1
00:00:02,070 --> 00:00:04,050
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,050 --> 00:00:11,550
Deze keer behandelen we Mattheüs
24, vers 23 tot en met vers 28.

3
00:00:11,550 --> 00:00:14,190
Laten we nog eens kijken naar Mattheüs 24

4
00:00:14,190 --> 00:00:17,730
en onze bestudering voortzetten
van de rede op de Olijfberg,

5
00:00:17,730 --> 00:00:21,330
zoals die voor ons is
opgetekend in Mattheüs 24.

6
00:00:21,330 --> 00:00:23,670
In vers 23 zei Jezus:

7
00:00:23,670 --> 00:00:29,010
Als iemand dan tegen u zegt: Zie, hier
is de Christus of daar, geloof het niet;

8
00:00:29,010 --> 00:00:32,790
want er zullen valse christussen
en valse profeten opstaan

9
00:00:32,790 --> 00:00:36,850
en zij zullen grote tekenen
en wonderen doen, zó dat zij —

10
00:00:36,850 --> 00:00:41,370
als het mogelijk zou zijn — ook
de uitverkorenen zouden misleiden.

11
00:00:41,370 --> 00:00:44,010
Zie, Ik heb het u van tevoren gezegd!

12
00:00:44,010 --> 00:00:49,950
Als men dan tegen u zal zeggen: Zie, Hij
is in de woestijn; ga er niet opuit; zie,

13
00:00:49,950 --> 00:00:52,650
Hij is in de binnenkamers,
geloof het niet,

14
00:00:52,650 --> 00:00:57,150
want zoals de bliksem vanuit het oosten
komt en zichtbaar is tot in het westen,

15
00:00:57,150 --> 00:01:00,210
zo zal ook de komst van
de Zoon des mensen zijn.

16
00:01:00,210 --> 00:01:04,530
Want waar het dode lichaam is, daar
zullen de gieren zich verzamelen.

17
00:01:04,530 --> 00:01:06,990
Laten we dit eens in detail bekijken.

18
00:01:06,990 --> 00:01:10,650
In Mattheüs 24:23 zegt Hij:

19
00:01:10,650 --> 00:01:11,070
Dan.

20
00:01:11,070 --> 00:01:14,460
Dat woord staat aan het begin van vers 23:

21
00:01:14,460 --> 00:01:19,590
Toen, wat óf „op dat moment”
óf „daarna” betekent.

22
00:01:19,590 --> 00:01:24,870
Wanneer je iets vertelt of iets
voorspelt, zeg je: „Dan zal dit gebeuren.”

23
00:01:24,870 --> 00:01:30,390
Dat betekent óf „dan” in de zin van:
op dat moment zal dit het geval zijn,

24
00:01:30,390 --> 00:01:34,530
óf „dan” in chronologische
volgorde: daarna.

25
00:01:34,530 --> 00:01:39,150
Ik denk dat „dan” hier
„op dat moment” betekent.

26
00:01:39,150 --> 00:01:40,710
Welk moment is dat?

27
00:01:40,710 --> 00:01:44,910
Het is het moment dat in de vorige paar
verzen wordt beschreven en besproken,

28
00:01:44,910 --> 00:01:48,930
wanneer de discipelen tegen
wie Hij spreekt Jeruzalem door

29
00:01:48,930 --> 00:01:50,790
legers omsingeld zien.

30
00:01:50,790 --> 00:01:54,030
Dit gebeurde in het jaar 70 na Christus.

31
00:01:54,030 --> 00:01:57,450
Vervolgens zegt Hij dat er een
grote verdrukking zal zijn.

32
00:01:57,450 --> 00:02:02,430
Dat zegt Hij in vers 21, en er
was beslist een grote verdrukking,

33
00:02:02,430 --> 00:02:06,450
zoals Josephus en andere schrijvers
uit die tijd hebben opgetekend.

34
00:02:06,450 --> 00:02:10,710
Er was een grote verdrukking,
of, zoals Lukas het verwoordt,

35
00:02:10,710 --> 00:02:14,430
grote nood in het land
en toorn over dit volk.

36
00:02:14,430 --> 00:02:18,390
Maar op dat moment zouden er
valse christussen opstaan.

37
00:02:18,390 --> 00:02:21,750
Dat wil zeggen dat er tijdens
de belegering van Jeruzalem,

38
00:02:21,750 --> 00:02:24,570
toen de omstandigheden op
hun allerslechtst waren,

39
00:02:24,570 --> 00:02:28,590
in de stad veel leiders van
Joodse groeperingen waren.

40
00:02:28,590 --> 00:02:31,110
Daarover lezen we bij Josephus.

41
00:02:31,110 --> 00:02:35,910
Ze beweerden de Zaligmaker te zijn,
beweerden de Messias te zijn en kregen

42
00:02:35,910 --> 00:02:39,810
mensen zover dat ze hen
volgden. Jezus zegt:

43
00:02:39,810 --> 00:02:41,010
Geloof ze niet.

44
00:02:41,010 --> 00:02:42,930
Als er mensen opstaan en zeggen:

45
00:02:42,930 --> 00:02:45,750
Kijk, hier is de Christus, of:

46
00:02:45,750 --> 00:02:51,330
Als iemand dan tegen u zegt: Zie, hier
is de Christus of daar, geloof het niet;

47
00:02:51,330 --> 00:02:52,410
zei Hij:

48
00:02:52,410 --> 00:02:53,670
Geloof het niet.

49
00:02:53,670 --> 00:02:54,810
Hij zegt:

50
00:02:54,810 --> 00:02:58,650
want er zullen valse christussen
en valse profeten opstaan

51
00:02:58,650 --> 00:03:02,570
en zij zullen grote tekenen
en wonderen doen, zó dat zij —

52
00:03:02,570 --> 00:03:06,690
als het mogelijk zou zijn — ook
de uitverkorenen zouden misleiden.

53
00:03:06,690 --> 00:03:11,670
We weten dat er in de moderne tijd valse
christussen en valse messiassen of valse

54
00:03:11,670 --> 00:03:13,290
profeten zijn gekomen.

55
00:03:13,290 --> 00:03:16,050
Hij heeft het echter niet
over de moderne tijd.

56
00:03:16,050 --> 00:03:17,850
Hij heeft het over toen.

57
00:03:17,850 --> 00:03:20,310
Dat is het woord waarmee Hij dit begint:

58
00:03:20,310 --> 00:03:21,210
Toen.

