1
00:00:02,070 --> 00:00:04,710
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,710 --> 00:00:11,850
Deze keer behandelen we Markus 6 vers
30 tot en met hoofdstuk 7 vers 16.

3
00:00:11,850 --> 00:00:14,610
We kijken naar Markus 6, vers 30:

4
00:00:14,610 --> 00:00:17,130
En de apostelen kwamen
weer samen bij Jezus

5
00:00:17,130 --> 00:00:21,270
en berichtten Hem alles wat zij
gedaan en wat zij onderwezen hadden.

6
00:00:21,270 --> 00:00:24,210
Ze komen nu terug van
het evangelisatiewerk

7
00:00:24,210 --> 00:00:26,490
waarvoor ze eropuit waren gegaan.

8
00:00:26,490 --> 00:00:30,210
We krijgen geen bijzonderheden te
horen over wat ze hebben gedaan terwijl

9
00:00:30,210 --> 00:00:31,470
ze weg waren.

10
00:00:31,470 --> 00:00:35,070
Maar ze kwamen terug en vertelden
Jezus die bijzonderheden,

11
00:00:35,070 --> 00:00:37,410
al zijn ze voor ons niet opgetekend.

12
00:00:37,410 --> 00:00:40,470
Het enige wat we weten over
de tijd dat ze weg waren,

13
00:00:40,470 --> 00:00:44,310
is dat Herodes in die periode
ongerust leek te worden.

14
00:00:44,310 --> 00:00:48,630
Want hij dacht dat de wonderen waarover
hij hoorde er misschien op wezen dat

15
00:00:48,630 --> 00:00:51,450
Johannes de Doper weer
tot leven was gekomen.

16
00:00:51,450 --> 00:00:54,270
Maar Jezus had de twaalf eropuit gestuurd,

17
00:00:54,270 --> 00:00:57,570
en nu komen ze terug van
dat evangelisatiewerk.

18
00:00:57,570 --> 00:01:01,110
Dat werk heeft kennelijk grote
belangstelling voor Jezus gewekt.

19
00:01:01,110 --> 00:01:05,430
Want op dit moment leek de grootste
menigte naar Jezus toe te komen en zich

20
00:01:05,430 --> 00:01:09,570
korte tijd om Hem heen te
verdringen, eigenlijk één dag lang.

21
00:01:09,570 --> 00:01:12,330
Velen van hen gingen
de volgende dag uiteen,

22
00:01:12,330 --> 00:01:15,150
zoals we uit het Evangelie
van Johannes weten.

23
00:01:15,150 --> 00:01:19,290
Maar dit is het moment waarop
Hij de vijfduizend te eten gaf.

24
00:01:19,290 --> 00:01:24,270
Wanneer we vijfduizend zeggen, zegt de
Bijbel uitdrukkelijk vijfduizend mannen,

25
00:01:24,270 --> 00:01:26,850
vrouwen en kinderen niet meegerekend.

26
00:01:26,850 --> 00:01:29,550
Wanneer je de vrouwen en
kinderen erbij optelt,

27
00:01:29,550 --> 00:01:32,010
waren het er waarschijnlijk
ruim tienduizend,

28
00:01:32,010 --> 00:01:34,470
misschien vijftienduizend of meer.

29
00:01:34,470 --> 00:01:40,230
We lezen nergens dat Jezus ooit eerder of
later zo veel mensen achter Zich aan had.

30
00:01:40,230 --> 00:01:44,070
Het lijkt erop dat de activiteiten
van de twaalf in de dorpen van Galilea

31
00:01:44,070 --> 00:01:47,250
grote belangstelling hadden gewekt
voor het Koninkrijk van God,

32
00:01:47,250 --> 00:01:50,490
voor Jezus en voor de
wonderen die werden gedaan.

33
00:01:50,490 --> 00:01:53,790
Toen de discipelen terugkwamen
om Jezus weer te ontmoeten,

34
00:01:53,790 --> 00:01:57,390
kwamen er kennelijk ook mensen uit de
gebieden waar ze onderwezen hadden naar de

35
00:01:57,390 --> 00:01:59,190
plaats waar Jezus was.

36
00:01:59,190 --> 00:02:03,630
Tenminste, degenen die tijd
hadden en flexibel genoeg waren.

37
00:02:03,630 --> 00:02:06,810
Ze kwamen om met eigen
ogen Degene te zien over

38
00:02:06,810 --> 00:02:09,990
Wie ze alleen door het werk van
de discipelen hadden gehoord.

39
00:02:09,990 --> 00:02:13,410
Ik denk dat dit in alle
evangeliën het geval is.

40
00:02:13,410 --> 00:02:17,370
In elk geval volgt in de synoptische
evangeliën het te eten geven aan de

41
00:02:17,370 --> 00:02:21,630
vijfduizend op het eropuit sturen
van de twaalf en hun terugkeer.

42
00:02:21,630 --> 00:02:26,490
Ze komen dus terug, en kennelijk komt
er met hen een grote menigte mee.

43
00:02:26,490 --> 00:02:29,970
Ze vertellen Jezus alles,
zowel wat ze hadden gedaan

44
00:02:29,970 --> 00:02:32,070
als wat ze hadden onderwezen.

45
00:02:32,070 --> 00:02:34,530
In vers 31 zei Hij tegen hen:

46
00:02:34,530 --> 00:02:39,330
En Hij zei tegen hen: Komt u zelf
mee naar een eenzame plaats, alleen,

47
00:02:39,330 --> 00:02:43,890
en rust wat uit; want er waren er
velen die kwamen en die gingen,

48
00:02:43,890 --> 00:02:46,770
en zij hadden zelfs geen
gelegenheid om te eten.

49
00:02:46,770 --> 00:02:49,650
Want er staat dat er
velen kwamen en gingen

50
00:02:49,650 --> 00:02:52,590
en dat ze zelfs geen
tijd hadden om te eten.

51
00:02:52,590 --> 00:02:57,030
Jezus besefte dat hun evangelisatiewerk,
hoelang het ook had geduurd,

52
00:02:57,030 --> 00:02:59,250
kennelijk hectisch was geweest.

53
00:02:59,250 --> 00:03:02,910
Daarom zegt Hij: ‘Laten
we er even tussenuit gaan.

54
00:03:02,910 --> 00:03:07,770
We zoeken een plek waar we het weekend
kunnen kamperen en wat kunnen bijkomen.’

55
00:03:07,770 --> 00:03:11,070
Om dat te kunnen doen, dachten
ze dat ze maar beter het Meer van

56
00:03:11,070 --> 00:03:12,810
Galilea konden oversteken.

57
00:03:12,810 --> 00:03:18,090
Want waar ze ook te voet naartoe gingen,
mensen konden hen te voet volgen.

58
00:03:18,090 --> 00:03:22,470
Daarom vertrokken ze met de boot naar
een verlaten plaats, alleen met elkaar.

59
00:03:22,470 --> 00:03:26,370
Maar de menigte zag hen
vertrekken, en velen herkenden Hem.

60
00:03:26,370 --> 00:03:29,850
Dat wil zeggen: ze herkenden
Hem daar in de boot.

61
00:03:29,850 --> 00:03:33,150
Vanuit alle steden renden
ze er te voet naartoe.

62
00:03:33,150 --> 00:03:36,930
Ze kwamen er eerder aan dan zij
en verzamelden zich bij Hem.

63
00:03:36,930 --> 00:03:39,510
We weten niet hoe ver
Hij met de boot ging.

64
00:03:39,510 --> 00:03:42,150
Als Hij rechtstreeks naar de
overkant van het meer ging,

65
00:03:42,150 --> 00:03:44,250
is dat een behoorlijke afstand.

66
00:03:44,250 --> 00:03:49,350
De afstand die de mensen om de noordkant
van het meer heen moesten rennen om aan de

67
00:03:49,350 --> 00:03:53,610
overkant te komen voordat Zijn boot
daar aankwam, zou aanzienlijk zijn.

68
00:03:53,610 --> 00:03:57,810
Maar Jezus zei niet specifiek dat
ze het meer zouden oversteken.

69
00:03:57,810 --> 00:04:01,410
Ze zochten gewoon een
afgelegen, verlaten plaats.

70
00:04:01,410 --> 00:04:05,310
Misschien voeren ze langs de oever naar
een bepaalde plek die ze in gedachten

71
00:04:05,310 --> 00:04:09,090
hadden, waarvan ze dachten dat
er niet veel mensen zouden zijn.

72
00:04:09,090 --> 00:04:12,750
Maar toen ze aankwamen,
bleken er veel mensen te zijn.

73
00:04:12,750 --> 00:04:16,830
De mensen hadden hen namelijk kunnen zien
vertrekken en waren hen te voet langs

74
00:04:16,830 --> 00:04:18,330
de oever gevolgd.

75
00:04:18,330 --> 00:04:21,150
Ze kwamen er eerder aan dan Jezus.

76
00:04:21,150 --> 00:04:25,470
En toen Jezus uit het schip ging,
zag Hij een grote menigte en was

77
00:04:25,470 --> 00:04:29,070
innerlijk met ontferming
bewogen over hen, want zij waren

78
00:04:29,070 --> 00:04:34,470
als schapen die geen herder hebben; en
Hij begon hun veel dingen te onderwijzen.

79
00:04:34,470 --> 00:04:37,470
Jezus zocht een plek om
Zich terug te trekken.

80
00:04:37,470 --> 00:04:41,130
Hij zocht wat afzondering, en
de mensen gaven Hem die niet.

81
00:04:41,130 --> 00:04:44,490
Maar toen Hij hun honger zag,
had Hij ontferming met hen.

82
00:04:44,490 --> 00:04:49,410
Ze waren als schapen die niet werden
gehoed door het religieuze establishment.

83
00:04:49,410 --> 00:04:53,850
De leiders van Israël werden in het Oude
Testament vaak de herders van Israël

84
00:04:53,850 --> 00:04:57,990
genoemd, omdat het in het Oude
Testament een bekend beeld was dat

85
00:04:57,990 --> 00:05:00,270
Israël Gods kudde was.

86
00:05:00,270 --> 00:05:03,810
God was de Herder en Israël was de kudde.

87
00:05:03,810 --> 00:05:08,190
Maar de mensen aan wie God de leiding
over Israël gaf—de machthebbers,

88
00:05:08,190 --> 00:05:12,390
de priesters enzovoort—waren
eveneens als herders.

89
00:05:12,390 --> 00:05:17,010
De profeten wijzen er vaak op dat de
herders niet erg goede herders waren.

90
00:05:17,010 --> 00:05:22,410
Ze deden niet wat herders behoren te
doen, en soms was God erg boos op hen.

91
00:05:22,410 --> 00:05:26,310
In Ezechiël 34, vers 2, zegt God:

92
00:05:26,310 --> 00:05:32,130
Mensenkind, profeteer tegen de herders
van Israël, profeteer, en zeg tegen hen,

93
00:05:32,130 --> 00:05:36,030
tegen die herders: Zo zegt de Heere HEERE:

94
00:05:36,030 --> 00:05:39,570
Wee de herders van Israël
die zichzelf weiden!

95
00:05:39,570 --> 00:05:42,030
Moeten de herders niet de schapen weiden?

96
00:05:42,030 --> 00:05:47,130
Hij gaat verder en spreekt erover hoe
de leiders het volk hebben misbruikt,

97
00:05:47,130 --> 00:05:49,350
uitgebuit en onderdrukt.

98
00:05:49,350 --> 00:05:52,290
Dat is niet wat herders met
schapen zouden moeten doen.

99
00:05:52,290 --> 00:05:55,950
Toen Jezus kwam, waren
er herders, priesters,

100
00:05:55,950 --> 00:06:00,570
rabbijnen en leiders van het volk,
maar zij weidden het volk niet.

101
00:06:00,570 --> 00:06:02,250
Ze voedden de kudden niet.

102
00:06:02,250 --> 00:06:07,170
Ze zorgden voor zichzelf, en daarom
waren de mensen als hongerige schapen

103
00:06:07,170 --> 00:06:10,350
zonder iemand die
werkelijk voor hen zorgde.

104
00:06:10,350 --> 00:06:15,810
Jezus was de Goede Herder, en Hij was geen
huurling die alleen maar zijn uren draaide

105
00:06:15,810 --> 00:06:20,190
en zei: „Nou, sorry jongens,
ik ben vandaag vrij.”

106
00:06:20,190 --> 00:06:22,050
Hij was de ware Herder.

107
00:06:22,050 --> 00:06:23,790
Hij had het hart van een herder.

108
00:06:23,790 --> 00:06:27,930
Toen Hij zag dat deze mensen als schapen
waren die een herder nodig hadden,

109
00:06:27,930 --> 00:06:31,290
gaf Hij Zijn plannen voor
afzondering en ontspanning op en

110
00:06:31,290 --> 00:06:33,870
bracht Hij de dag door met
hun onderwijs te geven.

111
00:06:33,870 --> 00:06:36,150
En toen de dag al ver gevorderd was,

112
00:06:36,150 --> 00:06:40,530
kwamen Zijn discipelen in vers
35 naar Hem toe en zeiden:

113
00:06:40,530 --> 00:06:45,810
En toen het al laat geworden was, kwamen
Zijn discipelen naar Hem toe en zeiden:

114
00:06:45,810 --> 00:06:50,250
Deze plaats is eenzaam en het
is al laat; stuur hen weg,

115
00:06:50,250 --> 00:06:54,210
opdat zij naar de omliggende
gehuchten en dorpen kunnen gaan en

116
00:06:54,210 --> 00:06:57,930
broden voor zichzelf kopen,
want zij hebben niets te eten.

117
00:06:57,930 --> 00:07:00,300
Maar Hij antwoordde en zei tegen hen:

118
00:07:00,300 --> 00:07:05,250
Maar Hij antwoordde hun en
zei: Geeft u hun te eten.

119
00:07:05,250 --> 00:07:10,290
En zij zeiden tegen Hem: Moeten wij voor
tweehonderd penningen brood gaan kopen en

120
00:07:10,290 --> 00:07:11,910
hun te eten geven?

121
00:07:11,910 --> 00:07:13,830
En zij zeiden tegen Hem:

122
00:07:13,830 --> 00:07:19,410
Zullen we voor tweehonderd denarie brood
gaan kopen om hun iets te eten te geven?

123
00:07:19,410 --> 00:07:22,710
Een denarius was het
dagloon van een arbeider.

124
00:07:22,710 --> 00:07:26,250
Dus een van de discipelen
berekende hoeveel mensen er waren

125
00:07:26,250 --> 00:07:28,290
en hoeveel het zou kosten.

126
00:07:28,290 --> 00:07:30,990
Als er driehonderd
werkdagen in een jaar zijn,

127
00:07:30,990 --> 00:07:36,330
dan zou tweehonderd denarii ongeveer acht
maanden inkomen van een arbeider zijn.

128
00:07:36,330 --> 00:07:39,870
Zoveel vertegenwoordigden
tweehonderd denarie dus.

129
00:07:39,870 --> 00:07:41,970
Wat zou dat tegenwoordig zijn?

