als je dat vers zou opzoeken, zou je
zien dat er niet ‘apostelen’ staat,

298
00:17:22,470 --> 00:17:25,230
maar ‘boodschappers van de gemeenten’.

299
00:17:25,230 --> 00:17:30,750
Maar in het Grieks staat daar apostoloi,
het Griekse woord voor apostelen.

300
00:17:30,750 --> 00:17:34,050
Paulus heeft zichzelf nooit een
apostel van de gemeenten genoemd,

301
00:17:34,050 --> 00:17:37,950
want het woord apostel betekent
iemand die gezonden is.

302
00:17:37,950 --> 00:17:40,050
Als je een apostel van de gemeente bent,

303
00:17:40,050 --> 00:17:42,870
ben je iemand die door
de gemeente gezonden is.

304
00:17:42,870 --> 00:17:46,710
Maar Paulus zei altijd dat hij
een apostel van Christus was.

305
00:17:46,710 --> 00:17:50,490
Hij was door Christus gezonden,
niet door de gemeente.

306
00:17:50,490 --> 00:17:54,810
Dus zelfs als Lukas behoorde tot de
broeders die Paulus apostelen van de

307
00:17:54,810 --> 00:17:57,630
gemeenten noemde, zou
dat niet betekenen dat

308
00:17:57,630 --> 00:18:01,950
Lukas een apostel van dezelfde
soort was als Paulus of Petrus.

309
00:18:01,950 --> 00:18:05,670
Deze mannen noemden zichzelf
altijd apostelen van Christus,

310
00:18:05,670 --> 00:18:09,870
maar Paulus sprak over zijn metgezellen
als apostelen van de gemeenten.

311
00:18:09,870 --> 00:18:14,850
In een afgeleide betekenis werd
het predicaat ‘apostolisch’ dus

312
00:18:14,850 --> 00:18:19,470
gebruikt voor de medereizigers van
Paulus, en ik weet zeker dat Lukas ook als

313
00:18:19,470 --> 00:18:21,030
een van hen zou worden beschouwd.

314
00:18:21,030 --> 00:18:24,870
Het kan zijn dat Lukas eerst arts
was voordat hij christen werd.

315
00:18:24,870 --> 00:18:28,650
Toen hij christen werd, kan hij dat
beroep hebben opgegeven om de bediening

316
00:18:28,650 --> 00:18:29,730
in te gaan.

317
00:18:29,730 --> 00:18:33,930
Er zijn in de geschiedenis veel artsen
geweest die de geneeskunde hebben verlaten

318
00:18:33,930 --> 00:18:35,910
om de bediening in te gaan.

319
00:18:35,910 --> 00:18:39,690
D. Martyn Lloyd-Jones is
een heel bekend voorbeeld.

320
00:18:39,690 --> 00:18:43,830
Hij was arts en gaf zijn praktijk op
om predikant in Engeland te worden,

321
00:18:43,830 --> 00:18:46,470
een groot prediker en schrijver.

322
00:18:46,470 --> 00:18:48,690
Lukas kan dat ook hebben gedaan.

323
00:18:48,690 --> 00:18:53,550
Nadat D. Martyn Lloyd-Jones zijn
artsenpraktijk had opgegeven en predikte,

324
00:18:53,550 --> 00:18:56,670
noemde zijn gemeente hem
altijd de goede dokter.

325
00:18:56,670 --> 00:19:00,510
Hij wordt nog steeds herinnerd als
de man die als arts was opgeleid.

326
00:19:00,510 --> 00:19:05,730
Dus als Lukas niet langer de geneeskunde
beoefende en gewoon met Paulus meereisde,

327
00:19:05,730 --> 00:19:09,570
zonder dat daarmee werd bedoeld dat hij
Paulus voor zijn ziekten behandelde,

328
00:19:09,570 --> 00:19:11,610
kon hij nog steeds worden aangeduid als

329
00:19:11,610 --> 00:19:16,650
Lukas, de arts, de
geliefde, groet u, en Demas.

330
00:19:16,650 --> 00:19:20,850
In Kolossenzen 4:14 noemt
Paulus hem inderdaad zo.

331
00:19:20,850 --> 00:19:24,030
Het is interessant dat
Lukas en Handelingen samen,

332
00:19:24,030 --> 00:19:27,930
volgens de telling van geleerden,
in de oorspronkelijke Griekse tekst

333
00:19:27,930 --> 00:19:31,590
meer dan vierhonderd Griekse
woorden bevatten die voorkomen in

334
00:19:31,590 --> 00:19:35,310
oud-Griekse medische tijdschriften
en medische handboeken.

335
00:19:35,310 --> 00:19:38,010
Wanneer we over de oud-Griekse
geneeskunde spreken,

336
00:19:38,010 --> 00:19:40,470
hebben we het natuurlijk
over veel kruidenmiddelen

337
00:19:40,470 --> 00:19:42,630
en niet-technisch materiaal.

338
00:19:42,630 --> 00:19:45,930
Waarschijnlijk zaten er ook
wel wat oudewijvenpraatjes bij,

339
00:19:45,930 --> 00:19:50,250
want de medische wetenschap was
destijds geen erg exacte wetenschap,

340
00:19:50,250 --> 00:19:52,410
beslist niet zo exact als tegenwoordig.

341
00:19:52,410 --> 00:19:57,330
Maar er zijn medische teksten ontdekt
die door geleerden zijn gelezen.

342
00:19:57,330 --> 00:20:03,330
Zij zeggen dat bepaalde vaktermen uit deze
medische teksten van de oud-Griekse wereld

343
00:20:03,330 --> 00:20:07,650
voorkomen in het derde Evangelie
en het boek Handelingen.

344
00:20:07,650 --> 00:20:11,370
Van Lukas is bekend dat hij arts was.

345
00:20:11,370 --> 00:20:15,510
Men denkt vaak dat dit wordt
bevestigd door het feit dat deze

346
00:20:15,510 --> 00:20:20,130
technische medische taal op veel
plaatsen in deze geschriften voorkomt,

347
00:20:20,130 --> 00:20:25,050
beslist veel vaker dan in enig
ander boek van het Nieuwe Testament.

348
00:20:25,050 --> 00:20:29,490
Men zegt dat vierhonderd verschillende
woorden die in de medische teksten van het

349
00:20:29,490 --> 00:20:35,010
oude Griekenland worden gevonden, ook in
de boeken Lukas en Handelingen voorkomen.

350
00:20:35,010 --> 00:20:38,130
Dit feit lijkt de
theorie te bevestigen dat

351
00:20:38,130 --> 00:20:41,010
Lukas de arts deze
boeken heeft geschreven,

352
00:20:41,010 --> 00:20:44,910
of maakt die theorie op
zijn minst geloofwaardiger.

353
00:20:44,910 --> 00:20:48,870
Zoals ik al zei, was Lukas
verder vrijwel onbekend.

354
00:20:48,870 --> 00:20:52,830
Daarom zou hij nooit als de
schrijver hiervan zijn aangewezen

355
00:20:52,830 --> 00:20:55,830
als hij niet de werkelijke schrijver was.

356
00:20:55,830 --> 00:20:59,610
Stel dat dit boek anoniem
circuleerde en de vroege gemeente

357
00:20:59,610 --> 00:21:03,030
niet wist wie het had
geschreven, en men zei:

358
00:21:03,030 --> 00:21:06,210
„Laten we het aan iemand
toeschrijven, wie dan ook.

359
00:21:06,210 --> 00:21:08,310
Ik weet het: Lukas.

360
00:21:08,310 --> 00:21:09,870
Hij is onze man.”

361
00:21:09,870 --> 00:21:11,730
Dat zou weinig zin hebben.

362
00:21:11,730 --> 00:21:16,470
In de begintijd van de gemeente was hij
veel onbekender dan hij voor ons is,

363
00:21:16,470 --> 00:21:19,230
in elk geval totdat hij dit schreef.

364
00:21:19,230 --> 00:21:24,030
Toen hij dit schreef, werd het een van de
belangrijkste verslagen over het leven van

365
00:21:24,030 --> 00:21:26,310
Jezus die in omloop waren.

366
00:21:26,310 --> 00:21:29,670
Uiteindelijk werd het vanzelfsprekend
een onderdeel van de Schrift van

367
00:21:29,670 --> 00:21:30,810
het Nieuwe Testament.

368
00:21:30,810 --> 00:21:34,530
Maar als geschiedschrijver
schreef hij anoniem.

369
00:21:34,530 --> 00:21:37,530
Het is duidelijk dat degene
die de documenten als

370
00:21:37,530 --> 00:21:39,810
eerste uit handen van
de schrijver ontving,

371
00:21:39,810 --> 00:21:43,050
heeft doorgegeven wie de schrijver was.

372
00:21:43,050 --> 00:21:44,850
Dat was kennelijk Lukas.

373
00:21:44,850 --> 00:21:48,810
De kerkelijke traditie is daar
unaniem over en het interne

374
00:21:48,810 --> 00:21:50,790
bewijs ondersteunt het.

375
00:21:50,790 --> 00:21:55,170
Laten we het nu hebben over de unieke
waarde van Lukas en Handelingen.

376
00:21:55,170 --> 00:21:58,170
Alle boeken van de Bijbel
hebben hun eigen waarde,

377
00:21:58,170 --> 00:22:04,170
hun eigen manier waarop ze bijdragen
aan onze kennis van God en van Christus.

378
00:22:04,170 --> 00:22:08,790
Lukas en Handelingen leveren ook
hun eigen bijzondere bijdragen.

379
00:22:08,790 --> 00:22:12,390
Zonder die boeken zou de
Bijbel veel korter zijn.

380
00:22:12,390 --> 00:22:16,290
Om te beginnen vormen
Lukas en Handelingen samen

381
00:22:16,290 --> 00:22:18,870
meer dan een kwart van
het Nieuwe Testament.

382
00:22:18,870 --> 00:22:21,270
Daarmee is Lukas de man die meer

383
00:22:21,270 --> 00:22:25,890
woorden van het Nieuwe Testament heeft
geschreven dan welke andere schrijver ook.

384
00:22:25,890 --> 00:22:30,030
Hij schreef maar twee boeken,
maar het zijn omvangrijke boeken.

385
00:22:30,030 --> 00:22:35,430
Hij schreef zelfs meer dan Paulus,
tenzij Paulus Hebreeën heeft geschreven.

386
00:22:35,430 --> 00:22:39,330
Als Paulus Hebreeën heeft
geschreven, overtreft hij Lukas

387
00:22:39,330 --> 00:22:41,550
met slechts een klein verschil.

388
00:22:41,550 --> 00:22:45,150
Maar de meeste geleerden zijn het
erover eens dat Paulus Hebreeën

389
00:22:45,150 --> 00:22:46,830
niet heeft geschreven.

390
00:22:46,830 --> 00:22:51,570
Of hij het wel of niet heeft
geschreven, kunnen we niet zeker weten.

391
00:22:51,570 --> 00:22:56,490
Maar als Paulus Hebreeën heeft
geschreven, schreef hij meer dan Lukas.

392
00:22:56,490 --> 00:23:01,770
Als Paulus Hebreeën niet heeft
geschreven, schreef Lukas meer dan Paulus:

393
00:23:01,770 --> 00:23:04,710
een vol kwart van het Nieuwe Testament.

394
00:23:04,710 --> 00:23:07,110
Gewoonlijk denk je er
niet op die manier over.

395
00:23:07,110 --> 00:23:10,050
Je denkt niet dat Lukas
zoveel heeft geschreven,

396
00:23:10,050 --> 00:23:12,630
omdat we maar twee boeken van hem hebben.

397
00:23:12,630 --> 00:23:14,850
Maar het zijn omvangrijke boeken.

398
00:23:14,850 --> 00:23:18,750
Hij levert duidelijk een belangrijke
bijdrage aan onze kennis van het

399
00:23:18,750 --> 00:23:20,250
leven van Jezus.

400
00:23:20,250 --> 00:23:22,650
Als je daar het boek
Handelingen aan toevoegt,

401
00:23:22,650 --> 00:23:25,530
is hij de enige bron
van kennis die ons een

402
00:23:25,530 --> 00:23:29,910
enigszins gedetailleerde geschiedenis
geeft van het werk van de apostelen in

403
00:23:29,910 --> 00:23:31,470
de eerste eeuw.

404
00:23:31,470 --> 00:23:37,290
Zijn werk is werkelijk essentieel voor
onze kennis van de vroege gemeente.

405
00:23:37,290 --> 00:23:41,430
Meer dan de andere evangelieschrijvers
is hij een geschiedschrijver.

406
00:23:41,430 --> 00:23:44,910
Ik bedoel niet dat de anderen
historisch onnauwkeurig waren,

407
00:23:44,910 --> 00:23:49,770
maar de andere Evangeliën werden
meer geschreven om geloof te wekken.

408
00:23:49,770 --> 00:23:51,150
Ze waren waar.

409
00:23:51,150 --> 00:23:56,550
Ze kozen hun materiaal uit de ware
verhalen over en uitspraken van Jezus,

410
00:23:56,550 --> 00:24:00,270
maar ze kozen die met
een evangeliserend doel.

411
00:24:00,270 --> 00:24:04,530
Daarom behoren de andere Evangeliën
niet in dezelfde mate als

412
00:24:04,530 --> 00:24:08,610
Lukas tot de categorie van
wereldlijke geschiedwerken.

413
00:24:08,610 --> 00:24:13,410
Lukas verbindt bijvoorbeeld de
gebeurtenissen in het verhaal van Jezus,

414
00:24:13,410 --> 00:24:15,810
en later die van de apostelen,

415
00:24:15,810 --> 00:24:19,590
met de regeringsperioden
van verschillende bekende

416
00:24:19,590 --> 00:24:23,010
wereldlijke heersers die we
uit de geschiedenis kennen.

417
00:24:23,010 --> 00:24:26,070
In het boek Handelingen zijn dat er veel.

418
00:24:26,070 --> 00:24:32,910
Daarin komen Felix, Festus, Agrippa,
Gajus en een hele groep bekende

419
00:24:32,910 --> 00:24:36,630
historische figuren uit de
wereldlijke geschiedenis voor,

420
00:24:36,630 --> 00:24:39,450
onder wie Romeinse functionarissen.

421
00:24:39,450 --> 00:24:41,010
Paulus spreekt met hen.

422
00:24:41,010 --> 00:24:45,450
In het boek Lukas worden de
gebeurtenissen in het leven van Jezus

423
00:24:45,450 --> 00:24:48,810
chronologisch in verband
gebracht met bepaalde bekende,

424
00:24:48,810 --> 00:24:51,210
belangrijke wereldlijke personen.

425
00:24:51,210 --> 00:24:54,930
Als je bijvoorbeeld naar Lukas
3 kijkt, staat er in vers 1:

426
00:24:54,930 --> 00:24:58,470
In het vijftiende jaar van de
regering van keizer Tiberius,

427
00:24:58,470 --> 00:25:04,770
toen Pontius Pilatus stadhouder was over
Judea, Herodes viervorst over Galilea,

428
00:25:04,770 --> 00:25:10,050
zijn broer Filippus viervorst over
Iturea en over het land Trachonitis,

429
00:25:10,050 --> 00:25:13,050
en Lysanias viervorst over Abilene,

430
00:25:13,050 --> 00:25:17,850
Het gaat over het hele omliggende gebied
waar Jezus Zijn bediening verrichtte,

431
00:25:17,850 --> 00:25:20,430
en over wie er in die tijd regeerde.

432
00:25:20,430 --> 00:25:24,030
Het was het vijftiende
regeringsjaar van Tiberius Caesar,

433
00:25:24,030 --> 00:25:27,990
en deze andere mannen regeerden
in die verschillende gebieden.

434
00:25:27,990 --> 00:25:30,810
Historisch is nu bekend
dat dit volledig klopt.

435
00:25:30,810 --> 00:25:33,150
Deze mensen leefden in dezelfde tijd

436
00:25:33,150 --> 00:25:35,970
en bevonden zich in die
verschillende gebieden.

437
00:25:35,970 --> 00:25:40,590
Lukas verbindt de bediening van Johannes
de Doper en Jezus duidelijk met die

438
00:25:40,590 --> 00:25:44,430
specifieke historische periode,
waarnaar wordt verwezen door deze

439
00:25:44,430 --> 00:25:48,810
andere personen van wie bekend is
dat ze werkelijk hebben bestaan.

440
00:25:48,810 --> 00:25:53,370
Soms willen mensen je laten geloven dat
de evangeliën volledig verzonnen zijn.

441
00:25:53,370 --> 00:25:56,850
Een veelgehoorde kritiek op
de evangeliën is dat veel

442
00:25:56,850 --> 00:26:00,150
heidense mythen over
sommige goden van Egypte,

443
00:26:00,150 --> 00:26:05,070
Parthië of India overeenkomsten
vertonen met het verhaal van Jezus.

444
00:26:05,070 --> 00:26:10,470
Er wordt vaak gezegd dat de mythen over
Horus in Egypte, Mithras onder de Parthen,

445
00:26:10,470 --> 00:26:15,510
Bacchus of zelfs Krishna heel sterk
overeenkomen met het leven van Jezus

446
00:26:15,510 --> 00:26:18,270
zoals dat ons in de
evangeliën wordt beschreven,

447
00:26:18,270 --> 00:26:21,690
en dat deze mythen ouder
zijn dan de evangeliën.

448
00:26:21,690 --> 00:26:25,710
De gevolgtrekking is dan dat de
evangelieschrijvers gewoon nog zo'n

449
00:26:25,710 --> 00:26:27,150
soort mythe schreven.

450
00:26:27,150 --> 00:26:30,150
De verhalen over Jezus verschillen
niet veel van de verhalen over

451
00:26:30,150 --> 00:26:31,950
die andere goden.

452
00:26:31,950 --> 00:26:35,490
Ze zeggen zelfs dat sommige
verhalen precies hetzelfde zijn.

