1
00:00:02,010 --> 00:00:04,650
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,650 --> 00:00:10,710
Deze keer behandelen we Mattheüs
4, vers 1 tot en met vers 17.

3
00:00:10,710 --> 00:00:14,250
Laten we nu naar Mattheüs
hoofdstuk 4 gaan.

4
00:00:14,250 --> 00:00:18,030
Daar gaan we verder met onze studie
van het Evangelie van Mattheüs,

5
00:00:18,030 --> 00:00:20,670
terwijl we naar het
leven van Jezus kijken.

6
00:00:20,670 --> 00:00:23,550
In de eerste elf verzen van hoofdstuk 4

7
00:00:23,550 --> 00:00:26,670
lazen we het verhaal van
de verzoeking van Jezus.

8
00:00:26,670 --> 00:00:29,070
Jezus werd op drie punten verzocht.

9
00:00:29,070 --> 00:00:32,610
Allereerst werd Hij verzocht om
stenen in brood te veranderen,

10
00:00:32,610 --> 00:00:37,230
op een moment dat Hij net een
vastenperiode van veertig dagen afsloot en

11
00:00:37,230 --> 00:00:39,150
buitengewoon veel honger had.

12
00:00:39,150 --> 00:00:42,690
Hij werd verzocht om van een hoog
punt van de tempel af te springen,

13
00:00:42,690 --> 00:00:46,350
zodat de engelen van God Hem
veilig naar beneden zouden brengen,

14
00:00:46,350 --> 00:00:49,110
waarschijnlijk voor de
ogen van een grote menigte.

15
00:00:49,110 --> 00:00:53,370
Hij werd ook verzocht om Zich neer
te buigen en satan te aanbidden,

16
00:00:53,370 --> 00:00:58,530
zodat satan Hem alle koninkrijken van
de wereld in hun heerlijkheid zou geven.

17
00:00:58,530 --> 00:01:02,730
Ik denk dat het opzettelijk is dat we
hier uit elk van de drie categorieën

18
00:01:02,730 --> 00:01:04,950
één voorbeeld van verzoeking hebben.

19
00:01:04,950 --> 00:01:11,130
In 1 Johannes hoofdstuk 2, de verzen
15 tot en met 17, zegt Johannes:

20
00:01:11,130 --> 00:01:15,150
Heb de wereld niet lief en
ook niet wat in de wereld is.

21
00:01:15,150 --> 00:01:19,770
Als iemand de wereld liefheeft, is
de liefde van de Vader niet in hem.

22
00:01:19,770 --> 00:01:23,670
Want al wat in de wereld is:
de begeerte van het vlees,

23
00:01:23,670 --> 00:01:28,650
de begeerte van de ogen en de hoogmoed
van het leven, is niet uit de Vader,

24
00:01:28,650 --> 00:01:30,750
maar is uit de wereld.

25
00:01:30,750 --> 00:01:35,670
En de wereld gaat voorbij met haar
begeerte; maar wie de wil van God doet,

26
00:01:35,670 --> 00:01:37,770
blijft tot in eeuwigheid.

27
00:01:37,770 --> 00:01:41,190
Let erop dat Johannes zei dat
alles wat in de wereld is,

28
00:01:41,190 --> 00:01:45,930
bestaat uit de begeerte van het vlees,
de begeerte van de ogen en de hoogmoed

29
00:01:45,930 --> 00:01:46,710
van het leven.

30
00:01:46,710 --> 00:01:49,710
Er zijn eigenlijk maar heel
weinig verzoekingen die ik me

31
00:01:49,710 --> 00:01:54,270
persoonlijk kan voorstellen en die
niet in een van die categorieën vallen.

32
00:01:54,270 --> 00:01:56,670
Wat is de begeerte van het vlees?

33
00:01:56,670 --> 00:02:01,170
Het vlees verwijst naar je lichamelijke
natuur, de natuurlijke mens,

34
00:02:01,170 --> 00:02:04,050
die grotendeels geconcentreerd
is in je lichaam,

35
00:02:04,050 --> 00:02:08,790
je vlees en de verlangens van je
vlees: je verlangen naar voedsel,

36
00:02:08,790 --> 00:02:13,651
je verlangen naar seks, je verlangen
naar drank, je verlangen naar slaap —

37
00:02:13,651 --> 00:02:16,290
de dingen waar een lichaam naar hunkert.