130
00:07:41,970 --> 00:07:45,750
Laten we zeggen dat een gewone
arbeider verdient—wat verdienen ze

131
00:07:45,750 --> 00:07:47,730
tegenwoordig in Amerika?

132
00:07:47,730 --> 00:07:51,270
Dertigduizend of veertigduizend
dollar, zoiets misschien.

133
00:07:51,270 --> 00:07:54,150
Laten we zeggen dat het
dertigduizend dollar was.

134
00:07:54,150 --> 00:07:57,570
Dan zou acht maanden loon
twintigduizend dollar zijn.

135
00:07:57,570 --> 00:07:59,490
Dat is een voorzichtige schatting.

136
00:07:59,490 --> 00:08:02,370
Ik denk dat dertigduizend
dollar in ons land iets onder

137
00:08:02,370 --> 00:08:04,230
een middenklasse-inkomen ligt.

138
00:08:04,230 --> 00:08:07,770
Ik weet het niet zeker; misschien
is het een middenklasse-inkomen.

139
00:08:07,770 --> 00:08:12,570
Maar het punt is: als een arbeider in
dit land dertigduizend dollar verdient,

140
00:08:12,570 --> 00:08:17,190
dan hebben we het over ongeveer het
equivalent van twintigduizend dollar.

141
00:08:17,190 --> 00:08:20,190
Zoveel dachten ze dat
het zou kosten om deze

142
00:08:20,190 --> 00:08:24,750
vijfduizend mensen te voeden—ongeveer
vier dollar per persoon.

143
00:08:24,750 --> 00:08:26,430
Nou, eigenlijk niet.

144
00:08:26,430 --> 00:08:28,230
Dat is alleen voor de mannen.

145
00:08:28,230 --> 00:08:31,590
Als er vijftienduizend of
twintigduizend mensen waren,

146
00:08:31,590 --> 00:08:36,210
zou het volgens de huidige berekening
één dollar per persoon kunnen zijn.

147
00:08:36,210 --> 00:08:39,810
Hoe dan ook, dit is gewoon een
berekening uit het hoofd die

148
00:08:39,810 --> 00:08:43,950
een van de discipelen maakte om te
proberen uit te rekenen hoeveel ze nodig

149
00:08:43,950 --> 00:08:49,290
zouden hebben, en om Jezus een bedrag
voor te leggen dat zo onredelijk hoog was.

150
00:08:49,290 --> 00:08:52,470
We hebben geen geld. We hebben geen eten.

151
00:08:52,470 --> 00:08:55,590
Er zou veel eten en
veel geld nodig zijn om

152
00:08:55,590 --> 00:08:58,950
genoeg eten te krijgen
om deze mensen te voeden.

153
00:08:58,950 --> 00:09:02,610
Ze zouden weg moeten gaan en
voor zichzelf moeten zorgen.

154
00:09:02,610 --> 00:09:06,090
Stuur ze weg, zodat ze zelf
eten kunnen gaan halen.

155
00:09:06,090 --> 00:09:07,470
Maar Hij zei tegen hen:

156
00:09:07,470 --> 00:09:12,330
En Hij zei tegen hen: Hoeveel
broden hebt u? Ga eens kijken.

157
00:09:12,330 --> 00:09:17,850
En toen zij het te weten gekomen waren,
zeiden zij: Vijf, en twee vissen.

158
00:09:17,850 --> 00:09:20,490
En toen ze het hadden
uitgezocht, zeiden ze:

159
00:09:20,490 --> 00:09:22,710
Vijf, en twee vissen.

160
00:09:22,710 --> 00:09:25,590
Deze uitwisseling tussen
Jezus en Zijn discipelen

161
00:09:25,590 --> 00:09:29,310
verschilt enigszins van de manier
waarop Johannes die in Johannes

162
00:09:29,310 --> 00:09:31,290
6 heeft opgetekend.

163
00:09:31,290 --> 00:09:35,970
Trouwens, deze spijziging van de
vijfduizend is het enige wonder van Jezus

164
00:09:35,970 --> 00:09:38,850
dat in alle vier de
evangeliën is opgetekend.

165
00:09:38,850 --> 00:09:42,150
Veel van de wonderen zijn te vinden
in de synoptische evangeliën,

166
00:09:42,150 --> 00:09:45,450
maar niet in Johannes, en
bijna alle wonderen in Johannes

167
00:09:45,450 --> 00:09:48,030
ontbreken in de synoptische evangeliën.

168
00:09:48,030 --> 00:09:51,930
Er is niet veel overlap, maar
dit ene wonder komt wel in alle

169
00:09:51,930 --> 00:09:53,850
vier de evangeliën voor.

170
00:09:53,850 --> 00:09:58,050
Dit wonder wordt om de een of andere
reden als heel belangrijk beschouwd,

171
00:09:58,050 --> 00:10:00,630
want later wordt er zelfs naar verwezen:

172
00:10:00,630 --> 00:10:03,990
En Jezus, Die dat wist, zei tegen hen:

173
00:10:03,990 --> 00:10:07,350
Waarom spreekt u erover met
elkaar dat u geen broden hebt?

174
00:10:07,350 --> 00:10:10,410
Ziet u het nog niet in
en begrijpt u het niet?

175
00:10:10,410 --> 00:10:12,390
Hebt u nog uw verharde hart?

176
00:10:12,390 --> 00:10:14,850
U hebt ogen, en u ziet niet?

177
00:10:14,850 --> 00:10:17,550
En u hebt oren, en u hoort niet?

178
00:10:17,550 --> 00:10:22,051
En herinnert u zich niet, toen Ik de vijf
broden brak voor de vijfduizend mannen ,

179
00:10:22,051 --> 00:10:25,470
hoeveel volle manden met
stukken brood u opraapte?

180
00:10:25,470 --> 00:10:27,810
Zij zeiden tegen Hem: Twaalf.

181
00:10:27,810 --> 00:10:30,570
Het is alsof dit wonder
een diepe betekenis had.

182
00:10:30,570 --> 00:10:33,210
Die was groot genoeg dat
zelfs Johannes het opnam,

183
00:10:33,210 --> 00:10:35,910
die beslist maar weinig
wonderen van Jezus vertelt

184
00:10:35,910 --> 00:10:39,150
en alleen de wonderen opneemt
waarvan hij vindt dat ze een diepe

185
00:10:39,150 --> 00:10:41,070
geestelijke betekenis hebben.

186
00:10:41,070 --> 00:10:42,870
Zelfs hij neemt dit wonder op.

187
00:10:42,870 --> 00:10:45,030
Maar in het verslag van Johannes hierover

188
00:10:45,030 --> 00:10:48,210
wordt het gesprek met Jezus
iets anders weergegeven.

189
00:10:48,210 --> 00:10:51,930
Ik wijs hierop omdat je dit
zelf misschien tegenkomt.

190
00:10:51,930 --> 00:10:56,070
Hier in Johannes 6 kwam de kwestie
van het eten voor de mensen niet

191
00:10:56,070 --> 00:10:59,310
noodzakelijkerwijs ter
sprake doordat de discipelen

192
00:10:59,310 --> 00:11:01,650
Jezus vroegen de mensen weg te sturen.

193
00:11:01,650 --> 00:11:05,310
Of misschien wel; we weten
niet wat er eerst werd gezegd.

194
00:11:05,310 --> 00:11:08,550
Maar we lezen dat Jezus tegen
een van de discipelen spreekt.

195
00:11:08,550 --> 00:11:10,050
In vers 5 staat:

196
00:11:10,050 --> 00:11:14,970
Toen Jezus dan de ogen opsloeg en zag
dat een grote menigte naar Hem toe kwam,

197
00:11:14,970 --> 00:11:18,450
zei Hij tegen Filippus: Waar
zullen wij broden kopen,

198
00:11:18,450 --> 00:11:20,550
opdat deze mensen kunnen eten?

199
00:11:20,550 --> 00:11:25,650
Het klinkt alsof Jezus Degene is Die de
honger van de mensen ter sprake bracht.

200
00:11:25,650 --> 00:11:29,130
Waarschijnlijk zeiden de
discipelen op dit punt tegen Jezus:

201
00:11:29,130 --> 00:11:33,990
En toen het al laat geworden was, kwamen
Zijn discipelen naar Hem toe en zeiden:

202
00:11:33,990 --> 00:11:38,610
Deze plaats is eenzaam en het
is al laat; stuur hen weg,

203
00:11:38,610 --> 00:11:42,210
opdat zij naar de omliggende
gehuchten en dorpen kunnen gaan en

204
00:11:42,210 --> 00:11:45,990
broden voor zichzelf kopen,
want zij hebben niets te eten.

205
00:11:45,990 --> 00:11:49,200
En in vers 7 antwoordde Filippus Hem:

206
00:11:49,200 --> 00:11:54,930
Filippus antwoordde Hem: Voor tweehonderd
penningen brood is voor hen niet genoeg,

207
00:11:54,930 --> 00:11:57,930
zodat ieder van hen een
beetje zou kunnen krijgen.

208
00:11:57,930 --> 00:12:02,610
Hij is dus de man die de berekeningen
maakte en het geldbedrag noemde

209
00:12:02,610 --> 00:12:05,190
dat het volgens hem zou kosten.

210
00:12:05,190 --> 00:12:08,730
Nu staat er in het Evangelie
van Markus dat Jezus zei:

211
00:12:08,730 --> 00:12:13,830
En Hij zei tegen hen: Hoeveel
broden hebt u? Ga eens kijken.

212
00:12:13,830 --> 00:12:19,590
En toen zij het te weten gekomen waren,
zeiden zij: Vijf, en twee vissen.

213
00:12:19,590 --> 00:12:23,250
In Johannes staat wat ze
ontdekten toen ze gingen kijken.

214
00:12:23,250 --> 00:12:28,470
Deze twee verslagen lijken elkaar
aan te vullen, want in vers 9 staat:

215
00:12:28,470 --> 00:12:32,970
Hier is een jongetje dat vijf
gerstebroden en twee visjes heeft,

216
00:12:32,970 --> 00:12:35,070
maar wat betekenen die voor zovelen?

217
00:12:35,070 --> 00:12:38,550
Het lijkt er dus op dat
Jezus het onderwerp misschien

218
00:12:38,550 --> 00:12:42,330
ter sprake heeft gebracht,
hoewel Markus dat niet vermeldt,

219
00:12:42,330 --> 00:12:44,490
door tegen de discipelen te zeggen:

220
00:12:44,490 --> 00:12:49,830
Toen Jezus dan de ogen opsloeg en zag
dat een grote menigte naar Hem toe kwam,

221
00:12:49,830 --> 00:12:53,610
zei Hij tegen Filippus: Waar
zullen wij broden kopen,

222
00:12:53,610 --> 00:12:55,470
opdat deze mensen kunnen eten?

223
00:12:55,470 --> 00:12:59,790
Ik denk dat je de twee verhalen in
elkaar kunt passen en kunt zien dat

224
00:12:59,790 --> 00:13:04,350
beide gesprekken hebben plaatsgevonden,
maar dat elk van de getuigen een deel van

225
00:13:04,350 --> 00:13:06,510
het gesprek heeft vastgelegd.

226
00:13:06,510 --> 00:13:11,310
In dit geval vertelt Petrus, die
achter het Evangelie van Markus staat,

227
00:13:11,310 --> 00:13:15,810
ons specifiek dat de discipelen
voorstelden de mensen weg te sturen om

228
00:13:15,810 --> 00:13:17,550
zelf eten te zoeken.

229
00:13:17,550 --> 00:13:20,490
Hij vertelt ons niet,
zoals Johannes dat doet,

230
00:13:20,490 --> 00:13:25,770
dat Jezus de mogelijkheid ter sprake
had gebracht om eten voor hen te kopen.

231
00:13:25,770 --> 00:13:28,470
De discipelen brachten
daar kennelijk tegenin:

232
00:13:28,470 --> 00:13:33,030
stuur hen weg, opdat zij naar de
omliggende gehuchten en dorpen kunnen gaan

233
00:13:33,030 --> 00:13:37,110
en broden voor zichzelf kopen,
want zij hebben niets te eten.

234
00:13:37,110 --> 00:13:39,210
Toen was het Jezus Die zei:

235
00:13:39,210 --> 00:13:41,670
Ga eens kijken hoeveel eten jullie hebben.

236
00:13:41,670 --> 00:13:45,690
Een van de discipelen vond een jongen
die wat vis en broden had en bracht

237
00:13:45,690 --> 00:13:47,010
die naar Jezus.

238
00:13:47,010 --> 00:13:49,830
In Markus is dat allemaal
iets anders samengevat,

239
00:13:49,830 --> 00:13:52,710
maar al die dingen passen
beslist in het verhaal.

240
00:13:52,710 --> 00:13:56,730
De verslagen zijn gemakkelijk met
elkaar in overeenstemming te brengen.

241
00:13:56,730 --> 00:14:00,090
Nu terug naar Markus 6, vers 39:

242
00:14:00,090 --> 00:14:04,830
En Hij droeg hun op om allen in groepen
te laten gaan zitten in het groene gras.

243
00:14:04,830 --> 00:14:09,750
Een van de andere Evangeliën vermeldt dat
vrouwen en kinderen niet zijn meegeteld.

244
00:14:09,750 --> 00:14:14,730
Dat wordt ook al geïmpliceerd doordat er
eenvoudigweg vijfduizend mannen staan.

245
00:14:14,730 --> 00:14:16,710
Dit is dus dat wonder.

246
00:14:16,710 --> 00:14:21,150
Iets later zal er nog een zijn waarbij
Hij vierduizend mensen te eten geeft,

247
00:14:21,150 --> 00:14:24,810
maar dit is het wonder dat
alle Evangeliën vermelden,

248
00:14:24,810 --> 00:14:26,610
en het is kennelijk heel belangrijk.

249
00:14:26,610 --> 00:14:29,850
Volgens Johannes leidde
dit ertoe dat de mensen

250
00:14:29,850 --> 00:14:32,970
Jezus met geweld tot
hun Koning wilden maken.

251
00:14:32,970 --> 00:14:36,030
Dat staat in Johannes 6:15.

252
00:14:36,030 --> 00:14:39,390
Nadat Hij de menigten te
eten had gegeven, staat er:

253
00:14:39,390 --> 00:14:44,550
Omdat Jezus nu wist dat zij zouden komen
en Hem met geweld mee zouden nemen om Hem

254
00:14:44,550 --> 00:14:49,890
koning te maken, trok Hij Zich opnieuw
terug op de berg, Hij Zelf alleen.

255
00:14:49,890 --> 00:14:55,410
Die reactie van de menigte wordt hier niet
genoemd, maar in vers 45 staat alleen:

256
00:14:55,410 --> 00:14:58,470
En meteen dwong Hij Zijn
discipelen in het schip te gaan

257
00:14:58,470 --> 00:15:01,890
en vooruit te varen naar de
overkant, naar Bethsaïda,

258
00:15:01,890 --> 00:15:04,830
terwijl Hijzelf de menigte weg zou sturen.

