1
00:00:02,070 --> 00:00:04,290
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,290 --> 00:00:10,410
Deze keer behandelen we Mattheüs
28, vers 11 tot en met vers 15.

3
00:00:10,410 --> 00:00:14,850
In het 28e hoofdstuk van het
Evangelie van Mattheüs vinden we

4
00:00:14,850 --> 00:00:17,970
Mattheüs’ verslag van de
gebeurtenissen die na de opstanding

5
00:00:17,970 --> 00:00:19,830
van Jezus plaatsvonden.

6
00:00:19,830 --> 00:00:24,030
Hij vertelt over enkele verschijningen
van Christus na Zijn opstanding,

7
00:00:24,030 --> 00:00:27,450
hoewel de andere Evangeliën
meer bijzonderheden bevatten

8
00:00:27,450 --> 00:00:32,550
en een groter aantal verschijningen van
Christus na Zijn opstanding vermelden.

9
00:00:32,550 --> 00:00:36,870
Maar er staat één verhaal in het
verslag van Mattheüs dat alleen in zijn

10
00:00:36,870 --> 00:00:41,490
verslag voorkomt en niet door de andere
evangelieschrijvers wordt genoemd.

11
00:00:41,490 --> 00:00:45,150
Dat is wat we hier in de
verzen 11 tot en met 15 vinden.

12
00:00:45,150 --> 00:00:46,290
We lezen:

13
00:00:46,290 --> 00:00:51,210
Terwijl zij onderweg waren, zie,
enigen van de wacht kwamen in de stad

14
00:00:51,210 --> 00:00:54,810
en berichtten de overpriesters
alles wat er gebeurd was.

15
00:00:54,810 --> 00:00:57,630
Met ‘zij’ worden de vrouwen bedoeld.

16
00:00:57,630 --> 00:01:01,590
De vrouwen waren bij het graf
gekomen, ze hadden een engel gezien

17
00:01:01,590 --> 00:01:05,430
en de engel had hun gezegd dat ze de
discipelen moesten gaan vertellen dat

18
00:01:05,430 --> 00:01:07,350
Jezus was opgestaan.

19
00:01:07,350 --> 00:01:10,650
Ze gingen op weg en ontmoetten Jezus Zelf.

20
00:01:10,650 --> 00:01:13,650
Hij bemoedigde hen en zei hun hetzelfde:

21
00:01:13,650 --> 00:01:18,150
Toen zei Jezus tegen hen:
Wees niet bevreesd; ga heen,

22
00:01:18,150 --> 00:01:23,970
bericht Mijn broeders dat zij naar Galilea
moeten gaan, en daar zullen zij Mij zien.

23
00:01:23,970 --> 00:01:27,330
Met ‘de stad’ wordt Jeruzalem bedoeld.

24
00:01:27,330 --> 00:01:30,510
Dat is de context van
de uitspraak in vers 11.

25
00:01:30,510 --> 00:01:32,310
Laten we hier even stoppen.

26
00:01:32,310 --> 00:01:34,770
Wat meldden ze aan de overpriesters?

27
00:01:34,770 --> 00:01:37,890
Meldden ze dat Jezus uit
de dood was opgestaan?

28
00:01:37,890 --> 00:01:41,370
Het is niet waarschijnlijk dat dit
deel uitmaakte van hun verslag,

29
00:01:41,370 --> 00:01:44,970
want nergens staat dat ze
Hem uit de dood zagen opstaan

30
00:01:44,970 --> 00:01:47,850
of ooit hoorden dat Hij
uit de dood was opgestaan.

31
00:01:47,850 --> 00:01:49,710
Misschien namen ze het aan.

32
00:01:49,710 --> 00:01:52,050
Misschien trokken ze die conclusie.

33
00:01:52,050 --> 00:01:56,850
Wat hadden de wachters werkelijk gezien
waarover ze verslag konden uitbrengen?

34
00:01:56,850 --> 00:02:00,330
Eerder lazen we dat er een
grote aardbeving kwam terwijl ze

35
00:02:00,330 --> 00:02:01,950
het graf bewaakten.

36
00:02:01,950 --> 00:02:04,230
Dat moet hun aandacht hebben getrokken.

37
00:02:04,230 --> 00:02:09,030
Er kwam een engel uit de hemel naar
beneden die er heel opvallend uitzag:

38
00:02:09,030 --> 00:02:14,730
zijn gezicht schitterde als de bliksem
en zijn kleding was wit als sneeuw.

39
00:02:14,730 --> 00:02:19,110
Deze engel kwam uit de hemel
naar beneden, opende het graf,

40
00:02:19,110 --> 00:02:24,150
rolde de steen weg en ging op de steen
zitten terwijl hij naar hen keek.

41
00:02:24,150 --> 00:02:29,010
Dit joeg de wachters zoveel
angst aan dat ze flauwvielen.

42
00:02:29,010 --> 00:02:33,390
Ze waren bewusteloos toen de vrouwen
bij het graf kwamen en van de engel

43
00:02:33,390 --> 00:02:36,570
instructies kregen over
wat ze moesten doen.

44
00:02:36,570 --> 00:02:40,470
De vrouwen waren kennelijk al weg
toen de wachters weer bijkwamen.

45
00:02:40,470 --> 00:02:45,090
Wanneer de wachters bijkomen, lezen we
nergens dat ze iets anders deden dan

46
00:02:45,090 --> 00:02:46,650
de stad binnengaan.

47
00:02:46,650 --> 00:02:49,470
Maar we kunnen er vrij
zeker van zijn dat ze,

48
00:02:49,470 --> 00:02:54,750
toen ze bijkwamen en zagen dat het
graf open was, binnen wilden kijken.

49
00:02:54,750 --> 00:02:57,990
Bedenk dat deze mannen
schildwachten waren.

50
00:02:57,990 --> 00:03:03,030
Ze waren daar neergezet om een lichaam te
bewaken en het was uitdrukkelijk hun taak

51
00:03:03,030 --> 00:03:05,130
het tegen diefstal te beschermen.

52
00:03:05,130 --> 00:03:06,690
Dit is heel belangrijk.

53
00:03:06,690 --> 00:03:11,010
Ze verwachtten dat de discipelen
zouden komen om het lichaam te stelen.

54
00:03:11,010 --> 00:03:15,090
Daarom werden de wachters daar
neergezet, om dat te voorkomen.

55
00:03:15,090 --> 00:03:19,350
Nu worden ze wakker nadat ze bewusteloos
zijn geweest en treffen ze het

56
00:03:19,350 --> 00:03:20,670
graf geopend aan.