38
00:02:16,290 --> 00:02:20,490
Die dingen zijn de verlangens,
of de begeerten, van het vlees.

39
00:02:20,490 --> 00:02:23,250
Veel van de verzoekingen
waarmee we te maken krijgen,

40
00:02:23,250 --> 00:02:26,370
doen een beroep op onze
lichamelijke verlangens.

41
00:02:26,370 --> 00:02:30,210
Deze lichamelijke verlangens
zijn op zichzelf niet slecht.

42
00:02:30,210 --> 00:02:32,670
Jezus Zelf had deze verlangens.

43
00:02:32,670 --> 00:02:37,110
Maar als je ze over je laat heersen
en ze zo ver gehoorzaamt dat je God

44
00:02:37,110 --> 00:02:40,050
ongehoorzaam bent, wordt dat zonde.

45
00:02:40,050 --> 00:02:42,690
Een van de gebieden waarop
verzoeking veel voorkomt,

46
00:02:42,690 --> 00:02:45,270
is dus de begeerte van het vlees.

47
00:02:45,270 --> 00:02:47,730
Jezus werd op dit gebied
verzocht toen Hij,

48
00:02:47,730 --> 00:02:50,190
op een moment dat Hij
heel veel honger had,

49
00:02:50,190 --> 00:02:53,250
werd verzocht om stenen
in brood te veranderen.

50
00:02:53,250 --> 00:02:57,390
Hij had trek in voedsel en werd verzocht
toe te geven aan een begeerte van het

51
00:02:57,390 --> 00:02:59,790
vlees, maar dat deed Hij niet.

52
00:02:59,790 --> 00:03:02,010
Wat is de begeerte van de ogen?

53
00:03:02,010 --> 00:03:05,190
Wanneer veel mensen aan de
begeerte van de ogen denken,

54
00:03:05,190 --> 00:03:07,530
denken ze aan het begerig
kijken naar een vrouw.

55
00:03:07,530 --> 00:03:11,490
Dat komt doordat ze denken
aan de uitspraak van Jezus

56
00:03:11,490 --> 00:03:15,030
dat als een man naar een vrouw
kijkt om haar te begeren,

57
00:03:15,030 --> 00:03:18,630
hij in zijn hart al overspel
met haar heeft gepleegd:

58
00:03:18,630 --> 00:03:23,670
Maar Ik zeg u dat al wie naar een
vrouw kijkt om haar te begeren,

59
00:03:23,670 --> 00:03:27,150
in zijn hart al overspel
met haar gepleegd heeft.

60
00:03:27,150 --> 00:03:32,130
Omdat daarin over kijken wordt gesproken,
wat met de ogen te maken heeft,

61
00:03:32,130 --> 00:03:36,870
en over begeren, lijkt het sommigen dat
de begeerte van de ogen te maken heeft

62
00:03:36,870 --> 00:03:40,770
met het begerig kijken naar
iemand van het andere geslacht.

63
00:03:40,770 --> 00:03:44,370
Ik geloof echter niet dat
die uitdrukking dat betekent.

64
00:03:44,370 --> 00:03:48,930
Begerig naar iemand van het andere
geslacht kijken is eenvoudigweg een

65
00:03:48,930 --> 00:03:51,330
uiting van de begeerte van het vlees.

66
00:03:51,330 --> 00:03:54,870
Het is gewoon een onderdeel
van die gewone begeerte.

67
00:03:54,870 --> 00:03:59,790
Net zoals de geur van voedsel een beroep
doet op je eetlust wanneer je honger hebt,

68
00:03:59,790 --> 00:04:02,670
zo doet het zien van iets verleidelijks of

69
00:04:02,670 --> 00:04:06,030
aanlokkelijks een beroep op
datzelfde soort verlangen

70
00:04:06,030 --> 00:04:08,490
wanneer je daardoor begeerte ervaart.

71
00:04:08,490 --> 00:04:10,710
Het is de begeerte van het vlees.

72
00:04:10,710 --> 00:04:14,010
De begeerte van de ogen
is iets heel anders.

73
00:04:14,010 --> 00:04:17,730
Ze heeft te maken met het
verlangen om dingen te verwerven,

74
00:04:17,730 --> 00:04:20,430
het verlangen om dingen te bezitten.

