1
00:00:02,010 --> 00:00:04,350
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,350 --> 00:00:11,190
Deze keer behandelen we Mattheüs
13, vers 10 tot en met vers 17.

3
00:00:11,190 --> 00:00:14,430
De vorige keer keken we naar Mattheüs 13.

4
00:00:14,430 --> 00:00:17,610
We lazen de eerste van
verscheidene gelijkenissen die

5
00:00:17,610 --> 00:00:19,950
Jezus in dit hoofdstuk vertelde.

6
00:00:19,950 --> 00:00:22,890
Ze hebben allemaal te maken
met het Koninkrijk van God,

7
00:00:22,890 --> 00:00:27,630
of het Koninkrijk der hemelen, en
vertellen ons daar iets waardevols over.

8
00:00:27,630 --> 00:00:32,730
Zoals ik de vorige keer zei, waren de
gelijkenissen levensechte verhalen:

9
00:00:32,730 --> 00:00:37,770
gewone, alledaagse, algemene soorten
verhalen over dingen die in het dagelijks

10
00:00:37,770 --> 00:00:42,870
leven gebeuren — boeren die zaad
zaaien, vrouwen die brood bakken,

11
00:00:42,870 --> 00:00:46,290
een mosterdzaadje dat
uitgroeit tot een grote boom,

12
00:00:46,290 --> 00:00:50,730
vissers die na de vangst van een
dag hun vissen uitzoeken, enzovoort.

13
00:00:50,730 --> 00:00:54,390
Dit was niet het soort verhaal waar mensen
omwille van het verhaal zelf naar zouden

14
00:00:54,390 --> 00:00:57,990
luisteren, want er gebeurt
niets buitengewoons in.

15
00:00:57,990 --> 00:00:59,790
Er zit geen plot in.

16
00:00:59,790 --> 00:01:02,850
Maar in de mond van Jezus
werden deze verhalen

17
00:01:02,850 --> 00:01:07,830
gebruikt om belangrijke lessen over het
Koninkrijk der hemelen duidelijk te maken.

18
00:01:07,830 --> 00:01:11,370
De meerderheid van Zijn luisteraars
begreep die beelden niet,

19
00:01:11,370 --> 00:01:15,630
en Hij wilde dat de meerderheid van
Zijn luisteraars ze niet begreep,

20
00:01:15,630 --> 00:01:19,290
zoals we zullen zien in de
verzen die we nu gaan lezen.

21
00:01:19,290 --> 00:01:24,170
Nadat Jezus het verhaal had verteld dat
wij de gelijkenis van de zaaier noemen —

22
00:01:24,170 --> 00:01:27,490
sommige mensen noemen het de
gelijkenis van de grondsoorten —

23
00:01:27,490 --> 00:01:30,270
kwamen de discipelen naar Jezus toe.

24
00:01:30,270 --> 00:01:35,490
Dit is het verhaal over een man die met
handenvol zaad over zijn akker strooide.

25
00:01:35,490 --> 00:01:38,670
Het zaad viel op verschillende
soorten grond en bracht,

26
00:01:38,670 --> 00:01:42,270
afhankelijk van de vraag of het
op goede of slechte grond viel,

27
00:01:42,270 --> 00:01:44,250
wel of geen goede oogst voort.

28
00:01:44,250 --> 00:01:46,950
Het stelt eigenlijk niet
veel voor als verhaal,

29
00:01:46,950 --> 00:01:49,950
totdat je begint te
begrijpen wat het betekent.

30
00:01:49,950 --> 00:01:53,850
Voor de gemiddelde luisteraar was het
alleen maar een tafereel uit het dagelijks

31
00:01:53,850 --> 00:01:58,350
leven in een agrarische samenleving
waarmee iedereen al vertrouwd was.

32
00:01:58,350 --> 00:02:00,150
Heel alledaags.

33
00:02:00,150 --> 00:02:03,090
Dit staat in Mattheüs 13:10:

34
00:02:03,090 --> 00:02:06,270
En de discipelen kwamen naar
Hem toe en zeiden tegen Hem:

35
00:02:06,270 --> 00:02:09,210
Waarom spreekt U tot
hen door gelijkenissen?

36
00:02:09,210 --> 00:02:11,430
Daarna legt Hij verder uit wat deze

37
00:02:11,430 --> 00:02:14,910
gelijkenis van de zaaier werkelijk
betekende, maar daar gaan we nog

38
00:02:14,910 --> 00:02:15,990
niet op in.

39
00:02:15,990 --> 00:02:20,130
Hij maakte al deze opmerkingen
tussendoor, en die moeten we onderzoeken,

40
00:02:20,130 --> 00:02:24,270
want hier geeft Hij Zijn reden
om gelijkenissen te gebruiken.

41
00:02:24,270 --> 00:02:26,850
Toen ik opgroeide en naar
de zondagsschool ging,

42
00:02:26,850 --> 00:02:30,210
werd mij verteld dat Jezus
gelijkenissen gebruikte om

43
00:02:30,210 --> 00:02:32,670
geestelijke waarheden te verduidelijken.

44
00:02:32,670 --> 00:02:37,410
Maar afgaande op wat Jezus zei,
klinkt het alsof Hij ze gebruikte om

45
00:02:37,410 --> 00:02:39,690
geestelijke waarheden te verhullen.

46
00:02:39,690 --> 00:02:44,430
Zoals ik de vorige keer zei, denk ik
dat beide op hun eigen manier waar zijn.

47
00:02:44,430 --> 00:02:47,910
Met de uitleg wordt de
gelijkenis verhelderend.

48
00:02:47,910 --> 00:02:51,150
Zonder de uitleg brengt
ze niets duidelijk over.

49
00:02:51,150 --> 00:02:54,330
Het is alleen maar een
verhaal over landbouw.

50
00:02:54,330 --> 00:02:56,850
De discipelen kregen de uitleg wel.

51
00:02:56,850 --> 00:03:01,230
Jezus legde Zijn discipelen alles
afzonderlijk uit wanneer ze alleen waren,

52
00:03:01,230 --> 00:03:03,750
maar aan de menigten deed Hij dat niet.

53
00:03:03,750 --> 00:03:08,970
Hij sprak alleen in gelijkenissen tot
hen en liet hen zonder uitleg achter,

54
00:03:08,970 --> 00:03:12,390
waardoor ze natuurlijk
volkomen zonder inzicht bleven.