453
00:26:35,490 --> 00:26:40,530
Er staat één videodocumentaire op YouTube
waarin wordt gezegd dat al die figuren uit

454
00:26:40,530 --> 00:26:42,450
een maagd geboren zijn.

455
00:26:42,450 --> 00:26:44,850
Ze hadden allemaal twaalf discipelen.

456
00:26:44,850 --> 00:26:46,590
Ze liepen over water.

457
00:26:46,590 --> 00:26:48,870
Ze veranderden water in wijn.

458
00:26:48,870 --> 00:26:51,210
Ze werden de Zoon van God genoemd.

459
00:26:51,210 --> 00:26:55,050
Ze werden gekruisigd en
stonden op de derde dag op.

460
00:26:55,050 --> 00:26:57,930
Dat is een zeer opvallende
reeks beweringen.

461
00:26:57,930 --> 00:27:02,850
Als de mythen over Horus, honderden
jaren voordat Jezus naar de aarde kwam,

462
00:27:02,850 --> 00:27:07,350
al die kenmerken hadden, en dat
ook gold voor Mithras, Bacchus,

463
00:27:07,350 --> 00:27:11,250
Dionysus of enkele van die
andere heidense godheden,

464
00:27:11,250 --> 00:27:13,890
als hun mythologie al die dingen bevatte

465
00:27:13,890 --> 00:27:18,150
en wij vervolgens diezelfde dingen
over Jezus in de evangeliën aantreffen,

466
00:27:18,150 --> 00:27:20,190
dan is dat zeer belastend.

467
00:27:20,190 --> 00:27:25,290
Dan lijkt het erop dat de evangeliën niets
anders zijn dan gewoon nog een mythe.

468
00:27:25,290 --> 00:27:28,110
Ze hebben er simpelweg een
andere naam aan gegeven,

469
00:27:28,110 --> 00:27:31,770
een man verzonnen en hem Jezus genoemd.

470
00:27:31,770 --> 00:27:35,970
Je hoeft je zelfs geen moment zorgen
te maken dat die beweringen waar zijn.

471
00:27:35,970 --> 00:27:38,070
De mensen die die video hebben gemaakt,

472
00:27:38,070 --> 00:27:41,610
hebben absoluut geen enkel
verantwoord onderzoek gedaan.

473
00:27:41,610 --> 00:27:44,910
Ik heb dat wel gedaan,
en vele anderen ook.

474
00:27:44,910 --> 00:27:49,050
Nadat ik die video had gezien, heb ik
onderzoek gedaan naar de mythen over

475
00:27:49,050 --> 00:27:52,770
Horus, Dionysus, Mithras, enzovoort.

476
00:27:52,770 --> 00:27:55,470
Niets van wat ze over hen zeiden, is waar.

477
00:27:55,470 --> 00:27:58,770
Geen enkele van die mythologieën
zegt dat de godheid over

478
00:27:58,770 --> 00:28:02,010
wie ze spreken uit een maagd geboren is.

479
00:28:02,010 --> 00:28:04,410
Geen van hen had twaalf apostelen.

480
00:28:04,410 --> 00:28:06,570
Geen van hen werd gekruisigd.

481
00:28:06,570 --> 00:28:11,730
Geen van hen stond volgens hun mythologie
op de derde dag op uit de dood.

482
00:28:11,730 --> 00:28:16,110
Bacchus, de god van de wijn, heeft
misschien water in wijn veranderd,

483
00:28:16,110 --> 00:28:18,690
maar geen van hen liep over water.

484
00:28:18,690 --> 00:28:22,170
Met andere woorden, de meeste
van deze beweringen zijn voor

485
00:28:22,170 --> 00:28:24,210
honderd procent verzinsels.

486
00:28:24,210 --> 00:28:27,510
Ze zijn eenvoudigweg bedacht
om je te laten denken

487
00:28:27,510 --> 00:28:30,630
dat je de evangeliën niet kunt vertrouwen.

488
00:28:30,630 --> 00:28:35,010
Eén voordeel dat de evangeliën
hebben en geen van die mythen heeft,

489
00:28:35,010 --> 00:28:38,970
is dat niemand beweert dat
deze mythologische goden ooit

490
00:28:38,970 --> 00:28:42,630
contact hebben gehad met
echte historische personen.

491
00:28:42,630 --> 00:28:45,390
De mythen van de Grieken, Romeinen,

492
00:28:45,390 --> 00:28:50,670
Parthen en Indiërs beweren niet dat
Krishna ooit iemand heeft ontmoet die een

493
00:28:50,670 --> 00:28:52,290
historische persoon was.

494
00:28:52,290 --> 00:28:56,970
Dit zijn allemaal mythologieën, zoals
de mythen van de Grieken over Zeus.

495
00:28:56,970 --> 00:29:00,030
Ze houden geen verband met
historische gebeurtenissen,

496
00:29:00,030 --> 00:29:05,070
omdat die goden nooit hebben bestaan en
er geen historische gebeurtenissen waren

497
00:29:05,070 --> 00:29:07,470
waarmee ze in aanraking konden komen.

498
00:29:07,470 --> 00:29:11,550
Het hele milieu waarin de verhalen
over de goden zich in de mythologie

499
00:29:11,550 --> 00:29:13,650
afspelen, is verzonnen.

500
00:29:13,650 --> 00:29:16,710
Maar als de evangeliën een
verzonnen verhaal vertellen,

501
00:29:16,710 --> 00:29:19,890
doen ze iets wat geen van
die andere verhalen doet.

502
00:29:19,890 --> 00:29:22,590
Ze verweven het met echte personen.

503
00:29:22,590 --> 00:29:25,830
Jezus werd veroordeeld
door Pontius Pilatus,

504
00:29:25,830 --> 00:29:28,110
een man die werkelijk heeft bestaan.

505
00:29:28,110 --> 00:29:32,130
Hij begon te prediken in het
vijftiende regeringsjaar van Tiberius,

506
00:29:32,130 --> 00:29:34,170
een man die werkelijk heeft bestaan.

507
00:29:34,170 --> 00:29:38,850
Paulus bekeerde een gouverneur op het
eiland Cyprus die Sergius Paulus heette,

508
00:29:38,850 --> 00:29:42,870
en hij is een echte, uit de
geschiedenis bekende man.

509
00:29:42,870 --> 00:29:45,270
Paulus stond voor Nero.

510
00:29:45,270 --> 00:29:51,030
Festus en Felix, de gouverneurs voor wie
Paulus terechtstond, zijn echte mensen.

511
00:29:51,030 --> 00:29:53,910
Ze zijn bekend uit de
Romeinse geschiedenis.

512
00:29:53,910 --> 00:29:58,290
Als dit verzonnen is, dan is het een
uitgewerkt verzinsel van een soort waarvan

513
00:29:58,290 --> 00:30:02,490
geen enkele andere mythologie
ooit zelfs maar heeft gedroomd.

514
00:30:02,490 --> 00:30:06,690
Maar Lukas zal beweren dat hij er zeker
van is dat deze dingen werkelijk zijn

515
00:30:06,690 --> 00:30:11,310
gebeurd, omdat hij in de openingsverzen
van zijn evangelie zegt dat hij met de

516
00:30:11,310 --> 00:30:13,350
ooggetuigen heeft gesproken.

517
00:30:13,350 --> 00:30:16,650
Hij beweert niet dat hij zelf
een van de ooggetuigen was,

518
00:30:16,650 --> 00:30:20,130
maar hij reisde met
hen mee. Hij kende hen.

519
00:30:20,130 --> 00:30:22,890
Hij wist dat ze de waarheid vertelden.

520
00:30:22,890 --> 00:30:26,670
En hij was ooggetuige van veel wat
er in het boek Handelingen staat,

521
00:30:26,670 --> 00:30:30,930
dat eenvoudigweg één geheel
vormt met het boek Lukas.

522
00:30:30,930 --> 00:30:34,290
Er is in de evangeliën dus een
historisch verband dat niet

523
00:30:34,290 --> 00:30:38,970
bestaat in de mythologieën waarvan wordt
beweerd dat ze op de evangeliën lijken.

524
00:30:38,970 --> 00:30:41,970
Die overeenkomsten
worden sterk overdreven.

525
00:30:41,970 --> 00:30:46,350
Maar zelfs als er overeenkomsten waren,
kennen wij de meeste van die mythologieën

526
00:30:46,350 --> 00:30:50,130
niet uit geschriften die even
oud zijn als de evangeliën.

527
00:30:50,130 --> 00:30:52,770
Hoewel die mythologieën
misschien honderden jaren

528
00:30:52,770 --> 00:30:57,810
vóór Christus hebben bestaan, hebben wij
er geen geschriften van die zo oud zijn.

529
00:30:57,810 --> 00:31:01,530
De geschriften die wij bijvoorbeeld
over Mithras of Horus hebben,

530
00:31:01,530 --> 00:31:04,350
stammen uit de tweede of
derde eeuw na Christus.

531
00:31:04,350 --> 00:31:08,310
Als er overeenkomsten waren, zeggen
veel geleerden dat zij die aan het

532
00:31:08,310 --> 00:31:10,050
christendom hebben ontleend.

533
00:31:10,050 --> 00:31:12,210
Maar er zijn geen overeenkomsten.

534
00:31:12,210 --> 00:31:18,390
De overeenkomsten zijn heel, heel vaag en
houden er in het geheel geen verband mee.

535
00:31:18,390 --> 00:31:22,650
Als je beweert dat de evangeliën
geschreven zouden zijn over een Jood die

536
00:31:22,650 --> 00:31:26,670
als een godheid werd behandeld,
terwijl Hij niet werkelijk had bestaan,

537
00:31:26,670 --> 00:31:28,950
dan zou dat geen ingang vinden.

538
00:31:28,950 --> 00:31:32,310
Het zou in Jeruzalem geen ingang vinden.

539
00:31:32,310 --> 00:31:35,970
De Joden hielden zich helemaal
niet bezig met menselijke goden.

540
00:31:35,970 --> 00:31:40,710
In de eerste eeuw hielden ze zich zelfs
niet bezig met goden van steen en hout.

541
00:31:40,710 --> 00:31:42,870
Ze geloofden in maar één God.

542
00:31:42,870 --> 00:31:47,250
Als Jezus niet werkelijk had geleefd
en de dingen had gedaan die Hij deed,

543
00:31:47,250 --> 00:31:50,550
zou Hij helemaal geen Joodse
volgelingen hebben gehad.

544
00:31:50,550 --> 00:31:53,850
Als Hij niet had geleefd, zou
Hij natuurlijk ook helemaal geen

545
00:31:53,850 --> 00:31:55,650
volgelingen hebben gehad.

546
00:31:55,650 --> 00:31:58,410
Lukas treedt het meest
als geschiedschrijver op,

547
00:31:58,410 --> 00:32:02,850
of hij vervult die rol in zekere zin
sterker dan de andere evangelisten.

548
00:32:02,850 --> 00:32:06,510
Hoewel alle evangeliën
historisch betrouwbaar zijn,

549
00:32:06,510 --> 00:32:10,890
verbindt Lukas het verhaal op veel meer
manieren met de wereldlijke geschiedenis

550
00:32:10,890 --> 00:32:13,410
dan de andere evangelisten dat doen.

551
00:32:13,410 --> 00:32:17,910
Er wordt gezegd dat de geschriften
van Lukas, Lukas en Handelingen,

552
00:32:17,910 --> 00:32:20,790
de enige geschriften in
het Nieuwe Testament zijn

553
00:32:20,790 --> 00:32:24,150
die niet vanuit een Joods
perspectief geschreven zijn.

554
00:32:24,150 --> 00:32:29,010
De meeste geleerden geloven dat Lukas
een heiden was en, als dat zo is,

555
00:32:29,010 --> 00:32:32,430
de enige heiden die iets in
de Bijbel heeft geschreven.

556
00:32:32,430 --> 00:32:36,450
Alle andere boeken van de Bijbel
zijn door Joodse mensen geschreven.

557
00:32:36,450 --> 00:32:41,130
Sommigen zeggen dat Lukas ook Joods was,
maar er staat niets in de Bijbel wat erop

558
00:32:41,130 --> 00:32:42,870
wijst dat hij Joods was.

559
00:32:42,870 --> 00:32:46,530
Voor zover ik kan nagaan, komt
de bewering dat hij Joods was

560
00:32:46,530 --> 00:32:48,270
van mensen die om de een of andere

561
00:32:48,270 --> 00:32:51,270
reden besloten hebben dat
alle boeken van de Bijbel

562
00:32:51,270 --> 00:32:53,910
wel door Joden geschreven moesten zijn.

563
00:32:53,910 --> 00:32:56,550
Daarom moeten ze van Lukas een Jood maken.

564
00:32:56,550 --> 00:32:59,550
Maar als we enig bewijs hebben
voor zijn nationaliteit,

565
00:32:59,550 --> 00:33:03,810
dan zou dat beslist in
Kolossenzen hoofdstuk 4 staan.

566
00:33:03,810 --> 00:33:07,470
Daar lijkt het bewijs erop te
wijzen dat hij een heiden was.

567
00:33:07,470 --> 00:33:12,870
In Kolossenzen hoofdstuk 4, een van de
weinige plaatsen waar Lukas in de Bijbel

568
00:33:12,870 --> 00:33:17,010
bij naam genoemd wordt, is Paulus
bezig een aantal mensen op te noemen

569
00:33:17,010 --> 00:33:21,810
die toevallig bij hem zijn en samen
met hem hun groeten overbrengen.

570
00:33:21,810 --> 00:33:23,970
Vanaf vers 10 noemt hij:

571
00:33:23,970 --> 00:33:29,850
Aristarchus, mijn medegevangene, groet
u, en Markus, de neef van Barnabas,

572
00:33:29,850 --> 00:33:34,291
over wie u opdrachten ontvangen hebt —
als hij bij u komt, ontvang hem dan —

573
00:33:34,291 --> 00:33:37,410
en Jezus, die Justus genoemd wordt.

574
00:33:37,410 --> 00:33:42,030
Zij zijn de enigen van de besnijdenis die
mijn medearbeiders zijn in het Koninkrijk

575
00:33:42,030 --> 00:33:45,690
van God; zij zijn mij ook
een vertroosting geweest.

576
00:33:45,690 --> 00:33:50,431
En Jezus — dit is niet Jezus
Christus, maar een andere Jezus —

577
00:33:50,431 --> 00:33:52,830
Dat betekent: Joods.

578
00:33:52,830 --> 00:33:55,290
De lijst die hij zojuist heeft gegeven,

579
00:33:55,290 --> 00:33:59,010
bevat de enige Joodse
medewerkers die bij hem zijn.

580
00:33:59,010 --> 00:34:01,050
Dan zegt hij in vers 12:

581
00:34:01,050 --> 00:34:05,730
Epafras groet u, die er een van u
is, een dienstknecht van Christus,

582
00:34:05,730 --> 00:34:11,370
die altijd voor u strijdt in de
gebeden, opdat u, volmaakt en volkomen,

583
00:34:11,370 --> 00:34:13,830
vaststaat in heel de wil van God.

584
00:34:13,830 --> 00:34:17,970
Dat wil zeggen dat hij een
Kolossenzenaar is, een heiden.

585
00:34:17,970 --> 00:34:20,010
Dan zegt hij in vers 14:

586
00:34:20,010 --> 00:34:24,570
Lukas, de arts, de
geliefde, groet u, en Demas.

587
00:34:24,570 --> 00:34:29,130
Merk op dat hij in de verzen 10 en 11
zegt dat dit de enige Joden zijn die

588
00:34:29,130 --> 00:34:30,450
bij hem zijn.

589
00:34:30,450 --> 00:34:33,090
Daarna begint hij enkele
heidenen te noemen.

590
00:34:33,090 --> 00:34:38,070
Een Kolossenzenaar, Epafras,
is een van hen, evenals Lukas,

591
00:34:38,070 --> 00:34:42,390
die duidelijk is opgenomen in de lijst van
degenen die niet van de besnijdenis zijn,

592
00:34:42,390 --> 00:34:44,850
wat zou betekenen dat hij geen Jood is.

593
00:34:44,850 --> 00:34:47,790
Ik heb enkele argumenten gehoord
voor de stelling dat dit niet

594
00:34:47,790 --> 00:34:51,450
noodzakelijkerwijs wil zeggen
dat Lukas geen Jood was.

595
00:34:51,450 --> 00:34:56,130
Maar eerlijk gezegd is de meest voor de
hand liggende lezing dat Paulus zegt dat

596
00:34:56,130 --> 00:35:00,030
hij enkele Joodse en enkele
heidense medewerkers had.

597
00:35:00,030 --> 00:35:04,530
Hij noemt eerst de Joden en daarna
wordt Lukas bij de heidenen genoemd.

598
00:35:04,530 --> 00:35:09,810
Het is waar dat van het derde evangelie en
het boek Handelingen gezegd wordt dat ze,

599
00:35:09,810 --> 00:35:13,770
vergeleken met de andere evangeliën,
het verhaal vanuit een sterk

600
00:35:13,770 --> 00:35:15,930
heidens perspectief vertellen.

601
00:35:15,930 --> 00:35:19,170
Markus en Johannes zijn ook
voor heidenen geschreven,

602
00:35:19,170 --> 00:35:23,970
maar ze zijn door Joodse mannen geschreven
en hebben een sterk Joods karakter.

603
00:35:23,970 --> 00:35:28,830
Van het Evangelie van Lukas wordt gezegd
dat het in veel opzichten een sterk

604
00:35:28,830 --> 00:35:30,570
heidens karakter heeft.

605
00:35:30,570 --> 00:35:35,250
Dat zullen we misschien opmerken wanneer
we het vers voor vers bestuderen.

606
00:35:35,250 --> 00:35:39,511
De andere evangeliën —
Mattheüs, Markus en Johannes —

607
00:35:39,511 --> 00:35:42,690
zijn de herinneringen van
afzonderlijke apostelen.

608
00:35:42,690 --> 00:35:45,990
Mattheüs en Johannes waren zelf apostelen.