259
00:15:04,830 --> 00:15:07,830
Markus vertelt ons niet,
zoals Johannes dat wel doet,

260
00:15:07,830 --> 00:15:11,910
dat Hij de menigte wegstuurde omdat
er onder de mensen een waarschijnlijk

261
00:15:11,910 --> 00:15:14,970
onbeheersbare geestdrift
begon te ontstaan.

262
00:15:14,970 --> 00:15:18,450
Ze wilden Jezus als hun
Koning naar Jeruzalem dragen,

263
00:15:18,450 --> 00:15:24,030
proberen de Romeinse machthebbers omver te
werpen en Jezus in hun plaats aanstellen.

264
00:15:24,030 --> 00:15:25,770
Waarom zouden ze dat doen?

265
00:15:25,770 --> 00:15:29,130
Mogelijk omdat ze deze
vermenigvuldiging van het brood

266
00:15:29,130 --> 00:15:32,010
zagen als iets met een
geestelijke betekenis.

267
00:15:32,010 --> 00:15:36,210
De Joden hadden onderling inderdaad
een overlevering dat de Messias,

268
00:15:36,210 --> 00:15:41,070
wanneer Hij zou komen, brood zou brengen
en de menigten te eten zou geven.

269
00:15:41,070 --> 00:15:45,030
De achtergrond van die overlevering
was dat de Joden geloofden dat

270
00:15:45,030 --> 00:15:50,550
Jeremia de ark had gered voordat de
tempel in 586 voor Christus door de

271
00:15:50,550 --> 00:15:52,410
Babyloniërs werd verwoest.

272
00:15:52,410 --> 00:15:56,190
Hoe hij dat voor elkaar zou hebben
gekregen, is heel moeilijk voorstelbaar.

273
00:15:56,190 --> 00:15:59,130
Hij zou langs de priesters en
dergelijke hebben moeten komen,

274
00:15:59,130 --> 00:16:03,270
het Heilige der Heiligen binnen moeten
gaan en de ark moeten bemachtigen.

275
00:16:03,270 --> 00:16:07,290
Die overlevering heeft niet
noodzakelijkerwijs enige solide grond,

276
00:16:07,290 --> 00:16:10,590
maar de Joden geloofden dat
Jeremia de ark had gered,

277
00:16:10,590 --> 00:16:13,350
haar had meegenomen naar
Egypte toen hij daarheen ging

278
00:16:13,350 --> 00:16:17,070
en haar had verborgen op een plaats
waar niemand haar zou vinden totdat

279
00:16:17,070 --> 00:16:18,570
de Messias komt.

280
00:16:18,570 --> 00:16:22,830
Ze geloofden dat Jeremia, wanneer het
Messiaanse tijdperk zou aanbreken,

281
00:16:22,830 --> 00:16:24,930
opnieuw zou verschijnen met de ark.

282
00:16:24,930 --> 00:16:27,450
In de ark bevindt zich
die kruik met manna,

283
00:16:27,450 --> 00:16:31,590
en hij zou de kruik met manna openen
en op wonderbaarlijke wijze de menigten

284
00:16:31,590 --> 00:16:32,970
te eten geven.

285
00:16:32,970 --> 00:16:36,450
Dit is zonder meer een soort
bijgelovige overlevering van de Joden,

286
00:16:36,450 --> 00:16:38,910
maar ze hadden die niettemin in gedachten.

287
00:16:38,910 --> 00:16:43,650
Daarom zegt Jezus later, in Caesarea
Filippi, tegen de discipelen:

288
00:16:43,650 --> 00:16:45,630
Wie zeggen de mensen dat Ik ben?

289
00:16:45,630 --> 00:16:46,530
Ze zeggen:

290
00:16:46,530 --> 00:16:52,590
Zij zeiden: Sommigen: Johannes de Doper,
en anderen: Elia, en weer anderen:

291
00:16:52,590 --> 00:16:55,110
Jeremia of een van de profeten.

292
00:16:55,110 --> 00:16:59,370
Het is dus mogelijk dat de mensen,
toen Jezus de menigten te eten gaf,

293
00:16:59,370 --> 00:17:03,690
dit in gedachten verbonden met de
aankondiging van het Messiaanse tijdperk.

294
00:17:03,690 --> 00:17:05,910
Misschien dachten ze dat Hij Jeremia was,

295
00:17:05,910 --> 00:17:08,730
of een mengeling van
Jeremia en de Messias.

296
00:17:08,730 --> 00:17:11,850
Wie weet wat ze dachten,
maar ze waren opgewonden.

297
00:17:11,850 --> 00:17:15,510
Ik denk dat wat Jezus de volgende
dag in het gesprek met hen zei,

298
00:17:15,510 --> 00:17:19,170
iets wat Johannes vastlegt
maar de andere Evangeliën niet,

299
00:17:19,170 --> 00:17:23,490
ons misschien meer vertelt over de reden
waarom ze zo enthousiast over Jezus waren.

300
00:17:23,490 --> 00:17:24,930
Jezus zei:

301
00:17:24,930 --> 00:17:31,770
Jezus antwoordde hun en zei: Voorwaar,
voorwaar, Ik zeg u: U zoekt Mij,

302
00:17:31,770 --> 00:17:35,850
niet omdat u tekenen gezien hebt, maar
omdat u van de broden gegeten hebt

303
00:17:35,850 --> 00:17:37,410
en verzadigd bent.

304
00:17:37,410 --> 00:17:41,850
Het idee sprak hen aan dat ze niet hoefden
te boeren en niet hoefden te werken,

305
00:17:41,850 --> 00:17:45,570
maar gewoon iemand in de buurt konden
hebben die een klein beetje brood kon

306
00:17:45,570 --> 00:17:48,990
nemen en daarmee het hele
volk te eten kon geven.

307
00:17:48,990 --> 00:17:52,530
Dat klonk hun als een economische
buitenkans in de oren.

308
00:17:52,530 --> 00:17:55,470
Dus ik denk dat dit hen
misschien heeft gemotiveerd.

309
00:17:55,470 --> 00:17:58,710
Het gesprek dat Jezus de
volgende dag met deze mensen had,

310
00:17:58,710 --> 00:18:01,950
is alleen in het Evangelie
van Johannes opgetekend.

311
00:18:01,950 --> 00:18:05,430
Daar lijkt Hij iets van de betekenis
van dit wonder duidelijk te maken

312
00:18:05,430 --> 00:18:06,810
door te zeggen:

313
00:18:06,810 --> 00:18:10,110
De Joden dan morden over
Hem, omdat Hij gezegd had:

314
00:18:10,110 --> 00:18:13,350
Ik ben het brood dat uit
de hemel neergedaald is.

315
00:18:13,350 --> 00:18:16,710
Misschien gebruikte Hij dit wonder
alleen als aanleiding om dat

316
00:18:16,710 --> 00:18:18,090
ter sprake te brengen.

317
00:18:18,090 --> 00:18:22,350
Of misschien is dit wonder zelf een
illustratie van het feit dat Jezus het

318
00:18:22,350 --> 00:18:23,970
brood des levens is.

319
00:18:23,970 --> 00:18:26,490
Maar dat wordt hier niet
naar voren gebracht.

320
00:18:26,490 --> 00:18:28,650
Het enige wat hier staat, is:

321
00:18:28,650 --> 00:18:32,850
En meteen dwong Hij Zijn discipelen in het
schip te gaan en vooruit te varen naar de

322
00:18:32,850 --> 00:18:37,830
overkant, naar Bethsaïda, terwijl
Hijzelf de menigte weg zou sturen.

323
00:18:37,830 --> 00:18:41,310
Voordat we onze bespreking van
dit specifieke verhaal beëindigen,

324
00:18:41,310 --> 00:18:43,050
wil ik iets verduidelijken.

325
00:18:43,050 --> 00:18:46,590
Er zijn mensen die natuurlijke
verklaringen proberen te vinden voor de

326
00:18:46,590 --> 00:18:48,270
wonderen van Jezus.

327
00:18:48,270 --> 00:18:50,910
Soms lijken de natuurlijke
verklaringen mogelijk,

328
00:18:50,910 --> 00:18:52,950
gezien de bewoording van de passage.

329
00:18:52,950 --> 00:18:56,190
Zo zei een tamelijk vrijzinnige
commentator dat Jezus niet op

330
00:18:56,190 --> 00:18:57,570
het water liep.

331
00:18:57,570 --> 00:18:58,890
Wat de Bijbel zegt, is:

332
00:18:58,890 --> 00:19:03,030
En toen zij ongeveer vijfentwintig
of dertig stadiën geroeid hadden,

333
00:19:03,030 --> 00:19:06,990
zagen zij Jezus op de zee lopen
en dicht bij het schip komen,

334
00:19:06,990 --> 00:19:08,670
en zij werden bevreesd.

335
00:19:08,670 --> 00:19:14,550
Er is een plaats in Johannes 21 waar wordt
gesproken over Jezus die op de zee loopt,

336
00:19:14,550 --> 00:19:17,610
terwijl daarmee wordt bedoeld
dat Hij langs de kust loopt,

337
00:19:17,610 --> 00:19:19,410
aan de rand van de zee.

338
00:19:19,410 --> 00:19:24,270
De uitdrukking „op de zee lopen”
wordt daar gebruikt terwijl Hij niet

339
00:19:24,270 --> 00:19:27,630
werkelijk op het water
loopt. Hij loopt op de oever.

340
00:19:27,630 --> 00:19:31,110
Zij zeggen dat we uit het verhaal
waarin Jezus op het water loopt,

341
00:19:31,110 --> 00:19:33,870
niet moeten opmaken dat
Hij daar een wonder deed,

342
00:19:33,870 --> 00:19:36,570
maar dat Hij gewoon langs de kust liep.

343
00:19:36,570 --> 00:19:41,010
Soms proberen ze manieren te vinden om het
wonderbaarlijke element uit het verhaal te

344
00:19:41,010 --> 00:19:45,150
verwijderen en toch vast te houden
aan de woorden van de passage.

345
00:19:45,150 --> 00:19:48,750
Over dit verhaal zeggen
vrijzinnige mensen heel vaak dat

346
00:19:48,750 --> 00:19:51,210
Jezus hier niet werkelijk een wonder deed,

347
00:19:51,210 --> 00:19:55,710
tenminste niet het soort wonder dat
de meeste mensen voor ogen hebben.

348
00:19:55,710 --> 00:19:58,650
Misschien was het een veel
belangrijker soort wonder.

349
00:19:58,650 --> 00:20:03,330
Ze zeggen dat al deze mensen daarheen
waren gekomen en dat het gebruikelijk was

350
00:20:03,330 --> 00:20:07,110
dat mensen hun eigen voedsel
meenamen wanneer ze reisden.

351
00:20:07,110 --> 00:20:10,230
Ze hadden dus brood, vis
en dergelijke bij zich,

352
00:20:10,230 --> 00:20:13,410
maar dat zat verborgen in
de plooien van hun gewaden.

353
00:20:13,410 --> 00:20:17,010
Hoewel ze honger begonnen te krijgen,
wilden ze het voedsel dat ze hadden

354
00:20:17,010 --> 00:20:20,730
meegenomen niet tevoorschijn halen,
omdat anderen er dan iets van

355
00:20:20,730 --> 00:20:22,050
zouden willen hebben.

356
00:20:22,050 --> 00:20:25,410
Iedereen had honger en er
waren daar te veel mensen.

357
00:20:25,410 --> 00:20:28,830
De mensen waren gierig en
wilden hun voedsel niet delen.

358
00:20:28,830 --> 00:20:31,710
Hoewel ze honger hadden en
voedsel bij zich hadden,

359
00:20:31,710 --> 00:20:35,010
wilden ze het niet tevoorschijn
halen waar anderen het konden zien,

360
00:20:35,010 --> 00:20:38,130
omdat die mensen er dan
iets van zouden vragen.

361
00:20:38,130 --> 00:20:41,610
Door hun zelfzucht deelden
de mensen niet wat ze hadden.

362
00:20:41,610 --> 00:20:45,870
Toen, zeggen ze, deelde deze
jonge jongen zijn lunch.

363
00:20:45,870 --> 00:20:50,670
Jezus hield die omhoog, maakte er een heel
schouwspel van en begon het voedsel te

364
00:20:50,670 --> 00:20:52,470
breken en uit te delen.

365
00:20:52,470 --> 00:20:57,090
Daarmee gaf Hij zo’n inspirerend
voorbeeld dat de mensen dachten: „Nou zeg,

366
00:20:57,090 --> 00:20:58,950
dan moet ik het mijne ook delen.”

367
00:20:58,950 --> 00:21:03,990
Dus haalden ze hun voedsel tevoorschijn en
iedereen gaf het voedsel aan elkaar door.

368
00:21:03,990 --> 00:21:07,170
Al snel was het gewoon
één groot liefdesmaal.

369
00:21:07,170 --> 00:21:10,650
Er zijn commentatoren die dit
punt vaak naar voren brengen:

370
00:21:10,650 --> 00:21:14,490
misschien was het niet zozeer een wonder
waarbij de broden werden gebroken,

371
00:21:14,490 --> 00:21:18,030
maar een wonder waarbij de harten
van de mensen werden gebroken.

372
00:21:18,030 --> 00:21:22,230
Door het voorbeeld van deze kleine
jongen werden ze minder zelfzuchtig

373
00:21:22,230 --> 00:21:25,710
en kregen ze meer medeleven
met de mensen om hen heen.

374
00:21:25,710 --> 00:21:31,110
Als dat zo is, hadden ze die kleine
jongen koning moeten maken en niet Jezus.

375
00:21:31,110 --> 00:21:35,070
Als hij de macht had om mensen te
inspireren zo liefdevol te zijn,

376
00:21:35,070 --> 00:21:40,470
en dat was wat indruk op de mensen maakte,
waarom zouden ze Jezus dan koning maken?

377
00:21:40,470 --> 00:21:44,670
Het was de kleine jongen die
zijn lunch deelde, niet Jezus.

378
00:21:44,670 --> 00:21:46,530
Het is duidelijk dat het verhaal,

379
00:21:46,530 --> 00:21:49,950
wanneer het zonder het wonderbaarlijke
element wordt naverteld,

380
00:21:49,950 --> 00:21:52,830
de reactie van de mensen
helemaal niet verklaart.

381
00:21:52,830 --> 00:21:55,590
De mensen waren verbaasd
toen Jezus dat deed,

382
00:21:55,590 --> 00:21:58,470
en daarom wilden ze Hem
als de Messias erkennen.

383
00:21:58,470 --> 00:22:02,550
Het was niet zo dat Jezus de mensen er
alleen maar toe inspireerde om te delen

384
00:22:02,550 --> 00:22:03,630
wat ze hadden.

385
00:22:03,630 --> 00:22:06,150
Kijk hier eens naar vers 36.

386
00:22:06,150 --> 00:22:08,430
De discipelen zeiden tegen Jezus:

387
00:22:08,430 --> 00:22:13,170
En toen het al laat geworden was, kwamen
Zijn discipelen naar Hem toe en zeiden:

388
00:22:13,170 --> 00:22:17,370
Deze plaats is eenzaam en het
is al laat; stuur hen weg,

389
00:22:17,370 --> 00:22:21,210
opdat zij naar de omliggende
gehuchten en dorpen kunnen gaan en

390
00:22:21,210 --> 00:22:24,870
broden voor zichzelf kopen,
want zij hebben niets te eten.