55
00:03:12,390 --> 00:03:14,070
De discipelen merkten dit op.

56
00:03:14,070 --> 00:03:18,450
Nog voordat Hij hun iets had uitgelegd,
zaten ze zich achter de oren te krabben en

57
00:03:18,450 --> 00:03:21,990
zeiden ze: ‘Wat heeft dit
in vredesnaam te betekenen?

58
00:03:21,990 --> 00:03:24,570
Waarom praat U op deze manier, Jezus?

59
00:03:24,570 --> 00:03:27,810
Waarom spreekt U in
gelijkenissen tot deze mensen?’

60
00:03:27,810 --> 00:03:30,870
Jezus zei: ‘Daar is een reden voor.

61
00:03:30,870 --> 00:03:34,290
Het maakt deel uit van
Mijn plan.’ Hij zei:

62
00:03:34,290 --> 00:03:38,430
Hij antwoordde en zei tegen
hen: Omdat het u gegeven is

63
00:03:38,430 --> 00:03:42,030
de geheimenissen van het
Koninkrijk der hemelen te kennen,

64
00:03:42,030 --> 00:03:44,850
maar aan hen is het niet gegeven.

65
00:03:44,850 --> 00:03:49,410
Hier zien we een onderscheid tussen
degenen die Jezus ‘jullie’ noemt

66
00:03:49,410 --> 00:03:52,470
en degenen die Hij ‘hen’ noemt.

67
00:03:52,470 --> 00:03:57,690
Aan jullie is het gegeven om te weten;
aan hen is het niet gegeven om te weten.

68
00:03:57,690 --> 00:03:59,430
Wie zijn ‘jullie’?

69
00:03:59,430 --> 00:04:04,710
De eerste groep bestaat uit de discipelen
zelf, degenen die zeiden: ‘Heere,

70
00:04:04,710 --> 00:04:06,990
waarom spreekt U in gelijkenissen?’

71
00:04:06,990 --> 00:04:10,170
Hij zegt: ‘Omdat aan
jullie, de discipelen,

72
00:04:10,170 --> 00:04:14,790
het voorrecht is gegeven om dingen te
weten die zij, die geen discipelen zijn,

73
00:04:14,790 --> 00:04:17,070
niet het voorrecht hebben
gekregen om te weten.’

74
00:04:17,070 --> 00:04:21,990
In het bijzonder is hun het voorrecht
gegeven om de geheimenissen van het

75
00:04:21,990 --> 00:04:26,550
Koninkrijk der hemelen te kennen, de
geheimenissen van het Koninkrijk van God.

76
00:04:26,550 --> 00:04:29,190
Het Koninkrijk van God
is iets geheimzinnigs,

77
00:04:29,190 --> 00:04:31,710
en het is belangrijk dat we dit begrijpen.

78
00:04:31,710 --> 00:04:35,830
Want het Joodse volk — en de meeste
mensen in Zijn menigten waren Joods —

79
00:04:35,830 --> 00:04:38,670
had al een voorstelling
van het Koninkrijk van God.

80
00:04:38,670 --> 00:04:43,170
Op grond van het Oude Testament en hun
slechts gedeeltelijke begrip daarvan

81
00:04:43,170 --> 00:04:47,970
meenden de Joden dat het Koninkrijk van
God een politiek koninkrijk zou worden,

82
00:04:47,970 --> 00:04:51,150
ingeluid door een militaristische Messias.

83
00:04:51,150 --> 00:04:55,350
Hij zou komen zoals David
duizend jaar eerder was gekomen.

84
00:04:55,350 --> 00:05:00,150
Hij zou alle omringende heidenen
onderwerpen, hen schatplichtig maken,

85
00:05:00,150 --> 00:05:04,110
Jeruzalem en de Joden verheffen
tot het middelpunt van

86
00:05:04,110 --> 00:05:08,910
alles wat op aarde van betekenis was,
de ware aanbidding van God herstellen

87
00:05:08,910 --> 00:05:12,570
en de heidenen dwingen de God
van de Joden te aanbidden.

88
00:05:12,570 --> 00:05:17,790
Dat was wat veel van de oudtestamentische
profeten hadden gezegd, of althans,

89
00:05:17,790 --> 00:05:19,590
zo begrepen de Joden het.

90
00:05:19,590 --> 00:05:25,230
Er staan profetieën in het Oude Testament
die al die dingen die ik zojuist noemde

91
00:05:25,230 --> 00:05:26,970
lijken te suggereren.

92
00:05:26,970 --> 00:05:30,750
Maar de Joden in de tijd
van Jezus, en ook daarvoor,

93
00:05:30,750 --> 00:05:34,350
waren geneigd deze dingen
zo letterlijk op te vatten

94
00:05:34,350 --> 00:05:37,830
dat ze de Messias niet eens
herkenden toen Hij kwam.

95
00:05:37,830 --> 00:05:42,450
Want Hij kwam niet als een
militaristische Messias om een politiek

96
00:05:42,450 --> 00:05:44,250
koninkrijk op te richten.

97
00:05:44,250 --> 00:05:47,970
De dingen waarvan zij dachten
dat de Messias ze zou doen,

98
00:05:47,970 --> 00:05:52,710
deed Hij niet in natuurlijke,
dat wil zeggen materiële, zin.

99
00:05:52,710 --> 00:05:56,070
Maar Hij deed al die dingen
wel in geestelijke zin.

100
00:05:56,070 --> 00:06:00,210
Het Koninkrijk van God zou dus
een geestelijk koninkrijk zijn

101
00:06:00,210 --> 00:06:03,810
in plaats van een politiek,
materieel koninkrijk.

102
00:06:03,810 --> 00:06:06,090
Daarmee verraste Jezus iedereen.

103
00:06:06,090 --> 00:06:10,890
De Joden hoopten echt dat de Messias
zou komen om de Romeinen te verdrijven

104
00:06:10,890 --> 00:06:15,030
en te doen wat David had
gedaan: de eer en waardigheid

105
00:06:15,030 --> 00:06:19,470
herstellen van het Joodse volk, dat vele
honderden jaren door de heidenen was

106
00:06:19,470 --> 00:06:24,510
onderdrukt, en hen verheffen tot een
positie van aanzien en waardigheid.

107
00:06:24,510 --> 00:06:26,850
Maar Jezus kwam niet om dat te doen.

108
00:06:26,850 --> 00:06:30,210
En doordat Hij dat niet deed,
beschaamde Hij hun verwachtingen

109
00:06:30,210 --> 00:06:32,430
over wat het Koninkrijk inhield.