609
00:35:45,990 --> 00:35:49,890
Markus was dat niet, maar hij legde
de herinneringen vast van Petrus,

610
00:35:49,890 --> 00:35:51,270
die dat wel was.

611
00:35:51,270 --> 00:35:54,510
Het Evangelie van Markus
wordt daarom beschouwd als het

612
00:35:54,510 --> 00:35:56,430
Evangelie volgens Petrus.

613
00:35:56,430 --> 00:36:02,130
Je hebt dus het Evangelie volgens
Mattheüs, het Evangelie volgens Petrus,

614
00:36:02,130 --> 00:36:07,110
dat door Markus geschreven is, en
het Evangelie volgens Johannes:

615
00:36:07,110 --> 00:36:12,210
allemaal apostelen die ooggetuigen
waren en hun herinneringen doorgaven.

616
00:36:12,210 --> 00:36:17,370
In zekere zin zijn die drie evangeliën
eenvoudigweg de getuigenissen

617
00:36:17,370 --> 00:36:19,410
van afzonderlijke mannen.

618
00:36:19,410 --> 00:36:23,250
Lukas vertelt ons echter dat hij
veel mensen heeft ondervraagd.

619
00:36:23,250 --> 00:36:28,950
Het Evangelie van Lukas bevat informatie
die uit heel veel bronnen verzameld is.

620
00:36:28,950 --> 00:36:31,830
Lukas had niet het voorrecht
Jezus ontmoet te hebben,

621
00:36:31,830 --> 00:36:35,430
maar hij had wel het voorrecht
alle apostelen te ontmoeten,

622
00:36:35,430 --> 00:36:40,050
met sommigen van hen mee te reizen
en kennelijk tijd te besteden aan het

623
00:36:40,050 --> 00:36:45,210
ondervragen van hen, volgens zijn
eigen getuigenis in de eerste verzen.

624
00:36:45,210 --> 00:36:49,890
Daarom hebben we een breder scala aan
informatie over het leven van Jezus

625
00:36:49,890 --> 00:36:52,350
dan je van één persoon zou krijgen.

626
00:36:52,350 --> 00:36:56,850
In het Evangelie van Lukas hebben
we het getuigenis van vele bronnen,

627
00:36:56,850 --> 00:37:01,890
terwijl we in elk van de andere evangeliën
het getuigenis van één bron hebben.

628
00:37:01,890 --> 00:37:05,070
Een van de geweldige dingen
aan de geschriften van Lukas —

629
00:37:05,070 --> 00:37:08,910
het Evangelie van Lukas en
Handelingen — is dat hij het

630
00:37:08,910 --> 00:37:12,450
christelijke geloof van de
evangeliën verbindt met het

631
00:37:12,450 --> 00:37:14,850
christelijke geloof van de brieven.

632
00:37:14,850 --> 00:37:18,990
Sommige mensen denken bijvoorbeeld dat
er een groot verschil is tussen het

633
00:37:18,990 --> 00:37:22,530
christelijke geloof van
Jezus en dat van Paulus.

634
00:37:22,530 --> 00:37:24,810
De brieven bevatten een bepaalde,

635
00:37:24,810 --> 00:37:28,290
verder ontwikkelde theologie
die Paulus uiteenzet,

636
00:37:28,290 --> 00:37:33,510
met in het bijzonder de nadruk op
rechtvaardiging door genade, door geloof,

637
00:37:33,510 --> 00:37:35,190
en niet uit werken.

638
00:37:35,190 --> 00:37:40,170
De leer van Jezus lijkt daarentegen
veel nadruk op werken te leggen.

639
00:37:40,170 --> 00:37:44,790
Jezus spreekt voortdurend over
gedrag en werken, enzovoort.

640
00:37:44,790 --> 00:37:48,090
Jezus geeft eigenlijk niet
veel expliciet onderwijs over

641
00:37:48,090 --> 00:37:50,430
rechtvaardiging door geloof alleen.

642
00:37:50,430 --> 00:37:54,690
Het ligt er ongetwijfeld in besloten,
maar in de leer van Jezus wordt het niet

643
00:37:54,690 --> 00:37:56,730
vaak expliciet gezegd.

644
00:37:56,730 --> 00:37:58,590
Maar je vindt het wel degelijk.

645
00:37:58,590 --> 00:38:02,010
Het evangelie van Lukas vertelt
bijvoorbeeld een verhaal over een

646
00:38:02,010 --> 00:38:04,470
tollenaar en een Farizeeër.

647
00:38:04,470 --> 00:38:09,090
Een tollenaar was een Jood die zijn eigen
volk had verraden en voor de Romeinse

648
00:38:09,090 --> 00:38:12,090
onderdrukkers belastingen
inde bij de Joden.

649
00:38:12,090 --> 00:38:15,810
Tollenaars werden door de Joden
gehaat, veracht en gemeden,

650
00:38:15,810 --> 00:38:18,030
omdat ze overlopers waren.

651
00:38:18,030 --> 00:38:19,950
Ze waren verraders.

652
00:38:19,950 --> 00:38:24,210
Jezus vertelde een verhaal over
een Farizeeër en een tollenaar.

653
00:38:24,210 --> 00:38:27,030
Een tollenaar was een verachte overloper.

654
00:38:27,030 --> 00:38:31,050
Een Farizeeër was een zeer
godsdienstige Joodse leider.

655
00:38:31,050 --> 00:38:33,450
Deze twee waren in de
tempel aan het bidden.

656
00:38:33,450 --> 00:38:38,010
De Farizeeër prees zichzelf omdat
hij de wet had gehouden en al deze

657
00:38:38,010 --> 00:38:42,630
goede werken had gedaan, en
hij was erg trots op zichzelf.

658
00:38:42,630 --> 00:38:44,850
De tollenaar was heel nederig.

659
00:38:44,850 --> 00:38:47,790
Hij durfde zelfs niet op
te kijken naar de hemel.

660
00:38:47,790 --> 00:38:51,090
Hij sloeg zich alleen met
zijn vuist op de borst en zei:

661
00:38:51,090 --> 00:38:55,890
En de tollenaar bleef op een afstand staan
en wilde ook zelfs zijn ogen niet naar de

662
00:38:55,890 --> 00:39:00,990
hemel opheffen, maar sloeg op zijn
borst en zei: O God, wees mij,

663
00:39:00,990 --> 00:39:03,090
de zondaar, genadig.

664
00:39:03,090 --> 00:39:07,110
Jezus zei dat het de tollenaar
was, en niet de Farizeeër,

665
00:39:07,110 --> 00:39:09,450
die gerechtvaardigd naar huis ging.

666
00:39:09,450 --> 00:39:12,870
Jezus gebruikte daadwerkelijk
het woord ‘gerechtvaardigd’,

667
00:39:12,870 --> 00:39:16,110
en de man had niets anders
gedaan dan zich bekeren.

668
00:39:16,110 --> 00:39:19,770
Hij had niets anders gedaan
dan om barmhartigheid smeken.

669
00:39:19,770 --> 00:39:23,970
In het onderwijs van Jezus is er
beslist rechtvaardiging door geloof,

670
00:39:23,970 --> 00:39:27,630
niet door werken, hoewel dat
verhaal alleen in het evangelie van

671
00:39:27,630 --> 00:39:29,310
Lukas is opgenomen.

672
00:39:29,310 --> 00:39:34,351
Ook de bekering van de misdadiger aan het
kruis, die zonder werken behouden werd —

673
00:39:34,351 --> 00:39:38,190
duidelijk een bekering op zijn
sterfbed — staat in Lukas.

674
00:39:38,190 --> 00:39:42,510
We zien dus dat Lukas in de bediening van
Jezus iets van Paulus’ nadruk naar voren

675
00:39:42,510 --> 00:39:46,110
brengt, wat de andere
evangeliën veel minder doen.

676
00:39:46,110 --> 00:39:49,770
Vervolgens laat Lukas ons in zijn
geschiedschrijving in het boek

677
00:39:49,770 --> 00:39:52,110
Handelingen kennismaken met Paulus.

678
00:39:52,110 --> 00:39:57,390
Met andere woorden, de geschriften van
Lukas verbinden het onderwijs van Jezus

679
00:39:57,390 --> 00:39:59,790
werkelijk met het onderwijs van Paulus.

680
00:39:59,790 --> 00:40:02,430
Als we niets hadden wat
Lukas geschreven heeft,

681
00:40:02,430 --> 00:40:06,990
zouden we het verhaal van Jezus hebben
in Mattheüs, Markus en Johannes.

682
00:40:06,990 --> 00:40:09,510
Daarna zouden we de
brieven van Paulus hebben.

683
00:40:09,510 --> 00:40:11,790
We zouden zeggen: ‘Wie is hij?’

684
00:40:11,790 --> 00:40:15,810
We zouden op geen enkele manier
weten hoe hij belangrijk is geworden.

685
00:40:15,810 --> 00:40:17,850
Waarom hebben we brieven van hem?

686
00:40:17,850 --> 00:40:23,730
Lukas was een groot bewonderaar en protegé
van Paulus en reisde met Paulus mee.

687
00:40:23,730 --> 00:40:27,090
Zo geeft hij ons deze
verbinding tussen de evangeliën.

688
00:40:27,090 --> 00:40:30,930
Het christendom van Jezus en het
christendom van Paulus worden

689
00:40:30,930 --> 00:40:34,830
met elkaar verbonden door de
overgang die Handelingen vormt,

690
00:40:34,830 --> 00:40:38,790
en zelfs door sommige dingen die
Lukas in zijn evangelie opneemt

691
00:40:38,790 --> 00:40:41,130
en die de anderen niet opnemen.

692
00:40:41,130 --> 00:40:45,570
Het Evangelie volgens Markus
en het Evangelie volgens Lukas

693
00:40:45,570 --> 00:40:49,950
zijn de enige evangeliën die niet
door apostelen zijn geschreven.

694
00:40:49,950 --> 00:40:53,610
Ze zijn opgenomen vanwege
de nauwe omgang die deze

695
00:40:53,610 --> 00:40:55,950
twee mannen met de apostelen hadden.

696
00:40:55,950 --> 00:41:00,990
Markus ging om met Petrus, en men zegt
dat zijn evangelie het evangelie van

697
00:41:00,990 --> 00:41:03,150
Petrus volgens Markus is.

698
00:41:03,150 --> 00:41:08,370
Van Lukas wordt gezegd dat hij het
evangelie volgens Paulus heeft geschreven.

699
00:41:08,370 --> 00:41:10,950
Hij heeft niet alles van Paulus gekregen,

700
00:41:10,950 --> 00:41:15,390
en Paulus had Jezus tijdens Zijn
aardse leven niet eens gezien.

701
00:41:15,390 --> 00:41:20,310
Maar de weergave van het evangelie
in Lukas is door Paulus beïnvloed,

702
00:41:20,310 --> 00:41:22,890
en veel kerkvaders geloofden dat.

703
00:41:22,890 --> 00:41:28,830
Irenaeus bijvoorbeeld, die omstreeks 170
na Christus Tegen de ketterijen schreef,

704
00:41:28,830 --> 00:41:32,310
schreef: ‘Ook Lukas,
de metgezel van Paulus,

705
00:41:32,310 --> 00:41:37,050
legde in een boek het evangelie vast
dat door hem werd gepredikt’, dat wil

706
00:41:37,050 --> 00:41:38,850
zeggen: door Paulus.

707
00:41:38,850 --> 00:41:42,630
Irenaeus meende dus dat het
boek Lukas was samengesteld uit

708
00:41:42,630 --> 00:41:47,190
preekmateriaal dat Paulus had
verkondigd, en dat zou in zeer grote mate

709
00:41:47,190 --> 00:41:48,630
zo kunnen zijn.

710
00:41:48,630 --> 00:41:54,510
Tertullianus, een andere vroege kerkvader
uit het begin van de derde eeuw, zei:

711
00:41:54,510 --> 00:41:58,830
‘Want zelfs de vorm van het evangelie
van Lukas schrijft men gewoonlijk

712
00:41:58,830 --> 00:42:00,330
aan Paulus toe.’

713
00:42:00,330 --> 00:42:03,210
Er wordt dus aangenomen
dat het boek Lukas een

714
00:42:03,210 --> 00:42:06,270
gezag heeft dat van Paulus afkomstig is.

715
00:42:06,270 --> 00:42:09,390
De boeken die in het Nieuwe
Testament zijn opgenomen,

716
00:42:09,390 --> 00:42:14,430
zijn daar gewoonlijk in opgenomen
vanwege hun apostolische oorsprong.

717
00:42:14,430 --> 00:42:18,330
Maar Lukas was geen apostel,
en toch schreef hij een

718
00:42:18,330 --> 00:42:20,550
kwart van het Nieuwe Testament.

719
00:42:20,550 --> 00:42:23,070
Waarom zijn zijn boeken dan opgenomen?

720
00:42:23,070 --> 00:42:26,010
Hij was geen apostel zoals Paulus dat was,

721
00:42:26,010 --> 00:42:30,690
maar hij was wel een medewerker van
Paulus, een apostel van de gemeenten,

722
00:42:30,690 --> 00:42:36,030
en hij schreef zijn boeken ongetwijfeld
onder het toeziend oog van Paulus.

723
00:42:36,030 --> 00:42:40,950
Lukas reisde immers met Paulus in precies
de periode waarin Lukas deze boeken

724
00:42:40,950 --> 00:42:42,390
geschreven moet hebben.

725
00:42:42,390 --> 00:42:46,530
Kun je je voorstellen dat deze twee
samen reisden terwijl Lukas aan

726
00:42:46,530 --> 00:42:51,390
grote literaire werken bezig was, waarvan
een groot deel over Paulus zelf ging,

727
00:42:51,390 --> 00:42:54,450
en dat hij Paulus die niet liet nalezen?

728
00:42:54,450 --> 00:42:59,850
Zou hij Paulus niet vragen: ‘Is dit
goed? Klopt dit? Keur je dit goed?’

729
00:42:59,850 --> 00:43:02,670
Ze reisden samen en hij schreef een boek.

730
00:43:02,670 --> 00:43:05,310
Natuurlijk konden deze
boeken nooit verspreid zijn

731
00:43:05,310 --> 00:43:08,370
zonder dat Paulus ze had
gelezen en goedgekeurd.

732
00:43:08,370 --> 00:43:13,110
Paulus is vrijwel zeker zelfs de bron
van de meeste informatie over hemzelf,

733
00:43:13,110 --> 00:43:16,530
en die informatie vormt de
helft van het boek Handelingen.

734
00:43:16,530 --> 00:43:21,450
De boeken die Lukas schreef, dragen dus
wel degelijk een apostolisch stempel.

735
00:43:21,450 --> 00:43:24,510
En daarom zijn ze om die
reden in de Bijbel opgenomen.

736
00:43:24,510 --> 00:43:29,970
Laten we het hebben over de mogelijkheid
om te weten met welk doel hij schreef.

737
00:43:29,970 --> 00:43:33,870
We hoeven niet te weten
waarom Lukas het schreef.

738
00:43:33,870 --> 00:43:36,210
Maar als je het doel
van een schrijver kent,

739
00:43:36,210 --> 00:43:40,410
kun je soms zien waarom hij dit
opnam en iets anders wegliet,

740
00:43:40,410 --> 00:43:44,970
omdat het ene beter bij zijn
doel paste dan het andere.

741
00:43:44,970 --> 00:43:50,070
Maar niemand weet echt helemaal zeker hoe
je kunt samenvatten wat Lukas ertoe bracht

742
00:43:50,070 --> 00:43:51,450
dit te schrijven.

743
00:43:51,450 --> 00:43:55,350
Het is mogelijk dat hij
specifiek voor Theofilus schreef,

744
00:43:55,350 --> 00:43:58,830
omdat Theofilus misschien
een belangrijk persoon was.

745
00:43:58,830 --> 00:44:01,590
Misschien was hij de
financier van de boeken.

746
00:44:01,590 --> 00:44:06,330
De meeste mensen die boeken schreven,
hadden niet het geld om papyrus,

747
00:44:06,330 --> 00:44:08,970
pennen en dat soort dingen te kopen, die

748
00:44:08,970 --> 00:44:11,910
in die tijd heel moeilijk
te verkrijgen waren.

749
00:44:11,910 --> 00:44:14,850
Ze hadden niet de tijd en de vrijheid om

750
00:44:14,850 --> 00:44:18,030
gewoon maar te gaan zitten
en boeken te schrijven.

751
00:44:18,030 --> 00:44:20,910
Veel boeken uit de oudheid
zijn tot ons gekomen

752
00:44:20,910 --> 00:44:25,530
doordat een rijke geldschieter iemand
inhuurde om een boek te schrijven.

753
00:44:25,530 --> 00:44:30,150
Sommige mensen denken dat Theofilus
misschien die rijke geldschieter was.

754
00:44:30,150 --> 00:44:34,170
Misschien was Theofilus een nieuwe
christen die nieuwsgierig was

755
00:44:34,170 --> 00:44:37,650
en meer wilde weten over
het ontstaan van het geloof.

756
00:44:37,650 --> 00:44:39,930
Lukas was iemand die hij had ontmoet,

757
00:44:39,930 --> 00:44:44,250
en misschien heeft hij de totstandkoming
van deze boeken gefinancierd.

758
00:44:44,250 --> 00:44:48,870
Lukas kan het dus hebben geschreven in
opdracht van deze gever of geldschieter.

759
00:44:48,870 --> 00:44:52,350
Een andere theorie is dat
Theofilus in werkelijkheid

760
00:44:52,350 --> 00:44:56,010
iemand met een belangrijke functie
in de Romeinse overheid was,

761
00:44:56,010 --> 00:45:00,870
en mogelijk iemand die een belangrijke
rol speelde in het proces tegen Paulus.

762
00:45:00,870 --> 00:45:03,510
In elk geval werd het boek
Handelingen geschreven

763
00:45:03,510 --> 00:45:07,590
toen Paulus in afwachting was
van zijn proces voor Nero.