391
00:22:24,870 --> 00:22:29,310
Ze zeiden niet: „Ze delen het voedsel
dat ze hebben meegenomen niet.”

392
00:22:29,310 --> 00:22:31,890
Ze zeiden dat ze niets te eten hadden.

393
00:22:31,890 --> 00:22:35,370
Deze mensen waren Jezus
haastig rond het meer gevolgd.

394
00:22:35,370 --> 00:22:39,870
Ze zagen Hem in de boot vertrekken en
wilden Hem niet uit het oog verliezen.

395
00:22:39,870 --> 00:22:43,590
Ze hielden niet halt om naar de winkel
te gaan of naar huis te gaan en een

396
00:22:43,590 --> 00:22:45,510
lunchpakket klaar te maken.

397
00:22:45,510 --> 00:22:48,990
Ze renden gewoon naar de andere
kant van het meer om daar te zijn

398
00:22:48,990 --> 00:22:52,290
wanneer Hij aankwam,
en ze namen niets mee.

399
00:22:52,290 --> 00:22:57,270
Wanneer mensen zeggen dat men gewoonlijk
voedsel meenam, hoe weten we dat dan?

400
00:22:57,270 --> 00:23:01,050
De discipelen hadden dat moeten
weten als het de gewoonte was.

401
00:23:01,050 --> 00:23:06,090
Als mensen voedsel meenamen, waarom zouden
de discipelen dan zeggen dat ze niets

402
00:23:06,090 --> 00:23:07,350
te eten hadden?

403
00:23:07,350 --> 00:23:09,690
Het lijkt duidelijk
dat dit een wonder was,

404
00:23:09,690 --> 00:23:14,130
hoeveel geleerden het ook proberen weg te
verklaren door het wonderbaarlijke element

405
00:23:14,130 --> 00:23:15,330
eruit te halen.

406
00:23:15,330 --> 00:23:19,110
De discipelen werden weggestuurd
om de zee over te steken,

407
00:23:19,110 --> 00:23:22,110
maar Jezus bleef nog even op die ene plek.

408
00:23:22,110 --> 00:23:25,770
Toen Hij hen had weggestuurd,
ging Hij een berg op om te bidden.

409
00:23:25,770 --> 00:23:30,150
En toen het avond was geworden, was het
schip midden op de zee en Hijzelf was

410
00:23:30,150 --> 00:23:31,410
alleen op het land.

411
00:23:31,410 --> 00:23:36,150
Ik geloof dat het Evangelie van
Johannes ons vertelt hoe ver de boot van

412
00:23:36,150 --> 00:23:37,650
Hem verwijderd was.

413
00:23:37,650 --> 00:23:41,730
De boot was drie tot vijf kilometer
van de kust die ze hadden verlaten

414
00:23:41,730 --> 00:23:44,730
en bevond zich midden
op het Meer van Galilea.

415
00:23:44,730 --> 00:23:47,850
Jezus was alleen op een
berg, waar Hij had gebeden.

416
00:23:47,850 --> 00:23:51,810
Blijkbaar was het een zeer
heldere maar winderige nacht.

417
00:23:51,810 --> 00:23:54,690
De wind had kennelijk
de wolken weggeblazen.

418
00:23:54,690 --> 00:23:56,970
Het was bijna tijd voor het Pascha.

419
00:23:56,970 --> 00:23:59,190
Het kan volle maan zijn geweest.

420
00:23:59,190 --> 00:24:03,270
Vanaf de berg waar Hij zat,
kon Jezus de discipelen zien.

421
00:24:03,270 --> 00:24:07,050
Ze waren een paar kilometer uit
de kust, maar in het maanlicht,

422
00:24:07,050 --> 00:24:12,030
onder de heldere hemel, kon Hij nog steeds
het kleine stipje van hun boot zien.

423
00:24:12,030 --> 00:24:14,790
Hij kon zien dat ze het zwaar hadden.

424
00:24:14,790 --> 00:24:20,070
Ze kwamen niet erg snel aan de overkant
van het meer, omdat de wind hun tegenzat.

425
00:24:20,070 --> 00:24:22,410
Dat is wat we hier lezen.

426
00:24:22,410 --> 00:24:24,270
Vers 48 zegt:

427
00:24:24,270 --> 00:24:29,250
En Hij zag dat zij veel moeite moesten
doen om het schip vooruit te krijgen,

428
00:24:29,250 --> 00:24:34,770
want zij hadden de wind tegen; en
omstreeks de vierde nachtwake kwam Hij,

429
00:24:34,770 --> 00:24:39,150
lopend op de zee, naar hen
toe en wilde hun voorbijgaan.

430
00:24:39,150 --> 00:24:44,850
Dit is het geval waarbij één commentator
ons wil laten denken dat Jezus over de

431
00:24:44,850 --> 00:24:47,130
oever naar hen toe kwam lopen.

432
00:24:47,130 --> 00:24:51,390
Als ze zo dicht bij de oever waren,
waarom moesten ze zich dan zo inspannen

433
00:24:51,390 --> 00:24:52,530
aan de riemen?

434
00:24:52,530 --> 00:24:57,270
Waarom zegt de Bijbel dat ze drie
of vier kilometer uit de kust waren?

435
00:24:57,270 --> 00:25:01,410
En waarom zou een man die over de
oever liep hun zo laten schrikken?

436
00:25:01,410 --> 00:25:03,690
Er lopen heel vaak mannen over de oever.

437
00:25:03,690 --> 00:25:07,050
Ze dachten dat het een
geestverschijning was. Waarom?

438
00:25:07,050 --> 00:25:08,550
Omdat Hij over het water liep.

439
00:25:08,550 --> 00:25:13,650
In het boek Job zagen we tijdens onze
behandeling daarvan dat Jahweh Degene is

440
00:25:13,650 --> 00:25:16,110
Die op de hoogten van de zee treedt.

441
00:25:16,110 --> 00:25:19,710
In dit geval liet Jezus zien Wie Hij was,

442
00:25:19,710 --> 00:25:22,290
net als bij een eerder geval
dat ze hadden meegemaakt,

443
00:25:22,290 --> 00:25:25,050
toen Hij de storm tot bedaren bracht.

444
00:25:25,050 --> 00:25:29,130
Jahweh is ook Degene Die de
winden en de golven bevel geeft,

445
00:25:29,130 --> 00:25:31,170
en die gehoorzamen Hem.

446
00:25:31,170 --> 00:25:34,290
Jezus liet zien dat Hij werkelijk God was,

447
00:25:34,290 --> 00:25:39,450
dat Hij de dingen doet waarvan het Oude
Testament zegt dat alleen God ze kan doen.

448
00:25:39,450 --> 00:25:42,390
Toen Hij in de boot stapte,
ging de wind liggen.

449
00:25:42,390 --> 00:25:45,930
Hij bracht de storm dus
als het ware tot bedaren.

450
00:25:45,930 --> 00:25:49,470
Ze waren buitengewoon
verbaasd en verwonderden zich.

451
00:25:49,470 --> 00:25:54,030
Ik denk niet dat ze zich verwonderd zouden
hebben en verbaasd zouden zijn geweest

452
00:25:54,030 --> 00:25:57,570
als Hij in dit geval niet
over het water had gelopen,

453
00:25:57,570 --> 00:26:00,150
als Hij alleen maar over de oever liep.

454
00:26:00,150 --> 00:26:03,570
Er staat dat ze het wonder van
de broden niet hadden begrepen.

455
00:26:03,570 --> 00:26:06,030
Wat valt er aan de broden te begrijpen?

456
00:26:06,030 --> 00:26:08,970
Er staat dat hun hart verhard was.

457
00:26:08,970 --> 00:26:13,650
Verharding van het hart verwijst in
de evangeliën naar ongevoeligheid,

458
00:26:13,650 --> 00:26:18,090
geestelijke ongevoeligheid,
waardoor iemand iets niet doorheeft.

459
00:26:18,090 --> 00:26:22,650
Niet lang hierna is er een moment
waarop Jezus bij de discipelen is

460
00:26:22,650 --> 00:26:27,210
en hun zegt dat ze moeten oppassen voor
het zuurdeeg van de Farizeeën en het

461
00:26:27,210 --> 00:26:29,250
zuurdeeg van Herodes.

462
00:26:29,250 --> 00:26:32,430
Dit staat in hoofdstuk 8, vers 15.

463
00:26:32,430 --> 00:26:37,110
Ze begrepen Hem verkeerd en dachten dat
Hij doelde op het feit dat ze vergeten

464
00:26:37,110 --> 00:26:40,170
waren brood mee te nemen voor hun reis.

465
00:26:40,170 --> 00:26:42,450
Dat was een vergissing van hun kant.

466
00:26:42,450 --> 00:26:43,950
Ze schaamden zich ervoor.

467
00:26:43,950 --> 00:26:46,050
In vers 17 zegt Hij:

468
00:26:46,050 --> 00:26:49,710
En Jezus, Die dat wist, zei tegen hen:

469
00:26:49,710 --> 00:26:52,950
Waarom spreekt u erover met
elkaar dat u geen broden hebt?

470
00:26:52,950 --> 00:26:55,770
Ziet u het nog niet in
en begrijpt u het niet?

471
00:26:55,770 --> 00:26:57,930
Hebt u nog uw verharde hart?

472
00:26:57,930 --> 00:26:59,190
Hij vroeg hun:

473
00:26:59,190 --> 00:27:03,991
En herinnert u zich niet, toen Ik de vijf
broden brak voor de vijfduizend mannen ,

474
00:27:03,991 --> 00:27:07,350
hoeveel volle manden met
stukken brood u opraapte?

475
00:27:07,350 --> 00:27:10,050
Zij zeiden tegen Hem: Twaalf.

476
00:27:10,050 --> 00:27:13,170
Dat is een verhaal dat we
in hoofdstuk 8 aantreffen.

477
00:27:13,170 --> 00:27:14,610
Hij vroeg hun ook:

478
00:27:14,610 --> 00:27:17,611
En toen Ik de zeven brak
voor de vierduizend mannen ,

479
00:27:17,611 --> 00:27:20,970
hoeveel volle manden met
stukken brood u opraapte?

480
00:27:20,970 --> 00:27:23,430
En zij zeiden: Zeven.

481
00:27:23,430 --> 00:27:25,170
Daarop zei Hij tegen hen:

482
00:27:25,170 --> 00:27:29,010
En Hij zei tegen hen: Waarom
begrijpt u het dan niet?

483
00:27:29,010 --> 00:27:30,270
Deze woorden:

484
00:27:30,270 --> 00:27:33,510
En Jezus, Die dat wist, zei tegen hen:

485
00:27:33,510 --> 00:27:37,110
Waarom spreekt u erover met
elkaar dat u geen broden hebt?

486
00:27:37,110 --> 00:27:40,170
Ziet u het nog niet in
en begrijpt u het niet?

487
00:27:40,170 --> 00:27:42,090
Hebt u nog uw verharde hart?

488
00:27:42,090 --> 00:27:44,730
U hebt ogen, en u ziet niet?

489
00:27:44,730 --> 00:27:47,250
En u hebt oren, en u hoort niet?

490
00:27:47,250 --> 00:27:50,790
en ook hier in hoofdstuk 6, vers 52:

491
00:27:50,790 --> 00:27:53,730
want zij hadden bij het wonder
van de broden niets begrepen,

492
00:27:53,730 --> 00:27:55,710
omdat hun hart verhard was.

493
00:27:55,710 --> 00:28:00,210
gaan er beide over dat hun hart verhard
was en dat ze de boodschap van de broden

494
00:28:00,210 --> 00:28:05,310
niet werkelijk begrepen, de boodschap van
de spijziging van de vijfduizend en later

495
00:28:05,310 --> 00:28:07,110
ook van de vierduizend.

496
00:28:07,110 --> 00:28:09,630
Wat was de boodschap die ze niet begrepen?

497
00:28:09,630 --> 00:28:12,150
Misschien is daar een heel
eenvoudig antwoord op.

498
00:28:12,150 --> 00:28:15,510
Ik heb altijd gedacht dat de
manier waarop het geformuleerd is,

499
00:28:15,510 --> 00:28:19,530
mysterieuzer klinkt en dat er een heel
diepzinnig antwoord zou moeten zijn.

500
00:28:19,530 --> 00:28:23,430
Alsof er in dit wonder een werkelijk
geheimzinnige boodschap verborgen zit

501
00:28:23,430 --> 00:28:26,250
waarvoor zij te ongevoelig
waren om die te zien,

502
00:28:26,250 --> 00:28:28,950
en Hij hun aandacht daarop wilde vestigen.

503
00:28:28,950 --> 00:28:32,730
Markus vermeldt dat ze het wonder
van de broden niet begrepen.

504
00:28:32,730 --> 00:28:34,770
Wat was het dat ze niet begrepen?

505
00:28:34,770 --> 00:28:39,930
Ik weet werkelijk niet wat ze niet
begrepen, tenzij het iets eenvoudigs is.

506
00:28:39,930 --> 00:28:42,270
Ik kan wel iets eenvoudigs bedenken,

507
00:28:42,270 --> 00:28:45,690
maar niet noodzakelijkerwijs
iets bijzonder diepzinnigs.

508
00:28:45,690 --> 00:28:48,810
Dat eenvoudige is in
zekere zin diepzinnig,

509
00:28:48,810 --> 00:28:51,690
maar het is niet zo uitzonderlijk
vergeleken met de andere dingen

510
00:28:51,690 --> 00:28:53,190
die Jezus deed.

511
00:28:53,190 --> 00:28:57,690
Het zou eenvoudigweg betekenen dat
Hij, door die broden te breken,

512
00:28:57,690 --> 00:28:59,910
bewees dat Hij de Messias was.

513
00:28:59,910 --> 00:29:03,630
Hij bewees dat Hij
bovennatuurlijke krachten bezat.

514
00:29:03,630 --> 00:29:08,190
Daarom hadden ze niet zo verbaasd moeten
zijn dat Hij over het water kon lopen

515
00:29:08,190 --> 00:29:10,950
of dat Hij de storm tot
bedaren kon brengen.

516
00:29:10,950 --> 00:29:15,090
Ze waren verbaasd omdat ze het
wonder van de broden niet begrepen.

517
00:29:15,090 --> 00:29:19,410
Maar de gebruikte Engelse vertaling
formuleert dit alsof er zou moeten staan

518
00:29:19,410 --> 00:29:24,450
dat ze Jezus niet begrepen: ze
hadden ‘de broden niet begrepen’.

519
00:29:24,450 --> 00:29:27,930
Ze begrepen niet Wie Hij
was, of iets dergelijks.