110
00:06:32,430 --> 00:06:36,810
Toch wilde Hij wel dat Zijn discipelen
wisten, en niet teleurgesteld zouden zijn,

111
00:06:36,810 --> 00:06:41,250
dat Hij inderdaad was gekomen en het
Koninkrijk van God had gevestigd.

112
00:06:41,250 --> 00:06:44,850
Maar het was een andere
werkelijkheid dan men had verwacht.

113
00:06:44,850 --> 00:06:46,770
Het was iets geheimzinnigs.

114
00:06:46,770 --> 00:06:49,170
Voor de rabbijnen was het een geheimenis.

115
00:06:49,170 --> 00:06:50,670
Zij begrepen het niet.

116
00:06:50,670 --> 00:06:54,510
Het Koninkrijk van God was
een geestelijke werkelijkheid.

117
00:06:54,510 --> 00:06:58,650
Eén rabbi die het later wel
begreep, was Saulus van Tarsus,

118
00:06:58,650 --> 00:07:01,050
die wij kennen als de apostel Paulus.

119
00:07:01,050 --> 00:07:04,290
Toen hij ons zijn begrip van
het Koninkrijk van God gaf,

120
00:07:04,290 --> 00:07:07,350
zei hij in Romeinen 14, vers 17:

121
00:07:07,350 --> 00:07:11,370
Want het Koninkrijk van God
bestaat niet uit eten en drinken,

122
00:07:11,370 --> 00:07:16,230
maar uit gerechtigheid en vrede
en blijdschap in de Heilige Geest.

123
00:07:16,230 --> 00:07:20,250
Wat hij daarmee bedoelt, is dat het niet
allemaal draait om de wetten die aan de

124
00:07:20,250 --> 00:07:25,050
Joden gegeven waren over wat ze wel
en niet mochten eten. Maar hij zei:

125
00:07:25,050 --> 00:07:28,230
Het Koninkrijk van God
draait om rechtvaardigheid,

126
00:07:28,230 --> 00:07:31,230
vrede en vreugde in de Heilige Geest.

127
00:07:31,230 --> 00:07:37,050
Gerechtigheid en vrede en blijdschap in
de Heilige Geest zijn geen politieke zaak.

128
00:07:37,050 --> 00:07:39,930
Dat is een persoonlijke,
geestelijke werkelijkheid.

129
00:07:39,930 --> 00:07:43,710
Ik getuig ervan dat ik het
Koninkrijk van God bezit.

130
00:07:43,710 --> 00:07:48,930
In Christus heb ik gerechtigheid, vrede
en blijdschap in de Heilige Geest.

131
00:07:48,930 --> 00:07:50,670
Het is iets geestelijks.

132
00:07:50,670 --> 00:07:54,510
Het heeft het politieke landschap van
de wereld niet ingrijpend veranderd,

133
00:07:54,510 --> 00:07:58,470
maar dat was ook niet het Koninkrijk
van God dat Jezus kwam verkondigen.

134
00:07:58,470 --> 00:08:02,190
Het was een geheimenis, omdat de
Joden dachten dat ze begrepen wat

135
00:08:02,190 --> 00:08:03,750
het Koninkrijk was.

136
00:08:03,750 --> 00:08:07,770
Maar Jezus kwam om een ander
soort koninkrijk te brengen.

137
00:08:07,770 --> 00:08:12,570
Het geheimenis, of het geheim, van het
Koninkrijk zou aan de discipelen van Jezus

138
00:08:12,570 --> 00:08:15,570
worden onthuld, maar niet aan anderen.

139
00:08:15,570 --> 00:08:19,590
Denk eraan dat Jezus in
Johannes 3 tegen Nicodemus zei:

140
00:08:19,590 --> 00:08:25,650
Jezus antwoordde en zei tegen
hem: Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u:

141
00:08:25,650 --> 00:08:30,810
Als iemand niet opnieuw geboren wordt,
kan hij het Koninkrijk van God niet zien.

142
00:08:30,810 --> 00:08:34,890
En Jezus legde later uit dat
opnieuw geboren worden betekent:

143
00:08:34,890 --> 00:08:36,870
geboren worden uit de Geest.

144
00:08:36,870 --> 00:08:39,270
Je moet een geestelijke geboorte hebben.

145
00:08:39,270 --> 00:08:41,790
Ook dat was een verrassing voor Nicodemus,

146
00:08:41,790 --> 00:08:45,750
want net als ieder ander verwachtte
hij dat het Koninkrijk van God

147
00:08:45,750 --> 00:08:47,910
politiek en zichtbaar zou zijn.

148
00:08:47,910 --> 00:08:54,390
Maar bij een andere gelegenheid zei Jezus
tegen de Farizeeën, in Lukas 17, vers 20

149
00:08:54,390 --> 00:08:55,710
— zij zeiden:

150
00:08:55,710 --> 00:08:58,230
En toen Hem door de
Farizeeën gevraagd werd,

151
00:08:58,230 --> 00:09:03,030
wanneer het Koninkrijk van God zou
komen, antwoordde Hij hun en zei:

152
00:09:03,030 --> 00:09:06,930
Het Koninkrijk van God komt
niet op waarneembare wijze.

153
00:09:06,930 --> 00:09:08,070
Hij zei:

154
00:09:08,070 --> 00:09:10,890
Het koninkrijk zal niet
op die manier komen.

155
00:09:10,890 --> 00:09:14,970
Je kunt de komst van het
Koninkrijk van God niet waarnemen.

156
00:09:14,970 --> 00:09:20,610
Mensen zullen niet kunnen zeggen: Kijk,
hier is het, of: Kijk, daar is het.

157
00:09:20,610 --> 00:09:21,750
Hij zei:

158
00:09:21,750 --> 00:09:25,890
Het Koninkrijk van God is al
in jullie midden. Het is er al.

159
00:09:25,890 --> 00:09:31,650
[Vertalersnoot: de HSV vertaalt
Lukas 17:21 met „binnen in u”;

160
00:09:31,650 --> 00:09:36,150
de uitleg hier volgt de Engelse
weergave „in your midst”.]

161
00:09:36,150 --> 00:09:39,810
Het is een geestelijke werkelijkheid
die zij niet hadden gezien.