764
00:45:07,590 --> 00:45:10,350
Nero was natuurlijk een drukbezet man.

765
00:45:10,350 --> 00:45:14,490
Hij zal advocaten en anderen hebben
gehad aan wie hij de opdracht gaf

766
00:45:14,490 --> 00:45:18,150
zaken te onderzoeken voordat
die bij hem voorkwamen.

767
00:45:18,150 --> 00:45:23,070
Sommigen denken dat Theofilus misschien
een advocaat of ambtenaar was die door

768
00:45:23,070 --> 00:45:28,230
Nero was aangesteld om vóór het proces
de zaak van Paulus te onderzoeken.

769
00:45:28,230 --> 00:45:30,510
Wanneer het dan tot een proces kwam,

770
00:45:30,510 --> 00:45:34,710
zou Nero enige achtergrondinformatie
over die zaak hebben.

771
00:45:34,710 --> 00:45:39,150
Als Theofilus zo’n rol had, dan
heeft Lukas volgens sommigen het

772
00:45:39,150 --> 00:45:43,890
Evangelie van Lukas en Handelingen
geschreven om Paulus te rechtvaardigen:

773
00:45:43,890 --> 00:45:47,670
om te laten zien welk
Evangelie Paulus predikte,

774
00:45:47,670 --> 00:45:54,150
hoe onschadelijk het voor Nero was en hoe
onschuldig Paulus was aan enig vergrijp.

775
00:45:54,150 --> 00:45:57,570
Natuurlijk zou hij dan met het
verhaal van Jezus moeten beginnen.

776
00:45:57,570 --> 00:46:01,110
Het eerste deel van zijn werk
is dus het verhaal van Jezus,

777
00:46:01,110 --> 00:46:03,210
het Evangelie van Lukas.

778
00:46:03,210 --> 00:46:07,230
Het tweede deel zou in wezen
het verhaal van Paulus zijn.

779
00:46:07,230 --> 00:46:11,190
Maar met de eerste hoofdstukken van
Handelingen zou hij de afstand tussen

780
00:46:11,190 --> 00:46:13,770
Jezus en Paulus moeten overbruggen.

781
00:46:13,770 --> 00:46:16,230
Uiteindelijk gaat het over Paulus.

782
00:46:16,230 --> 00:46:20,310
Sommigen denken dus dat Lukas een
onderzoeksproject uitvoerde om

783
00:46:20,310 --> 00:46:23,610
Paulus te helpen bij zijn
aanstaande proces voor Nero.

784
00:46:23,610 --> 00:46:26,550
We kunnen onmogelijk weten of dit waar is.

785
00:46:26,550 --> 00:46:30,510
Het is mogelijk dat hij vond dat hij
moest vertellen hoe het christendom

786
00:46:30,510 --> 00:46:32,310
in Rome terechtkwam.

787
00:46:32,310 --> 00:46:35,010
Veel mensen denken dat
het boek Handelingen

788
00:46:35,010 --> 00:46:39,690
bedoeld was om te laten zien hoe het
Evangelie, dat in Jeruzalem begon,

789
00:46:39,690 --> 00:46:42,270
uiteindelijk in Rome terechtkwam.

790
00:46:42,270 --> 00:46:45,390
Als Handelingen vanuit die
bedoeling geschreven is,

791
00:46:45,390 --> 00:46:49,170
kan het zijn dat Lukas als
voorgeschiedenis daarvan geschreven werd

792
00:46:49,170 --> 00:46:52,710
om te laten zien waarom er
überhaupt een christendom was

793
00:46:52,710 --> 00:46:56,370
dat Jeruzalem kon verlaten
en naar Rome kon gaan.

794
00:46:56,370 --> 00:46:59,970
De precieze reden waarom Lukas
de moeite nam om te schrijven,

795
00:46:59,970 --> 00:47:02,070
is werkelijk onbekend.

796
00:47:02,070 --> 00:47:04,890
Misschien hield hij gewoon van schrijven.

797
00:47:04,890 --> 00:47:07,470
Sommige mensen schrijven voor hun plezier.

798
00:47:07,470 --> 00:47:12,030
Maar in die tijd was het schrijven
van boeken duur en tijdrovend,

799
00:47:12,030 --> 00:47:15,390
en historicus zijn vergde
heel veel onderzoek.

800
00:47:15,390 --> 00:47:19,710
Het zou natuurlijk heel ongebruikelijk
zijn als iemand zo veel werk deed

801
00:47:19,710 --> 00:47:24,750
terwijl dat niet nodig was of terwijl
hij daar geen dwingende reden voor had.

802
00:47:24,750 --> 00:47:29,070
We hebben enkele theorieën
besproken over wie Theofilus was.

803
00:47:29,070 --> 00:47:31,290
Was hij een rijke beschermheer?

804
00:47:31,290 --> 00:47:33,450
Was hij een Romeinse ambtenaar?

805
00:47:33,450 --> 00:47:37,230
Of staat zijn naam eenvoudigweg
voor iedere christen?

806
00:47:37,230 --> 00:47:42,510
De naam Theofilus betekent in
het Grieks ‘liefhebber van God’.

807
00:47:42,510 --> 00:47:46,770
Theos betekent God en
phileo betekent liefde.

808
00:47:46,770 --> 00:47:50,370
Theofilus betekent ‘liefhebber van God’.

809
00:47:50,370 --> 00:47:53,610
In theorie is iedere
christen een Theofilus,

810
00:47:53,610 --> 00:47:56,550
en iedere christen is
iemand die God liefheeft.

811
00:47:56,550 --> 00:48:00,090
Sommigen denken dat Lukas dit
eenvoudigweg gebruikte als

812
00:48:00,090 --> 00:48:04,650
bijnaam voor zijn doorsnee christelijke
lezer: ‘O liefhebber van God,

813
00:48:04,650 --> 00:48:06,690
ik schrijf je dit verhaal.’

814
00:48:06,690 --> 00:48:09,210
Hoe aantrekkelijk die
gedachte ook mag zijn,

815
00:48:09,210 --> 00:48:12,330
er zijn een paar goede
redenen om haar af te wijzen.

816
00:48:12,330 --> 00:48:16,050
Eén daarvan is dat Theofilus in
de literatuur van die tijd een

817
00:48:16,050 --> 00:48:18,450
veelvoorkomende eigennaam was.

818
00:48:18,450 --> 00:48:23,730
Van veel mensen met de naam Theofilus
is bekend dat zij in die tijd leefden.

819
00:48:23,730 --> 00:48:26,970
Daarom zou het een onwaarschijnlijke
literaire keuze zijn

820
00:48:26,970 --> 00:48:31,410
om een heel gewone eigennaam als
algemene aanduiding voor alle

821
00:48:31,410 --> 00:48:32,910
christenen te gebruiken.

822
00:48:32,910 --> 00:48:34,470
Daar komt nog bij dat hij hem

823
00:48:34,470 --> 00:48:37,470
heeft het ook mij
goedgedacht, na alles van

824
00:48:37,470 --> 00:48:39,930
voren af aan nauwkeurig
onderzocht te hebben,

825
00:48:39,930 --> 00:48:43,890
het geordend voor u te
beschrijven, hooggeachte Theofilus,

826
00:48:43,890 --> 00:48:47,310
opdat u de zekerheid kent van de
dingen waarin u onderwezen bent.

827
00:48:47,310 --> 00:48:51,870
noemt. ‘Hooggeachte’ was een
aanspreekvorm die gebruikt werd

828
00:48:51,870 --> 00:48:54,750
wanneer men met een
belangrijk persoon sprak.

829
00:48:54,750 --> 00:49:00,030
Claudius Lysias, die Paulus arresteerde,
schreef bijvoorbeeld een brief aan Felix,

830
00:49:00,030 --> 00:49:02,430
de Romeinse stadhouder, en noemde hem

831
00:49:02,430 --> 00:49:07,830
Claudius Lysias aan de zeer
machtige stadhouder Felix: Gegroet!

832
00:49:07,830 --> 00:49:11,790
‘Hooggeachte’ zou zoiets
zijn als ‘edelachtbare’,

833
00:49:11,790 --> 00:49:15,210
of ‘majesteit’ als je
met een koning sprak.

834
00:49:15,210 --> 00:49:18,750
Er zijn bepaalde manieren waarop
je ambtsdragers aanspreekt,

835
00:49:18,750 --> 00:49:22,890
en ‘hooggeachte die-en-die’
is een van die titels.

836
00:49:22,890 --> 00:49:25,590
Daarom lijkt het er niet
op dat hij Theofilus

837
00:49:25,590 --> 00:49:28,410
in algemene zin aanduidt
als iedere christen.

838
00:49:28,410 --> 00:49:32,490
Het lijkt er eerder op dat hij naar een
werkelijk bestaande persoon verwijst,

839
00:49:32,490 --> 00:49:35,130
waarschijnlijk iemand met
een vooraanstaande positie in

840
00:49:35,130 --> 00:49:36,870
de Romeinse overheid.

841
00:49:36,870 --> 00:49:38,910
Dat is eigenlijk alles wat we weten.

842
00:49:38,910 --> 00:49:43,590
Maar de theorie dat de naam eenvoudigweg
iedere liefhebber van God betekent,

843
00:49:43,590 --> 00:49:45,990
lijkt waarschijnlijk niet juist te zijn.

844
00:49:45,990 --> 00:49:48,690
Hij spreekt werkelijk
tot één bepaalde persoon.

845
00:49:48,690 --> 00:49:53,370
Het is echter interessant dat Lukas
hem in zijn Evangelie aanspreekt als

846
00:49:53,370 --> 00:49:56,430
‘hooggeachte’. Dat is heel formeel.

847
00:49:56,430 --> 00:50:01,830
Maar in Handelingen, hoofdstuk 1,
vers 1, noemt hij hem eenvoudigweg:

848
00:50:01,830 --> 00:50:05,250
Het eerste boek heb ik
gemaakt, o Theofilus,

849
00:50:05,250 --> 00:50:09,570
over alles wat Jezus begonnen
is te doen én te onderwijzen,

850
00:50:09,570 --> 00:50:12,690
alsof hij aan een vriend
schrijft of zoiets.

851
00:50:12,690 --> 00:50:15,870
Velen denken dat Theofilus
misschien iemand was

852
00:50:15,870 --> 00:50:18,270
die belangstelling had
voor het christendom

853
00:50:18,270 --> 00:50:21,150
toen het Evangelie van
Lukas geschreven werd.

854
00:50:21,150 --> 00:50:24,870
Door het Evangelie van Lukas
te lezen werd hij christen.

855
00:50:24,870 --> 00:50:28,050
Toen Lukas vervolgens het
tweede boek aan hem schreef,

856
00:50:28,050 --> 00:50:31,110
schreef hij dus op een informelere manier:

857
00:50:31,110 --> 00:50:36,510
Beste Theofilus, in plaats
van ‘hooggeachte Theofilus’.

858
00:50:36,510 --> 00:50:38,070
We weten niet veel.

859
00:50:38,070 --> 00:50:39,930
Dit zijn speculaties.

860
00:50:39,930 --> 00:50:42,450
Maar wanneer werd Lukas geschreven?

861
00:50:42,450 --> 00:50:47,970
Dit is het overwegen waard, omdat veel
mensen beweren dat de Evangeliën veel,

862
00:50:47,970 --> 00:50:52,830
veel, veel later geschreven
werden dan de tijd van Christus.

863
00:50:52,830 --> 00:50:56,910
Daaruit wordt dan afgeleid dat we
eigenlijk niet helemaal zeker kunnen weten

864
00:50:56,910 --> 00:50:58,890
hoe nauwkeurig ze zijn.

865
00:50:58,890 --> 00:51:03,390
Ik luisterde naar een
vraag-en-antwoordsessie met N. T. Wright,

866
00:51:03,390 --> 00:51:07,710
en iemand vroeg hem wanneer een
bepaald Evangelie geschreven was.

867
00:51:07,710 --> 00:51:10,950
Ik ben vergeten naar welk
Evangelie ze vroegen.

868
00:51:10,950 --> 00:51:13,590
Hij zei iets wat zonder meer waar is:

869
00:51:13,590 --> 00:51:18,450
niemand weet werkelijk wanneer ook maar
één van de Evangeliën geschreven werd.

870
00:51:18,450 --> 00:51:21,690
Er zijn mensen die het Evangelie
van Markus al rond het jaar

871
00:51:21,690 --> 00:51:26,490
50 na Christus dateren, al is dat
niet de algemeen aanvaarde opvatting

872
00:51:26,490 --> 00:51:28,710
en ook niet de meerderheidsopvatting.

873
00:51:28,710 --> 00:51:33,090
Maar sommigen beschouwen het
Evangelie van Markus als het eerste

874
00:51:33,090 --> 00:51:37,710
Evangelie dat geschreven werd,
rond het jaar 50 na Christus,

875
00:51:37,710 --> 00:51:43,530
en plaatsen Mattheüs en Lukas
vóór het jaar 70 na Christus.

876
00:51:43,530 --> 00:51:48,810
Anderen dateren alle Evangeliën bijna
in de tweede eeuw en zeggen dat ze niet

877
00:51:48,810 --> 00:51:51,570
geschreven zijn door de
mannen van wie de namen

878
00:51:51,570 --> 00:51:54,510
er volgens de overlevering
aan verbonden zijn.

879
00:51:54,510 --> 00:51:59,190
Zulke theorieën weerspiegelen vaak de
vooroordelen van degene die de theorie

880
00:51:59,190 --> 00:52:03,150
opstelt, omdat er geen datums
in de Evangeliën staan.

881
00:52:03,150 --> 00:52:07,350
Ze zouden denkbaar op vrijwel elk moment
in de tweede helft van de eerste eeuw,

882
00:52:07,350 --> 00:52:10,110
of daarna, geschreven kunnen zijn.

883
00:52:10,110 --> 00:52:15,270
Lukas geeft ons echter enkele aanwijzingen
die logische grenzen lijken te stellen

884
00:52:15,270 --> 00:52:17,910
aan hoe laat hij het
geschreven kan hebben.

885
00:52:17,910 --> 00:52:21,930
Allereerst vertelt Lukas
ons in hoofdstuk 1, vers 1,

886
00:52:21,930 --> 00:52:27,090
dat velen vóór hem verslagen hebben
geschreven over het leven van Jezus.

887
00:52:27,090 --> 00:52:31,290
Aangezien velen ter hand genomen hebben
een verslag op te stellen van de dingen

888
00:52:31,290 --> 00:52:33,930
die onder ons volkomen zekerheid hebben,

889
00:52:33,930 --> 00:52:37,890
Hij is beslist niet de eerste
en hij kent eerdere pogingen.

890
00:52:37,890 --> 00:52:43,350
Het is mogelijk dat Mattheüs en Markus
tot die eerdere pogingen behoorden.

891
00:52:43,350 --> 00:52:45,930
Veel geleerden geloven dat zelfs.

892
00:52:45,930 --> 00:52:49,710
Daarom kunnen Mattheüs en Markus
gemakkelijk geschreven zijn

893
00:52:49,710 --> 00:52:51,810
voordat Lukas werd geschreven.

894
00:52:51,810 --> 00:52:54,390
Maar wanneer werd Lukas geschreven?

895
00:52:54,390 --> 00:52:59,370
Dit weten we: het boek Handelingen,
het tweede werk van Lukas,

896
00:52:59,370 --> 00:53:01,530
werd na Lukas geschreven.

897
00:53:01,530 --> 00:53:05,610
Dat weten we omdat hij het boek
Handelingen begint met de woorden:

898
00:53:05,610 --> 00:53:09,510
In mijn vorige verslag heb ik je
het verhaal van Jezus verteld.

899
00:53:09,510 --> 00:53:11,850
Hij heeft het over het boek Lukas.

900
00:53:11,850 --> 00:53:15,930
Het boek Handelingen werd dus
na het boek Lukas geschreven.

901
00:53:15,930 --> 00:53:21,630
Maar het verhaal van het boek Handelingen
eindigt rond het jaar 62 na Christus.

902
00:53:21,630 --> 00:53:25,650
Paulus kwam in het jaar 60 na
Christus naar Rome om zijn rechtszaak

903
00:53:25,650 --> 00:53:26,790
af te wachten.

904
00:53:26,790 --> 00:53:30,090
Aan het einde van het boek
Handelingen wordt ons verteld dat hij

905
00:53:30,090 --> 00:53:34,590
twee jaar lang op zijn rechtszaak
wachtte, en dan houdt het gewoon op.

906
00:53:34,590 --> 00:53:37,650
Er wordt ons niet verteld wanneer
die rechtszaak plaatsvond,

907
00:53:37,650 --> 00:53:42,810
of dat onmiddellijk na die twee jaar
gebeurde, of pas twee of vier jaar later.

908
00:53:42,810 --> 00:53:44,370
Er wordt ons niet verteld of

909
00:53:44,370 --> 00:53:48,030
Paulus tijdens de rechtszaak werd
vrijgesproken of veroordeeld.

910
00:53:48,030 --> 00:53:50,550
Het is alsof we in
spanning blijven zitten.

911
00:53:50,550 --> 00:53:53,670
Lukas besteedt veertien
hoofdstukken, of zoiets,

912
00:53:53,670 --> 00:53:57,090
aan Paulus en voert de
spanning steeds verder op.

913
00:53:57,090 --> 00:54:00,090
De laatste paar hoofdstukken,
misschien wel de laatste

914
00:54:00,090 --> 00:54:04,230
negen hoofdstukken van Handelingen,
gaan allemaal over de reis van Paulus,

915
00:54:04,230 --> 00:54:08,490
zijn arrestatie, zijn reis naar
Rome en het feit dat hem mogelijk

916
00:54:08,490 --> 00:54:09,990
de doodstraf wacht.

917
00:54:09,990 --> 00:54:14,370
De lezer wil natuurlijk heel graag
weten: „Hoe loopt dit voor Paulus af?”