520
00:29:27,930 --> 00:29:32,610
Het wonder met de broden lijkt niet zoveel
groter te zijn geweest dan bijvoorbeeld

521
00:29:32,610 --> 00:29:35,490
het opwekken van de
dochter van Jaïrus, het

522
00:29:35,490 --> 00:29:40,230
genezen van een melaatse door hem aan
te raken, of het genezen van menigten.

523
00:29:40,230 --> 00:29:44,670
Ik weet niet waarom juist de broden,
de spijziging van de vijfduizend,

524
00:29:44,670 --> 00:29:49,110
eruit worden gelicht als datgene waardoor
het hun duidelijk had moeten worden.

525
00:29:49,110 --> 00:29:53,130
Als dat tot hen was doorgedrongen,
zouden ze in deze situatie niet zo

526
00:29:53,130 --> 00:29:54,750
verbaasd zijn geweest.

527
00:29:54,750 --> 00:29:59,070
Misschien wordt het genoemd omdat dit
het laatste was wat ze hadden gezien.

528
00:29:59,070 --> 00:30:03,510
Het was tenslotte het enige wonder dat ze
hadden gezien sinds ze waren teruggekeerd

529
00:30:03,510 --> 00:30:05,070
van hun uitzending.

530
00:30:05,070 --> 00:30:08,550
Misschien had het hun gewoon nog
vers in het geheugen moeten liggen

531
00:30:08,550 --> 00:30:11,130
omdat het het meest recente wonder was.

532
00:30:11,130 --> 00:30:14,910
Ze hadden Jezus nog maar net de
broden zien vermenigvuldigen.

533
00:30:14,910 --> 00:30:17,970
Waarom zou dat hun niet aanschouwelijk
duidelijk hebben gemaakt

534
00:30:17,970 --> 00:30:22,770
dat Hij bovennatuurlijke dingen kon doen,
zodat het hen niet zo zou verbazen dat Hij

535
00:30:22,770 --> 00:30:26,010
op het water liep en de
storm tot bedaren bracht?

536
00:30:26,010 --> 00:30:29,130
Ik moet zeggen dat ik het
antwoord daarop niet weet.

537
00:30:29,130 --> 00:30:33,750
Ik heb in de loop der jaren commentaren
geraadpleegd, ook onlangs nog,

538
00:30:33,750 --> 00:30:37,830
en de uitleggers gaan eraan voorbij
zonder veel inzicht te bieden.

539
00:30:37,830 --> 00:30:42,031
Het is dus óf iets heel diepzinnigs
wat ik nog niet begrijp —

540
00:30:42,031 --> 00:30:46,530
en er zijn dingen in de Bijbel die heel
diepzinnig zijn en die ik nog niet begrijp

541
00:30:46,530 --> 00:30:48,990
— óf misschien is het iets anders.

542
00:30:48,990 --> 00:30:52,830
In zekere zin ben ik daar blij
om, want het is zo leuk om je

543
00:30:52,830 --> 00:30:56,850
jarenlang iets af te vragen en dan
uiteindelijk iets te zien wat je eerder

544
00:30:56,850 --> 00:31:00,990
niet begreep, en te zeggen:
„Dus daar ging dat over.”

545
00:31:00,990 --> 00:31:05,790
Het is alsof er ineens een licht aangaat
en je een openbaring over iets krijgt.

546
00:31:05,790 --> 00:31:09,330
Hopelijk heb jij bij je eigen
studie zulke ervaringen gehad.

547
00:31:09,330 --> 00:31:12,750
Ik heb vaak zulke momenten
gehad, en dat is plezierig.

548
00:31:12,750 --> 00:31:15,930
Wanneer ik bij iets het idee
heb dat er meer achter zit,

549
00:31:15,930 --> 00:31:20,190
maar ik er niet achter kan komen
wat dat is, vind ik dat bemoedigend.

550
00:31:20,190 --> 00:31:23,910
Misschien zal ik ooit zo’n moment
hebben waarop het licht aangaat,

551
00:31:23,910 --> 00:31:28,170
en zal ik iets nieuws en opwindends
zien wat ik nu nog niet weet.

552
00:31:28,170 --> 00:31:30,030
Misschien zit hier meer achter.

553
00:31:30,030 --> 00:31:33,751
Nogmaals, volgens mij is het
enige wat voor de hand ligt —

554
00:31:33,751 --> 00:31:38,910
het enige wat voor mij in mijn traagheid
voor de hand ligt wanneer ik hiernaar kijk

555
00:31:38,910 --> 00:31:41,310
— dat ze de broden niet begrepen.

556
00:31:41,310 --> 00:31:44,250
Dat wil zeggen: ze
stonden er niet bij stil

557
00:31:44,250 --> 00:31:48,150
dat het wonder dat ze zojuist hadden
gezien een nieuwe demonstratie van

558
00:31:48,150 --> 00:31:50,790
Jezus’ wonderbaarlijke kracht was.

559
00:31:50,790 --> 00:31:53,130
Waarom zouden ze dan enkele uren later

560
00:31:53,130 --> 00:31:57,510
verbaasd zijn wanneer ze Hem nog
iets bovennatuurlijks zagen doen?

561
00:31:57,510 --> 00:32:01,890
Maar nogmaals, als dat werkelijk
het enige is wat Markus hier zegt,

562
00:32:01,890 --> 00:32:06,570
weet ik niet waarom hij niet zei dat ze
de wonderen in het algemeen niet begrepen,

563
00:32:06,570 --> 00:32:10,950
of dat de boodschap over Wie
Jezus was niet tot hen doordrong.

564
00:32:10,950 --> 00:32:16,050
Er staat dat ze de broden niet begrepen,
alsof wat Jezus met de broden deed als een

565
00:32:16,050 --> 00:32:17,610
teken bedoeld was.

566
00:32:17,610 --> 00:32:21,330
Ze hadden iets moeten begrijpen,
maar ze waren traag van begrip,

567
00:32:21,330 --> 00:32:23,910
en daarom drong het niet tot hen door.

568
00:32:23,910 --> 00:32:26,790
Hoe dan ook, ik laat
die vraag onbeantwoord,

569
00:32:26,790 --> 00:32:28,590
want ik weet het antwoord niet.

570
00:32:28,590 --> 00:32:31,950
Hoewel dit mij al vele,
vele jaren bezighoudt,

571
00:32:31,950 --> 00:32:36,930
ben ik er nog niet echt achter of het iets
meer betekent dan dat eenvoudige punt.

572
00:32:36,930 --> 00:32:41,070
Misschien leest een kind het en begrijpt
het onmiddellijk wat ik niet begrijp.

573
00:32:41,070 --> 00:32:43,170
Misschien weten sommigen
van jullie het zelfs.

574
00:32:43,170 --> 00:32:47,490
Het is een van die dingen die voor mij
nog een beetje ondoorzichtig blijven.

575
00:32:47,490 --> 00:32:49,350
Vers 53:

576
00:32:49,350 --> 00:32:54,990
En toen zij overgevaren waren, kwamen zij
in het land Gennesaret en legden daar aan.

577
00:32:54,990 --> 00:32:58,890
En toen zij uit het schip gegaan
waren, herkende men Hem meteen.

578
00:32:58,890 --> 00:33:02,790
En men liep heel die streek
door en begon op ligmatten hen

579
00:33:02,790 --> 00:33:06,570
die er slecht aan toe waren met zich
mee te dragen naar de plaats waarvan ze

580
00:33:06,570 --> 00:33:08,310
hoorden dat Hij daar was.

581
00:33:08,310 --> 00:33:12,990
En waar Hij ook kwam, in dorpen
of steden of in gehuchten,

582
00:33:12,990 --> 00:33:15,270
daar legden ze de zieken op de markten en

583
00:33:15,270 --> 00:33:20,490
smeekten Hem of zij al was het maar de
zoom van Zijn bovenkleed mochten aanraken;

584
00:33:20,490 --> 00:33:23,730
en allen die Hem
aanraakten, werden gezond.

585
00:33:23,730 --> 00:33:29,010
Dit vertelt ons alleen over Zijn terugkeer
naar de overkant van het Meer van Galilea

586
00:33:29,010 --> 00:33:32,310
en over de mensen daar die
de zieken bij Hem brachten,

587
00:33:32,310 --> 00:33:34,890
zoals ze dat overal deden waar Hij kwam.

588
00:33:34,890 --> 00:33:39,690
Deze paar verzen vatten waarschijnlijk
samen wat in die tijd een vrij gewone

589
00:33:39,690 --> 00:33:42,930
situatie was wanneer Jezus ergens kwam.

590
00:33:42,930 --> 00:33:45,450
De mensen brachten allemaal hun zieken.

591
00:33:45,450 --> 00:33:49,770
Op dit punt in Zijn bediening
was dat voor Hem niet ongewoon.

592
00:33:49,770 --> 00:33:54,690
Maar Markus en de andere synoptische
evangeliën laten iets belangrijks weg

593
00:33:54,690 --> 00:33:56,670
wat Johannes wel vermeldt.

594
00:33:56,670 --> 00:34:00,150
Toen Jezus de volgende dag aan
de overkant van het meer kwam,

595
00:34:00,150 --> 00:34:02,550
kwamen de mensen opnieuw naar Hem toe.

596
00:34:02,550 --> 00:34:07,290
Hij zei dat ze Hem alleen zochten omdat ze
het brood hadden gegeten dat Hij hun had

597
00:34:07,290 --> 00:34:10,410
gegeven, en dat ze nog
een maaltijd wilden.

598
00:34:10,410 --> 00:34:13,650
Ze raakten met Hem in
gesprek, en wat Hij zei,

599
00:34:13,650 --> 00:34:16,350
werd hun uiteindelijk zeer aanstootgevend.

600
00:34:16,350 --> 00:34:20,910
Dat was het gesprek over het Brood
des levens, waarin Jezus zei:

601
00:34:20,910 --> 00:34:23,250
Ik ben het brood uit de hemel.

602
00:34:23,250 --> 00:34:28,230
U moet Mijn vlees eten en Mijn bloed
drinken, anders hebt u geen leven in u.

603
00:34:28,230 --> 00:34:30,930
Dit staat allemaal in Johannes 6.

604
00:34:30,930 --> 00:34:35,310
Dit is de dag na de
spijziging van de vijfduizend.

605
00:34:35,310 --> 00:34:40,710
Er volgt een lange rede van Jezus,
afgewisseld met hun verwarde opmerkingen.

606
00:34:40,710 --> 00:34:44,130
Ze begrijpen Hem niet en
nemen aanstoot aan Hem.

607
00:34:44,130 --> 00:34:48,390
Aan het einde van Johannes
6 staat in vers 66:

608
00:34:48,390 --> 00:34:51,630
Van toen af trokken velen van
Zijn discipelen zich terug

609
00:34:51,630 --> 00:34:53,730
en gingen niet meer met Hem mee.

610
00:34:53,730 --> 00:34:57,510
Dit gebeurde allemaal
vanwege wat Jezus had gezegd.

611
00:34:57,510 --> 00:35:00,210
Dit was een keerpunt in Zijn bediening.

612
00:35:00,210 --> 00:35:03,930
In zekere zin stortte Zijn
bediening op dat moment in.

613
00:35:03,930 --> 00:35:08,370
Het is niet zo dat Hij niet overal waar
Hij kwam opnieuw menigten bijeenbracht.

614
00:35:08,370 --> 00:35:12,750
Maar de dag daarvoor had Hij duizenden
mensen gehad die Hem volgden.

615
00:35:12,750 --> 00:35:15,570
En ons wordt verteld
dat veel van die mensen,

616
00:35:15,570 --> 00:35:19,950
onder wie veel van Zijn discipelen,
Hem daarna niet bleven volgen.

617
00:35:19,950 --> 00:35:25,050
Dat was de gelegenheid waarbij Hij Zich
tot de moedeloze discipelen, de twaalf,

618
00:35:25,050 --> 00:35:26,670
wendde en zei:

619
00:35:26,670 --> 00:35:30,630
Jezus dan zei tegen de twaalf:
Wilt u ook niet weggaan?

620
00:35:30,630 --> 00:35:32,070
Petrus zei:

621
00:35:32,070 --> 00:35:37,170
Simon Petrus dan antwoordde Hem:
Heere, naar wie zullen wij heen gaan?

622
00:35:37,170 --> 00:35:39,330
U hebt woorden van eeuwig leven.

623
00:35:39,330 --> 00:35:41,670
Dat staat allemaal in Johannes 6.

624
00:35:41,670 --> 00:35:44,910
Maar blijkbaar brachten mensen
uit andere streken in die tijd,

625
00:35:44,910 --> 00:35:47,970
dus op de dag na de
spijziging van de vijfduizend,

626
00:35:47,970 --> 00:35:50,250
nog steeds hun zieken naar Jezus.

627
00:35:50,250 --> 00:35:52,530
En er was nog steeds
genoeg voor Hem te doen.

628
00:35:52,530 --> 00:35:54,390
Nu hoofdstuk 7:

629
00:35:54,390 --> 00:35:59,250
En bij Hem verzamelden zich de Farizeeën
en sommigen van de schriftgeleerden,

630
00:35:59,250 --> 00:36:01,770
die uit Jeruzalem gekomen waren.

631
00:36:01,770 --> 00:36:06,030
En toen zij zagen dat sommigen
van Zijn discipelen met onreine,

632
00:36:06,030 --> 00:36:11,071
dat is met ongewassen handen
brood aten, berispten zij hen .

633
00:36:11,071 --> 00:36:14,550
Want de Farizeeën en alle Joden eten niet,

634
00:36:14,550 --> 00:36:17,310
als zij niet eerst grondig
de handen gewassen hebben,

635
00:36:17,310 --> 00:36:20,850
omdat zij zich houden aan de
overlevering van de ouden.

636
00:36:20,850 --> 00:36:23,970
En als zij van de markt
komen , eten zij niet,

637
00:36:23,970 --> 00:36:26,550
als zij zich niet eerst gewassen hebben.

638
00:36:26,550 --> 00:36:30,810
En vele andere dingen zijn er die zij
aangenomen hebben om zich eraan te houden,

639
00:36:30,810 --> 00:36:36,030
zoals het wassen van de drinkbekers en
kannen en het koperen vaatwerk en bedden.

640
00:36:36,030 --> 00:36:39,690
Daarna vroegen de Farizeeën
en de schriftgeleerden Hem:

641
00:36:39,690 --> 00:36:43,890
Waarom wandelen Uw discipelen niet
volgens de overlevering van de ouden,

642
00:36:43,890 --> 00:36:46,590
maar eten zij het brood
met ongewassen handen?

643
00:36:46,590 --> 00:36:51,030
We moeten begrijpen dat het bezwaar hier
niet hetzelfde was als het bezwaar dat je

644
00:36:51,030 --> 00:36:52,410
moeder zou maken.

645
00:36:52,410 --> 00:36:56,370
Als je van buiten binnenkwam met vuile
handen en meteen aan tafel ging zitten,

646
00:36:56,370 --> 00:36:59,490
zou je moeder zeggen dat
je je handen moest wassen.

647
00:36:59,490 --> 00:37:02,550
En dat moet je ook doen,
vanwege ziektekiemen.