75
00:04:20,430 --> 00:04:23,311
We weten dit door het gangbare gebruik —

76
00:04:23,311 --> 00:04:26,070
niet van de term ‘de
begeerte van de ogen’,

77
00:04:26,070 --> 00:04:29,790
maar van de manier waarop in de
Schrift van het Oude Testament

78
00:04:29,790 --> 00:04:32,430
vaak over de ogen wordt gesproken.

79
00:04:32,430 --> 00:04:36,210
In Prediker zegt Salomo dat
hij, toen hij zeer rijk was

80
00:04:36,210 --> 00:04:40,530
en in zijn leven gewetenloos
en ongedisciplineerd leefde:

81
00:04:40,530 --> 00:04:43,350
Al wat mijn ogen verlangden,
onthield ik ze niet.

82
00:04:43,350 --> 00:04:46,110
Ik ontzegde mijn hart
geen enkele blijdschap,

83
00:04:46,110 --> 00:04:49,650
want mijn hart werd verblijd
vanwege al mijn zwoegen.

84
00:04:49,650 --> 00:04:52,350
Dat was mijn deel voor al mijn zwoegen.

85
00:04:52,350 --> 00:04:54,270
Hij doelt op bezittingen.

86
00:04:54,270 --> 00:04:56,910
In dit geval heeft hij
het niet over vrouwen.

87
00:04:56,910 --> 00:05:01,830
Als hij prachtige strijdwagens, fraai
meubilair of iets anders verlangde,

88
00:05:01,830 --> 00:05:04,050
ontzegde hij zichzelf dat niet.

89
00:05:04,050 --> 00:05:06,570
Dat zijn de verlangens van zijn ogen.

90
00:05:06,570 --> 00:05:09,630
In de Hebreeuwse taal
betekende de uitdrukking

91
00:05:09,630 --> 00:05:13,170
‘een goed oog’ dat iemand vrijgevig was.

92
00:05:13,170 --> 00:05:19,890
De uitdrukking ‘een boos oog’ betekende
dat iemand hebzuchtig of begerig was.

93
00:05:19,890 --> 00:05:23,790
De grondtekst van de aangehaalde
passages gebruikt deze

94
00:05:23,790 --> 00:05:27,990
oog-uitdrukkingen letterlijk;
Nederlandse Bijbelvertalingen kunnen

95
00:05:27,990 --> 00:05:30,270
ze idiomatisch weergeven.

96
00:05:30,270 --> 00:05:35,130
We zien dit in het boek Spreuken,
waar staat dat wie een goed oog heeft,

97
00:05:35,130 --> 00:05:38,670
gezegend is omdat hij zijn
goederen aan de armen geeft:

98
00:05:38,670 --> 00:05:43,650
Wie gunnend is, die wordt gezegend, want
hij geeft van zijn brood aan de armen.

99
00:05:43,650 --> 00:05:48,930
Er wordt ook gesproken over de man met
een boos oog als een man die hebzuchtig is

100
00:05:48,930 --> 00:05:51,150
en zijn bezittingen vasthoudt.

101
00:05:51,150 --> 00:05:57,150
Jezus gebruikte deze uitdrukkingen ook in
de Bergrede, in Mattheüs 6, toen Hij zei:

102
00:05:57,150 --> 00:06:01,110
Als uw oog goed is, zal heel
uw lichaam verlicht zijn.

103
00:06:01,110 --> 00:06:05,790
Maar als uw oog boos is, zal
heel uw lichaam duister zijn.

104
00:06:05,790 --> 00:06:08,130
Hij gebruikte diezelfde uitdrukking.

105
00:06:08,130 --> 00:06:13,530
Hij sprak over hebzucht en vrijgevigheid
als twee tegengestelde houdingen.

106
00:06:13,530 --> 00:06:17,250
De begeerte van de ogen is het
verlangen dingen te bezitten.

107
00:06:17,250 --> 00:06:18,930
Het is hebzucht.

108
00:06:18,930 --> 00:06:21,510
Jezus werd meegenomen naar een hoge berg.