918
00:54:14,370 --> 00:54:18,930
We volgen hem tot in Rome, en het boek
sluit af met de mededeling dat hij

919
00:54:18,930 --> 00:54:22,050
twee jaar in zijn eigen
gehuurde huis verbleef,

920
00:54:22,050 --> 00:54:24,630
kennelijk in afwachting
van zijn rechtszaak.

921
00:54:24,630 --> 00:54:28,950
En Paulus bleef twee volle jaren
in zijn eigen gehuurde woning,

922
00:54:28,950 --> 00:54:31,770
en ontving allen die naar hem toe kwamen.

923
00:54:31,770 --> 00:54:34,950
Als het geschreven was nadat
Paulus terecht had gestaan,

924
00:54:34,950 --> 00:54:38,550
zou Lukas beslist hebben
verteld hoe het was afgelopen.

925
00:54:38,550 --> 00:54:41,310
De lezer brandt van
verlangen om het te weten.

926
00:54:41,310 --> 00:54:44,910
Hij werkt toe naar deze rechtszaak,
en vervolgens wordt die rechtszaak

927
00:54:44,910 --> 00:54:46,590
niet eens beschreven.

928
00:54:46,590 --> 00:54:49,290
Het lijkt duidelijk dat
het boek werd geschreven

929
00:54:49,290 --> 00:54:51,750
voordat de rechtszaak plaatsvond.

930
00:54:51,750 --> 00:54:55,470
Lukas zou ook geen reden hebben
gehad om die weg te laten.

931
00:54:55,470 --> 00:54:58,590
Bovendien lijkt het duidelijk
dat het bijna precies

932
00:54:58,590 --> 00:55:02,550
twee jaar nadat Paulus in
Rome aankwam werd geschreven.

933
00:55:02,550 --> 00:55:04,710
Als het minder dan twee jaar was geweest,

934
00:55:04,710 --> 00:55:08,430
had Lukas niet kunnen zeggen dat
hij daar twee jaar in zijn eigen

935
00:55:08,430 --> 00:55:10,290
gehuurde huis verbleef.

936
00:55:10,290 --> 00:55:14,730
Dan was het nog niet zo lang geweest en
zou hij dat getal niet hebben genoemd.

937
00:55:14,730 --> 00:55:18,690
Als het langer was geweest, zou
hij niet twee jaar hebben gezegd.

938
00:55:18,690 --> 00:55:22,530
Hij zou drie jaar hebben gezegd,
of welk aantal het ook was.

939
00:55:22,530 --> 00:55:25,230
Doordat hij zegt dat
Paulus twee jaar wachtte,

940
00:55:25,230 --> 00:55:27,510
weten we niet of hij
langer wachtte of niet,

941
00:55:27,510 --> 00:55:30,150
want Lukas schreef het op dat moment.

942
00:55:30,150 --> 00:55:34,350
Als hij langer had gewacht, zou
Lukas tweeënhalf jaar hebben gezegd,

943
00:55:34,350 --> 00:55:38,130
of drie jaar, of vier jaar,
hoeveel het er ook waren.

944
00:55:38,130 --> 00:55:42,210
Het is duidelijk dat de vermelding van
twee jaar aan het einde van Handelingen

945
00:55:42,210 --> 00:55:47,910
ons vertelt wanneer het boek werd
geschreven: rond het jaar 62 na Christus.

946
00:55:47,910 --> 00:55:53,970
Nu is het jaar 62 na Christus slechts
ongeveer dertig jaar na de dood van Jezus.

947
00:55:53,970 --> 00:55:57,390
Er waren vóór Lukas al
andere geschreven verslagen,

948
00:55:57,390 --> 00:56:00,330
en Lukas werd vóór Handelingen geschreven.

949
00:56:00,330 --> 00:56:04,710
Dus als Handelingen niet later
dan het jaar 62 werd geschreven,

950
00:56:04,710 --> 00:56:08,370
is het boek Lukas waarschijnlijk
niet later dan, laten we zeggen,

951
00:56:08,370 --> 00:56:14,070
het jaar 60 geschreven, terwijl andere
evangeliën nog eerder zijn geschreven.

952
00:56:14,070 --> 00:56:16,470
We hebben waarschijnlijk
in ieder geval Lukas,

953
00:56:16,470 --> 00:56:19,170
en misschien enkele van
de andere evangeliën,

954
00:56:19,170 --> 00:56:23,070
die binnen dertig jaar na de
dood van Jezus geschreven zijn.

955
00:56:23,070 --> 00:56:25,710
Dat stelt zo goed als niets voor.

956
00:56:25,710 --> 00:56:29,550
Mensen die jonger zijn dan dertig
denken misschien: „Dertig jaar,

957
00:56:29,550 --> 00:56:31,110
dat is een heel leven.

958
00:56:31,110 --> 00:56:35,490
Hoe zou iemand zich iets kunnen herinneren
wat dertig jaar eerder is gebeurd?”

959
00:56:35,490 --> 00:56:39,630
Als je mijn leeftijd hebt, denk je: „Ik
kan me niet herinneren wat er gisteren is

960
00:56:39,630 --> 00:56:43,770
gebeurd, maar ik herinner me heel
veel van wat dertig jaar geleden

961
00:56:43,770 --> 00:56:46,050
en nog langer geleden is gebeurd.”

962
00:56:46,050 --> 00:56:50,670
Je kortetermijngeheugen gaat achteruit,
maar je vergeet je jeugd nooit,

963
00:56:50,670 --> 00:56:52,650
zelfs niet als je zestig bent.

964
00:56:52,650 --> 00:56:55,530
Je vergeet nooit hoe je
je vrouw hebt ontmoet,

965
00:56:55,530 --> 00:56:58,170
hoeveel decennia er ook voorbijgaan.

966
00:56:58,170 --> 00:57:00,690
Je vergeet de geboorte
van je kinderen niet,

967
00:57:00,690 --> 00:57:04,110
zelfs niet wanneer zij veertig
of vijftig jaar oud zijn.

968
00:57:04,110 --> 00:57:06,630
Zulke belangrijke dingen vergeet je niet.

969
00:57:06,630 --> 00:57:10,290
Tientallen en tientallen jaren
wissen herinneringen niet uit,

970
00:57:10,290 --> 00:57:14,670
vooral niet als je het verhaal gedurende
die hele periode geregeld opnieuw vertelt.

971
00:57:14,670 --> 00:57:18,750
De apostelen vertelden iedere dag
van hun leven het verhaal van Jezus,

972
00:57:18,750 --> 00:57:21,750
vanaf de dag van Pinksteren
tot aan hun dood.

973
00:57:21,750 --> 00:57:25,410
Daarom zouden ze niets van dit
materiaal hebben kunnen vergeten.

974
00:57:25,410 --> 00:57:30,930
Als deze evangeliën binnen dertig jaar
na de dood van Jezus werden geschreven,

975
00:57:30,930 --> 00:57:35,970
is er absoluut geen reden om te geloven
dat ook maar iets van het materiaal

976
00:57:35,970 --> 00:57:39,690
te lijden heeft gehad onder
hiaten in het geheugen.

977
00:57:39,690 --> 00:57:43,350
De dingen die Jezus deed,
zijn veel gedenkwaardiger

978
00:57:43,350 --> 00:57:46,890
dan de dingen die ik me herinner
van vijftig jaar geleden.

979
00:57:46,890 --> 00:57:51,690
Ik herinner me dingen van vijftig jaar
geleden die niet eens zo belangrijk zijn,

980
00:57:51,690 --> 00:57:54,510
en ik kan ze nog steeds
levendig voor me zien.

981
00:57:54,510 --> 00:57:59,370
Als ik Jezus over het water had zien
lopen of een dode had zien opwekken,

982
00:57:59,370 --> 00:58:03,210
denk ik dat dit nog levendiger
in mijn geheugen zou staan.

983
00:58:03,210 --> 00:58:05,670
Hoe zou je zulke dingen kunnen vergeten?

984
00:58:05,670 --> 00:58:09,510
Hoe zou je de woorden kunnen
vergeten van Iemand over Wie zelfs

985
00:58:09,510 --> 00:58:11,430
Zijn vijanden zeiden:

986
00:58:11,430 --> 00:58:16,830
De dienaars antwoordden: Nooit heeft
een mens zo gesproken als deze Mens.

987
00:58:16,830 --> 00:58:21,330
Er is beslist geen reden om te twijfelen
aan de nauwkeurigheid van de herinneringen

988
00:58:21,330 --> 00:58:25,710
van degenen die deze boeken, de
evangeliën, hebben geschreven.

989
00:58:25,710 --> 00:58:30,090
Lukas kan redelijkerwijs beslist
niet veel later dan het jaar 60 na

990
00:58:30,090 --> 00:58:32,190
Christus geschreven zijn.

991
00:58:32,190 --> 00:58:36,150
Lukas verschilt in sommige
opzichten van de andere evangeliën.

992
00:58:36,150 --> 00:58:40,650
Daarom wil ik iets zeggen over de
bijzondere inhoud die wel in Lukas staat

993
00:58:40,650 --> 00:58:43,050
en niet in de andere evangeliën.

994
00:58:43,050 --> 00:58:46,410
Om te beginnen staan de eerste
twee hoofdstukken van Lukas niet in

995
00:58:46,410 --> 00:58:47,850
de andere evangeliën.

996
00:58:47,850 --> 00:58:51,630
Het zijn de geboorteverhalen
van Johannes de Doper en Jezus.

997
00:58:51,630 --> 00:58:56,250
De andere evangeliën vermelden niets
over de geboorte van Johannes de Doper.

998
00:58:56,250 --> 00:58:59,370
Maar Lukas vertelt ons niet
alleen over zijn geboorte,

999
00:58:59,370 --> 00:59:04,950
maar ook over gebeurtenissen vóór zijn
geboorte: hoe zijn vader, een priester,

1000
00:59:04,950 --> 00:59:09,750
in de tempel een engel ontmoette, en hoe
aan de vader werd aangekondigd dat hij een

1001
00:59:09,750 --> 00:59:13,470
zoon zou krijgen en dat die
Johannes de Doper zou zijn.

1002
00:59:13,470 --> 00:59:17,250
Dan hebben we het verslag waarin
dezelfde engel naar Maria komt

1003
00:59:17,250 --> 00:59:20,610
en haar aankondigt dat ook
zij een Zoon zal krijgen

1004
00:59:20,610 --> 00:59:22,890
en dat Hij de Messias zal zijn.

1005
00:59:22,890 --> 00:59:27,690
Daarna lezen we over de geboorte van
Johannes en de geboorte van Jezus.

1006
00:59:27,690 --> 00:59:30,750
Vervolgens lezen we over
de komst van de herders.

1007
00:59:30,750 --> 00:59:33,930
Geen van die verhalen staat
in de andere evangeliën.

1008
00:59:33,930 --> 00:59:38,730
De geboorte van Jezus staat in Mattheüs,
maar niet het verhaal van de herders,

1009
00:59:38,730 --> 00:59:43,230
de besnijdenis van Jezus, de
voorstelling van Jezus in de tempel,

1010
00:59:43,230 --> 00:59:46,350
of de komst van de oude Simeon en Anna.

1011
00:59:46,350 --> 00:59:49,230
Dat is allemaal de
unieke bijdrage van Lukas

1012
00:59:49,230 --> 00:59:52,110
aan onze kennis van het
vroege leven van Jezus,

1013
00:59:52,110 --> 00:59:55,410
oftewel de geboorteverhalen van Jezus.

1014
00:59:55,410 --> 00:59:59,250
De geboorteverhalen van Jezus
in het evangelie van Lukas

1015
00:59:59,250 --> 01:00:02,730
worden allemaal vanuit het
perspectief van Maria verteld.

1016
01:00:02,730 --> 01:00:07,170
De bezoeken van de engel aan Maria
en haar familie worden beschreven.

1017
01:00:07,170 --> 01:00:09,030
Mattheüs is anders.

1018
01:00:09,030 --> 01:00:12,810
Mattheüs vertelt de geboorteverhalen
vanuit de kant van Jozef.

1019
01:00:12,810 --> 01:00:16,290
Het gaat daar om de verschillende
bezoeken van de engel aan Jozef,

1020
01:00:16,290 --> 01:00:18,930
de beslissingen van Jozef, enzovoort.

1021
01:00:18,930 --> 01:00:22,470
Mattheüs had blijkbaar toegang tot
de kant van Jozef in het verhaal,

1022
01:00:22,470 --> 01:00:26,070
en Lukas had toegang tot de
kant van Maria in het verhaal.

1023
01:00:26,070 --> 01:00:28,890
De geslachtsregisters
verschillen van elkaar.

1024
01:00:28,890 --> 01:00:32,130
Mattheüs geeft het
geslachtsregister van Jozef.

1025
01:00:32,130 --> 01:00:35,130
Ik geloof dat Lukas dat van Maria geeft.

1026
01:00:35,130 --> 01:00:38,490
In hoofdstuk 3 hebben we een
geslachtsregister van Jezus

1027
01:00:38,490 --> 01:00:41,730
dat in geen van de andere
evangeliën voorkomt.

1028
01:00:41,730 --> 01:00:46,410
Op het eerste gezicht lijkt het erop dat
dit het geslachtsregister van Jozef is.

1029
01:00:46,410 --> 01:00:49,410
Maar wanneer we er in
hoofdstuk 3 aan toekomen,

1030
01:00:49,410 --> 01:00:52,950
zal ik uitleggen waarom ik
niet denk dat dit het geval is.

1031
01:00:52,950 --> 01:00:56,610
Ik geloof dat het het
geslachtsregister van Maria is.

1032
01:00:56,610 --> 01:00:59,190
Net als in de andere
synoptische evangeliën

1033
01:00:59,190 --> 01:01:02,490
begint de bediening van
Jezus als volwassene in Lukas

1034
01:01:02,490 --> 01:01:06,150
met Zijn doop door Johannes,
waarna over Zijn verzoeking in de

1035
01:01:06,150 --> 01:01:07,770
woestijn wordt verteld.

1036
01:01:07,770 --> 01:01:10,470
Dat geldt ook voor Mattheüs en Markus.

1037
01:01:10,470 --> 01:01:13,110
Ze vertellen dat Hij door
Johannes wordt gedoopt,

1038
01:01:13,110 --> 01:01:16,170
dat de Heilige Geest als
een duif op Hem neerdaalt

1039
01:01:16,170 --> 01:01:20,190
en dat Hij de woestijn in gaat om
door de duivel verzocht te worden.

1040
01:01:20,190 --> 01:01:26,190
Vervolgens slaan alle drie die
evangeliën — Mattheüs, Markus en Lukas —

1041
01:01:26,190 --> 01:01:30,750
verscheidene maanden van de bediening
van Jezus over en vertellen ze ons over

1042
01:01:30,750 --> 01:01:32,850
Zijn bediening in Galilea.

1043
01:01:32,850 --> 01:01:36,390
Het evangelie van Johannes
vult in de hoofdstukken 2,

1044
01:01:36,390 --> 01:01:40,890
3 en 4 een deel van dat
ontbrekende materiaal aan.

1045
01:01:40,890 --> 01:01:44,790
Daar staat enig materiaal over
de vroege bediening van Jezus,

1046
01:01:44,790 --> 01:01:46,590
voordat Hij naar Galilea ging.

1047
01:01:46,590 --> 01:01:51,190
Maar de synoptische evangeliën,
zoals ze worden genoemd — Mattheüs,

1048
01:01:51,190 --> 01:01:56,490
Markus en Lukas — slaan veel over en
richten zich meteen op de bediening van

1049
01:01:56,490 --> 01:01:57,990
Jezus in Galilea.

1050
01:01:57,990 --> 01:02:03,150
Lukas vertelt ons, in tegenstelling
tot de andere evangeliën, dat Jezus,

1051
01:02:03,150 --> 01:02:06,510
toen Hij in Galilea kwam,
als een van de eerste dingen

1052
01:02:06,510 --> 01:02:09,090
naar Zijn geboorteplaats Nazareth ging.

1053
01:02:09,090 --> 01:02:12,630
Hij raakte in moeilijkheden
en werd bijna gedood.

1054
01:02:12,630 --> 01:02:15,930
Hij predikte in de synagoge
van Zijn geboorteplaats

1055
01:02:15,930 --> 01:02:18,270
en ze wilden Hem van een rots werpen.

1056
01:02:18,270 --> 01:02:20,610
Maar Hij wist aan hen te ontkomen.

1057
01:02:20,610 --> 01:02:23,190
Dat verhaal staat alleen in Lukas.

1058
01:02:23,190 --> 01:02:25,290
Er staan in het eerste deel van Lukas

1059
01:02:25,290 --> 01:02:29,550
nog enkele andere verhalen die
alleen in Lukas voorkomen en niet in

1060
01:02:29,550 --> 01:02:31,410
de andere evangeliën.

1061
01:02:31,410 --> 01:02:34,890
Het vertelt hoe Jezus in
een stad die Naïn heette

1062
01:02:34,890 --> 01:02:37,890
de overleden zoon van een weduwe opwekte.

1063
01:02:37,890 --> 01:02:42,450
Het vertelt ook over een buitengewoon
zondige vrouw, die in de stad berucht was,

1064
01:02:42,450 --> 01:02:47,130
aan wie Jezus vergeving schenkt en met
wie Hij Zich niet schaamt om te gaan.

1065
01:02:47,130 --> 01:02:50,610
Alleen Lukas geeft ons
die specifieke verhalen.

1066
01:02:50,610 --> 01:02:54,690
Dan staat er in Lukas een lang gedeelte
van bijna negen hoofdstukken dat

1067
01:02:54,690 --> 01:02:56,790
volkomen uniek is voor Lukas.

1068
01:02:56,790 --> 01:03:03,330
Het loopt van hoofdstuk 9, vers 51,
tot en met hoofdstuk 18, vers 14.

1069
01:03:03,330 --> 01:03:08,250
Dat hele gedeelte van negen hoofdstukken
ontbreekt in de andere evangeliën.