57
00:03:20,670 --> 00:03:24,990
Ze zullen zeker naar binnen hebben gekeken
om te zien of wat aan hun bewaking was

58
00:03:24,990 --> 00:03:27,270
toevertrouwd verloren was gegaan.

59
00:03:27,270 --> 00:03:31,350
En inderdaad, het was
weg. Het was verdwenen.

60
00:03:31,350 --> 00:03:34,770
Misschien wisten ze niet of
Jezus uit de dood was opgestaan,

61
00:03:34,770 --> 00:03:40,110
maar ze renden de stad in en meldden wat
ze wisten, namelijk dat het graf leeg was.

62
00:03:40,110 --> 00:03:43,230
Misschien meldden ze dat er
een aardbeving was geweest.

63
00:03:43,230 --> 00:03:46,710
Misschien noemden ze zelfs dat de
engel naar beneden was gekomen.

64
00:03:46,710 --> 00:03:50,070
Dat is moeilijk te zeggen, maar
ze maakten zeker duidelijk dat het

65
00:03:50,070 --> 00:03:51,810
lichaam verdwenen was.

66
00:03:51,810 --> 00:03:55,170
Het is interessant dat ze niet
naar de stadhouder gingen.

67
00:03:55,170 --> 00:03:59,550
Deze Romeinse soldaten moesten kennelijk
verantwoording afleggen aan de stadhouder,

68
00:03:59,550 --> 00:04:01,890
maar ze gingen naar de overpriesters.

69
00:04:01,890 --> 00:04:05,730
Dat kwam doordat ze wisten dat de
overpriesters er persoonlijk belang bij

70
00:04:05,730 --> 00:04:09,630
hadden deze zaak geheim te houden,
of er op zijn minst een bepaalde

71
00:04:09,630 --> 00:04:11,190
draai aan te geven.

72
00:04:11,190 --> 00:04:12,330
Er staat:

73
00:04:12,330 --> 00:04:16,710
En zij kwamen bijeen met de oudsten, en
zij kwamen gezamenlijk tot het besluit om

74
00:04:16,710 --> 00:04:21,150
de soldaten veel geld te
geven, en zij zeiden: Zeg:

75
00:04:21,150 --> 00:04:26,130
Zijn discipelen zijn 's nachts gekomen en
hebben Hem gestolen, terwijl wij sliepen.

76
00:04:26,130 --> 00:04:30,990
En als de stadhouder hiervan hoort,
zullen wij hem overtuigen en maken dat u

77
00:04:30,990 --> 00:04:32,430
zonder zorgen bent.

78
00:04:32,430 --> 00:04:36,330
De overpriesters wilden niet dat het
verhaal de ronde deed zoals de wachters

79
00:04:36,330 --> 00:04:40,290
het hadden verteld, namelijk dat er
iets bovennatuurlijks was gebeurd

80
00:04:40,290 --> 00:04:43,410
en dat het lichaam van Jezus
niet langer beschikbaar was.

81
00:04:43,410 --> 00:04:47,190
Ze geloofden veel liever dat er
iets heel natuurlijks was gebeurd,

82
00:04:47,190 --> 00:04:51,390
dat er enkele mannen waren gekomen
en het lichaam hadden meegenomen,

83
00:04:51,390 --> 00:04:55,050
hoewel niemand eerlijk kon
zeggen dat dit was gebeurd.

84
00:04:55,050 --> 00:04:57,570
Niemand was er getuige van geweest.

85
00:04:57,570 --> 00:05:02,370
Toch was dat een veel beter verhaal voor
de doeleinden van de Joodse overpriesters

86
00:05:02,370 --> 00:05:04,890
die Jezus hadden laten kruisigen.

87
00:05:04,890 --> 00:05:07,770
Want als de discipelen het
lichaam hadden gestolen,

88
00:05:07,770 --> 00:05:11,730
maakte dat de discipelen samen
met Jezus tot misdadigers.

89
00:05:11,730 --> 00:05:14,070
Maar als ze het lichaam
niet hadden gestolen,

90
00:05:14,070 --> 00:05:18,930
ontstond de zeer reële mogelijkheid
dat Jezus uit de dood was opgestaan,

91
00:05:18,930 --> 00:05:21,690
zoals Hij had gezegd dat Hij zou doen.

92
00:05:21,690 --> 00:05:26,970
En als dat verhaal bekend werd, zou het de
overpriesters allerlei problemen bezorgen.

93
00:05:26,970 --> 00:05:31,290
Dus waren ze bereid geld te betalen
nadat ze hadden beraadslaagd.

94
00:05:31,290 --> 00:05:34,710
De raad kwam bijeen en
besloot wat ze moesten doen.

95
00:05:34,710 --> 00:05:39,570
Ze besloten zwijggeld beschikbaar te
stellen en deze soldaten te betalen,

96
00:05:39,570 --> 00:05:43,470
zodat ze de waarheid niet
zouden vertellen. Ze zeiden:

97
00:05:43,470 --> 00:05:47,130
Zeg gewoon tegen de mensen dat de
discipelen het lichaam hebben gestolen

98
00:05:47,130 --> 00:05:48,750
terwijl jullie sliepen.

99
00:05:48,750 --> 00:05:51,630
Het is interessant dat
de overpriesters zeiden:

100
00:05:51,630 --> 00:05:56,550
Als de gouverneur hiervan hoort —dat
wil zeggen, Pilatus ter ore komt—

101
00:05:56,550 --> 00:06:00,330
Dit betekent waarschijnlijk dat ze
ook de stadhouder zouden omkopen.

102
00:06:00,330 --> 00:06:04,410
De Romeinse stadhouder zou verplicht
zijn deze soldaten te arresteren

103
00:06:04,410 --> 00:06:07,830
en hen waarschijnlijk te laten
terechtstellen als hij hoorde dat ze op

104
00:06:07,830 --> 00:06:10,110
hun post in slaap waren gevallen.

105
00:06:10,110 --> 00:06:13,110
Maar in werkelijkheid waren
ze niet in slaap gevallen.

106
00:06:13,110 --> 00:06:16,110
Ze zijn nooit op hun
post in slaap gevallen.

107
00:06:16,110 --> 00:06:18,810
Dit alles gebeurde
terwijl ze wakker waren.

108
00:06:18,810 --> 00:06:22,350
Maar dat levert geen erg
geloofwaardig verhaal op.