59
00:03:21,210 --> 00:03:26,130
Dat wil zeggen: ten tijde van de
belegering van Jeruzalem, enzovoort.

60
00:03:26,130 --> 00:03:27,930
Er waren veel bedriegers.

61
00:03:27,930 --> 00:03:32,670
Er waren velen die beweerden een woord van
God te hebben of Gods gezalfde te zijn,

62
00:03:32,670 --> 00:03:35,250
die gekomen was om zijn volk te redden.

63
00:03:35,250 --> 00:03:38,670
Velen van hen vertoonden
inderdaad tekenen en wonderen.

64
00:03:38,670 --> 00:03:43,410
Een van zulke mensen over wie we in de
Bijbel lezen en die al eerder optrad,

65
00:03:43,410 --> 00:03:47,730
was Simon Magus, Simon de tovenaar.

66
00:03:47,730 --> 00:03:53,550
Hij vertoonde beslist grote tekenen en
wonderen en beweerde de Christus te zijn,

67
00:03:53,550 --> 00:03:56,070
maar tegen die tijd was hij er niet meer.

68
00:03:56,070 --> 00:04:01,230
Volgens Josephus waren er in Jeruzalem
anderen die soortgelijke dingen deden.

69
00:04:01,230 --> 00:04:03,450
We zullen hem op zijn woord geloven,

70
00:04:03,450 --> 00:04:07,710
aangezien hij de historicus was
die erbij was, een ooggetuige.

71
00:04:07,710 --> 00:04:09,090
Jezus zei:

72
00:04:09,090 --> 00:04:12,030
Zie, Ik heb het u van tevoren gezegd!

73
00:04:12,030 --> 00:04:13,590
Waarom zegt Hij:

74
00:04:13,590 --> 00:04:16,650
Kijk, Ik heb het jullie
van tevoren gezegd.

75
00:04:16,650 --> 00:04:21,510
De reden is dat als Ik het je van
tevoren vertel, je gewaarschuwd bent.

76
00:04:21,510 --> 00:04:24,990
Daarom heb je geen excuus
als je deze mensen volgt.

77
00:04:24,990 --> 00:04:26,850
Hij gaat verder en zegt:

78
00:04:26,850 --> 00:04:33,810
Als men dan tegen u zal zeggen: Zie, Hij
is in de woestijn; ga er niet opuit; zie,

79
00:04:33,810 --> 00:04:36,510
Hij is in de binnenkamers,
geloof het niet,

80
00:04:36,510 --> 00:04:40,650
Hij zegt dat je misleid zou kunnen
worden door mensen die zullen zeggen:

81
00:04:40,650 --> 00:04:42,750
„De Messias is hier ergens.

82
00:04:42,750 --> 00:04:44,910
Hij is daarbuiten in de woestijn.”

83
00:04:44,910 --> 00:04:50,310
Ik kende zelfs mensen die zichzelf, als ik
me niet vergis, de Jesus Family noemden.

84
00:04:50,310 --> 00:04:51,990
Ze waren een sekte.

85
00:04:51,990 --> 00:04:53,970
Misschien bestaan ze nog steeds.

86
00:04:53,970 --> 00:04:56,250
Ik heb ze al heel lang niet meer gezien,

87
00:04:56,250 --> 00:05:01,050
maar in de jaren zeventig en tachtig
waren ze een sekte die een bepaalde leider

88
00:05:01,050 --> 00:05:04,110
volgde van wie ze dachten
dat hij Jezus was.

89
00:05:04,110 --> 00:05:07,290
En jawel, hij bevond zich in de wildernis.

90
00:05:07,290 --> 00:05:11,850
Hij was in de woestijn, zeiden ze, en ze
wilden je altijd uitnodigen om naar buiten

91
00:05:11,850 --> 00:05:13,770
te komen en hem te ontmoeten.

92
00:05:13,770 --> 00:05:17,070
Wat is dat interessant, want
Jezus zei uitdrukkelijk:

93
00:05:17,070 --> 00:05:21,690
Als iemand ooit tegen jullie zegt:
kijk, de Messias is daar buiten in de

94
00:05:21,690 --> 00:05:23,610
woestijn, Jezus zei:

95
00:05:23,610 --> 00:05:25,590
Ga er dan niet eens heen.

96
00:05:25,590 --> 00:05:29,790
Mij is zelfs eens gevraagd of ik
bereid was naar buiten te gaan en deze

97
00:05:29,790 --> 00:05:31,350
man te ontmoeten.

98
00:05:31,350 --> 00:05:36,750
Over het algemeen luister ik graag naar
sekteleiders, omdat ik hen graag weerleg.

99
00:05:36,750 --> 00:05:38,910
En ik hoor graag wat ze te zeggen hebben,

100
00:05:38,910 --> 00:05:43,890
zodat ik precies weet wat er
weerlegd moet worden. Maar Jezus zei:

101
00:05:43,890 --> 00:05:46,650
Ga er niet heen als ze
dat tegen jullie zeggen,

102
00:05:46,650 --> 00:05:52,830
dus ben ik nooit naar buiten gegaan om die
specifieke man te ontmoeten. Jezus zei:

103
00:05:52,830 --> 00:05:56,850
Als ze zeggen dat Hij in de
woestijn is, ga er dan niet heen.

104
00:05:56,850 --> 00:05:59,670
In vers 27 zegt Jezus:

105
00:05:59,670 --> 00:06:04,470
want zoals de bliksem vanuit het oosten
komt en zichtbaar is tot in het westen,

106
00:06:04,470 --> 00:06:07,650
zo zal ook de komst van
de Zoon des mensen zijn.

107
00:06:07,650 --> 00:06:11,670
De komst van de Zoon des mensen is
een uitdrukking die in de Schrift op

108
00:06:11,670 --> 00:06:13,950
verschillende manieren wordt gebruikt.

109
00:06:13,950 --> 00:06:18,870
Toen Jezus bijvoorbeeld in Mattheüs 10 de
discipelen twee aan twee uitzond om naar

110
00:06:18,870 --> 00:06:23,850
verschillende dorpen te gaan, zei Hij dat
als ze je woord in een bepaald dorp niet

111
00:06:23,850 --> 00:06:27,390
aannemen, je gewoon het stof
van je voeten moet schudden.