162
00:09:39,810 --> 00:09:43,110
Dat is het geheimenis van het
Koninkrijk dat niemand kende,

163
00:09:43,110 --> 00:09:47,370
behalve Jezus en degenen aan
wie Hij het wilde openbaren.

164
00:09:47,370 --> 00:09:50,610
Omdat dit geestelijke
koninkrijk zijn intrede deed,

165
00:09:50,610 --> 00:09:55,350
zou het in conflict komen met het andere
geestelijke koninkrijk dat er al was

166
00:09:55,350 --> 00:10:00,690
en dat evenmin door iemand werd opgemerkt:
het koninkrijk van de duisternis,

167
00:10:00,690 --> 00:10:03,030
met de duivel als leider.

168
00:10:03,030 --> 00:10:06,570
Zelfs de duivel verschijnt in
deze gelijkenis van de zaaier,

169
00:10:06,570 --> 00:10:10,830
in de gedaante van vogels die
komen en het zaad wegnemen.

170
00:10:10,830 --> 00:10:14,910
We zullen later uitgebreider
spreken over de betekenis daarvan.

171
00:10:14,910 --> 00:10:19,110
Maar het punt is dat er een conflict
tussen koninkrijken bestaat.

172
00:10:19,110 --> 00:10:21,450
Er is het koninkrijk van de duisternis,

173
00:10:21,450 --> 00:10:26,430
dat heerschappij voert over de zielen
van allen die zich tegen God verzetten.

174
00:10:26,430 --> 00:10:28,470
En er is het Koninkrijk van God,

175
00:10:28,470 --> 00:10:33,750
de geestelijke werkelijkheid van degenen
die volgelingen van Jezus Christus zijn.

176
00:10:33,750 --> 00:10:36,570
Er is dus een conflict
tussen koninkrijken.

177
00:10:36,570 --> 00:10:38,670
Iemand die met een alternatieve,

178
00:10:38,670 --> 00:10:42,930
ondermijnende beweging het grondgebied
van een koninkrijk binnendringt,

179
00:10:42,930 --> 00:10:46,230
wil niet al zijn plannen
aan de vijand bekendmaken.

180
00:10:46,230 --> 00:10:50,310
In oorlogstijd moeten strategieën
streng geheim worden gehouden.

181
00:10:50,310 --> 00:10:53,610
We willen niet dat de vijand
weet wat we hierna gaan doen,

182
00:10:53,610 --> 00:10:56,250
of zelfs per se weet wat ons doel is.

183
00:10:56,250 --> 00:10:59,550
Je wilt het alleen vertellen aan
degenen die echt loyaal zijn,

184
00:10:59,550 --> 00:11:02,850
zodat de boodschap niet uitlekt en
de vijand niet ontdekt wat je aan

185
00:11:02,850 --> 00:11:04,050
het doen bent.

186
00:11:04,050 --> 00:11:08,850
Jezus maakte duidelijk dat de discipelen
de mannen aan Zijn kant waren.

187
00:11:08,850 --> 00:11:14,550
Dit waren de mensen die vastbesloten waren
Hem door dik en dun trouw te blijven.

188
00:11:14,550 --> 00:11:17,130
Hij wilde dat zij de strategie kenden.

189
00:11:17,130 --> 00:11:20,370
Hij wilde hun de geheimen vertellen
van het Koninkrijk dat Hij aan

190
00:11:20,370 --> 00:11:21,810
het vestigen was.

191
00:11:21,810 --> 00:11:24,390
Maar de mensen daarbuiten
op de heuvelhellingen,

192
00:11:24,390 --> 00:11:28,410
de mensen aan de oever van het meer
tot wie Hij sprak en die zich niet

193
00:11:28,410 --> 00:11:32,910
aan Hem hadden toegewijd, aan hen
wilde Hij niet alles prijsgeven.

194
00:11:32,910 --> 00:11:35,190
Hij wilde niet dat zij alles wisten.

195
00:11:35,190 --> 00:11:39,330
Hij wilde Zijn kaarten niet op tafel
leggen, want voor zover Hij wist,

196
00:11:39,330 --> 00:11:43,650
konden zij de vijand zijn, of op zijn
minst aan de kant van de vijand staan,

197
00:11:43,650 --> 00:11:45,810
en daarmee waren ze de vijand.

198
00:11:45,810 --> 00:11:50,190
Dus zei Jezus: ‘Ik geef
hun Mijn geheimen niet.

199
00:11:50,190 --> 00:11:53,250
Ik geef ze aan jullie,
die Mijn discipelen zijn,

200
00:11:53,250 --> 00:11:55,890
maar hun vertel Ik Mijn geheimen niet.’

201
00:11:55,890 --> 00:12:00,690
Misschien herinner je je dat Jezus
eerder, in Mattheüs hoofdstuk 7, zei:

202
00:12:00,690 --> 00:12:05,010
Geef het heilige niet aan de honden,
en werp uw parels niet voor de zwijnen,

203
00:12:05,010 --> 00:12:08,250
opdat die ze niet op enig
moment met hun poten vertrappen,

204
00:12:08,250 --> 00:12:10,770
zich omkeren en u verscheuren.

205
00:12:10,770 --> 00:12:14,850
Hij zei allereerst dat zwijnen parels
niet op waarde kunnen schatten.

206
00:12:14,850 --> 00:12:17,730
Ze zullen niet inzien
hoe waardevol ze zijn.

207
00:12:17,730 --> 00:12:22,230
Ze zullen zelfs denken dat je dingen naar
hen gooit, zodat ze zich tegen je keren,

208
00:12:22,230 --> 00:12:26,070
de parels vertrappen en op
je afkomen. Daarom zei Hij:

209
00:12:26,070 --> 00:12:30,570
Geef het heilige niet aan de honden,
en werp uw parels niet voor de zwijnen,

210
00:12:30,570 --> 00:12:33,990
opdat die ze niet op enig
moment met hun poten vertrappen,

211
00:12:33,990 --> 00:12:36,630
zich omkeren en u verscheuren.

212
00:12:36,630 --> 00:12:39,150
Dat is min of meer wat
Jezus hier voordoet.

213
00:12:39,150 --> 00:12:44,010
De parels, de geheimen van Zijn
Koninkrijk, deze waardevolle dingen,

214
00:12:44,010 --> 00:12:48,270
konden niet op waarde worden geschat door
mensen die God niet liefhadden en zich

215
00:12:48,270 --> 00:12:51,210
er niet toe hadden
verbonden Jezus te volgen.