109
00:06:22,350 --> 00:06:26,010
Als ze wakker waren geweest toen de
discipelen kwamen om het lichaam te

110
00:06:26,010 --> 00:06:29,790
stelen, zouden de soldaten
tegen hen hebben gevochten.

111
00:06:29,790 --> 00:06:32,550
Dan zouden ze óf de
discipelen hebben gedood,

112
00:06:32,550 --> 00:06:35,970
óf de discipelen zouden
de soldaten hebben gedood.

113
00:06:35,970 --> 00:06:39,930
In elk geval zouden er tekenen
van een worsteling zijn geweest

114
00:06:39,930 --> 00:06:43,830
en zouden er gewonde of dode
lichamen hebben gelegen.

115
00:06:43,830 --> 00:06:48,330
Daar was geen enkel bewijs voor,
dus dat konden ze niet beweren.

116
00:06:48,330 --> 00:06:51,150
Als de discipelen het
lichaam hadden gestolen,

117
00:06:51,150 --> 00:06:54,090
moest dat zonder een
worsteling zijn gebeurd,

118
00:06:54,090 --> 00:06:57,870
want er kon geen bewijs van een
worsteling worden aangedragen.

119
00:06:57,870 --> 00:07:00,450
Als ze het zonder een
worsteling wilden stelen,

120
00:07:00,450 --> 00:07:03,690
moest dat gebeuren terwijl
de wachters sliepen.

121
00:07:03,690 --> 00:07:07,470
Niets anders had de wachters
er immers van kunnen weerhouden

122
00:07:07,470 --> 00:07:09,870
te verdedigen wat zij bewaakten.

123
00:07:09,870 --> 00:07:14,310
Maar hier zit het probleem:
wachters mogen niet slapen.

124
00:07:14,310 --> 00:07:17,730
Schildwachten worden
geacht wakker te blijven.

125
00:07:17,730 --> 00:07:22,350
Als een schildwacht in slaap valt
terwijl hij iets hoort te bewaken,

126
00:07:22,350 --> 00:07:24,390
staat daar de doodstraf op.

127
00:07:24,390 --> 00:07:28,830
Dat gold zelfs in veel modernere
tijden, in oorlogstijd,

128
00:07:28,830 --> 00:07:31,290
maar het gold ook in de Romeinse tijd.

129
00:07:31,290 --> 00:07:32,850
We weten dat dit waar is,

130
00:07:32,850 --> 00:07:37,050
omdat niet alleen de wereldlijke
geschiedschrijving ons dit vertelt.

131
00:07:37,050 --> 00:07:41,130
Zelfs het boek Handelingen vertelt
ons over bepaalde wachters die

132
00:07:41,130 --> 00:07:44,250
Petrus bewaakten toen
hij in de gevangenis zat.

133
00:07:44,250 --> 00:07:47,430
Hij werd op bovennatuurlijke
wijze door een engel bevrijd,

134
00:07:47,430 --> 00:07:50,670
en Herodes gaf bevel de
wachters ter dood te brengen,

135
00:07:50,670 --> 00:07:53,370
want je mag niet verliezen wat je bewaakt.

136
00:07:53,370 --> 00:07:55,650
Zo luidt eenvoudigweg de wet.

137
00:07:55,650 --> 00:07:59,790
Dus als deze soldaten in slaap waren
gevallen en datgene wat hun was

138
00:07:59,790 --> 00:08:04,350
toevertrouwd waren kwijtgeraakt,
konden ze ter dood worden gebracht.

139
00:08:04,350 --> 00:08:08,130
Als zij het verhaal verspreidden dat ze
sliepen en dat de discipelen het lichaam

140
00:08:08,130 --> 00:08:12,570
hadden gestolen, verspreidden ze dus
een verhaal dat tegen henzelf pleitte.

141
00:08:12,570 --> 00:08:15,630
Als de stadhouder ervan
hoorde, kon dat leiden tot hun

142
00:08:15,630 --> 00:08:17,670
arrestatie en terechtstelling.

143
00:08:17,670 --> 00:08:21,870
Dus zei het Sanhedrin: ‘We zullen
de afspraak aantrekkelijker maken.

144
00:08:21,870 --> 00:08:25,110
We zullen jullie een prikkel
geven om dit verhaal te vertellen.

145
00:08:25,110 --> 00:08:27,870
We zullen jullie een
flinke som geld geven.

146
00:08:27,870 --> 00:08:31,950
En als de stadhouder ervan hoort en
jullie in de problemen dreigen te komen,

147
00:08:31,950 --> 00:08:33,930
zullen we hem ook omkopen.’

148
00:08:33,930 --> 00:08:39,030
De soldaten gingen er kennelijk op uit
en vertelden dat verhaal. Er staat:

149
00:08:39,030 --> 00:08:41,610
Toen zij het geld in
ontvangst genomen hadden,

150
00:08:41,610 --> 00:08:44,310
deden zij zoals hun was voorgehouden.

151
00:08:44,310 --> 00:08:48,690
En dit woord is verbreid onder
de Joden tot op de huidige dag.

152
00:08:48,690 --> 00:08:53,790
Er staat dat dit verhaal tot op deze dag
algemeen onder de Joden wordt verteld.

153
00:08:53,790 --> 00:08:58,050
‘Tot op deze dag’ zou natuurlijk
betekenen: in de tijd van Mattheüs,

154
00:08:58,050 --> 00:09:01,590
toen hij dit schreef, waarschijnlijk
ongeveer veertig jaar later.

155
00:09:01,590 --> 00:09:07,050
Maar Mattheüs had dat zelfs in onze
tijd kunnen schrijven en kunnen zeggen

156
00:09:07,050 --> 00:09:10,290
dat dit verhaal tot op
deze dag voortduurt.

157
00:09:10,290 --> 00:09:15,330
Want in veel gevallen is dit het
verhaal dat tot op deze dag voortduurt:

158
00:09:15,330 --> 00:09:18,510
dat de discipelen het
lichaam hebben gestolen.

159
00:09:18,510 --> 00:09:23,490
In feite is dit het enige geloofwaardige
verhaal—voor zover het überhaupt

160
00:09:23,490 --> 00:09:27,990
geloofwaardig is—dat ook maar
enigszins een alternatief vormt

161
00:09:27,990 --> 00:09:30,870
voor het ware verhaal van de opstanding.

162
00:09:30,870 --> 00:09:35,730
Als je erover nadenkt, wordt het verhaal
van de opstanding sterk ondersteund

163
00:09:35,730 --> 00:09:38,310
door het feit dat er een leeg graf was.