112
00:06:27,390 --> 00:06:30,930
Als ze je vervolgen, moeten ze
naar een andere stad vluchten

113
00:06:30,930 --> 00:06:33,810
en daar hetzelfde doen. Hij zegt:

114
00:06:33,810 --> 00:06:39,210
Wanneer ze u in de ene stad vervolgen,
vlucht dan naar de andere, want voorwaar,

115
00:06:39,210 --> 00:06:44,730
Ik zeg u: U zult uw rondgang door de
steden van Israël niet geëindigd hebben,

116
00:06:44,730 --> 00:06:46,830
voordat de Zoon des mensen gekomen is.

117
00:06:46,830 --> 00:06:49,650
Het is niet duidelijk wat
Hij precies bedoelt met

118
00:06:49,650 --> 00:06:53,790
‘voordat de Zoon des mensen komt’, maar
het lijkt waarschijnlijk dat Hij het over

119
00:06:53,790 --> 00:06:56,250
iets anders heeft dan Zijn wederkomst.

120
00:06:56,250 --> 00:07:01,590
Als Hij Zijn wederkomst bedoelt, heeft Hij
hun inmiddels zeker ruim de tijd gegeven.

121
00:07:01,590 --> 00:07:05,670
Er is ruim voldoende tijd geweest om
alle dorpen van Israël te bereiken,

122
00:07:05,670 --> 00:07:08,970
maar Hij suggereert dat er
te weinig tijd zal zijn.

123
00:07:08,970 --> 00:07:12,450
Er bestaan verschillende
opvattingen over wat Hij bedoelt met

124
00:07:12,450 --> 00:07:14,850
‘voordat de Zoon des mensen komt’.

125
00:07:14,850 --> 00:07:16,770
Ik heb mijn eigen opvatting.

126
00:07:16,770 --> 00:07:19,050
Daar hoeven we nu niet op in te gaan.

127
00:07:19,050 --> 00:07:23,850
Het enige punt dat ik wil maken, is dat
het niet naar de wederkomst verwijst.

128
00:07:23,850 --> 00:07:27,930
Zo zei Jezus ook in Mattheüs 16:28:

129
00:07:27,930 --> 00:07:32,430
Voorwaar, Ik zeg u: Er zijn
sommigen van hen die hier staan,

130
00:07:32,430 --> 00:07:36,630
die de dood niet zullen proeven voordat
zij de Zoon des mensen hebben zien komen

131
00:07:36,630 --> 00:07:38,190
in Zijn Koninkrijk.

132
00:07:38,190 --> 00:07:41,310
Er bestaan veel opvattingen
over wat Hij bedoelde.

133
00:07:41,310 --> 00:07:44,190
Sommige mensen denken dat Hij
de verheerlijking bedoelt,

134
00:07:44,190 --> 00:07:46,470
sommigen denken dat
Hij Pinksteren bedoelt,

135
00:07:46,470 --> 00:07:50,790
sommigen denken dat Hij het jaar
70 na Christus bedoelt en sommigen

136
00:07:50,790 --> 00:07:53,130
hebben misschien nog een andere opvatting.

137
00:07:53,130 --> 00:07:56,190
Maar één ding lijkt voor
de christen heel duidelijk:

138
00:07:56,190 --> 00:07:59,730
Hij sprak niet over Zijn
wederkomst, want Hij zei:

139
00:07:59,730 --> 00:08:03,030
Sommigen van jullie die hier
staan, zullen niet sterven

140
00:08:03,030 --> 00:08:05,790
voordat jullie de Zoon
des mensen zien komen.

141
00:08:05,790 --> 00:08:09,750
Wat Hij ook bedoelde met het zien
komen van de Zoon des mensen,

142
00:08:09,750 --> 00:08:11,730
het was niet Zijn wederkomst.

143
00:08:11,730 --> 00:08:15,030
Het was iets anders, en er zijn
verschillende mogelijkheden.

144
00:08:15,030 --> 00:08:18,270
Het punt is dat de komst
van de Zoon des mensen niet

145
00:08:18,270 --> 00:08:20,790
altijd naar de wederkomst verwijst.

146
00:08:20,790 --> 00:08:23,130
Het kan andere dingen betekenen.

147
00:08:23,130 --> 00:08:28,050
Bedenk dat Jezus in Openbaring 2
aan de gemeente van Efeze schreef.

148
00:08:28,050 --> 00:08:32,070
Hij zei dat ze hun eerste liefde
hadden verlaten, en Hij zei:

149
00:08:32,070 --> 00:08:36,330
Bedenk dan van welke hoogte u
bent gevallen en bekeer u en doe

150
00:08:36,330 --> 00:08:37,710
de eerste werken.

151
00:08:37,710 --> 00:08:43,170
Maar zo niet, dan kom Ik spoedig bij u en
zal uw kandelaar van zijn plaats wegnemen,

152
00:08:43,170 --> 00:08:44,910
als u zich niet bekeert.

153
00:08:44,910 --> 00:08:46,710
Wat bedoelde Hij daarmee?

154
00:08:46,710 --> 00:08:49,650
Had Hij het over de wederkomst? Nee.

155
00:08:49,650 --> 00:08:52,350
Hij verwees naar de
vernietiging van de gemeente

156
00:08:52,350 --> 00:08:57,570
of naar het wegnemen van Zijn aanwezigheid
uit de gemeente. Dit is gebeurd.

157
00:08:57,570 --> 00:09:00,030
De wederkomst heeft nog
niet plaatsgevonden,

158
00:09:00,030 --> 00:09:03,330
maar dit is wel met de
gemeente van Efeze gebeurd.

159
00:09:03,330 --> 00:09:08,010
Er is geen gemeente in Efeze meer
en zelfs geen stad Efeze meer

160
00:09:08,010 --> 00:09:10,110
in het gebied waar die vroeger lag.

161
00:09:10,110 --> 00:09:12,090
Die kandelaar is weg.

162
00:09:12,090 --> 00:09:15,810
Jezus kwam en deed wat Hij
gezegd had te zullen doen.

163
00:09:15,810 --> 00:09:20,250
We moeten voorzichtig zijn wanneer we over
de komst van de Zoon des mensen lezen,

164
00:09:20,250 --> 00:09:23,550
zodat we die niet altijd
op de wederkomst betrekken.

165
00:09:23,550 --> 00:09:27,750
Aan de andere kant kunnen we niet zeggen
dat die nooit naar de wederkomst verwijst.

166
00:09:27,750 --> 00:09:31,110
Je moet je afvragen: hoe
zit het in dit geval?