216
00:12:51,210 --> 00:12:54,570
Daarom wilde Hij Zijn geheimen
niet aan hen toevertrouwen.

217
00:12:54,570 --> 00:12:58,350
Maar aan Zijn discipelen legde
Hij alles afzonderlijk uit.

218
00:12:58,350 --> 00:13:03,330
Dat is dus wat Hij tegen hen zegt
wanneer ze vragen: ‘Waarom doet U dit?

219
00:13:03,330 --> 00:13:08,490
Waarom vertelt U deze mensen deze
dingen in gelijkenissen?’ Jezus zei:

220
00:13:08,490 --> 00:13:13,530
Hij antwoordde en zei tegen hen: Omdat
het u gegeven is de geheimenissen van het

221
00:13:13,530 --> 00:13:17,790
Koninkrijk der hemelen te kennen,
maar aan hen is het niet gegeven.

222
00:13:17,790 --> 00:13:20,670
Daarna gaat Hij verder. Hij zegt:

223
00:13:20,670 --> 00:13:24,330
En de discipelen kwamen naar
Hem toe en zeiden tegen Hem:

224
00:13:24,330 --> 00:13:27,150
Waarom spreekt U tot
hen door gelijkenissen?

225
00:13:27,150 --> 00:13:32,190
Hij antwoordde en zei tegen hen: Omdat
het u gegeven is de geheimenissen van het

226
00:13:32,190 --> 00:13:36,330
Koninkrijk der hemelen te kennen,
maar aan hen is het niet gegeven.

227
00:13:36,330 --> 00:13:41,610
Want wie heeft, aan hem zal gegeven
worden, en hij zal overvloedig hebben;

228
00:13:41,610 --> 00:13:46,890
maar wie niet heeft, van hem zal
afgenomen worden zelfs wat hij heeft.

229
00:13:46,890 --> 00:13:51,270
Daarom spreek Ik tot hen door
gelijkenissen, omdat zij niet zien,

230
00:13:51,270 --> 00:13:56,850
ook al zien zij, en niet horen, ook
al horen zij, en ook niet begrijpen.

231
00:13:56,850 --> 00:14:00,990
En in hen wordt de profetie
van Jesaja vervuld die zegt:

232
00:14:00,990 --> 00:14:06,390
Met het gehoor zult u horen, maar beslist
niet begrijpen; en ziende zult u zien,

233
00:14:06,390 --> 00:14:08,070
maar beslist niet opmerken.

234
00:14:08,070 --> 00:14:11,130
Want het hart van dit
volk is vet geworden,

235
00:14:11,130 --> 00:14:15,690
en zij hebben met de oren slecht gehoord,
en hun ogen hebben zij dichtgedaan,

236
00:14:15,690 --> 00:14:18,870
opdat zij niet op enig moment
met de ogen zouden zien

237
00:14:18,870 --> 00:14:21,930
en met de oren horen en
met het hart begrijpen,

238
00:14:21,930 --> 00:14:25,710
en zij zich zouden bekeren
en Ik hen zou genezen.

239
00:14:25,710 --> 00:14:31,110
Maar uw ogen zijn zalig omdat zij
zien, en uw oren omdat zij horen.

240
00:14:31,110 --> 00:14:35,730
Want voorwaar, Ik zeg u dat veel profeten
en rechtvaardigen verlangd hebben te zien

241
00:14:35,730 --> 00:14:40,050
wat u ziet, en zij hebben het niet
gezien; en te horen wat u hoort,

242
00:14:40,050 --> 00:14:41,910
en zij hebben het niet gehoord.

243
00:14:41,910 --> 00:14:45,090
Dat is een vreemde
uitspraak. Wat betekent die?

244
00:14:45,090 --> 00:14:48,210
Als iemand heeft, zal
hem meer gegeven worden.

245
00:14:48,210 --> 00:14:53,490
Maar als hij niet heeft, zal alles wat hij
dan toch heeft van hem worden afgenomen.

246
00:14:53,490 --> 00:14:57,990
Het is een van die raadselachtige,
geheimzinnige uitspraken van Jezus.

247
00:14:57,990 --> 00:15:01,410
Maar in deze context lijkt
het dit te betekenen:

248
00:15:01,410 --> 00:15:04,530
Hij spreekt over het
begrijpen van Zijn onderwijs.

249
00:15:04,530 --> 00:15:07,410
Wanneer Hij zegt dat er
meer gegeven zal worden,

250
00:15:07,410 --> 00:15:10,170
lijkt Hij meer inzicht te bedoelen.

251
00:15:10,170 --> 00:15:14,190
Wie enig inzicht heeft, zal
dus meer inzicht krijgen.

252
00:15:14,190 --> 00:15:18,870
Maar wie geen enkel inzicht heeft,
zal niet meer inzicht krijgen.

253
00:15:18,870 --> 00:15:22,890
Sterker nog, het weinige dat
zo iemand denkt te begrijpen,

254
00:15:22,890 --> 00:15:25,050
zal van hem worden afgenomen.

255
00:15:25,050 --> 00:15:27,810
Hij zal er helemaal niets van begrijpen.

256
00:15:27,810 --> 00:15:29,790
Waar heeft Hij het nu over?

257
00:15:29,790 --> 00:15:32,550
Hij heeft het over geestelijk inzicht.

258
00:15:32,550 --> 00:15:36,810
De discipelen waren degenen die hebben
en aan wie meer gegeven zou worden.

259
00:15:36,810 --> 00:15:40,470
De menigten daarbuiten, tot
wie Hij in gelijkenissen sprak

260
00:15:40,470 --> 00:15:44,010
zonder iets uit te leggen,
waren degenen die niet hebben.

261
00:15:44,010 --> 00:15:48,330
Zelfs het weinige dat ze leken te
hebben, zou van hen worden afgenomen.

262
00:15:48,330 --> 00:15:52,470
Wat Hij kennelijk zei, is dat degenen
die zich ertoe hadden verbonden

263
00:15:52,470 --> 00:15:57,330
Zijn discipelen te worden, daarmee
enig geestelijk inzicht hadden getoond.

264
00:15:57,330 --> 00:15:59,310
Degenen die zich daar niet toe verbonden,

265
00:15:59,310 --> 00:16:04,350
maar alleen uit nieuwsgierigheid kwamen
kijken, waren gewoon nieuwsgierig.

266
00:16:04,350 --> 00:16:07,830
Jezus was tenslotte een
fenomeen en een beroemdheid,

267
00:16:07,830 --> 00:16:11,610
dus kwamen er menigten om te
horen wat Hij te zeggen had.