109
00:06:21,510 --> 00:06:25,770
Daar kreeg Hij al de koninkrijken van
de wereld en hun heerlijkheid te zien,

110
00:06:25,770 --> 00:06:29,190
en er werd Hem gezegd dat
Hij die kon krijgen als Hij

111
00:06:29,190 --> 00:06:32,490
voor satan zou neerbuigen
en hem zou aanbidden.

112
00:06:32,490 --> 00:06:36,690
Al de rijkdom en al de heerlijkheid
van de koninkrijken van de wereld

113
00:06:36,690 --> 00:06:39,750
waren de dingen die Salomo
zichzelf niet ontzegde.

114
00:06:39,750 --> 00:06:44,370
Jezus ontzegde Zichzelf die dingen en
nam ze niet aan vanwege de voorwaarden

115
00:06:44,370 --> 00:06:46,350
waaronder ze werden aangeboden.

116
00:06:46,350 --> 00:06:50,850
Hij zou voor satan moeten neerbuigen
en hem aanbidden. Maar Hij zei:

117
00:06:50,850 --> 00:06:56,670
Toen zei Jezus tegen hem: Ga weg, satan,
want er staat geschreven: De Heere,

118
00:06:56,670 --> 00:07:00,750
uw God, zult u aanbidden
en Hem alleen dienen.

119
00:07:00,750 --> 00:07:03,630
Jezus werd dus verzocht door
de begeerte van het vlees

120
00:07:03,630 --> 00:07:05,610
en door de begeerte van de ogen,

121
00:07:05,610 --> 00:07:09,330
en vervolgens door deze verzoeking
van de hoogmoed van het leven waar

122
00:07:09,330 --> 00:07:10,890
Johannes over spreekt.

123
00:07:10,890 --> 00:07:15,690
De hoogmoed van het leven heeft
eenvoudigweg te maken met egocentrisch,

124
00:07:15,690 --> 00:07:21,090
egoïstisch, arrogant en ambitieus
zijn, en voor jezelf een positie

125
00:07:21,090 --> 00:07:25,110
nastreven die misschien niet de
positie is die God voor je wil,

126
00:07:25,110 --> 00:07:28,230
maar die jij vanwege je hoogmoed verlangt.

127
00:07:28,230 --> 00:07:32,250
Satan verzocht Jezus om van de
tinne van de tempel te springen.

128
00:07:32,250 --> 00:07:37,650
Alle mensen zouden Hem dan zien en Hem
eren als de Koning, de Zoon van God.

129
00:07:37,650 --> 00:07:41,430
Dat zou Zijn hoogmoed en Zijn
ambitie hebben aangesproken.

130
00:07:41,430 --> 00:07:45,930
Maar Jezus wees dat af, zoals Hij
ook de andere begeerten afwees,

131
00:07:45,930 --> 00:07:49,350
en gehoorzaamde in plaats
daarvan Zijn Vader.

132
00:07:49,350 --> 00:07:53,250
Het punt is dat Johannes drie
dingen noemt die in de wereld zijn:

133
00:07:53,250 --> 00:07:59,010
de begeerte van het vlees, de begeerte
van de ogen en de hoogmoed van het leven.

134
00:07:59,010 --> 00:08:02,190
Jezus werd op alle drie
deze manieren verzocht.

135
00:08:02,190 --> 00:08:06,690
In Hebreeën hoofdstuk 4 staat zelfs dat
Jezus op alle punten verzocht werd zoals

136
00:08:06,690 --> 00:08:08,610
wij, maar zonder zonde.

137
00:08:08,610 --> 00:08:13,650
Want wij hebben geen Hogepriester Die geen
medelijden kan hebben met onze zwakheden,

138
00:08:13,650 --> 00:08:19,650
maar Een Die in alles op dezelfde wijze
als wij is verzocht, maar zonder zonde.

139
00:08:19,650 --> 00:08:22,830
Hij leefde niet in een
modern computertijdperk.

140
00:08:22,830 --> 00:08:25,830
Hoe kon Hij dan alle verzoekingen
hebben die wij hebben?

141
00:08:25,830 --> 00:08:29,190
Hij had niet alle specifieke vormen
van verzoeking die wij hebben,

142
00:08:29,190 --> 00:08:32,130
maar Hij werd op alle
punten verzocht zoals wij:

143
00:08:32,130 --> 00:08:36,750
op het punt van de begeerte van het vlees,
op het punt van de begeerte van de ogen en

144
00:08:36,750 --> 00:08:39,390
op het punt van de hoogmoed van het leven.