164
00:09:38,310 --> 00:09:39,930
En dat er een leeg graf was,

165
00:09:39,930 --> 00:09:43,350
kan historisch gezien
nauwelijks worden ontkend.

166
00:09:43,350 --> 00:09:48,750
De dood van Jezus is een bekend historisch
feit, niet alleen uit de Evangeliën,

167
00:09:48,750 --> 00:09:52,290
maar ook uit andere
verslagen uit diezelfde tijd.

168
00:09:52,290 --> 00:09:57,510
Josephus, de Joodse geschiedschrijver,
vermeldt de dood van Jezus als een

169
00:09:57,510 --> 00:10:01,170
onafhankelijke, niet-christelijke
geschiedschrijver.

170
00:10:01,170 --> 00:10:06,090
Tacitus, een Romeinse geschiedschrijver
uit die periode, doet dat ook.

171
00:10:06,090 --> 00:10:08,070
Ook hij was geen christen.

172
00:10:08,070 --> 00:10:12,870
Met andere woorden, naast de Evangeliën
zijn er in de geschiedschrijving uit die

173
00:10:12,870 --> 00:10:15,990
tijd ook berichten over de dood van Jezus.

174
00:10:15,990 --> 00:10:21,390
Dat Jezus leefde en door kruisiging
stierf, valt dus niet te betwisten.

175
00:10:21,390 --> 00:10:26,130
Het wordt ondersteund door historische
documenten van de hoogste betrouwbaarheid.

176
00:10:26,130 --> 00:10:31,170
Dat Hij uit de dood opstond, wordt
echter alleen in de Evangeliën bevestigd.

177
00:10:31,170 --> 00:10:35,130
Maar de discipelen verkondigden
enkele dagen nadat Hij begraven was

178
00:10:35,130 --> 00:10:37,890
dat Jezus uit de dood was opgestaan.

179
00:10:37,890 --> 00:10:39,990
En dat bericht was niet welkom.

180
00:10:39,990 --> 00:10:44,190
Dat wil zeggen: de leiders van de
Joden waren niet blij met dat bericht

181
00:10:44,190 --> 00:10:46,830
en zouden het heel graag hebben weerlegd.

182
00:10:46,830 --> 00:10:52,230
Dat wijst erop dat het graf van Jezus leeg
was toen het verhaal begon rond te gaan.

183
00:10:52,230 --> 00:10:55,470
Anders hadden degenen die het
verhaal in diskrediet wilden brengen

184
00:10:55,470 --> 00:10:59,070
eenvoudig naar het graf kunnen
gaan, het lichaam kunnen opgraven

185
00:10:59,070 --> 00:11:02,370
en het ontbindende lichaam
van Jezus kunnen tonen.

186
00:11:02,370 --> 00:11:06,930
Dan hadden ze kunnen zeggen: ‘Luister,
deze mannen zeggen dat Jezus uit de

187
00:11:06,930 --> 00:11:08,310
dood is opgestaan.

188
00:11:08,310 --> 00:11:10,710
Hier is Hij, vlak voor jullie.

189
00:11:10,710 --> 00:11:14,250
Wij zijn naar het graf
gegaan; hier is het lichaam.

190
00:11:14,250 --> 00:11:17,010
Laat ons niets meer van deze onzin horen.’

191
00:11:17,010 --> 00:11:21,390
We zouden inderdaad niets meer van die
onzin hebben gehoord als dat was gedaan.

192
00:11:21,390 --> 00:11:25,950
Het feit dat dit nooit is gedaan, wijst
erop dat het lichaam niet beschikbaar was

193
00:11:25,950 --> 00:11:27,510
om bekeken te worden.

194
00:11:27,510 --> 00:11:32,790
Dat wil zeggen: het graf waarin Hij
begraven was, bevatte het lichaam niet.

195
00:11:32,790 --> 00:11:36,930
De vijanden van het christendom hebben
het lichaam van Jezus nooit kunnen vinden,

196
00:11:36,930 --> 00:11:40,470
hoewel ze ongetwijfeld naar het
graf zijn gegaan om het te zoeken.

197
00:11:40,470 --> 00:11:43,230
Als ik hen was, zou ik het daar zoeken.

198
00:11:43,230 --> 00:11:46,590
Toch vormt hun onvermogen
om het lichaam te tonen een

199
00:11:46,590 --> 00:11:49,950
welsprekend argument voor het
feit dat het graf leeg was.

200
00:11:49,950 --> 00:11:52,050
Hoe is het graf leeg gekomen?

201
00:11:52,050 --> 00:11:55,050
Er zijn maar twee
mogelijkheden die logisch zijn.

202
00:11:55,050 --> 00:11:58,110
De ene is wat in de
Evangeliën staat opgetekend,

203
00:11:58,110 --> 00:12:01,890
namelijk dat Jezus uit de dood is
opgestaan en vermoedelijk het graf

204
00:12:01,890 --> 00:12:03,330
uit is gelopen.

205
00:12:03,330 --> 00:12:05,130
Daarom was het graf leeg.

206
00:12:05,130 --> 00:12:07,170
Hij verliet het op eigen kracht.

207
00:12:07,170 --> 00:12:10,830
De andere mogelijkheid is dat
Jezus niet uit de dood is opgestaan

208
00:12:10,830 --> 00:12:14,430
en dat Zijn lichaam door iemand
anders uit het graf is weggehaald.

209
00:12:14,430 --> 00:12:17,610
Maar er zijn niet veel mensen die
enige reden zouden hebben om het

210
00:12:17,610 --> 00:12:19,230
lichaam te verplaatsen.

211
00:12:19,230 --> 00:12:23,970
De Romeinen zouden geen reden hebben
om dat te doen, en de Joden evenmin.

212
00:12:23,970 --> 00:12:26,730
En als ze er toch een of
andere reden voor hadden,

213
00:12:26,730 --> 00:12:30,030
zouden ze geen reden hebben
om het verborgen te houden.

214
00:12:30,030 --> 00:12:34,170
Ze zouden er juist groot belang bij
hebben om bekend te maken waarheen ze het

215
00:12:34,170 --> 00:12:35,850
lichaam hadden verplaatst.

216
00:12:35,850 --> 00:12:39,510
Zo konden ze degenen die zeiden dat
Jezus uit de dood was opgestaan,

217
00:12:39,510 --> 00:12:41,250
het zwijgen opleggen.