648
00:37:02,550 --> 00:37:06,510
Anders bestaat het gevaar dat je
samen met je eten iets binnenkrijgt

649
00:37:06,510 --> 00:37:10,290
wat op je handen zit en niet in
je lichaam terecht hoort te komen,

650
00:37:10,290 --> 00:37:13,410
iets wat erop is gekomen
toen je buiten was.

651
00:37:13,410 --> 00:37:16,110
Meestal gaat het om
microscopisch kleine dingen,

652
00:37:16,110 --> 00:37:19,590
waarvan men in die tijd niet
eens wist dat ze bestonden.

653
00:37:19,590 --> 00:37:23,070
Mensen wisten zelfs pas
sinds de tijd van Pasteur,

654
00:37:23,070 --> 00:37:24,930
slechts een paar honderd jaar geleden,

655
00:37:24,930 --> 00:37:30,630
dat deze microscopische organismen bestaan
die schadelijk zijn voor onze gezondheid.

656
00:37:30,630 --> 00:37:34,530
In Bijbelse tijden legden ze
geen verband tussen het eten van

657
00:37:34,530 --> 00:37:36,690
vuil voedsel en ziek worden.

658
00:37:36,690 --> 00:37:39,810
Ze begrepen de kiemtheorie
van ziekte niet.

659
00:37:39,810 --> 00:37:42,150
Waarom wasten ze dan hun handen?

660
00:37:42,150 --> 00:37:44,190
Dat was volledig symbolisch.

661
00:37:44,190 --> 00:37:47,670
Het ging er uitsluitend om
symbolisch rein te zijn.

662
00:37:47,670 --> 00:37:51,270
Wanneer je naar de markt gaat, raak
je dingen aan die misschien door

663
00:37:51,270 --> 00:37:53,010
heidenen zijn aangeraakt.

664
00:37:53,010 --> 00:37:57,570
Het is zelfs mogelijk dat de wind
uit Samaria over Samaria heeft

665
00:37:57,570 --> 00:38:00,870
gewaaid en vervolgens jouw
land is binnengekomen,

666
00:38:00,870 --> 00:38:06,030
en dat jij bent geraakt door dezelfde
wind die over Samaritanen heeft gewaaid.

667
00:38:06,030 --> 00:38:09,690
Je kunt gewoon niet naar buiten
gaan en daarna weer binnenkomen

668
00:38:09,690 --> 00:38:12,750
zonder met een of andere
vorm van verontreiniging als

669
00:38:12,750 --> 00:38:14,850
deze in aanraking te komen.

670
00:38:14,850 --> 00:38:17,070
Dit is niet volgens de wet van Mozes.

671
00:38:17,070 --> 00:38:20,850
In de wet van Mozes stond
niets over dit soort wassingen.

672
00:38:20,850 --> 00:38:25,590
Het idee van wassen komt in de wet van
Mozes wel voor in gevallen waarin mensen

673
00:38:25,590 --> 00:38:28,170
werkelijk echte verontreiniging oplopen.

674
00:38:28,170 --> 00:38:32,130
Wanneer iemand melaats is, wanneer
een vrouw haar menstruatie heeft,

675
00:38:32,130 --> 00:38:34,350
wanneer een man een natte droom heeft,

676
00:38:34,350 --> 00:38:36,870
of wanneer iemand naar
een begrafenis is geweest

677
00:38:36,870 --> 00:38:39,270
en dicht bij een dood lichaam is gekomen,

678
00:38:39,270 --> 00:38:43,890
dan zijn dat de soorten dingen waardoor
mensen een bepaalde tijd onrein werden,

679
00:38:43,890 --> 00:38:47,490
hetzij tot zonsondergang,
hetzij een week lang.

680
00:38:47,490 --> 00:38:50,310
Pas aan het einde van die
periode van verontreiniging

681
00:38:50,310 --> 00:38:53,130
moesten ze zichzelf en hun kleren wassen.

682
00:38:53,130 --> 00:38:56,670
Als het om één dag ging, was
dat aan het einde van die dag.

683
00:38:56,670 --> 00:39:00,270
Als het om een week ging, was
dat aan het einde van die week.

684
00:39:00,270 --> 00:39:04,170
Dat was slechts het symbool dat ze de
verontreiniging van die gebeurtenis

685
00:39:04,170 --> 00:39:05,370
achter zich lieten.

686
00:39:05,370 --> 00:39:09,090
Maar ze wasten zich niet iedere keer
wanneer ze het huis binnenkwamen.

687
00:39:09,090 --> 00:39:11,010
De wet eiste dat niet.

688
00:39:11,010 --> 00:39:13,470
Mensen werden niet elke dag verontreinigd.

689
00:39:13,470 --> 00:39:16,350
Het ging om uitzonderlijke omstandigheden.

690
00:39:16,350 --> 00:39:18,810
Melaatsheid overkomt niet iedereen.

691
00:39:18,810 --> 00:39:21,450
Je gaat niet voortdurend
naar begrafenissen.

692
00:39:21,450 --> 00:39:24,210
Het waren die uitzonderlijke
omstandigheden die

693
00:39:24,210 --> 00:39:26,550
verontreiniging konden veroorzaken.

694
00:39:26,550 --> 00:39:30,330
Die werd vervolgens ceremonieel
beëindigd met een wassing,

695
00:39:30,330 --> 00:39:33,330
een wassing van het
lichaam en van de kleren.

696
00:39:33,330 --> 00:39:37,470
Dat is de enige wassing die
de wet zelf ooit voorschreef.

697
00:39:37,470 --> 00:39:39,990
De Joden hadden dit
echter verder uitgewerkt,

698
00:39:39,990 --> 00:39:44,490
omdat ze allerlei manieren hadden bedacht
waarop iemand verontreinigd kon raken.

699
00:39:44,490 --> 00:39:49,170
Zoals ik al zei, zouden zij verontreinigd
raken als de wind vanuit Samaria kwam

700
00:39:49,170 --> 00:39:50,670
en hen raakte.

701
00:39:50,670 --> 00:39:54,270
Er staat beslist niets in de
Bijbel wat dat zou ondersteunen,

702
00:39:54,270 --> 00:39:57,210
maar dat was wat de
rabbijnen hadden bedacht.

703
00:39:57,210 --> 00:40:00,090
Als een heiden op de markt
langs je heen streek,

704
00:40:00,090 --> 00:40:02,670
zou je daardoor verontreinigd raken.

705
00:40:02,670 --> 00:40:06,330
Er staat niets in het Oude Testament
dat je verontreinigd raakt als je

706
00:40:06,330 --> 00:40:08,130
een heiden aanraakt.

707
00:40:08,130 --> 00:40:11,070
Dit was eenvoudigweg
de Joodse bekrompenheid

708
00:40:11,070 --> 00:40:15,390
die zich had ontwikkeld door hun
religieuze isolationisme en hun

709
00:40:15,390 --> 00:40:18,030
besef dat ze boven de heidenen stonden.

710
00:40:18,030 --> 00:40:20,790
Er stond eigenlijk niets
in het Oude Testament

711
00:40:20,790 --> 00:40:23,130
wat deze ideeën zou ondersteunen.

712
00:40:23,130 --> 00:40:28,650
Maar dit was de houding die de rabbijnen
de vromen in Jezus’ tijd hadden ingeprent.

713
00:40:28,650 --> 00:40:31,770
Ze vonden dat zoveel dingen
je konden verontreinigen,

714
00:40:31,770 --> 00:40:34,590
dat je je maar beter
voortdurend kon wassen.

715
00:40:34,590 --> 00:40:38,010
Je kon maar beter je handen
wassen, je hoofd wassen,

716
00:40:38,010 --> 00:40:42,810
de rustbank waarop je zat wassen en
de bekers waaruit je dronk wassen.

717
00:40:42,810 --> 00:40:46,170
Sommige van die dingen doen
wij ook, omdat we begrijpen

718
00:40:46,170 --> 00:40:49,170
dat je ziek kunt worden
van een vuile beker.

719
00:40:49,170 --> 00:40:51,030
Maar daar dachten zij niet aan.

720
00:40:51,030 --> 00:40:55,350
Het ging meer om hun religieuze
ideeën over verontreiniging.

721
00:40:55,350 --> 00:40:59,490
Het is interessant dat Markus
die gebruiken in vers 3 en 4

722
00:40:59,490 --> 00:41:01,410
voor zijn lezer beschrijft.

723
00:41:01,410 --> 00:41:04,590
Hij vermeldt dat de
Joden zulke dingen doen.

724
00:41:04,590 --> 00:41:07,830
Mattheüs vertelt hetzelfde
verhaal in Mattheüs 15,

725
00:41:07,830 --> 00:41:09,810
maar hij geeft die uitleg niet.

726
00:41:09,810 --> 00:41:13,710
Hij vermeldt alleen dat de discipelen
van Jezus werden bekritiseerd

727
00:41:13,710 --> 00:41:17,430
omdat ze zich niet wasten, en dan
gaat hij verder met het verhaal.

728
00:41:17,430 --> 00:41:20,910
Dat komt doordat Mattheüs voor
een Joods publiek schrijft.

729
00:41:20,910 --> 00:41:25,530
De Joden kennen deze gebruiken, dus
Mattheüs hoefde zijn lezers niet met die

730
00:41:25,530 --> 00:41:27,150
gebruiken bekend te maken.

731
00:41:27,150 --> 00:41:29,070
Hij vertelt gewoon het verhaal.

732
00:41:29,070 --> 00:41:32,430
Hij hoeft niet uit te leggen:
„Dit is wat Joden doen.”

733
00:41:32,430 --> 00:41:35,250
De lezers van Mattheüs waren Joden.

734
00:41:35,250 --> 00:41:37,350
Ze wisten wat Joden doen.

735
00:41:37,350 --> 00:41:40,350
De lezers van Markus bevonden
zich waarschijnlijk in

736
00:41:40,350 --> 00:41:43,290
Rome en waren waarschijnlijk heidenen.

737
00:41:43,290 --> 00:41:47,850
Daarom zouden ze niet begrijpen waarom de
discipelen van Jezus werden bekritiseerd

738
00:41:47,850 --> 00:41:49,890
omdat ze zich niet wasten.

739
00:41:49,890 --> 00:41:52,590
Markus moet dus bij wijze
van toelichting zeggen:

740
00:41:52,590 --> 00:41:55,830
„Je moet begrijpen dat de
Joden deze gebruiken hebben.”

741
00:41:55,830 --> 00:41:58,470
Hij beschrijft hun
gebruikelijke wassingen.

742
00:41:58,470 --> 00:42:01,770
De kritiek is gericht op
de discipelen van Jezus:

743
00:42:01,770 --> 00:42:05,910
Waarom houden uw leerlingen zich
niet aan de traditie van de oudsten?

744
00:42:05,910 --> 00:42:09,270
Let op: de overlevering van de oudsten.

745
00:42:09,270 --> 00:42:13,110
Dat is wat de rabbijnen de voorgaande
generaties hadden onderwezen.

746
00:42:13,110 --> 00:42:17,430
Niet wat Mozes had gezegd, maar
de overleveringen van de oudsten:

747
00:42:17,430 --> 00:42:20,310
Omdat ze met ongewassen handen brood eten?

748
00:42:20,310 --> 00:42:22,470
En Hij antwoordde en zei tegen hen:

749
00:42:22,470 --> 00:42:28,050
Maar Hij antwoordde hun: Terecht
heeft Jesaja over u, huichelaars,

750
00:42:28,050 --> 00:42:32,970
geprofeteerd zoals er geschreven
staat: Dit volk eert Mij met de lippen,

751
00:42:32,970 --> 00:42:36,030
maar hun hart houdt zich
ver bij Mij vandaan.

752
00:42:36,030 --> 00:42:42,330
Nu citeert Hij uit Jesaja 29, en Markus
citeert er niet zoveel van als Mattheüs.

753
00:42:42,330 --> 00:42:47,070
In het Evangelie van Mattheüs staat vóór
het gedeelte dat hier is opgetekend,

754
00:42:47,070 --> 00:42:51,570
Dit volk nadert tot Mij met hun
mond en eert Mij met de lippen,

755
00:42:51,570 --> 00:42:54,270
maar hun hart houdt zich
ver bij Mij vandaan;

756
00:42:54,270 --> 00:42:59,190
een eerder gedeelte, in
Mattheüs 15:8, waar staat:

757
00:42:59,190 --> 00:43:01,770
Deze mensen eren Mij met hun mond.

758
00:43:01,770 --> 00:43:03,270
Zo is het daar verwoord.

759
00:43:03,270 --> 00:43:04,650
Het lijkt er enigszins op.

760
00:43:04,650 --> 00:43:08,370
Met hun woorden spreken ze
alsof ze God liefhebben.

761
00:43:08,370 --> 00:43:14,130
Met hun woorden uiten ze hun aanbidding
van God, maar hun hart is ver van Hem.

762
00:43:14,130 --> 00:43:16,830
Het is interessant dat
Jezus dit zou zeggen.

763
00:43:16,830 --> 00:43:21,030
Hij citeert Jesaja, maar Hij
bevestigt dat dit waar is.

764
00:43:21,030 --> 00:43:23,370
In Mattheüs 12 zei Jezus:

765
00:43:23,370 --> 00:43:28,110
Adderengebroed! Hoe kunt u goede
dingen spreken, terwijl u slecht bent?

766
00:43:28,110 --> 00:43:31,230
Want uit de overvloed van
het hart spreekt de mond.

767
00:43:31,230 --> 00:43:35,370
en mensen zullen rekenschap moeten
afleggen voor ieder nutteloos woord dat

768
00:43:35,370 --> 00:43:40,230
uit hun mond komt, omdat hun woorden
weerspiegelen wat er in hun hart is.

769
00:43:40,230 --> 00:43:45,810
Maar niet altijd. In dit geval zijn hun
woorden goed, maar hun hart is niet goed.

770
00:43:45,810 --> 00:43:49,470
Daarom zei Jezus dat mensen
geoordeeld zullen worden over

771
00:43:49,470 --> 00:43:51,990
ieder nutteloos woord dat ze spreken.

772
00:43:51,990 --> 00:43:57,090
Het gebruikte Engelse woord kan hier
ook de betekenis ‘achteloos’ hebben.

773
00:43:57,090 --> 00:44:01,230
Zulke achteloze woorden laten zien
wat er werkelijk in je hart is.

774
00:44:01,230 --> 00:44:05,850
Maar de zorgvuldig gekozen woorden, de
woorden waarbij je erop let dat je indruk

775
00:44:05,850 --> 00:44:09,930
op mensen maakt en in het juiste
gezelschap de juiste dingen zegt,

776
00:44:09,930 --> 00:44:12,930
weerspiegelen niet altijd
wat er in je hart is.

777
00:44:12,930 --> 00:44:17,310
In hun geval zeiden ze de juiste
dingen tijdens de openbare aanbidding,

778
00:44:17,310 --> 00:44:20,670
maar hun hart was ergens
anders, ver van God.