145
00:08:39,390 --> 00:08:43,050
Jezus werd op al die manieren
verzocht, net zoals wij.

146
00:08:43,050 --> 00:08:48,030
Over Eva in de hof van Eden wordt
in Genesis 3:6 gezegd dat zij,

147
00:08:48,030 --> 00:08:52,050
toen zij verzocht werd om te eten van
de boom waarvan God hun had gezegd niet

148
00:08:52,050 --> 00:08:53,850
te eten, zag:

149
00:08:53,850 --> 00:08:56,730
En de vrouw zag dat die boom
goed was om ervan te eten

150
00:08:56,730 --> 00:08:59,370
en dat hij een lust was voor het oog, ja,

151
00:08:59,370 --> 00:09:03,150
een boom die begerenswaardig was
om er verstandig door te worden;

152
00:09:03,150 --> 00:09:07,410
en zij nam van zijn vrucht en at;
en zij gaf ook wat aan haar man,

153
00:09:07,410 --> 00:09:10,051
die bij haar was, en hij at ervan .

154
00:09:10,051 --> 00:09:14,130
Daar heb je het. Goed als voedsel
is de begeerte van het vlees.

155
00:09:14,130 --> 00:09:17,250
Aangenaam voor de ogen is
de begeerte van de ogen.

156
00:09:17,250 --> 00:09:20,430
Dat de boom begerenswaardig
was om er wijs door te worden,

157
00:09:20,430 --> 00:09:22,650
is de hoogmoed van het leven.

158
00:09:22,650 --> 00:09:26,130
Eva werd op deze drie manieren
verzocht, en zij viel.

159
00:09:26,130 --> 00:09:29,610
Wij zijn op die manieren
verzocht, en wij zijn gevallen.

160
00:09:29,610 --> 00:09:33,810
Jezus werd op al diezelfde manieren
verzocht, maar zonder te vallen.

161
00:09:33,810 --> 00:09:38,130
Wat ik wil opmerken, is dat Jezus
op deze manieren meer verzocht werd

162
00:09:38,130 --> 00:09:40,230
dan jij of ik ooit zullen worden.

163
00:09:40,230 --> 00:09:44,010
Naar alle waarschijnlijkheid werd Jezus
niet alleen binnen die categorieën

164
00:09:44,010 --> 00:09:48,270
verzocht, maar werd Hij daarin tot
het uiterste op de proef gesteld.

165
00:09:48,270 --> 00:09:52,050
Wij hebben bijvoorbeeld honger gehad en
zijn misschien zelfs in de verleiding

166
00:09:52,050 --> 00:09:55,290
gekomen om te stelen omdat
we zo’n honger hadden.

167
00:09:55,290 --> 00:09:57,870
Misschien heb jij nog
nooit zo’n honger gehad.

168
00:09:57,870 --> 00:10:01,710
Misschien had je alleen genoeg honger
om een vastenperiode eerder te willen

169
00:10:01,710 --> 00:10:03,930
beëindigen dan de bedoeling was.

170
00:10:03,930 --> 00:10:08,070
Maar Jezus was de hongerdood nabij toen
Hij verzocht werd stenen in brood te

171
00:10:08,070 --> 00:10:10,650
veranderen, en Hij bezweek niet.

172
00:10:10,650 --> 00:10:15,870
Ons zijn nog nooit al de koninkrijken van
de wereld en hun heerlijkheid aangeboden.

173
00:10:15,870 --> 00:10:19,230
Sommige mensen verkopen hun
ziel voor veel minder dan dat.

174
00:10:19,230 --> 00:10:23,430
Maar Jezus kreeg alles aangeboden
wat de wereld te bieden heeft,

175
00:10:23,430 --> 00:10:25,110
en Hij wees het af.

176
00:10:25,110 --> 00:10:28,470
Zijn verzoekingen waren
veel extremer dan de onze.

177
00:10:28,470 --> 00:10:32,850
Bovendien waren Zijn verzoekingen
zwaarder omdat Hij er niet aan toegaf.

178
00:10:32,850 --> 00:10:38,070
Een verzoeking verdwijnt zodra je eraan
toegeeft, maar Jezus gaf er niet aan toe.