268
00:16:11,610 --> 00:16:15,630
Ze waren niet bereid alles
achter te laten en Hem te volgen.

269
00:16:15,630 --> 00:16:21,090
Ze waren niet bereid hun kruis op zich
te nemen en Hem tot in de dood te volgen.

270
00:16:21,090 --> 00:16:24,210
Dat is waartoe discipelschap
mensen oproept.

271
00:16:24,210 --> 00:16:26,430
Zulke mensen waren er niet veel.

272
00:16:26,430 --> 00:16:29,190
De meerderheid wilde
Hem alleen maar horen.

273
00:16:29,190 --> 00:16:31,470
Ze wilden niet doen wat Hij zei.

274
00:16:31,470 --> 00:16:33,330
Ze hadden niet veel inzicht.

275
00:16:33,330 --> 00:16:36,090
Alleen al het feit dat
dit hun houding was,

276
00:16:36,090 --> 00:16:39,390
bewijst dat ze niet veel
geestelijk inzicht hadden.

277
00:16:39,390 --> 00:16:42,750
Want als je werkelijk begrijpt
waar het uiteindelijk om gaat,

278
00:16:42,750 --> 00:16:44,790
weet je dat het doen van de wil van God

279
00:16:44,790 --> 00:16:48,150
belangrijker is dan al het
andere in de hele wereld.

280
00:16:48,150 --> 00:16:51,870
Je weet dat het veel belangrijker
is om God aan je kant te hebben

281
00:16:51,870 --> 00:16:53,730
dan wie dan ook aan je kant.

282
00:16:53,730 --> 00:16:57,750
Je weet dat het veel begeerlijker
is een eeuwige erfenis te hebben

283
00:16:57,750 --> 00:17:02,310
dan geen eeuwige erfenis te hebben
en hier een erfenis na te jagen.

284
00:17:02,310 --> 00:17:07,230
Degenen die zulke verkeerde opvattingen
hebben, volgen Jezus uiteraard niet.

285
00:17:07,230 --> 00:17:10,710
Maar dat doen ze niet, omdat ze
geen inzicht hebben in de aard

286
00:17:10,710 --> 00:17:12,210
van de werkelijkheid.

287
00:17:12,210 --> 00:17:15,330
Ze hebben een verward
beeld van de werkelijkheid.

288
00:17:15,330 --> 00:17:21,510
Ze denken dat genot, luxe, rijkdom, roem
en bevrediging in dit leven de meest

289
00:17:21,510 --> 00:17:23,250
begeerlijke dingen zijn.

290
00:17:23,250 --> 00:17:28,350
Zulke mensen zullen nooit volgelingen van
Jezus worden zolang ze die houding hebben.

291
00:17:28,350 --> 00:17:33,030
Maar degenen die Jezus volgden, waren
mensen die hun werk, hun populariteit,

292
00:17:33,030 --> 00:17:37,410
hun familie enzovoort achterlieten
om dicht bij Jezus te zijn en

293
00:17:37,410 --> 00:17:42,510
meer over het Koninkrijk van God te weten
te komen, omdat ze God op waarde schatten.

294
00:17:42,510 --> 00:17:46,350
Ze achtten Zijn Koninkrijk waardevol
en wilden er zeker van zijn

295
00:17:46,350 --> 00:17:48,930
dat ze er deel van zouden uitmaken.

296
00:17:48,930 --> 00:17:52,290
Ze lieten zien dat ze al
geestelijk inzicht bezaten,

297
00:17:52,290 --> 00:17:55,890
doordat ze Jezus hadden
opgezocht om hun leider te zijn.

298
00:17:55,890 --> 00:17:59,490
Daarom zei Jezus dat zij
degenen waren die hebben.

299
00:17:59,490 --> 00:18:03,870
Aan hen zou meer gegeven worden en
uiteindelijk zouden ze overvloed hebben.

300
00:18:03,870 --> 00:18:07,770
Maar degenen die al niet genoeg inzicht
hebben om zich ertoe te verbinden

301
00:18:07,770 --> 00:18:11,610
Zijn volgelingen te worden, zullen
niets meer van Hem ontvangen.

302
00:18:11,610 --> 00:18:16,290
Ze zullen worden buitengesloten en in
de kou en het donker blijven staan.

303
00:18:16,290 --> 00:18:18,690
Jezus zei in vers 13:

304
00:18:18,690 --> 00:18:22,470
Daarom spreek ik tegen hen in
gelijkenissen, want ze kijken wel,

305
00:18:22,470 --> 00:18:28,110
maar zien niets, en ze luisteren wel, maar
horen niets en begrijpen het ook niet.

306
00:18:28,110 --> 00:18:33,330
Aan het einde van Zijn eerste
gelijkenis, in vers 9, had Jezus gezegd:

307
00:18:33,330 --> 00:18:36,510
Wie oren heeft om te
horen, moet goed luisteren.

308
00:18:36,510 --> 00:18:39,210
Jezus bedoelde kennelijk Zijn discipelen.

309
00:18:39,210 --> 00:18:43,350
Zijn discipelen zouden als het
ware geestelijke oren hebben om

310
00:18:43,350 --> 00:18:45,990
geestelijke dingen te
horen en te ontvangen.

311
00:18:45,990 --> 00:18:50,310
Maar over die mensen in de menigten
die geen volgelingen van Hem waren,

312
00:18:50,310 --> 00:18:55,470
zei Hij dat ze horen maar niet
horen, zien maar niet zien,

313
00:18:55,470 --> 00:18:59,490
en niet begrijpen wat ze
zien of horen. Hij zegt:

314
00:18:59,490 --> 00:19:04,950
Toen zei Hij: Ga en zeg tegen
dit volk: Luister voortdurend,

315
00:19:04,950 --> 00:19:07,110
maar u zult het niet begrijpen.

316
00:19:07,110 --> 00:19:10,410
Zie voortdurend, maar u
zult het niet opmerken.

317
00:19:10,410 --> 00:19:15,750
Maak het hart van dit volk vet, en
stop hun oren toe, en sluit hun ogen;

318
00:19:15,750 --> 00:19:19,950
anders zullen zij met hun ogen
zien, en met hun oren horen,

319
00:19:19,950 --> 00:19:24,810
en met hun hart begrijpen en zich
bekeren, en zal Hij hen genezen.