167
00:09:31,110 --> 00:09:36,570
We moeten het geval voor geval
bekijken en vragen: wat is het bewijs?

168
00:09:36,570 --> 00:09:38,250
Wat is waarschijnlijk?

169
00:09:38,250 --> 00:09:39,630
Hier zei Jezus:

170
00:09:39,630 --> 00:09:44,130
want zoals de bliksem vanuit het oosten
komt en zichtbaar is tot in het westen,

171
00:09:44,130 --> 00:09:47,310
zo zal ook de komst van
de Zoon des mensen zijn.

172
00:09:47,310 --> 00:09:50,490
Heeft Hij het over Zijn
wederkomst of over iets anders?

173
00:09:50,490 --> 00:09:53,010
Je zou eigenlijk beide
standpunten kunnen bepleiten,

174
00:09:53,010 --> 00:09:56,070
omdat de discipelen in
dit geval hadden gevraagd:

175
00:09:56,070 --> 00:09:58,650
Wat zal het teken zijn van Uw komst?

176
00:09:58,650 --> 00:10:02,910
Zowel bij Markus als bij Lukas
lezen we dat ze eigenlijk bedoelden:

177
00:10:02,910 --> 00:10:08,010
wat zal het teken zijn van Zijn komst om
het oordeel over de tempel te voltrekken?

178
00:10:08,010 --> 00:10:10,950
Hij had voorzegd dat
die verwoest zou worden.

179
00:10:10,950 --> 00:10:14,430
Ze verwezen niet naar Zijn wederkomst,
waar ze overigens geen enkel

180
00:10:14,430 --> 00:10:15,570
besef van hadden.

181
00:10:15,570 --> 00:10:20,190
Toen ze Hem die vraag stelden, hadden ze
nog nooit van Zijn wederkomst gehoord.

182
00:10:20,190 --> 00:10:22,830
Ze wisten zelfs niet dat Hij weg zou gaan.

183
00:10:22,830 --> 00:10:27,330
Ze verwezen naar Zijn komst om het
oordeel over de tempel te voltrekken,

184
00:10:27,330 --> 00:10:30,630
die Hij Zelf enkele verzen
eerder had voorzegd.

185
00:10:30,630 --> 00:10:34,590
Dat gebeurde natuurlijk in
het jaar 70 na Christus.

186
00:10:34,590 --> 00:10:36,930
Omdat ze er in die
bewoordingen naar vroegen,

187
00:10:36,930 --> 00:10:41,790
is het mogelijk dat Hij daarnaar verwijst
wanneer Hij hier zegt dat Zijn komst zal

188
00:10:41,790 --> 00:10:46,710
zijn als de bliksem die vanuit het
oosten komt en naar het westen flitst.

189
00:10:46,710 --> 00:10:50,550
Aan de andere kant kan het een
verwijzing naar de wederkomst zijn.

190
00:10:50,550 --> 00:10:52,470
Dat is heel goed mogelijk.

191
00:10:52,470 --> 00:10:57,330
Niets in dit vers sluit dat uit,
zelfs niet als de rede op de Olijfberg

192
00:10:57,330 --> 00:11:00,750
een rede over het jaar 70 na Christus is.

193
00:11:00,750 --> 00:11:05,010
Er zou hier ruimte zijn om tussendoor
iets over de wederkomst te zeggen,

194
00:11:05,010 --> 00:11:10,290
want Jezus zegt in deze passage: als
ze zeggen dat de Messias gekomen is,

195
00:11:10,290 --> 00:11:13,830
geloof hen dan niet, want wanneer
de Messias werkelijk komt,

196
00:11:13,830 --> 00:11:17,910
zal het zijn als de bliksem die van
het oosten naar het westen flitst.

197
00:11:17,910 --> 00:11:20,790
Met andere woorden: iedereen zal het zien.

198
00:11:20,790 --> 00:11:24,150
Hij zou hier dus tussendoor
kunnen zeggen: luister,

199
00:11:24,150 --> 00:11:27,390
de werkelijke wederkomst zal zo zijn.

200
00:11:27,390 --> 00:11:31,170
Geloof de mensen in het
jaar 70 na Christus niet

201
00:11:31,170 --> 00:11:34,110
als ze je vertellen dat die
al heeft plaatsgevonden,

202
00:11:34,110 --> 00:11:37,710
want de werkelijke wederkomst zal zo zijn.

203
00:11:37,710 --> 00:11:43,230
Daarna zou Hij kunnen terugkeren naar de
bespreking van het jaar 70 na Christus.

204
00:11:43,230 --> 00:11:45,090
Dat is heel goed mogelijk.

205
00:11:45,090 --> 00:11:47,910
Hij zou het over Zijn
wederkomst kunnen hebben.

206
00:11:47,910 --> 00:11:51,030
Maar de vraag die we volgens
mij moeten overwegen,

207
00:11:51,030 --> 00:11:55,410
en waar maar heel weinig mensen ooit
veel aandacht aan lijken te besteden,

208
00:11:55,410 --> 00:11:58,050
is wat Hij bedoelt wanneer Hij zegt:

209
00:11:58,050 --> 00:12:03,030
want zoals de bliksem vanuit het oosten
komt en zichtbaar is tot in het westen,

210
00:12:03,030 --> 00:12:06,330
zo zal ook de komst van
de Zoon des mensen zijn.

211
00:12:06,330 --> 00:12:10,170
Wanneer wij de bliksem gebruiken
om iets mee te vergelijken,

212
00:12:10,170 --> 00:12:13,410
waar doelen we dan in
onze westerse cultuur op?

213
00:12:13,410 --> 00:12:18,990
We doelen op een bliksemschicht, en
gewoonlijk doelen we specifiek op snelheid

214
00:12:18,990 --> 00:12:21,330
en plotselingheid, nietwaar?

215
00:12:21,330 --> 00:12:25,590
Wanneer we zeggen: „Het trof
me als een bliksemschicht,” of:

216
00:12:25,590 --> 00:12:30,450
„Hij rent als de bliksem,” dan hebben
we het erover hoe snel de bliksem is,

217
00:12:30,450 --> 00:12:35,370
hoe plotseling hij komt, over de snelheid
waarmee het licht zich verplaatst.

218
00:12:35,370 --> 00:12:38,370
Zo gebruiken we de bliksem als metafoor.

219
00:12:38,370 --> 00:12:41,790
Eigenlijk is dit een
vergelijking: als de bliksem.