179
00:10:38,070 --> 00:10:42,450
Wanneer je niet aan een verzoeking
toegeeft, heb je een grotere strijd.

180
00:10:42,450 --> 00:10:44,850
Je hebt meer om tegen te vechten.

181
00:10:44,850 --> 00:10:49,530
Jezus werd bij deze gelegenheid dus
werkelijk geconfronteerd met een hevige

182
00:10:49,530 --> 00:10:53,970
worsteling met verzoeking, en ik
denk dat dit heel betekenisvol is.

183
00:10:53,970 --> 00:10:56,370
Ik zou ook het volgende willen opperen.

184
00:10:56,370 --> 00:10:59,730
In het verhaal waarin Jezus
door de duivel wordt verzocht,

185
00:10:59,730 --> 00:11:02,550
wordt verteld dat de
duivel naar Hem toe komt,

186
00:11:02,550 --> 00:11:07,710
Hem meeneemt naar de tinne van de tempel
en Hem meeneemt naar een hoge berg om Hem

187
00:11:07,710 --> 00:11:08,790
dingen te laten zien.

188
00:11:08,790 --> 00:11:11,850
Wat ervoer Jezus precies op dat moment?

189
00:11:11,850 --> 00:11:13,950
Zag Hij de duivel werkelijk?

190
00:11:13,950 --> 00:11:16,650
Verscheen de duivel toen aan Hem?

191
00:11:16,650 --> 00:11:21,270
Vervoerde de duivel Jezus lichamelijk
van de ene plaats naar de andere?

192
00:11:21,270 --> 00:11:22,530
Dat is mogelijk.

193
00:11:22,530 --> 00:11:27,750
Het is mogelijk dat het zo gegaan is, en
zo staat het er beslist. Zo klinkt het.

194
00:11:27,750 --> 00:11:30,930
Maar de tekst zou nog steeds
volledig recht worden gedaan

195
00:11:30,930 --> 00:11:34,170
als we die op een iets andere
manier zouden begrijpen.

196
00:11:34,170 --> 00:11:38,130
Mogelijk kwam de duivel naar Hem
toe zoals hij naar ons toe komt:

197
00:11:38,130 --> 00:11:42,030
niet zozeer door ons in een zichtbare
verschijning tegemoet te treden,

198
00:11:42,030 --> 00:11:47,070
maar door via ingevingen op subtiele
wijze tot onze gedachten te spreken.

199
00:11:47,070 --> 00:11:51,690
Ik zou het niet erg verleidelijk vinden
als de duivel aan mij verscheen en zei:

200
00:11:51,690 --> 00:11:54,270
‘Buig voor mij neer en aanbid mij.’

201
00:11:54,270 --> 00:11:57,930
Dat zou ik helemaal niet
verleidelijk vinden. Weet je waarom?

202
00:11:57,930 --> 00:12:02,550
Omdat ik zou zien dat hij de duivel was,
ik zou weten wat er op het spel stond en

203
00:12:02,550 --> 00:12:04,950
ik zou zeggen: ‘Geen sprake van.’

204
00:12:04,950 --> 00:12:08,310
Ik kan werkelijk niet zeggen dat ik
ooit in de verleiding ben gebracht om de

205
00:12:08,310 --> 00:12:09,750
duivel te aanbidden.

206
00:12:09,750 --> 00:12:12,330
Maar bij de meeste verleidingen
die op mij afkomen,

207
00:12:12,330 --> 00:12:14,850
is de duivel niet aan mij verschenen.

208
00:12:14,850 --> 00:12:17,730
Dat zou het te gemakkelijk
maken om hem te weerstaan.

209
00:12:17,730 --> 00:12:21,810
Het zou het te gemakkelijk maken om
hem te herkennen en te weten wat er aan

210
00:12:21,810 --> 00:12:22,950
de hand was.

211
00:12:22,950 --> 00:12:27,090
Maar meestal komt de duivel, fluistert
hij in mijn gedachten en geeft

212
00:12:27,090 --> 00:12:28,710
hij mij suggesties.

213
00:12:28,710 --> 00:12:31,650
En dan komt het niet bij me
op dat ik het zelf niet ben.

214
00:12:31,650 --> 00:12:35,910
Wanneer je denkt dat het je eigen
gedachten zijn, ben je niet op je hoede.