218
00:12:41,250 --> 00:12:45,150
De enige mensen die mogelijk een motief
zouden hebben om het lichaam te stelen en

219
00:12:45,150 --> 00:12:49,470
verborgen te houden, waren degenen die
de gedachte wilden ondersteunen dat

220
00:12:49,470 --> 00:12:54,870
Jezus uit de dood was opgestaan, hoewel
Hij in werkelijkheid niet was opgestaan.

221
00:12:54,870 --> 00:12:59,550
Degenen die dat zouden willen beweren,
zouden ongetwijfeld de discipelen zijn,

222
00:12:59,550 --> 00:13:03,510
want zij waren degenen die kort
daarna verkondigden dat Jezus uit de

223
00:13:03,510 --> 00:13:05,070
dood was opgestaan.

224
00:13:05,070 --> 00:13:08,250
Met andere woorden, een
verstandig mens zou zeggen dat,

225
00:13:08,250 --> 00:13:12,750
als het lichaam door iemand was gestolen,
de discipelen de enigen leken te zijn

226
00:13:12,750 --> 00:13:14,610
die daar een motief voor konden hebben.

227
00:13:14,610 --> 00:13:19,470
Maar zodra we dat zeggen, kunnen we ons
afvragen of ze wel een motief hadden.

228
00:13:19,470 --> 00:13:23,610
Hadden de discipelen iets wat hen ertoe
kon bewegen het lichaam te stelen,

229
00:13:23,610 --> 00:13:26,430
ook al waren daar bewakers
die het bewaakten?

230
00:13:26,430 --> 00:13:30,270
Ze zouden hun eigen leven op het
spel zetten om het lichaam te stelen,

231
00:13:30,270 --> 00:13:33,570
zodat ze konden beweren dat
het uit de dood was opgestaan.

232
00:13:33,570 --> 00:13:35,490
Waarom zouden ze dat doen?

233
00:13:35,490 --> 00:13:40,290
Achteraf zouden we kunnen zeggen: ‘Nou,
ze zijn heel beroemde mannen geworden.

234
00:13:40,290 --> 00:13:41,970
Ze zijn de apostelen.

235
00:13:41,970 --> 00:13:44,010
Ze hebben de Bijbel geschreven.

236
00:13:44,010 --> 00:13:49,170
Alle christenen uit de hele geschiedenis
denken met genegenheid aan hen terug.’

237
00:13:49,170 --> 00:13:50,670
Maar wacht eens even.

238
00:13:50,670 --> 00:13:54,990
Ze konden onmogelijk weten dat het
christendom zo invloedrijk zou worden.

239
00:13:54,990 --> 00:13:58,290
Ze konden onmogelijk weten
dat ze beroemd zouden worden.

240
00:13:58,290 --> 00:14:02,370
Het enige wat ze hadden kunnen
verwachten, was het martelaarschap.

241
00:14:02,370 --> 00:14:05,970
Want als zij in dezelfde stad
waar Jezus gekruisigd was,

242
00:14:05,970 --> 00:14:08,670
verkondigden dat Hij uit
de dood was opgestaan,

243
00:14:08,670 --> 00:14:12,090
hadden ze alle reden om te verwachten
dat zij als Zijn metgezellen

244
00:14:12,090 --> 00:14:14,190
ook gekruisigd zouden worden.

245
00:14:14,190 --> 00:14:16,950
Hij was tenslotte als
misdadiger veroordeeld,

246
00:14:16,950 --> 00:14:19,230
en degenen die met Hem verbonden waren,

247
00:14:19,230 --> 00:14:23,730
liepen het gevaar op grond van dezelfde
aanklachten gearresteerd te worden.

248
00:14:23,730 --> 00:14:27,270
Toch beweerden ze dat Hij
uit de dood was opgestaan.

249
00:14:27,270 --> 00:14:30,450
Ze verdienden trouwens geen
geld met deze bewering.

250
00:14:30,450 --> 00:14:33,030
De discipelen waren geen rijke mannen.

251
00:14:33,030 --> 00:14:37,290
Het waren arme mannen, en door dit
getuigenis werden ze niet rijk.

252
00:14:37,290 --> 00:14:41,490
We kunnen niets vinden wat hun een reden
zou hebben gegeven om de beroepen die ze

253
00:14:41,490 --> 00:14:46,530
kenden achter zich te laten, zoals vissen,
belasting innen en dat soort dingen,

254
00:14:46,530 --> 00:14:49,410
en vervolgens een
godsdienst te gaan stichten.

255
00:14:49,410 --> 00:14:53,790
Vanuit natuurlijk oogpunt waren ze daar
bepaald niet bijzonder geschikt voor.

256
00:14:53,790 --> 00:14:56,130
Deze mannen waren niet welsprekend.

257
00:14:56,130 --> 00:14:58,290
Ze waren geen Bijbelgeleerden.

258
00:14:58,290 --> 00:15:01,650
We zouden ons zelfs kunnen
afvragen hoe ze er in het begin

259
00:15:01,650 --> 00:15:05,610
zo goed in slaagden leiding te
geven aan de christelijke beweging.

260
00:15:05,610 --> 00:15:09,690
Het waren beslist geen mannen met
een gedegen godsdienstige opleiding.

261
00:15:09,690 --> 00:15:12,150
Hoe zijn ze zo invloedrijk geworden?

262
00:15:12,150 --> 00:15:15,870
Het boek Handelingen vertelt
ons daar zelfs het antwoord op.

263
00:15:15,870 --> 00:15:18,270
Het kwam doordat Jezus
door hen heen werkte

264
00:15:18,270 --> 00:15:21,630
en wonderen deed om de aandacht
van het publiek te trekken.

265
00:15:21,630 --> 00:15:25,770
Doordat Hij onder hen wonderen deed,
overtuigden zij de wereld ervan

266
00:15:25,770 --> 00:15:30,930
dat Jezus uit de dood was opgestaan en
dat Hij nog altijd onder hen werkzaam was.

267
00:15:30,930 --> 00:15:35,250
Maar zonder die wonderen kon nauwelijks
worden verwacht dat ze zouden slagen,

268
00:15:35,250 --> 00:15:38,550
en ze konden die wonderen niet
van tevoren hebben voorzien.

269
00:15:38,550 --> 00:15:42,390
Er is geen reden om te geloven dat
deze mannen een lichaam wilden stelen

270
00:15:42,390 --> 00:15:45,630
en wilden doen alsof het
uit de dood was opgestaan.