220
00:12:41,790 --> 00:12:44,550
Wanneer we de bliksem in
een vergelijking gebruiken,

221
00:12:44,550 --> 00:12:47,370
doelen we op plotselingheid en snelheid.

222
00:12:47,370 --> 00:12:52,530
Daarom hebben we bij het lezen hiervan
vaak aangenomen dat Jezus daarop doelt

223
00:12:52,530 --> 00:12:55,470
wanneer Hij over het flitsen
van de bliksem spreekt.

224
00:12:55,470 --> 00:12:57,330
Zo zal Zijn wederkomst zijn.

225
00:12:57,330 --> 00:13:01,110
Wij denken dat Hij zegt dat die
plotseling en snel zal plaatsvinden.

226
00:13:01,110 --> 00:13:06,090
Ik geloof inderdaad dat de wederkomst
plotseling en snel zal plaatsvinden.

227
00:13:06,090 --> 00:13:09,270
Paulus zei in 1 Korinthe
15 dat het zal gebeuren

228
00:13:09,270 --> 00:13:13,050
in een ondeelbaar
ogenblik, in een oogwenk.

229
00:13:13,050 --> 00:13:16,650
Dat wijst beslist op een
plotselinge en snelle gebeurtenis,

230
00:13:16,650 --> 00:13:18,390
en daar geloof ik ook in.

231
00:13:18,390 --> 00:13:22,110
Toch vraag ik me af of Jezus
dat probeerde te zeggen,

232
00:13:22,110 --> 00:13:25,770
of dat Hij ons hier andere
informatie probeerde te geven.

233
00:13:25,770 --> 00:13:30,090
De vraag hangt natuurlijk af van
wat Jezus met de bliksem bedoelde.

234
00:13:30,090 --> 00:13:33,510
Hij zei dat Zijn komst
als de bliksem zal zijn.

235
00:13:33,510 --> 00:13:36,990
Alleen omdat wij snelheid
als de belangrijkste of

236
00:13:36,990 --> 00:13:40,470
meest in het oog springende
eigenschap van de bliksem beschouwen,

237
00:13:40,470 --> 00:13:45,210
is het bepaald niet duidelijk dat dit de
enige eigenschap van de bliksem is die in

238
00:13:45,210 --> 00:13:46,770
aanmerking kan komen.

239
00:13:46,770 --> 00:13:50,550
Als Jezus zegt dat Zijn komst
als de bliksem zal zijn,

240
00:13:50,550 --> 00:13:53,730
laten we dan eens zien of
we precies kunnen begrijpen

241
00:13:53,730 --> 00:13:57,510
in welk opzicht die volgens
Hem als de bliksem zal zijn.

242
00:13:57,510 --> 00:13:59,190
Kijk naar wat Hij zegt:

243
00:13:59,190 --> 00:14:03,450
Zoals de bliksem uit het oosten
komt en tot in het westen flitst,

244
00:14:03,450 --> 00:14:06,510
zo zal de komst van de
Zoon des mensen zijn.

245
00:14:06,510 --> 00:14:10,470
Betekent dit dat Hij uit het oosten
zal komen en langs de hemel naar het

246
00:14:10,470 --> 00:14:11,970
westen zal gaan?

247
00:14:11,970 --> 00:14:14,430
Mogelijk, maar niet noodzakelijk.

248
00:14:14,430 --> 00:14:19,711
Wat mij jarenlang dwarszat wanneer ik
deze passage las, was waarom Jezus zei —

249
00:14:19,711 --> 00:14:23,190
en Hij zei het alsof het
een vaststaand gegeven was,

250
00:14:23,190 --> 00:14:26,910
alsof iedereen dit al begreep —
dat de bliksem van het oosten naar

251
00:14:26,910 --> 00:14:28,530
het westen flitst.

252
00:14:28,530 --> 00:14:31,890
Jezus deed daarover geen
bijzondere openbaring.

253
00:14:31,890 --> 00:14:35,790
Hij gebruikte het als een
bekend feit. Iedereen weet dat.

254
00:14:35,790 --> 00:14:39,570
Zoals dit een vaststaand
gegeven is, zo zal ook de

255
00:14:39,570 --> 00:14:41,430
komst van de Zoon des mensen zijn.

256
00:14:41,430 --> 00:14:43,770
Toch leek het mij helemaal
niet vanzelfsprekend

257
00:14:43,770 --> 00:14:46,830
dat de bliksem van het oosten
naar het westen flitst.

258
00:14:46,830 --> 00:14:49,710
Ik zou zelfs denken dat
de meeste waarnemers

259
00:14:49,710 --> 00:14:53,970
eerder zouden zeggen dat de bliksem
van boven naar beneden flitst.

260
00:14:53,970 --> 00:14:58,170
De beweging van de bliksem gaat
niet horizontaal langs de hemel,

261
00:14:58,170 --> 00:15:00,510
tenminste niet in de eerste plaats.

262
00:15:00,510 --> 00:15:04,110
De duidelijkst waarneembare
richting is verticaal.

263
00:15:04,110 --> 00:15:06,150
De bliksem komt naar beneden.

264
00:15:06,150 --> 00:15:08,850
Iedere keer dat ik een
bliksemschicht heb gezien,

265
00:15:08,850 --> 00:15:12,930
zou ik eerder zeggen dat hij van boven
naar beneden kwam dan dat hij van het

266
00:15:12,930 --> 00:15:14,670
oosten naar het westen ging.

267
00:15:14,670 --> 00:15:20,010
Hij komt naar beneden en treft hier
beneden iets, vanuit een wolk of zoiets.

268
00:15:20,010 --> 00:15:23,850
Wat ik dus zeg, is dat het voor
mij helemaal niet duidelijk is,

269
00:15:23,850 --> 00:15:27,930
en ik betwijfel of het ooit voor iemand
in de geschiedenis duidelijk is geweest,

270
00:15:27,930 --> 00:15:31,650
dat de richting van de bliksem van
het oosten naar het westen loopt.

271
00:15:31,650 --> 00:15:35,370
Ik durf zelfs te stellen
dat dit niet altijd zo is.

272
00:15:35,370 --> 00:15:39,090
De richting van de bliksem kan
bijna volledig verticaal zijn,

273
00:15:39,090 --> 00:15:44,070
of hij kan enigszins naar het westen,
oosten, noorden of zuiden lopen.