320
00:19:24,810 --> 00:19:30,630
Nu komt deze profetie uit Jesaja, die
Hij aanhaalt, uit Jesaja hoofdstuk 6,

321
00:19:30,630 --> 00:19:33,150
de verzen 9 en 10.

322
00:19:33,150 --> 00:19:36,690
Deze profetie uit Jesaja wordt
in feite heel vaak aangehaald in

323
00:19:36,690 --> 00:19:38,310
het Nieuwe Testament.

324
00:19:38,310 --> 00:19:43,170
Jezus haalt haar in een andere
situatie aan in Johannes 12, vers 40.

325
00:19:43,170 --> 00:19:49,650
Ook de apostel Paulus haalt deze profetie
aan in Handelingen hoofdstuk 28, vers 26,

326
00:19:49,650 --> 00:19:52,530
en ze wordt ook nog eens
aangehaald in Romeinen.

327
00:19:52,530 --> 00:19:55,470
Het is dus werkelijk een
belangrijke profetie.

328
00:19:55,470 --> 00:19:56,970
Waar gaat ze over?

329
00:19:56,970 --> 00:20:01,050
Het is in feite een profetie over de
geestelijke toestand van Israël in de

330
00:20:01,050 --> 00:20:02,550
dagen van Jesaja.

331
00:20:02,550 --> 00:20:07,350
Toen Jezus zei: „In hen”, waarmee Hij
de Joden van Zijn generatie bedoelde,

332
00:20:07,350 --> 00:20:12,330
„wordt deze profetie van Jesaja
vervuld”, bedoelde Hij dat Zijn generatie

333
00:20:12,330 --> 00:20:15,390
in precies dezelfde
geestelijke toestand verkeerde

334
00:20:15,390 --> 00:20:18,510
als de generatie tot
wie Jesaja profeteerde.

335
00:20:18,510 --> 00:20:19,950
Ook zij begrepen het niet.

336
00:20:19,950 --> 00:20:22,890
Dit is wat Jesaja over zijn generatie zei.

337
00:20:22,890 --> 00:20:27,570
Door Jesaja aan te halen zegt Jezus dat
hetzelfde van toepassing is op het Joodse

338
00:20:27,570 --> 00:20:29,430
volk van Zijn generatie:

339
00:20:29,430 --> 00:20:33,630
Jullie zullen luisteren, maar het niet
begrijpen, en jullie zullen kijken,

340
00:20:33,630 --> 00:20:35,010
maar het niet zien.

341
00:20:35,010 --> 00:20:37,770
Want het hart van dit volk is afgestompt,

342
00:20:37,770 --> 00:20:40,830
ze horen slecht en ze
hebben hun ogen gesloten,

343
00:20:40,830 --> 00:20:44,310
zodat ze niet met hun ogen
zien en met hun oren horen,

344
00:20:44,310 --> 00:20:49,530
zodat ze niet met hun hart begrijpen en
zich omkeren, waarna ik hen zou genezen.

345
00:20:49,530 --> 00:20:52,290
Ik denk dat hierin enige ironie zit.

346
00:20:52,290 --> 00:20:57,570
God heeft deze mensen licht gebracht,
maar zij sluiten hun ogen ervoor. Waarom?

347
00:20:57,570 --> 00:20:59,430
Ze willen geen berouw hebben.

348
00:20:59,430 --> 00:21:04,110
Ze willen zich niet bekeren en
genezen worden. Daar zit de ironie.

349
00:21:04,110 --> 00:21:08,190
Wat Jezus zegt, is dat ze zich
werkelijk niet willen bekeren.

350
00:21:08,190 --> 00:21:13,170
Hij zegt: goed, dan betekent dat dat
ze ook niet genezen willen worden,

351
00:21:13,170 --> 00:21:15,390
want dat is wat er zou gebeuren.

352
00:21:15,390 --> 00:21:19,410
Hun land zou genezen kunnen worden
als ze zich tot God zouden keren en

353
00:21:19,410 --> 00:21:20,550
zich zouden bekeren.

354
00:21:20,550 --> 00:21:26,010
Deze mensen zijn echter blind
en doof, geestelijk gesproken.

355
00:21:26,010 --> 00:21:30,510
Ze kunnen de woorden van Jezus horen
en de wonderen zien die Hij doet.

356
00:21:30,510 --> 00:21:34,170
Het gebeurt vlak voor hun
ogen en is overduidelijk,

357
00:21:34,170 --> 00:21:38,310
en toch dringt wat ze zien en
horen niet werkelijk tot hen door.

358
00:21:38,310 --> 00:21:42,150
Het geeft hun geen begrip of
besef van wat er gaande is

359
00:21:42,150 --> 00:21:44,610
en motiveert hen op geen enkele wijze.

360
00:21:44,610 --> 00:21:48,210
Een van de beangstigende dingen
die in vers 15 over deze mensen

361
00:21:48,210 --> 00:21:49,710
worden gezegd, is:

362
00:21:49,710 --> 00:21:52,710
Want het hart van dit
volk is vet geworden,

363
00:21:52,710 --> 00:21:57,510
en zij hebben met de oren slecht gehoord,
en hun ogen hebben zij dichtgedaan,

364
00:21:57,510 --> 00:22:02,490
opdat zij niet op enig moment met de
ogen zouden zien en met de oren horen

365
00:22:02,490 --> 00:22:08,310
en met het hart begrijpen, en zij zich
zouden bekeren en Ik hen zou genezen.

366
00:22:08,310 --> 00:22:12,930
Wat Hij hiermee bedoelt, is dat hun
harten ongevoelig zijn geworden.

367
00:22:12,930 --> 00:22:15,450
Het is alsof er eelt op is gekomen.

368
00:22:15,450 --> 00:22:18,210
Dat betekent dat ze niet altijd zo waren.

369
00:22:18,210 --> 00:22:21,570
De meeste mensen hebben vroeg
in hun leven een zekere mate

370
00:22:21,570 --> 00:22:23,790
van geestelijke ontvankelijkheid.

371
00:22:23,790 --> 00:22:28,410
Maar wanneer God mensen begint te
benaderen en tot hen begint te spreken,

372
00:22:28,410 --> 00:22:30,810
bieden velen daar weerstand tegen.

373
00:22:30,810 --> 00:22:35,310
Dat gebeurt vooral wanneer Hij Zijn vinger
legt op dingen in hun leven die moeten

374
00:22:35,310 --> 00:22:39,090
veranderen en Zijn aanspraken
op hun leven laat gelden.