215
00:12:35,910 --> 00:12:36,570
Je...

216
00:12:36,570 --> 00:12:39,030
je bent toch niet op je hoede voor jezelf?

217
00:12:39,030 --> 00:12:42,750
Nou, dat zou je wel moeten
zijn, maar vaak ben je dat niet.

218
00:12:42,750 --> 00:12:46,950
De duivel heeft veel meer succes door
zichzelf te verbergen dan door zichzelf te

219
00:12:46,950 --> 00:12:51,630
onthullen, en door subtiel te zijn dan
door overduidelijk te werk te gaan.

220
00:12:51,630 --> 00:12:55,290
Het zou me niet verbazen als
hij ook zo tot Jezus kwam.

221
00:12:55,290 --> 00:12:57,630
Met andere woorden, we zouden Jezus niet

222
00:12:57,630 --> 00:13:01,230
noodzakelijk tegenover de duivel zien
staan, terwijl ze elkaar recht in

223
00:13:01,230 --> 00:13:02,550
de ogen kijken.

224
00:13:02,550 --> 00:13:07,170
Het kan heel goed zijn dat de duivel
tot Jezus kwam zoals hij tot ons komt.

225
00:13:07,170 --> 00:13:11,130
Hij fluisterde in Zijn gedachten
en deed Hem deze suggesties,

226
00:13:11,130 --> 00:13:15,750
maar Jezus herkende dat het de
duivel was en weerstond hem daarom.

227
00:13:15,750 --> 00:13:19,290
Ook wanneer er staat dat de duivel
Hem naar deze plaats bracht,

228
00:13:19,290 --> 00:13:22,410
Hem dat liet zien, enzovoort, kan Jezus

229
00:13:22,410 --> 00:13:25,230
lichamelijk naar verschillende
plaatsen zijn gebracht.

230
00:13:25,230 --> 00:13:28,290
Maar het kan ook zijn dat
dit in een visioen gebeurde.

231
00:13:28,290 --> 00:13:32,790
Misschien bracht de duivel Jezus
eenvoudig beelden hiervan voor de geest

232
00:13:32,790 --> 00:13:37,770
en liet hij Jezus Zich voorstellen
dat Hij hier was en dit alles zag:

233
00:13:37,770 --> 00:13:42,150
‘Je kunt dit allemaal krijgen als
Je alleen maar dit of dat doet.’

234
00:13:42,150 --> 00:13:44,310
We kunnen het werkelijk niet zeggen.

235
00:13:44,310 --> 00:13:47,550
Jezus is misschien de hele
tijd in de woestijn geweest,

236
00:13:47,550 --> 00:13:51,990
en al deze verleidingen kunnen zich
in Zijn gedachten hebben afgespeeld,

237
00:13:51,990 --> 00:13:54,810
in plaats van dat Hij werkelijk
lichamelijk naar verschillende

238
00:13:54,810 --> 00:13:59,190
plaatsen werd gebracht om deze
dingen te zien en te horen.

239
00:13:59,190 --> 00:14:02,010
We kunnen het werkelijk
niet met zekerheid zeggen,

240
00:14:02,010 --> 00:14:06,570
en sommigen denken misschien dat het niet
eens zo de moeite waard is om hierover

241
00:14:06,570 --> 00:14:07,650
na te denken.

242
00:14:07,650 --> 00:14:10,290
Maar ik denk dat het
wel de moeite waard is,

243
00:14:10,290 --> 00:14:14,250
want als Jezus de duivel van
aangezicht tot aangezicht zag,

244
00:14:14,250 --> 00:14:18,270
zou Zijn verleiding volgens mij veel
minder een beproeving zijn geweest.

245
00:14:18,270 --> 00:14:23,070
Jezus zou, net als jij of ik,
en zeker nog veel meer dan wij,

246
00:14:23,070 --> 00:14:28,950
de duivel vastberadener, feller en
resoluter weerstaan als Hij de duivel

247
00:14:28,950 --> 00:14:32,010
kon zien en wist dat de duivel daar was.

248
00:14:32,010 --> 00:14:37,410
Maar als de duivel Hem ongemerkt benaderde
en dingen in Zijn gedachten fluisterde

249
00:14:37,410 --> 00:14:41,070
waarvan Hij niet onmiddellijk
wist dat ze van de duivel kwamen,

250
00:14:41,070 --> 00:14:43,110
zou Hij niet op Zijn hoede zijn.