274
00:15:44,070 --> 00:15:48,750
Het is met andere woorden geen vaststaand
gegeven dat de bliksem van het oosten naar

275
00:15:48,750 --> 00:15:50,130
het westen gaat.

276
00:15:50,130 --> 00:15:53,970
Toch verwijst Jezus ernaar
alsof dat vanzelfsprekend is,

277
00:15:53,970 --> 00:15:56,490
alsof het iets is wat
niemand zou betwisten

278
00:15:56,490 --> 00:15:58,890
en waarmee iedereen vertrouwd is:

279
00:15:58,890 --> 00:16:02,070
Zoals de bliksem van het
oosten naar het westen flitst,

280
00:16:02,070 --> 00:16:04,710
zo zal de komst van de
Zoon des mensen zijn.

281
00:16:04,710 --> 00:16:08,850
Lang geleden kwam de gedachte bij
me op dat Hij met het Engelse woord

282
00:16:08,850 --> 00:16:13,530
‘lightning’ misschien niet bedoelde
wat wij onder bliksem verstaan.

283
00:16:13,530 --> 00:16:15,870
Ik houd er niet van om
vernieuwend te zijn,

284
00:16:15,870 --> 00:16:19,290
maar ik wil de Schrift wel
zo goed mogelijk begrijpen.

285
00:16:19,290 --> 00:16:23,850
Ik herinner me dat ik vele jaren
geleden, meer dan twintig jaar geleden,

286
00:16:23,850 --> 00:16:26,490
eens over deze passage nadacht.

287
00:16:26,490 --> 00:16:28,470
Ik weet nog dat ik dacht:

288
00:16:28,470 --> 00:16:32,310
wat als ‘lightning’ niet een
bliksemschicht betekent zoals

289
00:16:32,310 --> 00:16:33,690
wij die kennen?

290
00:16:33,690 --> 00:16:38,730
Wat als hier ‘lightening’ wordt bedoeld,
het lichter worden van een ruimte,

291
00:16:38,730 --> 00:16:41,550
zoals deze lamp mijn kamer verlicht?

292
00:16:41,550 --> 00:16:44,910
De glans van de lamp is een
verlichting van de kamer.

293
00:16:44,910 --> 00:16:48,150
Als ik het licht uitdoe,
wordt de kamer verduisterd

294
00:16:48,150 --> 00:16:50,970
en vindt er een verduistering
van de kamer plaats.

295
00:16:50,970 --> 00:16:55,530
Ik vroeg me af of het woord
lightning eenvoudigweg glans of

296
00:16:55,530 --> 00:16:59,430
schijnsel kon betekenen, datgene wat
de verduistering van een kamer of

297
00:16:59,430 --> 00:17:01,110
een plaats wegneemt.

298
00:17:01,110 --> 00:17:05,670
Ik bedenk zulke vermoedens niet zomaar
om er vervolgens mee aan de haal te gaan.

299
00:17:05,670 --> 00:17:09,390
Maar ik weet nog dat deze
vraag me zo diep bezighield

300
00:17:09,390 --> 00:17:12,810
dat ik haar ben gaan onderzoeken
in de Griekse naslagwerken

301
00:17:12,810 --> 00:17:14,370
waarover ik beschikte.

302
00:17:14,370 --> 00:17:16,590
Ik zal je vertellen wat ik ontdekte.

303
00:17:16,590 --> 00:17:18,630
Het is behoorlijk interessant.

304
00:17:18,630 --> 00:17:23,190
Het woord dat hier voor lightning wordt
gebruikt, is in het Grieks astrape.

305
00:17:23,190 --> 00:17:25,950
Als je astrape opzoekt in een lexicon,

306
00:17:25,950 --> 00:17:30,990
in Vine’s Expository Dictionary of New
Testament Words of in een ander Grieks

307
00:17:30,990 --> 00:17:34,230
naslagwerk, zul je vinden wat ik ook vond.

308
00:17:34,230 --> 00:17:38,130
Het woord astrape, dat hier
voor lightning wordt gebruikt,

309
00:17:38,130 --> 00:17:40,110
heeft twee verschillende betekenissen.

310
00:17:40,110 --> 00:17:44,790
De ene is bliksem zoals wij die kennen,
en de andere is een helder schijnsel.

311
00:17:44,790 --> 00:17:49,830
Het is waar: het woord astrape
betekent een helder schijnsel.

312
00:17:49,830 --> 00:17:53,130
In feite wordt hetzelfde
woord astrape op een andere

313
00:17:53,130 --> 00:17:55,410
plaats in de evangeliën gebruikt.

314
00:17:55,410 --> 00:18:00,030
Daar betekent het ‘heldere licht’
en helemaal niet een bliksemschicht.

315
00:18:00,030 --> 00:18:03,210
In Lukas 11:36 zei Jezus:

316
00:18:03,210 --> 00:18:07,950
Als dus uw lichaam helemaal licht is,
en geen enkel deel ervan duister is,

317
00:18:07,950 --> 00:18:11,190
zal het net zo geheel licht
zijn als wanneer de lamp het met

318
00:18:11,190 --> 00:18:12,810
zijn schijnsel verlicht.

319
00:18:12,810 --> 00:18:16,530
De betekenis van Zijn uitspraak
is enigszins onduidelijk,

320
00:18:16,530 --> 00:18:19,590
maar ik wil er alleen op
wijzen dat Hij spreekt over:

321
00:18:19,590 --> 00:18:23,250
wanneer het heldere schijnsel
van een lamp je licht geeft.

322
00:18:23,250 --> 00:18:28,590
De Engelse woorden ‘bright shining’,
oftewel ‘helder schijnsel’,

323
00:18:28,590 --> 00:18:33,990
zijn de weergave van één Grieks
woord: astrape. Jezus zei dus:

324
00:18:33,990 --> 00:18:37,290
Zoals wanneer de astrape
van een lamp je licht geeft.

325
00:18:37,290 --> 00:18:42,270
Het is duidelijk dat Hij astrape niet
bedoelde in de zin van een bliksemschicht.

326
00:18:42,270 --> 00:18:45,570
Hij heeft het gewoon over
het verlichten van de kamer.

327
00:18:45,570 --> 00:18:48,930
Hier wordt gesproken over het
heldere licht van een lamp.

328
00:18:48,930 --> 00:18:53,910
Het is volkomen duidelijk dat het in
deze context zo vertaald moet worden.