1070
01:03:08,250 --> 01:03:11,130
Dit wordt soms het
reisverhaal van Lukas genoemd,

1071
01:03:11,130 --> 01:03:14,010
omdat Jezus in dit specifieke gedeelte

1072
01:03:14,010 --> 01:03:17,550
daadwerkelijk een deel van Zijn
bediening verricht in Perea,

1073
01:03:17,550 --> 01:03:19,830
buiten Israël, enzovoort.

1074
01:03:19,830 --> 01:03:24,510
Er is nog een korte passage die alleen
in Lukas voorkomt, in hoofdstuk 19,

1075
01:03:24,510 --> 01:03:27,210
de verzen 1 tot en met 28.

1076
01:03:27,210 --> 01:03:30,750
Deze unieke gedeelten van
Lukas bevatten zestien van de

1077
01:03:30,750 --> 01:03:33,750
drieëntwintig gelijkenissen
die Lukas vermeldt.

1078
01:03:33,750 --> 01:03:37,890
Meer dan de helft van de gelijkenissen
in Lukas staat in dit gedeelte,

1079
01:03:37,890 --> 01:03:41,550
dat door geen van de andere
evangeliën wordt weergegeven.

1080
01:03:41,550 --> 01:03:45,150
Veel gelijkenissen van
Jezus staan alleen in Lukas.

1081
01:03:45,150 --> 01:03:48,630
Veel van de geliefde
gelijkenissen — de verloren zoon,

1082
01:03:48,630 --> 01:03:53,490
de barmhartige Samaritaan en veel andere
geliefde gelijkenissen van Jezus —

1083
01:03:53,490 --> 01:03:57,030
staan alleen in Lukas, in deze gedeelten.

1084
01:03:57,030 --> 01:04:00,990
In het verslag van het proces,
nadat Jezus is gearresteerd,

1085
01:04:00,990 --> 01:04:05,430
vertelt alleen Lukas ons dat
Pilatus Jezus naar Herodes stuurde.

1086
01:04:05,430 --> 01:04:08,190
Jezus stond een tijdlang
terecht voor Herodes,

1087
01:04:08,190 --> 01:04:12,330
maar stelde hem teleur omdat Hij
geen wonderen voor hem wilde doen.

1088
01:04:12,330 --> 01:04:15,750
Daarna stuurde Herodes
Hem terug naar Pilatus.

1089
01:04:15,750 --> 01:04:20,190
Wanneer je de andere evangeliën leest,
zou je de indruk kunnen krijgen dat Jezus

1090
01:04:20,190 --> 01:04:22,470
alleen voor Pilatus heeft gestaan.

1091
01:04:22,470 --> 01:04:25,110
Maar Lukas geeft ons ook de informatie dat

1092
01:04:25,110 --> 01:04:28,590
Herodes de gelegenheid
kreeg om Jezus te zien.

1093
01:04:28,590 --> 01:04:33,390
Na de opstanding staat er in Lukas
24 een lang verhaal over Jezus

1094
01:04:33,390 --> 01:04:36,750
Die verschijnt aan twee
mannen op de weg naar Emmaüs.

1095
01:04:36,750 --> 01:04:41,250
Aanvankelijk herkennen zij Hem niet,
maar uiteindelijk herkennen ze Hem wel.

1096
01:04:41,250 --> 01:04:43,950
Wanneer dat gebeurt, verdwijnt Hij.

1097
01:04:43,950 --> 01:04:47,910
Zij behoren tot de eersten die
tegenover de apostelen getuigen

1098
01:04:47,910 --> 01:04:52,830
dat Jezus uit de dood is opgestaan,
hoewel de apostelen het al wisten.

1099
01:04:52,830 --> 01:04:56,250
Dat verhaal staat in geen
van de andere evangeliën,

1100
01:04:56,250 --> 01:04:59,910
afgezien van een korte
verwijzing of toespeling erop in

1101
01:04:59,910 --> 01:05:02,610
wat wij het lange slot van Markus noemen.

1102
01:05:02,610 --> 01:05:07,050
Toen we Markus bestudeerden, wees
ik erop dat het evangelie van Markus

1103
01:05:07,050 --> 01:05:10,410
in verschillende handschriften
verschillende slotgedeelten heeft.

1104
01:05:10,410 --> 01:05:13,530
De meeste geleerden geven de
voorkeur aan het korte slot,

1105
01:05:13,530 --> 01:05:16,170
maar in sommige handschriften
staat een middellang slot

1106
01:05:16,170 --> 01:05:18,330
en in andere een lang slot.

1107
01:05:18,330 --> 01:05:22,410
Het lange slot van Markus bevat een
toespeling op Jezus Die aan deze

1108
01:05:22,410 --> 01:05:25,110
twee mannen op de weg
naar Emmaüs verschijnt.

1109
01:05:25,110 --> 01:05:28,950
Maar afgezien van dat lange slot,
dat veel geleerden niet eens als

1110
01:05:28,950 --> 01:05:32,250
authentiek aanvaarden, al ben
ik geneigd dat wel te doen,

1111
01:05:32,250 --> 01:05:34,950
staat dat verhaal alleen in Lukas.

1112
01:05:34,950 --> 01:05:39,150
De grote opdracht in Lukas verschilt
van de grote opdracht in Mattheüs en

1113
01:05:39,150 --> 01:05:40,590
die in Markus.

1114
01:05:40,590 --> 01:05:44,550
En interessant genoeg verschilt die
zelfs van de opdracht in Handelingen,

1115
01:05:44,550 --> 01:05:47,310
dat eveneens door Lukas geschreven is.

1116
01:05:47,310 --> 01:05:50,010
Dit doet vermoeden dat
Jezus er bij verschillende

1117
01:05:50,010 --> 01:05:54,510
gelegenheden en op verschillende
plaatsen verschillende versies van gaf.

1118
01:05:54,510 --> 01:05:57,810
De grote opdracht in Mattheüs
vond bijvoorbeeld plaats op een

1119
01:05:57,810 --> 01:05:59,370
berg in Galilea.

1120
01:05:59,370 --> 01:06:03,570
Die verschilt inhoudelijk van de grote
opdracht die Hij gaf in Jeruzalem,

1121
01:06:03,570 --> 01:06:09,090
op de Olijfberg of net buiten Jeruzalem,
en die in Handelingen wordt opgetekend.

1122
01:06:09,090 --> 01:06:13,230
Lukas vertelt ons dat de grote
opdracht ook in Jeruzalem plaatsvond.

1123
01:06:13,230 --> 01:06:17,970
Maar de versie van Lukas kan op de avond
van de opstanding hebben plaatsgevonden,

1124
01:06:17,970 --> 01:06:21,150
terwijl hij in Handelingen een
opdracht noemt die op de dag van de

1125
01:06:21,150 --> 01:06:23,070
hemelvaart werd gegeven.

1126
01:06:23,070 --> 01:06:27,210
Blijkbaar gaf Jezus dus bij
verschillende gelegenheden verschillende

1127
01:06:27,210 --> 01:06:30,090
versies van deze opdracht
om eropuit te gaan,

1128
01:06:30,090 --> 01:06:33,750
de wereld te evangeliseren
en discipelen te maken.

1129
01:06:33,750 --> 01:06:37,710
Interessant genoeg is Lukas de enige
schrijver van de verhalende boeken in het

1130
01:06:37,710 --> 01:06:42,390
Nieuwe Testament die optekent
dat Jezus naar de hemel opsteeg.

1131
01:06:42,390 --> 01:06:45,450
Mattheüs tekent de
hemelvaart van Jezus niet op.

1132
01:06:45,450 --> 01:06:48,570
Het eindigt ermee dat Hij
de grote opdracht geeft

1133
01:06:48,570 --> 01:06:50,970
en tekent Zijn hemelvaart niet op.

1134
01:06:50,970 --> 01:06:54,330
Johannes tekent de
hemelvaart van Jezus niet op.

1135
01:06:54,330 --> 01:06:57,090
Het beschrijft enkele
verschijningen na de opstanding,

1136
01:06:57,090 --> 01:07:00,750
maar gaat niet zo ver dat het
naar Zijn hemelvaart verwijst.

1137
01:07:00,750 --> 01:07:05,610
Het lange slot van Markus noemt Zijn
hemelvaart helemaal aan het einde wel.

1138
01:07:05,610 --> 01:07:09,570
Maar opnieuw, veel geleerden
twijfelen aan de authenticiteit

1139
01:07:09,570 --> 01:07:11,970
van het lange slot van Markus.

1140
01:07:11,970 --> 01:07:15,450
Persoonlijk denk ik dat het
waarschijnlijk authentiek is.

1141
01:07:15,450 --> 01:07:19,710
Maar afgezien van het lange slot van
Markus, waar het kort wordt genoemd,

1142
01:07:19,710 --> 01:07:24,150
zijn Lukas en Handelingen de enige
plaatsen die de hemelvaart van Christus

1143
01:07:24,150 --> 01:07:26,970
naar de hemel werkelijk optekenen.

1144
01:07:26,970 --> 01:07:30,870
Dit is een deel van de bijzondere
inhoud van Lukas die niet in de

1145
01:07:30,870 --> 01:07:32,790
andere evangeliën staat.

1146
01:07:32,790 --> 01:07:36,510
Nu wil ik enkele bijzondere
kenmerken van het boek doornemen.

1147
01:07:36,510 --> 01:07:40,530
Ik heb gezegd dat dit het
meest literaire evangelie is.

1148
01:07:40,530 --> 01:07:44,970
Een van de kenmerken van Lukas is dat
het in zeer goed Grieks geschreven is,

1149
01:07:44,970 --> 01:07:48,270
met een goede Griekse stijl en grammatica.

1150
01:07:48,270 --> 01:07:50,970
Lukas was blijkbaar
een zeer geletterd man,

1151
01:07:50,970 --> 01:07:55,590
waarschijnlijk de hoogst opgeleide man
die een evangelie heeft geschreven.

1152
01:07:55,590 --> 01:08:00,210
Afgezien van het boek Hebreeën bevatten
zijn twee boeken het allerbeste Grieks van

1153
01:08:00,210 --> 01:08:01,470
het Nieuwe Testament.

1154
01:08:01,470 --> 01:08:05,430
Zoals ik al zei, is dit het
meest historische evangelie.

1155
01:08:05,430 --> 01:08:09,090
Dat komt doordat hij de
gebeurtenissen uit het leven van Jezus

1156
01:08:09,090 --> 01:08:12,810
en de apostelen verbindt met
andere bekende gebeurtenissen en

1157
01:08:12,810 --> 01:08:16,290
personen uit de wereldlijke
geschiedenis van diezelfde tijd.

1158
01:08:16,290 --> 01:08:21,150
In het boek Handelingen tekent hij
bijvoorbeeld in hoofdstuk 11 op dat Agabus

1159
01:08:21,150 --> 01:08:25,890
een profetie uitsprak dat er een
hongersnood, een droogte, zou komen.

1160
01:08:25,890 --> 01:08:30,330
Hij vermeldt dat die tijdens de
regering van Claudius plaatsvond.

1161
01:08:30,330 --> 01:08:32,730
Claudius was een van de keizers.

1162
01:08:32,730 --> 01:08:35,850
Lukas verbindt de gewijde
geschiedenis graag met

1163
01:08:35,850 --> 01:08:39,510
gebeurtenissen uit de wereldlijke
geschiedenis van die tijd.

1164
01:08:39,510 --> 01:08:44,430
Daardoor is dit het evangelie dat het
sterkst historisch georiënteerd is.

1165
01:08:44,430 --> 01:08:49,290
Het is ook het evangelie dat
benadrukt dat Jezus niemand uitsluit.

1166
01:08:49,290 --> 01:08:52,830
Als Lukas inderdaad een heiden
was, zoals de meesten geloven,

1167
01:08:52,830 --> 01:08:57,690
kan hij er het meest in geïnteresseerd
zijn geweest om dit naar voren te brengen.

1168
01:08:57,690 --> 01:09:02,610
Hoewel alle evangeliën erop wijzen dat
Jezus niet alleen de Messias voor de Joden

1169
01:09:02,610 --> 01:09:06,810
was, maar dat Hij er ook voor de
hele wereld en voor de heidenen was,

1170
01:09:06,810 --> 01:09:12,510
vertelt Lukas verhalen en uitspraken van
Jezus die veel sterker dan sommige andere

1171
01:09:12,510 --> 01:09:16,290
evangeliën onderstrepen dat
het Evangelie en Christus

1172
01:09:16,290 --> 01:09:19,590
voor verschillende
bevolkingsgroepen toegankelijk zijn.

1173
01:09:19,590 --> 01:09:23,370
De verwijzingen voor elk van
deze punten zijn gegeven.

1174
01:09:23,370 --> 01:09:26,850
Sommige verwijzingen zijn
vetgedrukt en andere niet.

1175
01:09:26,850 --> 01:09:31,590
De verwijzingen die niet vetgedrukt
zijn, staan ook in de andere evangeliën.

1176
01:09:31,590 --> 01:09:34,830
De vetgedrukte verwijzingen
zijn uniek voor Lukas.

1177
01:09:34,830 --> 01:09:39,150
Tot de groepen die in de evangeliën
speciaal worden aangeduid als mensen die

1178
01:09:39,150 --> 01:09:43,230
met Jezus verbonden zijn,
behoren natuurlijk de Joden.

1179
01:09:43,230 --> 01:09:47,670
In je aantekeningen staan verwijzingen
die op de Joden van toepassing zijn,

1180
01:09:47,670 --> 01:09:52,350
over hoe God Zijn belofte aan Israël
heeft vervuld door Zijn Messias

1181
01:09:52,350 --> 01:09:54,690
te zenden, enzovoort.

1182
01:09:54,690 --> 01:09:59,070
Zacharias en Maria spreken
daar profetieën over uit.

1183
01:09:59,070 --> 01:10:03,270
Dan zijn er natuurlijk de heidenen
als een andere bevolkingsgroep.

1184
01:10:03,270 --> 01:10:07,530
Hoofdstuk 2, vers 32 zegt dat Hij is:

1185
01:10:07,530 --> 01:10:13,050
een licht om de heidenen te verlichten
en om Uw volk Israël te verheerlijken.

1186
01:10:13,050 --> 01:10:19,470
De geschriften van Lukas, die twee boeken,
noemen drie gevallen waarin centurio’s,

1187
01:10:19,470 --> 01:10:23,970
Romeinse heidense
legerofficieren, godvrezend zijn.

1188
01:10:23,970 --> 01:10:27,630
Er is natuurlijk de dienaar van
de centurio die genezen werd,

1189
01:10:27,630 --> 01:10:31,470
en Jezus verwonderde Zich
over het geloof van die man.

1190
01:10:31,470 --> 01:10:34,710
Er is de centurio bij het kruis, die zei:

1191
01:10:34,710 --> 01:10:37,290
Dit was echt de Zoon van God.

1192
01:10:37,290 --> 01:10:42,630
En in Handelingen is er een centurio die
de opdracht krijgt Paulus veilig naar Rome

1193
01:10:42,630 --> 01:10:45,450
te brengen, en hij beschermt Paulus.

1194
01:10:45,450 --> 01:10:51,210
Hij lijkt een godvrezende centurio te zijn
en hij is heel vriendelijk tegen Paulus,

1195
01:10:51,210 --> 01:10:55,890
hoewel Paulus een gevangene
is en de centurio een bewaker.

1196
01:10:55,890 --> 01:10:59,010
Deze centurio’s zijn allemaal heidenen.

1197
01:10:59,010 --> 01:11:02,430
Door hen in Lukas te noemen,
wordt er dus op gewezen dat het

1198
01:11:02,430 --> 01:11:08,430
Evangelie zowel heidenen als Joden bereikt
en dat er ook godvrezende heidenen zijn.

1199
01:11:08,430 --> 01:11:13,050
Natuurlijk is er in het boek
Handelingen ook Cornelius, een centurio.

1200
01:11:13,050 --> 01:11:16,950
In het boek Handelingen wordt een
heel hoofdstuk aan hem gewijd.

1201
01:11:16,950 --> 01:11:19,170
Zo zijn er dus deze heidenen.

1202
01:11:19,170 --> 01:11:20,970
Dan zijn er de Samaritanen.

1203
01:11:20,970 --> 01:11:23,610
Ook de Samaritanen komen ter sprake.

1204
01:11:23,610 --> 01:11:29,070
In één geval zijn ze ongastvrij, hoewel
Jezus in Lukas 9 naar hun dorp wil komen

1205
01:11:29,070 --> 01:11:30,930
en daar wil verblijven.

1206
01:11:30,930 --> 01:11:33,510
De Samaritanen staan niet open voor Hem.

1207
01:11:33,510 --> 01:11:37,410
Maar het is niet Jezus Die
geen toenadering tot hen zoekt;

1208
01:11:37,410 --> 01:11:40,350
zij zijn het die Hem niet ontvangen.

1209
01:11:40,350 --> 01:11:44,670
In andere gevallen worden Samaritanen
in een gunstig licht genoemd.

1210
01:11:44,670 --> 01:11:48,330
De barmhartige Samaritaan
bijvoorbeeld is een gelijkenis

1211
01:11:48,330 --> 01:11:50,490
die alleen in Lukas voorkomt.

1212
01:11:50,490 --> 01:11:54,330
Er is ook het verhaal van de
tien melaatsen die Jezus genas,

1213
01:11:54,330 --> 01:11:57,330
van wie er maar één
terugkwam om Hem te danken.

1214
01:11:57,330 --> 01:12:00,870
Er staat uitdrukkelijk dat degene
die terugkwam om Hem te danken,

1215
01:12:00,870 --> 01:12:02,970
een Samaritaanse man was.

1216
01:12:02,970 --> 01:12:07,650
Lukas noemt de Samaritanen dus specifiek
als mensen die op een bepaalde manier een

1217
01:12:07,650 --> 01:12:09,990
gunstige band met Jezus hadden.