271
00:15:45,630 --> 00:15:50,430
Evenmin is er reden om te denken dat ze
een godsdienstig stelsel wilden opzetten

272
00:15:50,430 --> 00:15:53,610
waarvan het succes bijna
onmogelijk te voorzien was.

273
00:15:53,610 --> 00:15:56,130
Hoe konden ze hopen
mensen ervan te overtuigen

274
00:15:56,130 --> 00:16:00,450
dat een man uit de dood was
opgestaan en dat Hij de Messias was?

275
00:16:00,450 --> 00:16:02,190
Ze konden het lichaam niet tonen.

276
00:16:02,190 --> 00:16:06,990
Ze konden de levende Jezus niet tonen,
want Hij was naar de hemel opgevaren.

277
00:16:06,990 --> 00:16:11,910
Waarom zouden ze zo’n verhaal zelfs
maar verkondigen als het niet waar was?

278
00:16:11,910 --> 00:16:16,110
Het lijkt in niets op wat het jodendom
verder van de Messias verwachtte.

279
00:16:16,110 --> 00:16:20,730
Om zulke redenen kunnen we aanvoeren
dat de discipelen geen motief hadden.

280
00:16:20,730 --> 00:16:22,350
Ze hadden niets te winnen.

281
00:16:22,350 --> 00:16:24,330
Het enige wat ze ermee bereikten,

282
00:16:24,330 --> 00:16:27,870
was vervolging en uiteindelijk
het martelaarschap,

283
00:16:27,870 --> 00:16:31,290
omdat zij de leiders van de
christelijke beweging waren.

284
00:16:31,290 --> 00:16:34,290
Er was werkelijk niets
wat hen ertoe kon bewegen

285
00:16:34,290 --> 00:16:37,530
of hun een reden kon geven
om hierover te liegen.

286
00:16:37,530 --> 00:16:40,470
De tweede vraag die we hebben, is deze:

287
00:16:40,470 --> 00:16:43,350
als ze gemotiveerd waren
om het lichaam te stelen,

288
00:16:43,350 --> 00:16:45,870
hadden ze dat dan voor
elkaar kunnen krijgen?

289
00:16:45,870 --> 00:16:50,070
Dat is twijfelachtig, want er werd
rekening gehouden met hun komst.

290
00:16:50,070 --> 00:16:52,290
Daarom waren de bewakers daar.

291
00:16:52,290 --> 00:16:55,770
De Joden verwachtten dat de discipelen
misschien zouden proberen het lichaam te

292
00:16:55,770 --> 00:16:58,890
komen stelen, dus plaatsten
ze daar een wacht.

293
00:16:58,890 --> 00:17:01,590
We weten niet hoe groot
de groep bewakers was,

294
00:17:01,590 --> 00:17:06,570
maar die was groot genoeg om voorbereid
te zijn op de komst van twaalf apostelen.

295
00:17:06,570 --> 00:17:09,210
De bewakers waren geoefende soldaten.

296
00:17:09,210 --> 00:17:12,330
In dit hele verslag worden
ze soldaten genoemd.

297
00:17:12,330 --> 00:17:15,150
De discipelen waren
geen geoefende soldaten.

298
00:17:15,150 --> 00:17:18,510
Het waren vissers, boeren
en dat soort mensen.

299
00:17:18,510 --> 00:17:21,390
Het is niet erg waarschijnlijk
dat de discipelen de bewakers

300
00:17:21,390 --> 00:17:23,250
hadden kunnen overmeesteren.

301
00:17:23,250 --> 00:17:27,750
Die stonden daar in afwachting van
hen, waren op hen voorbereid en waren

302
00:17:27,750 --> 00:17:28,890
tegen hen bewapend.

303
00:17:28,890 --> 00:17:32,130
Ik geloof ten eerste niet dat de
discipelen een motief hadden om

304
00:17:32,130 --> 00:17:33,330
het te doen.

305
00:17:33,330 --> 00:17:36,570
Ten tweede geloof ik niet
dat ze ertoe in staat waren.

306
00:17:36,570 --> 00:17:41,010
Er is nog een derde punt: als ze het
motief en de mogelijkheid hadden,

307
00:17:41,010 --> 00:17:43,710
en als ze de bewakers
hadden kunnen overmeesteren,

308
00:17:43,710 --> 00:17:47,070
hoe hadden ze dan kunnen verbergen
dat ze dat hadden gedaan?

309
00:17:47,070 --> 00:17:49,710
Laten we de sceptici dit toegeven:

310
00:17:49,710 --> 00:17:54,510
de discipelen overmeesterden de
bewakers en namen het lichaam mee.

311
00:17:54,510 --> 00:17:57,330
Zou dat niet tot enkele
dode bewakers hebben geleid,

312
00:17:57,330 --> 00:17:59,790
of op zijn minst tot enkele gewonde?

313
00:17:59,790 --> 00:18:03,810
De bewakers zouden hun opdracht
niet zonder strijd opgeven.

314
00:18:03,810 --> 00:18:08,010
Daar waren ze voor: om te vechten
voor de bescherming van dat lijk.

315
00:18:08,010 --> 00:18:11,730
Ze zouden hebben gevochten en
gewonnen of verloren hebben.

316
00:18:11,730 --> 00:18:17,130
Als ze verloren hadden, zouden ze dood of
op zijn minst zwaargewond zijn geweest.

317
00:18:17,130 --> 00:18:21,990
Toch is er nooit enig bewijs aangedragen
dat de bewakers hadden gevochten.

318
00:18:21,990 --> 00:18:25,650
Geen gewonde bewakers, geen dode bewakers.

319
00:18:25,650 --> 00:18:29,970
Zelfs als de discipelen de bewakers hadden
kunnen overmeesteren en een motief hadden

320
00:18:29,970 --> 00:18:34,890
gehad om dat te doen, hadden ze achteraf
niet kunnen verbergen dat dit was gebeurd.

321
00:18:34,890 --> 00:18:38,310
De verwondingen of de
lijken van de bewakers zelf

322
00:18:38,310 --> 00:18:41,430
zouden namelijk getuigen
van wat er was gebeurd.

323
00:18:41,430 --> 00:18:45,450
Maar het bestaan van zulk
bewijs is zelfs nooit geopperd.

324
00:18:45,450 --> 00:18:49,470
In plaats daarvan werd het verhaal naar
voren gebracht dat de discipelen het

325
00:18:49,470 --> 00:18:52,650
lichaam meenamen terwijl
de bewakers sliepen.

326
00:18:52,650 --> 00:18:55,530
Waarom zou dat verhaal
naar voren zijn gebracht?