779
00:44:20,670 --> 00:44:22,530
Hij zegt in vers 7:

780
00:44:22,530 --> 00:44:27,150
Maar tevergeefs eren zij Mij door
leringen te onderwijzen die geboden van

781
00:44:27,150 --> 00:44:28,351
mensen zijn .

782
00:44:28,351 --> 00:44:30,750
Dat is Jesaja 29:13.

783
00:44:30,750 --> 00:44:34,230
Het gedeelte waarop Jezus
verder zal ingaan, is dit:

784
00:44:34,230 --> 00:44:39,390
ze aanbidden God tevergeefs, omdat ze
als leerstellingen — dat wil zeggen,

785
00:44:39,390 --> 00:44:41,870
als officiële godsdienstige leringen —

786
00:44:41,870 --> 00:44:46,530
dingen onderwijzen die in werkelijkheid
van menselijke oorsprong zijn:

787
00:44:46,530 --> 00:44:51,510
overleveringen, geboden van mensen,
dingen die God niet geboden heeft,

788
00:44:51,510 --> 00:44:53,790
maar die mensen zelf hebben bedacht.

789
00:44:53,790 --> 00:44:57,870
Ik denk dat dit Jezus’ voornaamste
kritiek op de Farizeeën was,

790
00:44:57,870 --> 00:45:02,190
omdat dit het kenmerkende van de
denominatie van de Farizeeën was.

791
00:45:02,190 --> 00:45:06,870
De Joodse godsdienst kende in de
tijd van Jezus veel denominaties.

792
00:45:06,870 --> 00:45:10,650
Er waren de Essenen, die
buiten in de woestijn leefden.

793
00:45:10,650 --> 00:45:15,450
Er waren de Sadduceeën, met hun
eigen specifieke leerstellingen.

794
00:45:15,450 --> 00:45:18,870
Er waren de Farizeeën, met die van hen.

795
00:45:18,870 --> 00:45:22,890
Er waren nog andere, maar de
Farizeeën en de Sadduceeën

796
00:45:22,890 --> 00:45:26,370
waren in die tijd de
overheersende groepen in Israël.

797
00:45:26,370 --> 00:45:30,330
Het is zoiets als baptisten
en presbyterianen.

798
00:45:30,330 --> 00:45:34,110
Het waren verschillende denominaties
binnen de Joodse godsdienst,

799
00:45:34,110 --> 00:45:37,590
omdat ze hun eigen kenmerkende
overtuigingen hadden.

800
00:45:37,590 --> 00:45:40,530
De kenmerkende overtuiging
van de Farizeeën

801
00:45:40,530 --> 00:45:44,730
was dat de overleveringen van de
rabbijnen evenveel gezag hadden

802
00:45:44,730 --> 00:45:46,590
als de wet van Mozes.

803
00:45:46,590 --> 00:45:52,170
Ze vonden dat hun vroomheid van hen eiste
dat ze zowel de wet van Mozes als de

804
00:45:52,170 --> 00:45:55,230
overleveringen van de oudsten handhaafden.

805
00:45:55,230 --> 00:46:00,570
Moderne orthodoxe Joden zijn trouwens
nog steeds dezelfde mening toegedaan.

806
00:46:00,570 --> 00:46:03,630
Zij geloven dat de
overleveringen van de oudsten,

807
00:46:03,630 --> 00:46:08,550
wat zij de mondelinge Thora noemen,
werkelijk deel uitmaken van de ware wet.

808
00:46:08,550 --> 00:46:13,290
Rooms-katholieken en orthodoxe Joden
hebben dit in feite met elkaar gemeen.

809
00:46:13,290 --> 00:46:16,710
Ze geloven dat er het
geschreven Woord van God is.

810
00:46:16,710 --> 00:46:19,710
Voor de Joden is dat de geschreven Thora,

811
00:46:19,710 --> 00:46:24,630
de wet die werd gegeven en
opgetekend in Exodus, Leviticus,

812
00:46:24,630 --> 00:46:27,090
Numeri en Deuteronomium.

813
00:46:27,090 --> 00:46:31,470
Voor rooms-katholieken is de
geschreven Thora de Bijbel zelf.

814
00:46:31,470 --> 00:46:34,050
Maar daarnaast hebben
ze hun overleveringen,

815
00:46:34,050 --> 00:46:36,390
die daaraan gelijkwaardig zijn.

816
00:46:36,390 --> 00:46:39,870
Voor rooms-katholieken zijn
deze overleveringen de besluiten

817
00:46:39,870 --> 00:46:45,690
die de oecumenische concilies namen in
de eeuwen nadat Jezus was heengegaan.

818
00:46:45,690 --> 00:46:49,050
Zij beschouwen de overleveringen
van de concilies als

819
00:46:49,050 --> 00:46:51,330
gelijkwaardig aan de Schrift.

820
00:46:51,330 --> 00:46:56,190
Orthodoxe Joden geloven dat de
mondelinge Thora evenveel gezag heeft

821
00:46:56,190 --> 00:46:58,290
als de geschreven Thora.

822
00:46:58,290 --> 00:47:03,450
De rabbijnen zeiden dat God Mozes
de geschreven Thora gaf en dat God

823
00:47:03,450 --> 00:47:06,090
Mozes de mondelinge Thora gaf.

824
00:47:06,090 --> 00:47:09,810
Mozes droeg de mondelinge
Thora over aan Jozua,

825
00:47:09,810 --> 00:47:13,350
en Jozua droeg die over
aan anderen na hem.

826
00:47:13,350 --> 00:47:16,530
Uiteindelijk werd die aan
de rabbijnen overgedragen.

827
00:47:16,530 --> 00:47:19,170
Daarom beweerden zij
dat hun overleveringen,

828
00:47:19,170 --> 00:47:24,510
die hun oorsprong bij de rabbijnen hadden,
in feite hun oorsprong bij Mozes hadden.

829
00:47:24,510 --> 00:47:27,630
Er bestond geen verslag
waaruit bleek dat dit zo was,

830
00:47:27,630 --> 00:47:30,570
maar dat is nu eenmaal
de aard van hun bewering.

831
00:47:30,570 --> 00:47:32,370
Het was niet opgeschreven.

832
00:47:32,370 --> 00:47:34,530
Het is niet de geschreven Thora.

833
00:47:34,530 --> 00:47:39,390
Naar men beweerde, sprak Mozes deze
dingen uit naast wat hij opschreef.

834
00:47:39,390 --> 00:47:44,250
Je moet je afvragen waarom Mozes zoveel
dingen alleen aan mondeling onderwijs zou

835
00:47:44,250 --> 00:47:46,650
toevertrouwen, terwijl hij niet bang was

836
00:47:46,650 --> 00:47:48,870
duizenden en duizenden
woorden op te schrijven.

837
00:47:48,870 --> 00:47:53,610
Als hij het zo belangrijk vond, waarom
schreef hij dan zoveel van de Thora op

838
00:47:53,610 --> 00:47:56,010
en liet hij zoveel ongeschreven?

839
00:47:56,010 --> 00:47:57,990
Er is in de Bijbel helemaal geen bewijs

840
00:47:57,990 --> 00:48:01,470
dat er een mondelinge Thora
bestond die Mozes doorgaf,

841
00:48:01,470 --> 00:48:03,630
maar de rabbijnen dachten van wel.

842
00:48:03,630 --> 00:48:07,050
De tradities van de rabbijnen,
de tradities van de oudsten,

843
00:48:07,050 --> 00:48:09,210
vormden die mondelinge Thora.

844
00:48:09,210 --> 00:48:13,170
Tegenwoordig is die mondelinge Thora
opgeschreven in de verschillende

845
00:48:13,170 --> 00:48:16,170
onderdelen van wat de
Talmoed wordt genoemd.

846
00:48:16,170 --> 00:48:20,490
Het moderne orthodoxe
jodendom is talmudisme.

847
00:48:20,490 --> 00:48:25,710
Zij geloven dat de Talmoed gezaghebbende
voorschriften voor het Joodse volk bevat,

848
00:48:25,710 --> 00:48:29,490
en hun godsdienst is gebaseerd
op talmoedisch onderwijs,

849
00:48:29,490 --> 00:48:32,670
dat in de tijd van Jezus
niet op schrift stond.

850
00:48:32,670 --> 00:48:37,230
Maar dat werd later opgeschreven,
in de derde eeuw na Christus.

851
00:48:37,230 --> 00:48:43,170
De Talmoed, de Misjna, de Gemara, de
verschillende delen van de Talmoed,

852
00:48:43,170 --> 00:48:46,350
werden enkele eeuwen na
Christus opgeschreven.

853
00:48:46,350 --> 00:48:48,690
Maar men gelooft dat de inhoud ervan

854
00:48:48,690 --> 00:48:51,690
eeuwenlang mondeling door
de rabbijnen werd onderwezen

855
00:48:51,690 --> 00:48:53,550
voordat die werd opgeschreven.

856
00:48:53,550 --> 00:48:56,610
De Joden bewaarden deze dingen mondeling.

857
00:48:56,610 --> 00:49:01,470
Dit is kennelijk waar. Wat de rabbijnen
in de tijd vóór Jezus onderwezen,

858
00:49:01,470 --> 00:49:05,550
werd kennelijk trouw door hun
discipelen onthouden en doorgegeven.

859
00:49:05,550 --> 00:49:07,650
Eeuwen later werd het opgeschreven,

860
00:49:07,650 --> 00:49:09,930
waarschijnlijk in wezen
zoals hun rabbijnen

861
00:49:09,930 --> 00:49:12,390
het eeuwen eerder hadden uitgesproken.

862
00:49:12,390 --> 00:49:16,230
De discipelen van een rabbijn
memoriseerden het onderwijs van de rabbijn

863
00:49:16,230 --> 00:49:17,430
en gaven het door.

864
00:49:17,430 --> 00:49:22,470
Dit is één reden waarom we er vrij zeker
van kunnen zijn dat het onderwijs van

865
00:49:22,470 --> 00:49:25,290
Jezus correct voor ons is vastgelegd.

866
00:49:25,290 --> 00:49:30,390
Het werd misschien vijftig jaar nadat
Jezus het uitsprak opgeschreven,

867
00:49:30,390 --> 00:49:34,230
als het al zo lang was —
vijftig jaar of minder.

868
00:49:34,230 --> 00:49:40,050
Een deel ervan is misschien twintig jaar
nadat Jezus het uitsprak opgeschreven,

869
00:49:40,050 --> 00:49:44,130
maar de vier Evangeliën zijn
waarschijnlijk allemaal tussen de twintig

870
00:49:44,130 --> 00:49:46,590
en vijftig jaar daarna geschreven.

871
00:49:46,590 --> 00:49:52,230
Het lijkt wel heel absurd om te beweren
dat de discipelen van rabbi Jezus Zijn

872
00:49:52,230 --> 00:49:55,230
onderwijs niet zo lang
zouden hebben onthouden.

873
00:49:55,230 --> 00:49:59,550
Dat jij en ik vijf minuten nadat
we het kerkgebouw hebben verlaten

874
00:49:59,550 --> 00:50:03,810
een preek niet meer onthouden — we
herinneren ons niet waarover de prediker

875
00:50:03,810 --> 00:50:08,730
heeft gepreekt — betekent niet dat
de rabbijnen geen aandachtigere en

876
00:50:08,730 --> 00:50:10,830
ijverigere discipelen hadden.

877
00:50:10,830 --> 00:50:14,910
De discipelen van Jezus waren
waarschijnlijk even ijverig in het

878
00:50:14,910 --> 00:50:20,370
memoriseren van Zijn onderwijs als de
leerlingen van iedere andere rabbijn.

879
00:50:20,370 --> 00:50:23,970
De Joden nemen aan dat de
Talmoed het daadwerkelijk

880
00:50:23,970 --> 00:50:28,830
mondeling gegeven onderwijs
van rabbijnen als Gamaliël,

881
00:50:28,830 --> 00:50:33,630
Hillel en andere rabbijnen uit
de oudheid correct heeft bewaard.

882
00:50:33,630 --> 00:50:37,770
Dat was wat de Farizeeën
als stroming onderscheidde:

883
00:50:37,770 --> 00:50:42,270
hun geloof dat deze mondelinge
Thora gezaghebbend was,

884
00:50:42,270 --> 00:50:47,910
en hun geloof dat deze tradities van
de oudsten gewicht in de schaal legden.

885
00:50:47,910 --> 00:50:52,350
Jezus was het hierover duidelijk
niet met hen eens en zegt tegen hen

886
00:50:52,350 --> 00:50:56,610
dat zij als leerstellingen
menselijke geboden onderwijzen:

887
00:50:56,610 --> 00:51:00,210
Ze verkondigen menselijke
geboden als geloofsleer.

888
00:51:00,210 --> 00:51:05,010
Het is duidelijk dat Jezus niet geloofde
dat de mondelinge Thora van Mozes of van

889
00:51:05,010 --> 00:51:08,430
God afkomstig was. Die kwam van mensen.

890
00:51:08,430 --> 00:51:10,410
Het zijn menselijke leringen.

891
00:51:10,410 --> 00:51:13,650
Nadat Hij Jesaja heeft
aangehaald, zegt Hij:

892
00:51:13,650 --> 00:51:16,230
Want terwijl u het gebod van God nalaat,

893
00:51:16,230 --> 00:51:18,810
houdt u zich aan de
overlevering van de mensen,

894
00:51:18,810 --> 00:51:23,970
zoals het wassen van kannen en bekers;
en veel andere dergelijke dingen doet u.

895
00:51:23,970 --> 00:51:25,410
En Hij zei tegen hen:

896
00:51:25,410 --> 00:51:29,970
En Hij zei tegen hen: U stelt
Gods gebod op een mooie manier

897
00:51:29,970 --> 00:51:33,390
terzijde om u aan uw
overlevering te houden!

898
00:51:33,390 --> 00:51:34,950
Hij geeft een voorbeeld:

899
00:51:34,950 --> 00:51:40,050
Want Mozes heeft gezegd: Eer
uw vader en uw moeder; en:

900
00:51:40,050 --> 00:51:43,530
Wie vader of moeder vervloekt,
die moet zeker sterven;

901
00:51:43,530 --> 00:51:46,231
— en dit is een aanhaling
van een van de rabbijnen —

902
00:51:46,231 --> 00:51:50,130
maar u zegt: Als iemand tegen
zijn vader of zijn moeder zegt:

903
00:51:50,130 --> 00:51:55,050
Het is korban (dat wil zeggen: een
gave) wat u van mij had kunnen krijgen,

904
00:51:55,050 --> 00:51:56,851
is het met hem in orde .

905
00:51:56,851 --> 00:52:01,290
dat wil zeggen: aan de tempel gewijd, en
je laat hem vervolgens niets meer voor

906
00:52:01,290 --> 00:52:03,270
zijn vader of moeder doen.

907
00:52:03,270 --> 00:52:06,870
Zo maak je het Woord van God
krachteloos door jullie traditie

908
00:52:06,870 --> 00:52:08,910
die jullie hebben doorgegeven.

909
00:52:08,910 --> 00:52:11,850
En zo doen jullie nog veel
meer van dat soort dingen.