329
00:18:53,910 --> 00:18:56,610
Het kan geen bliksemschicht betekenen.

330
00:18:56,610 --> 00:19:02,910
Wat als we astrape in Mattheüs
24:27 op dezelfde manier vertaalden

331
00:19:02,910 --> 00:19:07,590
als het in Lukas 11:36 vertaald
wordt en vertaald moet worden?

332
00:19:07,590 --> 00:19:13,590
Met andere woorden, dan zou de
uitspraak van Jezus in Mattheüs 24:27

333
00:19:13,590 --> 00:19:15,030
zo kunnen luiden:

334
00:19:15,030 --> 00:19:20,310
want zoals het heldere schijnsel vanuit
het oosten komt en zichtbaar is tot in het

335
00:19:20,310 --> 00:19:24,030
westen, zo zal ook de komst
van de Zoon des mensen zijn.

336
00:19:24,030 --> 00:19:25,770
Zou dat ergens op slaan?

337
00:19:25,770 --> 00:19:28,230
Zou dat een zinnige weergave zijn?

338
00:19:28,230 --> 00:19:34,410
Zou die even zinnig zijn, of zinniger,
dan de weergave met het woord ‘bliksem’?

339
00:19:34,410 --> 00:19:38,490
Het woord astrape kan tenslotte
op beide manieren vertaald worden.

340
00:19:38,490 --> 00:19:42,210
Vergelijk dus: ‘Zoals de
bliksem vanuit het oosten komt

341
00:19:42,210 --> 00:19:45,390
en zichtbaar is tot in het westen’ en:

342
00:19:45,390 --> 00:19:48,150
‘Zoals het heldere schijnsel
vanuit het oosten komt

343
00:19:48,150 --> 00:19:50,430
en zichtbaar is tot in het westen.’

344
00:19:50,430 --> 00:19:53,010
De tweede weergave is volkomen logisch,

345
00:19:53,010 --> 00:19:56,550
omdat Jezus dan over een bekend
verschijnsel zou spreken.

346
00:19:56,550 --> 00:19:59,550
Er is inderdaad een helder
licht dat uit het oosten komt

347
00:19:59,550 --> 00:20:03,210
en naar het westen schijnt,
nietwaar? Weet je wat dat is?

348
00:20:03,210 --> 00:20:05,010
Het is de zonsopgang.

349
00:20:05,010 --> 00:20:09,390
Elke dag komt het heldere licht uit het
oosten en schijnt het naar het westen.

350
00:20:09,390 --> 00:20:11,850
Het beweegt zich naar
het westen, nietwaar?

351
00:20:11,850 --> 00:20:15,870
Wanneer we astrape op deze plaats
dus vertalen met ‘helder licht’,

352
00:20:15,870 --> 00:20:20,790
zoals het in Lukas 11:36 vertaald wordt,
krijgen we een heel ander beeld van

353
00:20:20,790 --> 00:20:22,170
wat Jezus zegt.

354
00:20:22,170 --> 00:20:25,650
Maar over het geheel genomen
is dat beeld zinvoller.

355
00:20:25,650 --> 00:20:29,370
Ik denk niet dat Hij bedoelde te zeggen
dat een bliksemschicht gewoonlijk van het

356
00:20:29,370 --> 00:20:31,050
oosten naar het westen gaat.

357
00:20:31,050 --> 00:20:34,530
Maar dat een bepaald helder licht
van het oosten naar het westen gaat,

358
00:20:34,530 --> 00:20:38,970
is een overal waargenomen verschijnsel
dat niemand zou ontkennen.

359
00:20:38,970 --> 00:20:40,890
Dat is de zonsopgang.

360
00:20:40,890 --> 00:20:43,950
Als dat is wat Hij zei, wat zei Hij dan?

361
00:20:43,950 --> 00:20:47,070
Hij vergeleek Zijn komst
niet met een bliksemschicht.

362
00:20:47,070 --> 00:20:50,430
Hij vergeleek Zijn komst
met een zonsopgang.

363
00:20:50,430 --> 00:20:54,510
In welk opzicht lijkt de wederkomst
van Christus op een zonsopgang?

364
00:20:54,510 --> 00:20:58,470
Misschien alleen in het opzicht
dat iedereen haar kan zien.

365
00:20:58,470 --> 00:21:02,310
Dat lijkt het voornaamste punt
te zijn dat Hij hier maakt.

366
00:21:02,310 --> 00:21:03,330
Als iemand zegt:

367
00:21:03,330 --> 00:21:09,750
Als iemand dan tegen u zegt: Zie, hier
is de Christus of daar, geloof het niet;

368
00:21:09,750 --> 00:21:13,890
want er zullen valse christussen
en valse profeten opstaan

369
00:21:13,890 --> 00:21:18,670
en zij zullen grote tekenen
en wonderen doen, zó dat zij —

370
00:21:18,670 --> 00:21:23,910
als het mogelijk zou zijn — ook
de uitverkorenen zouden misleiden.

371
00:21:23,910 --> 00:21:26,910
Zie, Ik heb het u van tevoren gezegd!

372
00:21:26,910 --> 00:21:33,870
Als men dan tegen u zal zeggen: Zie, Hij
is in de woestijn; ga er niet opuit; zie,

373
00:21:33,870 --> 00:21:36,750
Hij is in de binnenkamers,
geloof het niet,

374
00:21:36,750 --> 00:21:40,230
geloof hem dan niet, want
wanneer Hij werkelijk komt,

375
00:21:40,230 --> 00:21:42,750
zal het als de zonsopgang zijn.

376
00:21:42,750 --> 00:21:47,550
In welk opzicht verschilt de zonsopgang
daarvan? Iedereen kan haar zien.

377
00:21:47,550 --> 00:21:50,970
Niemand kan haar missen,
tenzij hij blind is.

378
00:21:50,970 --> 00:21:56,070
Daarom zegt Hij naar mijn mening
dat Zijn komst als de zonsopgang is.

379
00:21:56,070 --> 00:21:59,370
Zijn wederkomst zou
als de zonsopgang zijn,

380
00:21:59,370 --> 00:22:01,830
niet noodzakelijk als een bliksemschicht.

381
00:22:01,830 --> 00:22:06,210
Dat doet niets af aan de plotselinge
opname van de heiligen in een oogwenk,

382
00:22:06,210 --> 00:22:08,790
maar het geeft ons wel een nieuw beeld.