327
00:18:55,530 --> 00:18:58,590
Eenvoudigweg omdat er geen
bewijs van een strijd was.

328
00:18:58,590 --> 00:19:03,150
Als de bewakers niet hadden geslapen
en de discipelen waren komen opdagen,

329
00:19:03,150 --> 00:19:05,130
zou er een strijd zijn geweest.

330
00:19:05,130 --> 00:19:08,550
Maar als de bewakers tijdens
het hele gebeuren bleven slapen,

331
00:19:08,550 --> 00:19:12,810
hoefde er niet gevochten te worden en
zouden de discipelen het lichaam heel goed

332
00:19:12,810 --> 00:19:14,250
gestolen kunnen hebben.

333
00:19:14,250 --> 00:19:19,110
De vraag is: hadden de discipelen de
bewakers slapend kunnen aantreffen?

334
00:19:19,110 --> 00:19:23,250
En zouden alle bewakers tijdens dat
lawaaiige karwei zijn blijven slapen,

335
00:19:23,250 --> 00:19:26,190
terwijl de steen werd
losgebroken en weggerold

336
00:19:26,190 --> 00:19:28,530
en het lichaam naar buiten werd gehaald?

337
00:19:28,530 --> 00:19:32,970
Er zou heel wat gehijg,
gesteun, geschraap, gehamer,

338
00:19:32,970 --> 00:19:36,270
gebeiteling enzovoort
te horen zijn geweest.

339
00:19:36,270 --> 00:19:40,350
Ik geloof niet dat Romeinse bewakers
gewoonlijk überhaupt op hun post

340
00:19:40,350 --> 00:19:41,910
in slaap zouden vallen.

341
00:19:41,910 --> 00:19:46,350
Als dat wel gebeurde, zouden ze niet
allemaal tegelijk in slaap vallen.

342
00:19:46,350 --> 00:19:49,290
En als ze wel allemaal
tegelijk in slaap vielen,

343
00:19:49,290 --> 00:19:53,490
zouden ze niet tijdens dat hele
lawaaiige gebeuren zijn blijven slapen.

344
00:19:53,490 --> 00:19:57,690
Het is eenvoudigweg onzinnig om te zeggen
dat de discipelen het lichaam hebben

345
00:19:57,690 --> 00:20:01,230
gestolen, hetzij door de
bewakers te overmeesteren,

346
00:20:01,230 --> 00:20:03,810
hetzij terwijl de bewakers sliepen.

347
00:20:03,810 --> 00:20:06,750
Geen van beide verhalen
is werkelijk logisch.

348
00:20:06,750 --> 00:20:11,310
Wat wel logisch is, is het verhaal dat
ons door de getuigen wordt verteld,

349
00:20:11,310 --> 00:20:14,250
namelijk dat Jezus uit
de dood is opgestaan.

350
00:20:14,250 --> 00:20:17,970
Ik kan me voorstellen dat sommige
luisteraars zeggen: ‘Steve,

351
00:20:17,970 --> 00:20:19,410
dat is niet logisch.

352
00:20:19,410 --> 00:20:22,230
Hoe onwaarschijnlijk
het ook is, het is veel

353
00:20:22,230 --> 00:20:25,770
logischer om te zeggen dat
iemand het lichaam heeft gestolen

354
00:20:25,770 --> 00:20:28,590
dan dat een lichaam uit
de dood is opgestaan,

355
00:20:28,590 --> 00:20:32,250
want lichamen staan nu
eenmaal niet op uit de dood.’

356
00:20:32,250 --> 00:20:34,050
Dat is helemaal niet waar.

357
00:20:34,050 --> 00:20:37,110
Om te beginnen zijn er veel hedendaagse,

358
00:20:37,110 --> 00:20:41,010
gedocumenteerde gevallen van
mensen die klinisch dood waren

359
00:20:41,010 --> 00:20:42,990
en weer tot leven kwamen.

360
00:20:42,990 --> 00:20:47,790
Het hele idee dat iemand echt dood is
en daarna echt weer tot leven komt,

361
00:20:47,790 --> 00:20:50,310
is dus helemaal niet zo ongehoord.

362
00:20:50,310 --> 00:20:53,310
Ten tweede had Jezus
tijdens Zijn bediening

363
00:20:53,310 --> 00:20:56,130
Zelf enkele mensen uit de dood opgewekt.

364
00:20:56,130 --> 00:21:01,290
Zowel medisch gezien in de moderne tijd
als volgens de Bijbel in de tijd van het

365
00:21:01,290 --> 00:21:05,610
Oude en het Nieuwe Testament zijn
er mensen uit de dood opgewekt.

366
00:21:05,610 --> 00:21:08,850
Het idee dat een mens uit de
dood zou kunnen terugkeren,

367
00:21:08,850 --> 00:21:12,030
is eenvoudigweg niet onvoorstelbaar.

368
00:21:12,030 --> 00:21:17,070
Voeg daar bovendien aan toe dat Jezus
Degene was Die Hij beweerde te zijn,

369
00:21:17,070 --> 00:21:20,130
en dat Hij dit met veel
wondertekenen bewees.

370
00:21:20,130 --> 00:21:23,970
Vervolgens verklaarde Hij dat
Hij uit de dood zou opstaan.

371
00:21:23,970 --> 00:21:28,110
Dat maakt het des te waarschijnlijker
dat Hij uit de dood zou opstaan.

372
00:21:28,110 --> 00:21:31,110
Wanneer je het getuigenis
hebt van vier schrijvers

373
00:21:31,110 --> 00:21:35,310
en van meer dan vijfhonderd mensen
die Jezus na Zijn opstanding op één en

374
00:21:35,310 --> 00:21:39,930
hetzelfde moment zagen, heb je nog
meer reden om te geloven dat Hij uit de

375
00:21:39,930 --> 00:21:41,550
dood is opgestaan.

376
00:21:41,550 --> 00:21:44,610
Daar is op zichzelf niets
onwaarschijnlijks aan.

377
00:21:44,610 --> 00:21:48,330
Het komt heel goed overeen met
wat Hij verklaarde te zullen doen,

378
00:21:48,330 --> 00:21:53,490
en het komt overeen met het feit dat heel
veel getuigen zeggen dat ze Hem zagen

379
00:21:53,490 --> 00:21:55,710
nadat Hij uit de dood was opgestaan.