375
00:22:39,090 --> 00:22:44,730
Het druist beslist tegen hun natuur in om
zich tot God te keren en Hem te volgen.

376
00:22:44,730 --> 00:22:47,550
Maar wanneer wij Gods
aansporingen weerstaan,

377
00:22:47,550 --> 00:22:50,490
vormt zich eelt en worden we ongevoelig.

378
00:22:50,490 --> 00:22:53,490
Het is niet zo dat Hij
ons niet meer aanspoort.

379
00:22:53,490 --> 00:22:56,610
Het is alleen zo dat we het
niet meer kunnen voelen.

380
00:22:56,610 --> 00:23:00,150
Omdat we het niet kunnen
voelen, keren we ons nooit om.

381
00:23:00,150 --> 00:23:02,730
En zo worden mensen, stap voor stap,

382
00:23:02,730 --> 00:23:06,690
door het licht te weerstaan en
Gods toenaderingen te weerstaan,

383
00:23:06,690 --> 00:23:09,930
steeds hardhorender. Ze worden blinder.

384
00:23:09,930 --> 00:23:12,210
Ze worden ongevoeliger in hun hart.

385
00:23:12,210 --> 00:23:15,150
Dat is een zeer gevaarlijke
toestand om in te verkeren.

386
00:23:15,150 --> 00:23:18,150
In tegenstelling tot degenen
die blind en doof zijn,

387
00:23:18,150 --> 00:23:20,250
zei Jezus tegen Zijn discipelen:

388
00:23:20,250 --> 00:23:24,510
Maar gelukkig zijn jullie ogen,
want die zien wel, en jullie oren,

389
00:23:24,510 --> 00:23:26,130
want die horen wel.

390
00:23:26,130 --> 00:23:29,670
Dat wil zeggen: toen ze
Jezus hoorden en zagen,

391
00:23:29,670 --> 00:23:33,450
beseften ze wie Hij was en
werden ze volgelingen van Hem,

392
00:23:33,450 --> 00:23:37,290
zoals ieder mens zou doen die de
aard van de dingen goed begreep.

393
00:23:37,290 --> 00:23:38,370
Hij zei:

394
00:23:38,370 --> 00:23:42,210
Want Ik verzeker jullie dat veel
profeten en rechtvaardige mensen

395
00:23:42,210 --> 00:23:46,230
graag hadden willen zien wat jullie
zien, maar het niet hebben gezien,

396
00:23:46,230 --> 00:23:50,010
en hadden willen horen wat jullie
horen, maar het niet hebben gehoord.

397
00:23:50,010 --> 00:23:53,670
Wat Hij natuurlijk bedoelt, is
dat er in het Oude Testament

398
00:23:53,670 --> 00:23:57,990
vele generaties godvrezende
mensen waren: profeten,

399
00:23:57,990 --> 00:24:02,670
godvrezende koningen zoals
David, en gewoon enkele nederige,

400
00:24:02,670 --> 00:24:06,210
vrome Joodse mensen die
de Heere liefhadden.

401
00:24:06,210 --> 00:24:09,030
Zij zagen uit naar de
komst van de Messias.

402
00:24:09,030 --> 00:24:11,910
Ze zagen uit naar de komst
van het Koninkrijk van God,

403
00:24:11,910 --> 00:24:14,550
maar ze leefden niet lang
genoeg om het te zien.

404
00:24:14,550 --> 00:24:16,590
Het gebeurde niet in hun tijd.

405
00:24:16,590 --> 00:24:17,850
Jezus zei:

406
00:24:17,850 --> 00:24:20,850
De mensen aan wie Ik hier
gelijkenissen vertel,

407
00:24:20,850 --> 00:24:23,850
zien of beseffen niet
wat ze voor zich zien.

408
00:24:23,850 --> 00:24:26,910
Ze horen of begrijpen niet wat ik zeg.

409
00:24:26,910 --> 00:24:31,650
Maar jullie wel, en wat zijn jullie
gelukkig, want wat jullie zien en horen,

410
00:24:31,650 --> 00:24:34,710
is precies datgene waar gelovige mensen

411
00:24:34,710 --> 00:24:37,470
door de eeuwen heen
naar hebben uitgekeken,

412
00:24:37,470 --> 00:24:41,190
maar wat ze tijdens hun leven
niet te zien hebben gekregen.

413
00:24:41,190 --> 00:24:43,410
Zij hadden niet de
gelegenheid het te zien,

414
00:24:43,410 --> 00:24:46,410
omdat het in hun leven
geen werkelijkheid werd.

415
00:24:46,410 --> 00:24:48,630
Maar het gebeurt voor jullie ogen.

416
00:24:48,630 --> 00:24:50,910
Sommige mensen zouden
zeggen dat wij allemaal,

417
00:24:50,910 --> 00:24:53,370
die sinds de tijd van
Christus hebben geleefd,

418
00:24:53,370 --> 00:24:55,710
de gelegenheid hebben gehad dingen te zien

419
00:24:55,710 --> 00:24:58,530
die eerdere generaties
niet hadden kunnen zien.

420
00:24:58,530 --> 00:25:00,510
Ik zou zeggen dat dat waar is.

421
00:25:00,510 --> 00:25:04,650
We zijn buitengewoon bevoorrecht
als we ogen hebben om te zien en

422
00:25:04,650 --> 00:25:06,150
oren om te horen.

423
00:25:06,150 --> 00:25:09,090
Sommigen die dit horen, hebben
die waarschijnlijk niet.

424
00:25:09,090 --> 00:25:13,350
Je hoort waarschijnlijk het Woord van
God, en het glijdt gewoon langs je heen.

425
00:25:13,350 --> 00:25:16,710
Maar als de Heilige Geest
in je hart werkt, dan ga je,

426
00:25:16,710 --> 00:25:21,330
wanneer je de woorden van Jezus
hoort, rechtop zitten en zeg je:

427
00:25:21,330 --> 00:25:24,690
‘Hierin zit iets wat God mij wil leren.’

428
00:25:24,690 --> 00:25:28,170
Ik hoop dat we allemaal iets
zullen leren terwijl we samen het

429
00:25:28,170 --> 00:25:30,570
Evangelie van Mattheüs doornemen.

430
00:25:30,570 --> 00:25:34,530
We gaan verder met Mattheüs hoofdstuk
13 en de gelijkenissen van Jezus.