1218
01:12:09,990 --> 01:12:13,770
Zondaars in het algemeen worden
vertegenwoordigd door het verhaal van de

1219
01:12:13,770 --> 01:12:18,210
zondige vrouw in hoofdstuk 7 en
door dat van de verloren zoon.

1220
01:12:18,210 --> 01:12:21,690
Deze verhalen onderstrepen dat
mensen die bekendstonden als

1221
01:12:21,690 --> 01:12:24,750
beruchte zondaars door
Christus werden ontvangen.

1222
01:12:24,750 --> 01:12:28,530
En wanneer zij zich bekeerden,
sprak Christus gunstig over hen

1223
01:12:28,530 --> 01:12:32,670
en nam Hij het voor hen op, terwijl de
godsdienst van die tijd hen helemaal

1224
01:12:32,670 --> 01:12:34,350
niet wilde dulden.

1225
01:12:34,350 --> 01:12:37,830
Tollenaars vormden een bijzondere
klasse van zondaars die door de

1226
01:12:37,830 --> 01:12:39,570
Joden werden veracht.

1227
01:12:39,570 --> 01:12:44,370
Levi, een van de apostelen, was
tollenaar voordat hij behouden werd.

1228
01:12:44,370 --> 01:12:48,690
Jezus vertelt in Lukas 18 dat
verhaal over de biddende tollenaar,

1229
01:12:48,690 --> 01:12:50,850
de tollenaar en de Farizeeër.

1230
01:12:50,850 --> 01:12:53,910
Dan is er ook Zacheüs, de tollenaar,

1231
01:12:53,910 --> 01:12:58,950
het kleine mannetje dat in de
vijgenmoerbeiboom klom om Jezus te horen,

1232
01:12:58,950 --> 01:13:01,770
en hij werd in Lukas 19 behouden.

1233
01:13:01,770 --> 01:13:05,730
Dat komt alleen in Lukas voor:
het verhaal van deze tollenaars,

1234
01:13:05,730 --> 01:13:10,470
de tollenaar die in de tempel
bidt en Zacheüs de tollenaar.

1235
01:13:10,470 --> 01:13:15,870
Maar niet alleen de tollenaars; de rijken
en machtigen worden speciaal genoemd.

1236
01:13:15,870 --> 01:13:20,130
Meestal worden zij niet erg
gunstig beschreven, maar soms wel.

1237
01:13:20,130 --> 01:13:23,850
Theofilus is vrijwel zeker
een rijke en machtige man,

1238
01:13:23,850 --> 01:13:27,330
en het Evangelie werd
geschreven om hem te bereiken.

1239
01:13:27,330 --> 01:13:30,810
Ook de rijke jongeling komt
niet alleen in Lukas voor,

1240
01:13:30,810 --> 01:13:35,490
maar ook in de andere evangeliën,
al neemt Lukas het verhaal wel op:

1241
01:13:35,490 --> 01:13:41,070
het verhaal van de rijke jongeling en
van Jezus Die deze rijke man uitnodigt om

1242
01:13:41,070 --> 01:13:43,290
deel uit te maken van Zijn Koninkrijk,

1243
01:13:43,290 --> 01:13:46,410
maar alleen onder de
voorwaarden van Christus.

1244
01:13:46,410 --> 01:13:48,810
De man wijst die voorwaarden af.

1245
01:13:48,810 --> 01:13:52,710
Als de rijken en machtigen
erbij horen, dan de armen ook.

1246
01:13:52,710 --> 01:13:56,010
Bij Lukas wordt het goede
nieuws aan de armen verkondigd.

1247
01:13:56,010 --> 01:14:00,210
In hoofdstuk 4, vers 18,
zegt Jezus in Nazareth:

1248
01:14:00,210 --> 01:14:04,410
De Geest van de Heere is op Mij,
omdat Hij Mij gezalfd heeft;

1249
01:14:04,410 --> 01:14:08,550
Hij heeft Mij gezonden om aan
armen het Evangelie te verkondigen,

1250
01:14:08,550 --> 01:14:11,670
om te genezen wie gebroken van hart zijn,

1251
01:14:11,670 --> 01:14:14,970
In Lukas 6 luidt de eerste zaligspreking:

1252
01:14:14,970 --> 01:14:20,730
En toen Hij Zijn ogen opgeslagen had naar
Zijn discipelen, zei Hij: Zalig bent u,

1253
01:14:20,730 --> 01:14:24,210
armen, want van u is
het Koninkrijk van God.

1254
01:14:24,210 --> 01:14:26,070
Terwijl het bij Mattheüs luidt:

1255
01:14:26,070 --> 01:14:30,870
Zalig zijn de armen van geest, want
van hen is het Koninkrijk der hemelen.

1256
01:14:30,870 --> 01:14:32,730
staat er bij Lukas alleen:

1257
01:14:32,730 --> 01:14:34,530
Gelukkig zijn jullie die arm zijn.

1258
01:14:34,530 --> 01:14:39,030
Ook het verhaal van de bedelaar
Lazarus, een zeer arme man,

1259
01:14:39,030 --> 01:14:41,070
komt alleen in Lukas voor.

1260
01:14:41,070 --> 01:14:44,550
Lazarus en de rijke man worden
daar tegenover elkaar gezet,

1261
01:14:44,550 --> 01:14:48,990
en in die gelijkenis wordt het
gunstige oordeel over de bedelaar en de

1262
01:14:48,990 --> 01:14:51,510
arme heel sterk onderstreept.

1263
01:14:51,510 --> 01:14:55,170
Een andere bevolkingsgroep die ter
sprake komt als een groep voor wie Jezus

1264
01:14:55,170 --> 01:14:57,150
zorgt, zijn kinderen.

1265
01:14:57,150 --> 01:15:02,130
Lukas vertelt in hoofdstuk 18 het
verhaal waarin Jezus de kinderen zegent,

1266
01:15:02,130 --> 01:15:05,010
zelfs toen de discipelen
hen wilden wegsturen.

1267
01:15:05,010 --> 01:15:07,590
In onze samenleving
beschouwen we vrouwen niet als

1268
01:15:07,590 --> 01:15:09,810
een afzonderlijke bevolkingsgroep.

1269
01:15:09,810 --> 01:15:13,830
Dat doen we soms wel wanneer we
bijvoorbeeld bespreken welk percentage van

1270
01:15:13,830 --> 01:15:16,170
de vrouwen op de Democraten stemt.

1271
01:15:16,170 --> 01:15:19,230
In andere situaties mogen
we vrouwen niet als een

1272
01:15:19,230 --> 01:15:21,690
afzonderlijke bevolkingsgroep aanduiden.

1273
01:15:21,690 --> 01:15:23,730
Maar in de wereld van de oudheid

1274
01:15:23,730 --> 01:15:26,970
vormden vrouwen beslist
een andere bevolkingsgroep.

1275
01:15:26,970 --> 01:15:29,490
Mannen en vrouwen hadden
heel verschillende rollen,

1276
01:15:29,490 --> 01:15:33,030
en in sommige gevallen werd
er op vrouwen neergekeken.

1277
01:15:33,030 --> 01:15:36,690
Onder de Joden werden vrouwen binnen
de cultuur over het algemeen niet

1278
01:15:36,690 --> 01:15:39,090
als gelijkwaardig aan mannen beschouwd.

1279
01:15:39,090 --> 01:15:42,990
Maar Jezus behandelde vrouwen
als gelijkwaardig aan mannen.

1280
01:15:42,990 --> 01:15:48,150
Jezus verbaasde mensen doordat Hij
vrouwen niet anders behandelde dan mannen.

1281
01:15:48,150 --> 01:15:52,410
In die samenleving vormden zij
een afzonderlijke bevolkingsgroep.

1282
01:15:52,410 --> 01:15:55,650
Maar Lukas doet op veel
plaatsen uitdrukkelijk moeite

1283
01:15:55,650 --> 01:15:59,430
om erop te wijzen dat Jezus
ook met vrouwen omging,

1284
01:15:59,430 --> 01:16:01,110
net zoals Hij met mannen omging.

1285
01:16:01,110 --> 01:16:04,410
Het verhaal van Elizabeth
en Maria, twee vrouwen,

1286
01:16:04,410 --> 01:16:08,010
beheerst zelfs de eerste
hoofdstukken van het boek Lukas.

1287
01:16:08,010 --> 01:16:12,570
Deze heilige vrouwen waren de moeders
van Johannes de Doper en Jezus.

1288
01:16:12,570 --> 01:16:16,230
Dan is er de profetes Anna, die
wordt genoemd als iemand die

1289
01:16:16,230 --> 01:16:19,050
deel uitmaakte van het
trouwe overblijfsel.

1290
01:16:19,050 --> 01:16:22,410
Ze kwam erbij, zag Jezus
toen Hij een baby was

1291
01:16:22,410 --> 01:16:26,550
en ging daarna evangeliseren door
mensen over Jezus te vertellen.

1292
01:16:26,550 --> 01:16:30,570
Jezus toont bijzondere bewogenheid
met de weduwe van Naïn.

1293
01:16:30,570 --> 01:16:34,410
Ze heeft haar enige zoon
verloren, en ze is weduwe.

1294
01:16:34,410 --> 01:16:39,150
Jezus’ hart gaat naar haar uit, en
Hij wekt haar zoon op uit de dood.

1295
01:16:39,150 --> 01:16:42,270
Maria van Bethanië, de zus van Martha,

1296
01:16:42,270 --> 01:16:45,750
krijgt in hoofdstuk 10
bijzondere lof van Jezus.

1297
01:16:45,750 --> 01:16:51,510
In hoofdstuk 13 is er een kreupele vrouw
die Jezus geneest, ook al is het sabbat,

1298
01:16:51,510 --> 01:16:54,450
en daardoor komt Hij
zwaar in de problemen.

1299
01:16:54,450 --> 01:16:58,230
Hij wist dat dit zou gebeuren,
maar Hij genas haar toch

1300
01:16:58,230 --> 01:17:00,450
omdat Hij haar waardevol vond.

1301
01:17:00,450 --> 01:17:05,010
Toen Hij bekritiseerd werd omdat
Hij haar had genezen, zei Hij:

1302
01:17:05,010 --> 01:17:10,590
En moest dan deze vrouw , die een dochter
van Abraham is en die de satan, zie,

1303
01:17:10,590 --> 01:17:14,490
nu achttien jaar gebonden had,
niet losgemaakt worden van deze

1304
01:17:14,490 --> 01:17:16,590
band op de dag van de sabbat?

1305
01:17:16,590 --> 01:17:20,130
Jezus plaatste vrouwen niet
op een lagere rang dan mannen,

1306
01:17:20,130 --> 01:17:24,990
zoals de cultuur van Zijn tijd dat
deed, en Lukas brengt dit naar voren.

1307
01:17:24,990 --> 01:17:29,670
Ook wijzen alle evangeliën erop dat
de eerste mensen die Jezus zagen

1308
01:17:29,670 --> 01:17:33,390
nadat Hij uit de dood was
opgestaan, vrouwen waren.

1309
01:17:33,390 --> 01:17:38,010
De eerste evangelisten waren vrouwen,
want de vrouwen die naar het graf kwamen,

1310
01:17:38,010 --> 01:17:41,010
waren de eersten die
ontdekten dat het leeg was.

1311
01:17:41,010 --> 01:17:44,730
Ze ontmoetten daar engelen, en de
engelen droegen hun op de apostelen

1312
01:17:44,730 --> 01:17:46,590
te gaan evangeliseren.

1313
01:17:46,590 --> 01:17:51,870
De eerste evangelisten waren dus vrouwen,
en zij evangeliseerden de apostelen.

1314
01:17:51,870 --> 01:17:55,530
In het boek Lukas worden
vrouwen zeer gunstig genoemd.

1315
01:17:55,530 --> 01:17:59,130
In onze moderne cultuur zijn we
hier misschien niet gevoelig voor,

1316
01:17:59,130 --> 01:18:01,830
omdat vrouwen in alle moderne literatuur

1317
01:18:01,830 --> 01:18:05,130
natuurlijk als gelijkwaardig
aan mannen worden beschouwd.

1318
01:18:05,130 --> 01:18:07,230
We vinden daar niets bijzonders aan.

1319
01:18:07,230 --> 01:18:11,610
Maar wanneer je beseft hoe vijandig
de cultuur tegenover vrouwen stond,

1320
01:18:11,610 --> 01:18:16,590
zie je hoe ongewoon Jezus was,
en Lukas brengt dat naar voren.

1321
01:18:16,590 --> 01:18:21,630
Jezus was er voor de armen en voor de
rijken, voor de heidenen en voor de Joden,

1322
01:18:21,630 --> 01:18:27,570
voor de kinderen en voor de zeer oude
mensen, zoals Simeon en Anna in de tempel.

1323
01:18:27,570 --> 01:18:31,290
Zij waren allebei zeer oud en
krijgen bijzondere aandacht in het

1324
01:18:31,290 --> 01:18:33,090
Evangelie van Lukas.

1325
01:18:33,090 --> 01:18:37,050
Welke bevolkingsgroep je ook
kiest, je vindt die erin terug.

1326
01:18:37,050 --> 01:18:42,210
Lukas laat zien dat het Evangelie van
Jezus alle klassen van mensen omvat.

1327
01:18:42,210 --> 01:18:46,410
Iets anders waarop ik wil wijzen,
is dat sommige mensen Lukas het

1328
01:18:46,410 --> 01:18:49,170
Evangelie van de Heilige
Geest hebben genoemd.

1329
01:18:49,170 --> 01:18:54,090
Dat komt doordat Lukas en
Handelingen veel meer dan de andere

1330
01:18:54,090 --> 01:18:58,410
historische geschriften van de Evangeliën
gericht zijn op de Heilige Geest

1331
01:18:58,410 --> 01:19:03,870
en Hem veel vaker noemen, zowel in
het leven en de activiteiten van Jezus

1332
01:19:03,870 --> 01:19:06,150
als in het onderwijs van Jezus.

1333
01:19:06,150 --> 01:19:10,110
In het boek Handelingen lezen
we steeds weer dat Paulus of

1334
01:19:10,110 --> 01:19:12,330
Petrus vervuld is met de Geest.

1335
01:19:12,330 --> 01:19:15,330
Ook lezen we dat de
Geest hun de weg wijst,

1336
01:19:15,330 --> 01:19:18,330
hen leidt of hun niet
toestaat iets te doen.

1337
01:19:18,330 --> 01:19:22,050
Lukas heeft veel oog voor de
werkzaamheid van de Heilige Geest.

1338
01:19:22,050 --> 01:19:26,010
Die komt in zijn geschriften veel
nadrukkelijker naar voren dan in die van

1339
01:19:26,010 --> 01:19:29,490
Mattheüs, Markus en zelfs Johannes.

1340
01:19:29,490 --> 01:19:33,450
Daarom wordt Lukas soms het Evangelie
van de Heilige Geest genoemd.

1341
01:19:33,450 --> 01:19:37,590
Je ziet in de aantekeningen verschillende
verwijzingen naar de Heilige Geest.

1342
01:19:37,590 --> 01:19:42,630
De meeste daarvan zijn vetgedrukt, wat
betekent dat ze alleen in Lukas voorkomen.

1343
01:19:42,630 --> 01:19:45,090
In hoofdstuk 1 zegt Maria:

1344
01:19:45,090 --> 01:19:48,750
Maria zei tegen de engel:
Hoe zal dat mogelijk zijn,

1345
01:19:48,750 --> 01:19:51,450
aangezien ik geen
gemeenschap heb met een man?

1346
01:19:51,450 --> 01:19:52,950
en de engel zegt:

1347
01:19:52,950 --> 01:19:57,870
En de engel antwoordde en zei tegen
haar: De Heilige Geest zal over u komen

1348
01:19:57,870 --> 01:20:01,590
en de kracht van de Allerhoogste
zal u overschaduwen.

1349
01:20:01,590 --> 01:20:05,250
Daarom ook zal het Heilige
Dat uit u geboren zal worden,

1350
01:20:05,250 --> 01:20:07,350
Gods Zoon genoemd worden.

1351
01:20:07,350 --> 01:20:10,050
en daardoor zal Hij verwekt worden.

1352
01:20:10,050 --> 01:20:15,810
In hoofdstuk 3 zien we dat de Geest
bij de doop van Jezus op Hem neerdaalt.

1353
01:20:15,810 --> 01:20:18,510
Dat staat ook in andere Evangeliën.

1354
01:20:18,510 --> 01:20:23,250
Hoofdstuk 4, vers 1, zegt
over de verzoeking van Jezus:

1355
01:20:23,250 --> 01:20:27,930
Jezus, vol van de Heilige Geest,
keerde terug van de Jordaan

1356
01:20:27,930 --> 01:20:30,990
en werd door de Geest
naar de woestijn geleid,

1357
01:20:30,990 --> 01:20:34,890
Na de verzoeking wordt
in Lukas 4:14 verteld

1358
01:20:34,890 --> 01:20:38,730
dat Jezus in de kracht van de
Heilige Geest uit de woestijn kwam

1359
01:20:38,730 --> 01:20:40,530
en aan Zijn bediening begon.

1360
01:20:40,530 --> 01:20:44,370
Bij een van de eerste keren dat
Hij predikte, in hoofdstuk 4, vers

1361
01:20:44,370 --> 01:20:45,990
18, zei Hij:

1362
01:20:45,990 --> 01:20:50,310
De Geest van de Heere is op Mij,
omdat Hij Mij gezalfd heeft;

1363
01:20:50,310 --> 01:20:54,390
Hij heeft Mij gezonden om aan
armen het Evangelie te verkondigen,

1364
01:20:54,390 --> 01:20:57,330
om te genezen wie gebroken van hart zijn,

1365
01:20:57,330 --> 01:21:00,270
Deze dingen komen alleen in Lukas voor.

1366
01:21:00,270 --> 01:21:02,790
Er ligt veel nadruk op de Heilige Geest.

1367
01:21:02,790 --> 01:21:05,190
Dat geldt ook voor
enkele andere gedeelten,

1368
01:21:05,190 --> 01:21:07,110
waaronder het onderwijs van Jezus.