383
00:22:08,790 --> 00:22:13,350
Als je dacht dat de wederkomst van
Christus als een bliksemschicht zou zijn,

384
00:22:13,350 --> 00:22:16,170
heb je misschien verkeerd
begrepen wat Hij zei.

385
00:22:16,170 --> 00:22:21,210
Maar als je zegt dat Zijn komst als
een zonsopgang is, dan zijn er heel,

386
00:22:21,210 --> 00:22:25,230
heel veel plaatsen in de Schrift
die haar daarmee vergelijken.

387
00:22:25,230 --> 00:22:30,510
Een van die plaatsen lijkt 2
Petrus 1:19 te zijn. Daar staat:

388
00:22:30,510 --> 00:22:34,230
En wij hebben het profetische
woord, dat vast en zeker is,

389
00:22:34,230 --> 00:22:38,310
en u doet er goed aan daarop acht te
slaan als op een lamp die schijnt in een

390
00:22:38,310 --> 00:22:43,470
duistere plaats, totdat de dag aanbreekt
en de morgenster opgaat in uw hart.

391
00:22:43,470 --> 00:22:46,110
— dat wil zeggen, de morgenster.

392
00:22:46,110 --> 00:22:48,630
Daar staat heel wat over een zonsopgang.

393
00:22:48,630 --> 00:22:50,970
Jesaja 60 zegt:

394
00:22:50,970 --> 00:22:53,970
Sta op, word verlicht, want uw licht komt

395
00:22:53,970 --> 00:22:57,030
en de heerlijkheid van
de HEERE gaat over u op.

396
00:22:57,030 --> 00:22:59,190
Daar is heel veel over te vinden.

397
00:22:59,190 --> 00:23:00,870
In Spreuken 4 staat:

398
00:23:00,870 --> 00:23:04,350
Het pad van de rechtvaardigen is
als het licht van de dageraad,

399
00:23:04,350 --> 00:23:07,410
dat steeds helderder
wordt tot de volle dag.

400
00:23:07,410 --> 00:23:10,230
Je kunt hiermee op heel
veel plaatsen terecht.

401
00:23:10,230 --> 00:23:12,990
Ik daag je uit om er
zelf studie van te maken.

402
00:23:12,990 --> 00:23:15,870
Maar ik zeg dat het naar mijn
oordeel waarschijnlijker is

403
00:23:15,870 --> 00:23:19,050
dat Jezus Zijn komst met
een zonsopgang vergeleek

404
00:23:19,050 --> 00:23:22,110
dan dat Hij haar met een
bliksemschicht vergeleek.

405
00:23:22,110 --> 00:23:24,450
In vers 28 zei Jezus:

406
00:23:24,450 --> 00:23:28,710
Want waar het dode lichaam is, daar
zullen de gieren zich verzamelen.

407
00:23:28,710 --> 00:23:33,870
Toen Jezus dat zei, zinspeelde Hij
in feite op iets uit het boek Job.

408
00:23:33,870 --> 00:23:36,810
Blijkbaar was het in Zijn
tijd een spreekwoord geworden,

409
00:23:36,810 --> 00:23:39,330
of een spreekwoordelijke uitdrukking.

410
00:23:39,330 --> 00:23:46,350
In Job 39:30–33 gaat het
over de arend. Daar staat:

411
00:23:46,350 --> 00:23:49,050
Is het op uw bevel dat
de arend zich verheft,

412
00:23:49,050 --> 00:23:51,690
en dat hij zijn nest in de hoogte maakt?

413
00:23:51,690 --> 00:23:57,270
Hij woont en overnacht in de rots,
op de punt van een rots, een vesting.

414
00:23:57,270 --> 00:24:01,710
Daarvandaan speurt hij naar
voedsel; zijn ogen zien van veraf.

415
00:24:01,710 --> 00:24:06,870
Zijn jongen slurpen bloed; en waar
dodelijk gewonden liggen, daar is hij.

416
00:24:06,870 --> 00:24:08,850
waarmee de arenden worden bedoeld.

417
00:24:08,850 --> 00:24:14,310
Jezus gebruikt dat spreekwoord hier om
aan te geven dat de stad Jeruzalem nu

418
00:24:14,310 --> 00:24:16,590
geestelijk dood en verrot is.

419
00:24:16,590 --> 00:24:22,170
Ze heeft de Messias verworpen en degenen
vervolgd die tot haar gezonden waren.

420
00:24:22,170 --> 00:24:28,170
Nu is ze dood, een oud, verrot lijk, en
je kunt verwachten dat de arenden zich om

421
00:24:28,170 --> 00:24:29,850
haar heen verzamelen.

422
00:24:29,850 --> 00:24:33,270
Deze arenden waren zeer waarschijnlijk
een verwijzing naar het feit

423
00:24:33,270 --> 00:24:36,810
dat de Romeinen die kwamen
en Jeruzalem verwoestten,

424
00:24:36,810 --> 00:24:41,910
vaandels bij zich droegen met boven op de
vaandelstokken afbeeldingen van arenden,

425
00:24:41,910 --> 00:24:45,930
dat wil zeggen: kleine arendsbeeldjes.

426
00:24:45,930 --> 00:24:48,210
Dat was het Romeinse embleem.

427
00:24:48,210 --> 00:24:52,590
Daar komen de arenden, die zich in
zwermen op het lijk van het verrotte,

428
00:24:52,590 --> 00:24:55,050
afvallige Jeruzalem storten.

429
00:24:55,050 --> 00:24:57,630
Dat is volgens mij wat Jezus hier bedoelt.

430
00:24:57,630 --> 00:25:02,850
Hij spreekt over de verwoesting van
Jeruzalem in het jaar 70 na Christus,

431
00:25:02,850 --> 00:25:06,330
en Hij zegt dat het is
zoals het spreekwoord:

432
00:25:06,330 --> 00:25:10,830
waar dode lichamen liggen,
zwermen arenden samen.

433
00:25:10,830 --> 00:25:13,290
Daar komen de Romeinse arenden, die

434
00:25:13,290 --> 00:25:16,290
neerdalen op het dode
lichaam van Jeruzalem.

435
00:25:16,290 --> 00:25:20,190
We zullen onze bestudering van de
rede op de Olijfberg voortzetten

436
00:25:20,190 --> 00:25:23,760
en bij enkele van de interessantste,
en misschien moeilijkste,

437
00:25:23,760 --> 00:25:25,710
verzen uit de hele rede komen.