380
00:21:55,710 --> 00:21:59,670
Gezien de beschikbare gegevens
en het beschikbare bewijs

381
00:21:59,670 --> 00:22:04,470
is de gedachte dat Jezus uit de
dood is opgestaan zelfs de enige

382
00:22:04,470 --> 00:22:06,810
redelijke verklaring die je kunt opperen.

383
00:22:06,810 --> 00:22:09,510
Er is maar één ding dat
het onredelijk zou maken,

384
00:22:09,510 --> 00:22:13,950
en dat zou zijn als ik of jij besloot
te geloven dat bovennatuurlijke

385
00:22:13,950 --> 00:22:16,290
dingen niet plaatsvinden.

386
00:22:16,290 --> 00:22:19,950
Velen hebben dat besloten, en
zij zijn ervan overtuigd dat

387
00:22:19,950 --> 00:22:24,930
bovennatuurlijke dingen niet plaatsvinden
en dat er geen wonderen zijn.

388
00:22:24,930 --> 00:22:27,450
Er is echter geen bewijs
voor die conclusie.

389
00:22:27,450 --> 00:22:30,330
Het is eenvoudigweg een geloofsuitspraak.

390
00:22:30,330 --> 00:22:34,770
Als jij een van degenen bent die zeggen
dat het bovennatuurlijke niet bestaat,

391
00:22:34,770 --> 00:22:37,230
geef je eenvoudigweg uiting aan een

392
00:22:37,230 --> 00:22:40,650
religieuze overtuiging
die je erop nahoudt.

393
00:22:40,650 --> 00:22:44,850
Je brengt niets onder woorden dat
wetenschappelijk bewezen is of

394
00:22:44,850 --> 00:22:47,850
ooit wetenschappelijk
bewezen zou kunnen worden.

395
00:22:47,850 --> 00:22:51,570
Ook beweer je niets waarvoor
bewijs kan worden aangedragen.

396
00:22:51,570 --> 00:22:55,230
Je doet eenvoudigweg een
uitspraak over je geloof.

397
00:22:55,230 --> 00:22:59,670
Sterker nog, ik zou zeggen dat je
uiting geeft aan je bekrompenheid.

398
00:22:59,670 --> 00:23:03,690
Want zeggen dat iets niet kan gebeuren,
hoewel je geen bewijs hebt dat het niet

399
00:23:03,690 --> 00:23:05,970
kan gebeuren, is bekrompen.

400
00:23:05,970 --> 00:23:09,510
Het is minder bekrompen om te
zeggen: ‘Iets kan gebeuren,

401
00:23:09,510 --> 00:23:11,550
of ik het nu heb gezien of niet.

402
00:23:11,550 --> 00:23:15,330
Misschien ken ik geen enkel geval
waarin er een wonder is gebeurd,

403
00:23:15,330 --> 00:23:18,330
of misschien heb ik nog
nooit een wonder waargenomen.

404
00:23:18,330 --> 00:23:21,030
Maar ik kan niet zeggen dat er
nooit een wonder is geweest,

405
00:23:21,030 --> 00:23:23,610
of dat er nooit een
wonder zou kunnen zijn.’

406
00:23:23,610 --> 00:23:25,470
Dat is wat we ruimdenkend noemen.

407
00:23:25,470 --> 00:23:30,510
De reden dat ik christen ben, is dat
ik ruimdenkender ben dan een scepticus.

408
00:23:30,510 --> 00:23:33,270
Sceptici denken soms
dat wij bekrompen zijn,

409
00:23:33,270 --> 00:23:36,270
maar de scepticus is
degene die bekrompen is.

410
00:23:36,270 --> 00:23:39,570
Hij sluit de mogelijkheid van
wonderen vanaf het begin uit

411
00:23:39,570 --> 00:23:44,130
en probeert vervolgens verklaringen te
vinden voor wat wonderbaarlijk lijkt.

412
00:23:44,130 --> 00:23:49,290
Iemand die ruimdenkender is, zegt: ‘Ik
denk niet dat wonderen elke dag gebeuren.

413
00:23:49,290 --> 00:23:50,970
Ik zie ze niet vaak.

414
00:23:50,970 --> 00:23:54,030
Sterker nog, misschien heb
ik er nog nooit een gezien.

415
00:23:54,030 --> 00:23:57,210
Maar dat betekent niet dat
ze niet kunnen gebeuren.

416
00:23:57,210 --> 00:24:02,610
Wie ben ik om te beweren dat alles wat
ik heb gezien alle mogelijkheden omvat?’

417
00:24:02,610 --> 00:24:05,910
‘Er zijn meer dingen in
hemel en op aarde, Horatio,

418
00:24:05,910 --> 00:24:10,110
dan waarvan in jouw filosofie wordt
gedroomd,’ zoals Shakespeare zei.

419
00:24:10,110 --> 00:24:12,270
Volgens mij is het deze bekrompen,

420
00:24:12,270 --> 00:24:17,310
bevooroordeelde persoon die van tevoren
beslist dat er geen wonderen zijn.

421
00:24:17,310 --> 00:24:20,970
Alleen zo iemand vindt het onredelijk
om te geloven dat Jezus uit de

422
00:24:20,970 --> 00:24:22,530
dood is opgestaan.

423
00:24:22,530 --> 00:24:25,050
Als we erkennen dat
wonderen mogelijk zijn,

424
00:24:25,050 --> 00:24:28,050
is er geen wonder dat op
zichzelf waarschijnlijker is

425
00:24:28,050 --> 00:24:30,750
of op grond van de
getuigen aannemelijker is

426
00:24:30,750 --> 00:24:33,450
dan de opstanding van Jezus uit de dood.

427
00:24:33,450 --> 00:24:38,010
Alleen een vooringenomenheid a
priori tegen het bovennatuurlijke,

428
00:24:38,010 --> 00:24:41,010
en nog een bekrompen
vooringenomenheid ook,

429
00:24:41,010 --> 00:24:44,190
zou dit tot een onredelijke
gedachte kunnen maken.

430
00:24:44,190 --> 00:24:45,990
We hebben veel getuigen.

431
00:24:45,990 --> 00:24:48,810
Op grond van minder getuigenbewijs dan dit

432
00:24:48,810 --> 00:24:52,290
zou iemand in een rechtszaal
ter dood kunnen worden gebracht.

433
00:24:52,290 --> 00:24:55,410
Maar we weten dat Jezus
uit de dood is opgestaan,

434
00:24:55,410 --> 00:24:59,790
omdat we uitstekende getuigen hebben en
omdat we Hem vandaag zelf kunnen kennen.