1369
01:21:07,110 --> 01:21:11,850
Daarnaast legt het Evangelie van Lukas
meer nadruk op het gebed van Jezus,

1370
01:21:11,850 --> 01:21:17,670
zowel in Zijn onderwijs als in Zijn
eigen praktijk, dan enig ander Evangelie.

1371
01:21:17,670 --> 01:21:21,990
Ook hier staan in deze aantekeningen
veel vetgedrukte verwijzingen,

1372
01:21:21,990 --> 01:21:25,290
wat betekent dat ze
alleen in Lukas voorkomen.

1373
01:21:25,290 --> 01:21:28,950
Maar op een aantal plaatsen in Lukas
wordt ook verwezen naar mensen die in

1374
01:21:28,950 --> 01:21:30,630
het algemeen bidden.

1375
01:21:30,630 --> 01:21:34,710
Het hele verschijnsel van het gebed
is door het boek heen verweven.

1376
01:21:34,710 --> 01:21:38,430
Er wordt gezegd dat ook andere
mensen dan Jezus erin bidden.

1377
01:21:38,430 --> 01:21:43,590
Over het leven van Jezus lezen we in
Lukas, maar niet in de andere Evangeliën,

1378
01:21:43,590 --> 01:21:48,090
dat Jezus aan het bidden was toen bij Zijn
doop de Heilige Geest in de gedaante van

1379
01:21:48,090 --> 01:21:49,950
een duif op Hem kwam.

1380
01:21:49,950 --> 01:21:55,770
Alle Evangeliën vermelden dat de Geest in
de gedaante van een duif op Hem neerdaalde

1381
01:21:55,770 --> 01:21:57,330
en dat Hij werd gedoopt.

1382
01:21:57,330 --> 01:22:01,410
Maar alleen Lukas vermeldt dat Hij
op dat moment aan het bidden was.

1383
01:22:01,410 --> 01:22:06,030
Terwijl Hij bad, kwam de Heilige
Geest in de gedaante van een duif.

1384
01:22:06,030 --> 01:22:09,450
Zo wordt ons ook in hoofdstuk 5, vers 16,

1385
01:22:09,450 --> 01:22:14,610
in een samenvattende uitspraak verteld dat
Jezus Zich vaak van de mensen terugtrok

1386
01:22:14,610 --> 01:22:15,870
om te bidden.

1387
01:22:15,870 --> 01:22:20,790
Hoofdstuk 6, vers 12, vertelt over
Zijn keuze van de twaalf apostelen,

1388
01:22:20,790 --> 01:22:23,430
zoals ook Markus en Mattheüs dat doen.

1389
01:22:23,430 --> 01:22:26,310
Maar in Lukas staat dat
Hij de hele nacht bad

1390
01:22:26,310 --> 01:22:30,630
en dat Hij ’s morgens Zijn
discipelen riep en er twaalf uitkoos.

1391
01:22:30,630 --> 01:22:34,230
Lukas vermeldt dus dat Hij de
hele nacht in gebed doorbracht

1392
01:22:34,230 --> 01:22:36,330
voordat Hij de apostelen koos.

1393
01:22:36,330 --> 01:22:40,530
In hoofdstuk 9, vers 18,
bij Caesarea Filippi,

1394
01:22:40,530 --> 01:22:44,430
staat een verhaal dat in Mattheüs,
Markus en Lukas wordt verteld.

1395
01:22:44,430 --> 01:22:49,350
Maar alleen Lukas vertelt ons dat Jezus
Zijn discipelen met een vraag benaderde

1396
01:22:49,350 --> 01:22:51,150
nadat Hij had gebeden.

1397
01:22:51,150 --> 01:22:56,370
Het gebed van Jezus bij Caesarea
Filippi wordt alleen in Lukas genoemd.

1398
01:22:56,370 --> 01:22:59,670
Bij de verheerlijking op
de berg nam Jezus Petrus,

1399
01:22:59,670 --> 01:23:04,890
Jakobus en Johannes mee de berg
op en zagen zij Mozes en Elia.

1400
01:23:04,890 --> 01:23:08,190
Alle drie de synoptische
Evangeliën vertellen dat verhaal,

1401
01:23:08,190 --> 01:23:13,170
maar alleen Lukas zegt dat Jezus daar op
de bergtop aan het bidden was toen Mozes

1402
01:23:13,170 --> 01:23:14,970
en Elia verschenen.

1403
01:23:14,970 --> 01:23:18,630
Zo weten we ook uit het Evangelie
van Mattheüs dat Jezus Zijn

1404
01:23:18,630 --> 01:23:20,610
discipelen leerde bidden.

1405
01:23:20,610 --> 01:23:25,650
We weten dat het gebed des Heeren in
Mattheüs hoofdstuk 6 wordt onderwezen.

1406
01:23:25,650 --> 01:23:29,910
Maar in Lukas wordt hetzelfde gebed aan
Zijn discipelen geleerd in een context

1407
01:23:29,910 --> 01:23:33,750
waarin in hoofdstuk 11 staat
dat Jezus aan het bidden was.

1408
01:23:33,750 --> 01:23:36,600
Toen Hij klaar was met bidden,
zeiden Zijn discipelen:

1409
01:23:36,600 --> 01:23:39,870
En het gebeurde, toen Hij
ergens aan het bidden was,

1410
01:23:39,870 --> 01:23:45,810
dat een van Zijn discipelen tegen Hem zei,
toen Hij ophield: Heere, leer ons bidden,

1411
01:23:45,810 --> 01:23:48,750
zoals ook Johannes zijn
discipelen geleerd heeft.

1412
01:23:48,750 --> 01:23:51,690
en vervolgens leerde Hij hun dat gebed.

1413
01:23:51,690 --> 01:23:55,890
Alleen Lukas vertelt ons dus
dat de gebeden van Jezus Zelf

1414
01:23:55,890 --> 01:24:00,930
deze vraag bij de discipelen
opriepen: „Heere, leer ons bidden.”

1415
01:24:00,930 --> 01:24:04,050
Ze waren onder de indruk van
de manier waarop Hij bad.

1416
01:24:04,050 --> 01:24:08,130
Het gebedsleven van Jezus komt dus
heel nadrukkelijk naar voren in het

1417
01:24:08,130 --> 01:24:09,870
Evangelie van Lukas.

1418
01:24:09,870 --> 01:24:14,130
Daarnaast zijn er in Lukas een
aantal gedeelten waarin Jezus

1419
01:24:14,130 --> 01:24:18,510
mensen aanspoort om te bidden en
waarin Hij hun gebiedt te bidden.

1420
01:24:18,510 --> 01:24:20,670
Hij geeft onderwijs over het gebed.

1421
01:24:20,670 --> 01:24:24,510
Op één plaats in het bijzonder,
in hoofdstuk 18, vers 1,

1422
01:24:24,510 --> 01:24:27,030
staat dat Hij een gelijkenis vertelde om

1423
01:24:27,030 --> 01:24:30,570
duidelijk te maken dat mensen
altijd moeten bidden en de moed

1424
01:24:30,570 --> 01:24:32,130
nooit moeten verliezen.

1425
01:24:32,130 --> 01:24:37,590
Er ligt dus veel nadruk op het gebed, veel
meer in Lukas dan in de andere Evangeliën,

1426
01:24:37,590 --> 01:24:40,410
en vooral op het gebedsleven van Jezus.

1427
01:24:40,410 --> 01:24:43,470
Vaak vertellen de andere
Evangeliën hetzelfde verhaal,

1428
01:24:43,470 --> 01:24:47,790
maar vermeldt alleen Lukas dat Jezus
aan het bidden was toen het gebeurde.

1429
01:24:47,790 --> 01:24:50,490
Toen dit gebeurde, was Hij aan het bidden.

1430
01:24:50,490 --> 01:24:53,190
Toen dit gebeurde, was Hij aan het bidden.

1431
01:24:53,190 --> 01:24:56,130
Toen dit gebeurde, was Hij aan het bidden.

1432
01:24:56,130 --> 01:25:00,330
Het is duidelijk dat Lukas het heel
belangrijk vindt dat we ons bewust zijn

1433
01:25:00,330 --> 01:25:05,910
van de centrale rol die het gebed speelde
in het leven en het onderwijs van Jezus.

1434
01:25:05,910 --> 01:25:09,930
Het is niet zo dat het in de
andere Evangeliën onbelangrijk is.

1435
01:25:09,930 --> 01:25:14,310
Het is alleen zo dat Lukas er
werkelijk sterk de nadruk op legt.

1436
01:25:14,310 --> 01:25:18,150
Lukas vult zijn Evangelie
echt met dit soort nadruk.

1437
01:25:18,150 --> 01:25:21,630
We kunnen dus zien dat Lukas
vond dat de Heilige Geest

1438
01:25:21,630 --> 01:25:24,930
en het gebed bij het vertellen
van deze verhalen veel

1439
01:25:24,930 --> 01:25:29,250
sterker benadrukt moesten worden
dan in de andere Evangeliën gebeurt.

1440
01:25:29,250 --> 01:25:32,850
We sluiten af met een zeer
globaal overzicht van het boek.

1441
01:25:32,850 --> 01:25:35,130
Het kan in gedeelten worden verdeeld.

1442
01:25:35,130 --> 01:25:39,450
De eerste vier verzen vormen wat we
een proloog zouden kunnen noemen.

1443
01:25:39,450 --> 01:25:43,170
Lukas doet wat geen van de
andere evangelieschrijvers doet:

1444
01:25:43,170 --> 01:25:47,070
hij vertelt ons onder welke
omstandigheden hij het boek schreef.

1445
01:25:47,070 --> 01:25:52,950
Lukas doet dat wel, maar Mattheüs, Markus
en Johannes doen dat niet in hun boeken.

1446
01:25:52,950 --> 01:25:56,190
Na die proloog krijgen
we de geboorteverhalen.

1447
01:25:56,190 --> 01:25:59,550
Vrijwel heel hoofdstuk
1 en heel hoofdstuk 2

1448
01:25:59,550 --> 01:26:02,610
bestaan uit de geboorteverhalen
die Lukas geeft.

1449
01:26:02,610 --> 01:26:07,350
Ook die komen maar weinig overeen met
de geboorteverhalen die Mattheüs geeft.

1450
01:26:07,350 --> 01:26:13,110
Vervolgens laten hoofdstuk 3 en een deel
van hoofdstuk 4 zien hoe Jezus door de

1451
01:26:13,110 --> 01:26:16,890
doop en door de verzoeking op
Zijn bediening wordt voorbereid.

1452
01:26:16,890 --> 01:26:19,590
De andere Evangeliën behandelen dat ook.

1453
01:26:19,590 --> 01:26:25,410
Daarna beslaat Zijn bediening in Galilea
grotendeels hoofdstuk 4, vers 14,

1454
01:26:25,410 --> 01:26:28,290
tot en met hoofdstuk 9, vers 50.

1455
01:26:28,290 --> 01:26:32,430
Ook in de Evangeliën van Markus en
Mattheüs ligt daar de nadruk op.

1456
01:26:32,430 --> 01:26:36,270
Maar het volgende gedeelte
is het reisverhaal van Lukas,

1457
01:26:36,270 --> 01:26:39,810
over de bediening van
Jezus in Judea en Perea.

1458
01:26:39,810 --> 01:26:46,830
Dat loopt van hoofdstuk 9, vers 51,
tot en met hoofdstuk 19, vers 28.

1459
01:26:46,830 --> 01:26:49,950
Het is voor het grootste
deel uniek voor Lukas.

1460
01:26:49,950 --> 01:26:52,590
Daarna krijgen we natuurlijk
het lijdensverhaal.

1461
01:26:52,590 --> 01:26:58,050
Alle Evangeliën besteden veel aandacht aan
de laatste week van het leven van Jezus en

1462
01:26:58,050 --> 01:26:59,490
aan Zijn dood.

1463
01:26:59,490 --> 01:27:03,630
Hoofdstuk 19, vers 28,
tot en met hoofdstuk

1464
01:27:03,630 --> 01:27:06,930
23 brengt ons tot en met Zijn dood.

1465
01:27:06,930 --> 01:27:11,010
Hoofdstuk 24 vertelt ons
over Zijn opstanding,

1466
01:27:11,010 --> 01:27:15,450
Zijn verschijningen na de
opstanding en Zijn hemelvaart.

1467
01:27:15,450 --> 01:27:17,190
Zo is het boek dus opgebouwd.

1468
01:27:17,190 --> 01:27:20,910
Ik ga daar niets van behandelen, maar
in de aantekeningen staat nog een ander

1469
01:27:20,910 --> 01:27:25,590
document met de titel ‘Een
gedetailleerd overzicht van Lukas’.

1470
01:27:25,590 --> 01:27:27,390
Dit is voor je eigen plezier.

1471
01:27:27,390 --> 01:27:30,690
Ik ga het niet behandelen, maar
daarin deel ik het hele boek op

1472
01:27:30,690 --> 01:27:32,850
in afzonderlijke perikopen.

1473
01:27:32,850 --> 01:27:36,450
Ken je het woord ‘perikoop’?
Waarschijnlijk niet.

1474
01:27:36,450 --> 01:27:38,490
De meeste mensen kennen het niet.

1475
01:27:38,490 --> 01:27:41,550
Ik kende het woord wel, maar
wist jarenlang niet hoe ik

1476
01:27:41,550 --> 01:27:43,050
het moest uitspreken.

1477
01:27:43,050 --> 01:27:45,750
Ik had het alleen in
geschreven vorm gezien.

1478
01:27:45,750 --> 01:27:53,910
In het Engels wordt het geschreven alsof
je ‘perikoup’ zou zeggen: P-E-R-I-C-O-P-E.

1479
01:27:53,910 --> 01:27:57,630
Het ziet eruit alsof je het
als ‘perikoup’ moet uitspreken,

1480
01:27:57,630 --> 01:28:01,410
maar in werkelijkheid spreek
je het uit als ‘perikopie’.

1481
01:28:01,410 --> 01:28:03,090
Het is een Grieks woord.

1482
01:28:03,090 --> 01:28:05,970
In het Grieks is het ‘perikopè’.

1483
01:28:05,970 --> 01:28:10,110
Een perikoop is een groep verzen
die één volledige gedachte of

1484
01:28:10,110 --> 01:28:12,210
één volledig verhaal bevat.

1485
01:28:12,210 --> 01:28:14,970
Elk afzonderlijk verhaal
over een genezing,

1486
01:28:14,970 --> 01:28:17,970
elke afzonderlijke
onderwijzing over vergeving

1487
01:28:17,970 --> 01:28:21,990
en elk afzonderlijk verhaal over
een wonder zou een afzonderlijke

1488
01:28:21,990 --> 01:28:23,610
perikoop worden genoemd.

1489
01:28:23,610 --> 01:28:28,530
De verschillende synoptische Evangeliën
— Mattheüs, Markus en Lukas —

1490
01:28:28,530 --> 01:28:31,230
bevatten veel van dezelfde perikopen.

1491
01:28:31,230 --> 01:28:34,830
Maar soms rangschikken ze die
in een verschillende volgorde.

1492
01:28:34,830 --> 01:28:38,610
Soms bevatten ze andere details
dan de overeenkomstige perikopen in

1493
01:28:38,610 --> 01:28:40,410
de andere Evangeliën.

1494
01:28:40,410 --> 01:28:45,210
Het punt is dat ik het Evangelie van Lukas
heb opgedeeld in al zijn afzonderlijke

1495
01:28:45,210 --> 01:28:47,910
perikopen. Je kunt ze hier zien.

1496
01:28:47,910 --> 01:28:50,670
Ik heb elk ervan een korte titel gegeven.

1497
01:28:50,670 --> 01:28:52,290
Ik heb dit zelf gedaan.

1498
01:28:52,290 --> 01:28:54,210
Ik heb van elke minuut genoten.

1499
01:28:54,210 --> 01:28:56,250
Het was werkelijk geweldig.

1500
01:28:56,250 --> 01:29:00,810
Maar wat ik ook heb gedaan, zie je
bijvoorbeeld onderaan bladzijde 1.

1501
01:29:00,810 --> 01:29:07,350
Bij hoofdstuk 3, vers 1 tot en met 6,
staat: ‘De bediening van Johannes begint.’

1502
01:29:07,350 --> 01:29:11,070
Tussen haakjes staat: ‘Historische
bijzonderheden in vers

1503
01:29:11,070 --> 01:29:14,070
1 en 2 uniek voor Lukas.’

1504
01:29:14,070 --> 01:29:17,130
Tussen die haakjes vertel ik
je of het materiaal in deze

1505
01:29:17,130 --> 01:29:22,110
perikoop uniek is voor Lukas, of dat
het ook in Markus en Mattheüs voorkomt,

1506
01:29:22,110 --> 01:29:23,370
of wat dan ook.

1507
01:29:23,370 --> 01:29:26,790
Dan zijn er enkele perikopen
waar een sterretje bij staat.

1508
01:29:26,790 --> 01:29:30,330
Het sterretje betekent dat die
specifieke perikoop in alle

1509
01:29:30,330 --> 01:29:34,050
synoptische Evangeliën
voorkomt. Dat betekent het.

1510
01:29:34,050 --> 01:29:38,550
Als je dit gewoon doorneemt — ik geloof
dat het ongeveer zes bladzijden zijn,

1511
01:29:38,550 --> 01:29:42,810
of zoiets — krijg je een overzicht
van het hele boek Lukas en

1512
01:29:42,810 --> 01:29:46,830
enige bijzonderheden over wat
in elk gedeelte wordt behandeld.

1513
01:29:46,830 --> 01:29:50,970
In onze volgende lezing over
Lukas beginnen we bij hoofdstuk 1

1514
01:29:50,970 --> 01:29:54,630
en bekijken we elk vers,
niet alleen elk gedeelte.

1515
01:29:54,630 --> 01:29:56,550
Maar dit is onze inleiding tot dat boek.