910
00:52:11,850 --> 00:52:15,990
Op nogal wat plaatsen in dit
verhaal blijkt dat deze specifieke

911
00:52:15,990 --> 00:52:18,270
gebruiken niet op zichzelf staan.

912
00:52:18,270 --> 00:52:20,910
Ze doen nog veel meer van zulke dingen.

913
00:52:20,910 --> 00:52:25,110
Eerder, in vers 4, zei
Markus midden in het vers:

914
00:52:25,110 --> 00:52:28,050
En als zij van de markt
komen , eten zij niet,

915
00:52:28,050 --> 00:52:29,970
als zij zich niet eerst gewassen hebben.

916
00:52:29,970 --> 00:52:33,930
En vele andere dingen zijn er die zij
aangenomen hebben om zich eraan te houden,

917
00:52:33,930 --> 00:52:38,970
zoals het wassen van de drinkbekers en
kannen en het koperen vaatwerk en bedden.

918
00:52:38,970 --> 00:52:41,970
Dan zegt Jezus in vers 8 tegen hen:

919
00:52:41,970 --> 00:52:46,650
Het wassen van kannen en bekers, en
nog veel meer van dat soort dingen.

920
00:52:46,650 --> 00:52:52,170
Opnieuw wijst Hij er in vers 13 met
één voorbeeld op hoe zij hun tradities

921
00:52:52,170 --> 00:52:54,270
boven het Woord van God stellen.

922
00:52:54,270 --> 00:52:56,730
Nadat Hij dat heeft gezegd, zegt Hij:

923
00:52:56,730 --> 00:52:59,370
En jullie doen nog veel
meer van dat soort dingen.

924
00:52:59,370 --> 00:53:00,810
Met andere woorden:

925
00:53:00,810 --> 00:53:04,050
Ik ga niet de hele lijst opnoemen
van dingen die jullie volgens

926
00:53:04,050 --> 00:53:05,490
mij verkeerd doen.

927
00:53:05,490 --> 00:53:09,270
Ik geef één voorbeeld, maar jullie
doen nog een heleboel andere dingen

928
00:53:09,270 --> 00:53:11,010
van hetzelfde soort.

929
00:53:11,010 --> 00:53:13,050
Wat doen zij volgens Hem?

930
00:53:13,050 --> 00:53:16,050
Er zijn de woorden, de
geboden die God geeft,

931
00:53:16,050 --> 00:53:18,990
en daarnaast zijn er de
woorden van de rabbijnen.

932
00:53:18,990 --> 00:53:22,230
Dit zijn de geboden van
mensen, niet van God.

933
00:53:22,230 --> 00:53:26,490
Hij zegt dat God zei — Hij zei
bijvoorbeeld dat Mozes het zei,

934
00:53:26,490 --> 00:53:31,830
maar het is duidelijk dat Hij naar wat
Mozes zei verwijst als de geboden van God,

935
00:53:31,830 --> 00:53:33,690
want in vers 9 zegt Hij:

936
00:53:33,690 --> 00:53:39,510
En Hij zei tegen hen: U stelt Gods gebod
op een mooie manier terzijde om u aan uw

937
00:53:39,510 --> 00:53:41,130
overlevering te houden!

938
00:53:41,130 --> 00:53:44,550
Het voorbeeld dat Hij
in vers 10 geeft, is:

939
00:53:44,550 --> 00:53:46,050
Mozes zei.

940
00:53:46,050 --> 00:53:49,410
Dat betekent dat het het gebod van God is.

941
00:53:49,410 --> 00:53:51,810
Mozes was de profeet van God.

942
00:53:51,810 --> 00:53:54,570
Wat Mozes zei, zei God.

943
00:53:54,570 --> 00:54:00,930
Mozes zei, of God gebood, dat je je vader
en je moeder moest eren. Hij zei ook:

944
00:54:00,930 --> 00:54:06,030
Want Mozes heeft gezegd: Eer
uw vader en uw moeder; en:

945
00:54:06,030 --> 00:54:09,870
Wie vader of moeder vervloekt,
die moet zeker sterven;

946
00:54:09,870 --> 00:54:14,010
Dat is de wet. Dat komt van
God. Dat komt van Mozes.

947
00:54:14,010 --> 00:54:15,810
Dat is gezaghebbend.

948
00:54:15,810 --> 00:54:21,450
Daarom rust op alle kinderen een
blijvende plicht om hun ouders te eren.

949
00:54:21,450 --> 00:54:25,350
Natuurlijk zette de Bijbel in
de wet niet alle manieren uiteen

950
00:54:25,350 --> 00:54:27,930
waarop iemand zijn ouders hoort te eren.

951
00:54:27,930 --> 00:54:33,450
Paulus paste dit bijvoorbeeld toe in
de eerste verzen van Efeze 6. Hij zegt:

952
00:54:33,450 --> 00:54:38,430
Kinderen, wees je ouders gehoorzaam
in de Heere, want dat is juist.

953
00:54:38,430 --> 00:54:40,230
Daarna citeert hij:

954
00:54:40,230 --> 00:54:44,550
Eer je vader en moeder (dat is
het eerste gebod met een belofte),

955
00:54:44,550 --> 00:54:47,070
Als het gaat om het eren
van vader en moeder,

956
00:54:47,070 --> 00:54:50,730
moeten kinderen op zijn
minst hun ouders gehoorzamen.

957
00:54:50,730 --> 00:54:55,110
Gehoorzaamheid maakt deel uit
van het eren van vader en moeder.

958
00:54:55,110 --> 00:55:00,750
Op een andere plaats, in 1 Timotheüs 5,
zei Paulus dat mensen met bejaarde ouders,

959
00:55:00,750 --> 00:55:06,090
met moeders en grootmoeders die weduwe
zijn, hen financieel moeten onderhouden.

960
00:55:06,090 --> 00:55:10,170
Ze moeten hun bejaarde
ouders onderhouden. Er staat:

961
00:55:10,170 --> 00:55:13,770
en iets terug te doen voor
hun ouders en grootouders.

962
00:55:13,770 --> 00:55:17,850
Dat staat in 1 Timotheüs
5, vers 3 en verder:

963
00:55:17,850 --> 00:55:21,750
Houd weduwen die werkelijk
weduwen zijn, in ere.

964
00:55:21,750 --> 00:55:25,410
Dat betekent dat de gemeente
echte weduwen moet onderhouden

965
00:55:25,410 --> 00:55:28,410
die niemand anders hebben
om hen te onderhouden.

966
00:55:28,410 --> 00:55:32,070
Maar als een weduwe kinderen
of kleinkinderen heeft,

967
00:55:32,070 --> 00:55:36,990
laten die dan eerst leren thuis godsvrucht
te tonen en hun ouders terug te betalen,

968
00:55:36,990 --> 00:55:39,690
want dat is goed en aanvaardbaar voor God.

969
00:55:39,690 --> 00:55:43,410
Dat wil zeggen: de kinderen
en kleinkinderen van de weduwe

970
00:55:43,410 --> 00:55:45,330
moeten haar onderhouden.

971
00:55:45,330 --> 00:55:48,810
De gemeente moet hen niet onderhouden,
omdat de kinderen iets terug

972
00:55:48,810 --> 00:55:50,250
te betalen hebben.

973
00:55:50,250 --> 00:55:52,650
Ze hebben een schuld
die ze moeten voldoen.

974
00:55:52,650 --> 00:55:55,410
Ze moeten hun moeder en de
moeder van hun moeder eren.

975
00:55:55,410 --> 00:55:57,750
Dit wordt dus zo opgevat.

976
00:55:57,750 --> 00:56:00,870
Ouders hebben je in zekere
zin ter wereld gebracht en

977
00:56:00,870 --> 00:56:05,190
enorme offers gebracht in hun jonge
jaren, toen jij hulpeloos was.

978
00:56:05,190 --> 00:56:09,210
Je beperkte hun vrijheid beslist
toen je een baby met luiers was,

979
00:56:09,210 --> 00:56:12,510
die iedere keer dat je
at een knoeiboel maakte.

980
00:56:12,510 --> 00:56:17,250
En bij alles wat je deed, moest je
gedragen worden, omdat je niet kon lopen.

981
00:56:17,250 --> 00:56:20,070
Je beperkte de vrijheid
van je ouders beslist,

982
00:56:20,070 --> 00:56:22,590
maar ze brachten die offers voor jou.

983
00:56:22,590 --> 00:56:24,990
Nu ben jij hun iets verschuldigd.

984
00:56:24,990 --> 00:56:27,690
Paulus zegt dat je hun,
wanneer ze oud zijn,

985
00:56:27,690 --> 00:56:30,450
terugbetaalt door voor hen te zorgen.

986
00:56:30,450 --> 00:56:35,430
Jezus bevestigt dat deze plicht om ouders
te eren nog steeds een duidelijke schuld

987
00:56:35,430 --> 00:56:37,410
is die wij allemaal hebben.

988
00:56:37,410 --> 00:56:41,190
Maar Hij zegt dat jullie een traditie
hebben die dat min of meer krachteloos

989
00:56:41,190 --> 00:56:43,050
maakt. Jullie zeggen:

990
00:56:43,050 --> 00:56:46,830
maar u zegt: Als iemand tegen
zijn vader of zijn moeder zegt:

991
00:56:46,830 --> 00:56:51,870
Het is korban (dat wil zeggen: een
gave) wat u van mij had kunnen krijgen,

992
00:56:51,870 --> 00:56:53,911
is het met hem in orde .

993
00:56:53,911 --> 00:56:59,130
Korban betekent een gave, of
specifieker: iets wat iemand aan God

994
00:56:59,130 --> 00:57:01,230
of aan de tempel wijdt.

995
00:57:01,230 --> 00:57:03,090
Samuel was korban.

996
00:57:03,090 --> 00:57:05,550
Hij werd als kind aan God gewijd.

997
00:57:05,550 --> 00:57:08,790
Wanneer iets aan God gewijd
is, kan het niet voor andere

998
00:57:08,790 --> 00:57:10,530
doeleinden worden gebruikt.

999
00:57:10,530 --> 00:57:14,790
Toen Samuel aan de tempel werd
gewijd, kon hij niet zomaar weggaan

1000
00:57:14,790 --> 00:57:17,250
en op een andere manier de kost verdienen.

1001
00:57:17,250 --> 00:57:20,250
Hij moest zijn hele leven voor God werken.

1002
00:57:20,250 --> 00:57:25,350
Mensen konden een deel van hun dieren,
bezittingen of geld aan God wijden.

1003
00:57:25,350 --> 00:57:29,250
Wat ze ook aan God wijdden,
behoorde voortaan aan God toe

1004
00:57:29,250 --> 00:57:31,230
en was niet meer voor gewoon gebruik.

1005
00:57:31,230 --> 00:57:34,170
Het kon niet voor gewone
doeleinden worden gebruikt.

1006
00:57:34,170 --> 00:57:37,770
Je ouders ermee helpen zou
bijvoorbeeld een gewoon doel zijn.

1007
00:57:37,770 --> 00:57:40,350
Stel dat je ouders
financiële hulp nodig hadden

1008
00:57:40,350 --> 00:57:42,870
en jij de middelen had om hen te helpen.

1009
00:57:42,870 --> 00:57:46,770
Maar je mocht je ouders niet en je
stond niet op goede voet met hen.

1010
00:57:46,770 --> 00:57:49,110
Dan zou je hen misschien
niet willen helpen.

1011
00:57:49,110 --> 00:57:53,730
Je kon dan als excuus aanvoeren dat
je deze dingen aan God had gewijd.

1012
00:57:53,730 --> 00:57:58,530
Als je ze aan God had gewijd, kon je ze
dus niet gebruiken om je ouders te helpen.

1013
00:57:58,530 --> 00:58:01,470
Jezus zegt dat de rabbijnen
dit hadden bedacht,

1014
00:58:01,470 --> 00:58:06,150
zodat mensen in bepaalde situaties niet
verplicht zouden zijn hun ouders te helpen

1015
00:58:06,150 --> 00:58:07,770
als ze dat niet wilden.

1016
00:58:07,770 --> 00:58:10,950
Ze konden eenvoudig
zeggen: ‘Het is korban.

1017
00:58:10,950 --> 00:58:12,930
Het is een gave aan God.

1018
00:58:12,930 --> 00:58:15,810
Dit, wat ik anders aan
jullie gegeven zou hebben

1019
00:58:15,810 --> 00:58:19,530
en waar jullie baat bij zouden hebben
gehad, kan ik jullie niet geven,

1020
00:58:19,530 --> 00:58:22,050
omdat het iets is wat ik heb gewijd.’

1021
00:58:22,050 --> 00:58:24,570
Volgens Jezus is dat wat ze doen.

1022
00:58:24,570 --> 00:58:25,710
Hij zegt:

1023
00:58:25,710 --> 00:58:29,430
En u laat hem niet meer toe iets voor
zijn vader of zijn moeder te doen,

1024
00:58:29,430 --> 00:58:34,950
en zo maakt u Gods Woord krachteloos door
uw overlevering die u overgeleverd hebt;

1025
00:58:34,950 --> 00:58:37,350
en veel van dergelijke dingen doet u.

1026
00:58:37,350 --> 00:58:40,110
Daarmee maken ze het
Woord van God krachteloos,

1027
00:58:40,110 --> 00:58:42,690
dat hem had opgedragen
zijn ouders te eren.

1028
00:58:42,690 --> 00:58:46,650
En toen Hij de hele menigte bij Zich
had geroepen, zei Hij tegen hen:

1029
00:58:46,650 --> 00:58:51,330
En toen Hij heel de menigte bij Zich
geroepen had, zei Hij tegen hen:

1030
00:58:51,330 --> 00:58:54,451
Luister allen naar Mij
en begrijp het goed :

1031
00:58:54,451 --> 00:58:59,490
Er is niets dat van buitenaf de mens
binnengaat, dat hem kan verontreinigen;

1032
00:58:59,490 --> 00:59:04,350
maar de dingen die van hem uitgaan, die
zijn het die de mens verontreinigen.

1033
00:59:04,350 --> 00:59:08,550
Als iemand oren heeft om te
horen, laat hij dan horen.

1034
00:59:08,550 --> 00:59:13,590
Dit staat dus in verband met het eten
van voedsel met ongewassen handen.

1035
00:59:13,590 --> 00:59:15,810
Verontreinigt dat het voedsel?

1036
00:59:15,810 --> 00:59:20,010
Word je ceremonieel verontreinigd doordat
je hebt gegeten zonder je handen te

1037
00:59:20,010 --> 00:59:22,050
wassen? Hij zei:

1038
00:59:22,050 --> 00:59:26,610
Luister, het is niet wat je in je
mond stopt dat je onrein maakt;

1039
00:59:26,610 --> 00:59:28,770
het is wat uit je komt.

1040
00:59:28,770 --> 00:59:30,990
Hij gaat dat verder uitleggen.

1041
00:59:30,990 --> 00:59:34,050
Daarom zullen we op ditzelfde
verhaal terugkomen en

1042
00:59:34,050 --> 00:59:36,390
voldoende tijd nemen
voor Zijn verdere uitleg.