251
00:14:43,110 --> 00:14:47,190
Dan zou het gevaar veel groter
zijn dat Hij ze niet zou herkennen

252
00:14:47,190 --> 00:14:51,090
en niet de vastberadenheid zou
hebben om weerstand te bieden.

253
00:14:51,090 --> 00:14:55,530
Er zijn mensen die zeggen dat Jezus
niet anders kon dan weerstand bieden.

254
00:14:55,530 --> 00:15:00,570
Ze zeggen dat het onmogelijk was dat
Hij kon zondigen, omdat Jezus God was.

255
00:15:00,570 --> 00:15:05,190
Deze leer wordt de onmogelijkheid
van Christus om te zondigen genoemd.

256
00:15:05,190 --> 00:15:07,830
Veel goede christenen hangen die aan.

257
00:15:07,830 --> 00:15:12,810
Zij zeggen dat Jezus de goddelijke natuur
bezat en dat God niet kan zondigen,

258
00:15:12,810 --> 00:15:15,450
en dat Jezus daarom niet kon zondigen.

259
00:15:15,450 --> 00:15:18,810
Maar ik denk dat dit niet
is wat de Bijbel aangeeft.

260
00:15:18,810 --> 00:15:22,170
De Bijbel lijkt aan te geven
dat het een verbazingwekkende,

261
00:15:22,170 --> 00:15:26,970
heldhaftige prestatie was dat
Jezus grote verleidingen doorstond

262
00:15:26,970 --> 00:15:30,510
en toch niet zondigde, en dat
Hij met verleidingen zoals de

263
00:15:30,510 --> 00:15:32,670
onze werd geconfronteerd.

264
00:15:32,670 --> 00:15:36,450
Wanneer ik word verleid, word
ik verleid binnen een situatie

265
00:15:36,450 --> 00:15:38,790
waarin ik werkelijk kan zondigen.

266
00:15:38,790 --> 00:15:43,050
Als ik werkelijk niet zou kunnen zondigen,
zou er geen echte verleiding zijn om het

267
00:15:43,050 --> 00:15:46,770
te doen, als het niet iets
is wat ik zou kunnen doen.

268
00:15:46,770 --> 00:15:50,190
En ik denk dat als Jezus’
verleiding op die van mij leek,

269
00:15:50,190 --> 00:15:52,770
Hij Zich in een situatie
moet hebben bevonden

270
00:15:52,770 --> 00:15:56,490
waarin Hij werkelijk de keuze
kon maken om die dingen te doen.

271
00:15:56,490 --> 00:15:58,050
Maar dat is niet alles.

272
00:15:58,050 --> 00:16:03,510
Ik besef dat God niet kan zondigen, dat
Jezus God was en dat Hij de goddelijke

273
00:16:03,510 --> 00:16:05,250
natuur in Zich had.

274
00:16:05,250 --> 00:16:08,190
Maar Jezus had ook de menselijke natuur,

275
00:16:08,190 --> 00:16:12,090
en de menselijke natuur heeft
veel dingen die God niet heeft.

276
00:16:12,090 --> 00:16:15,870
Mensen worden bijvoorbeeld
moe. God wordt niet moe.

277
00:16:15,870 --> 00:16:21,450
In Jesaja 40 wordt heel duidelijk gemaakt
dat de Heere God nooit vermoeid raakt.

278
00:16:21,450 --> 00:16:23,850
Hij sluimert of slaapt nooit.

279
00:16:23,850 --> 00:16:29,310
Maar Jezus raakte vermoeid, en
Hij sluimerde en sliep. Waarom?

280
00:16:29,310 --> 00:16:31,770
Omdat Hij de menselijke gestalte had.

281
00:16:31,770 --> 00:16:35,310
Hij was God, maar Hij had
ook de menselijke natuur

282
00:16:35,310 --> 00:16:38,070
en daarom had Hij menselijke zwakheid.

283
00:16:38,070 --> 00:16:39,630
Jezus kreeg ook honger.

284
00:16:39,630 --> 00:16:43,470
We hebben geen reden om te geloven
dat God ooit honger krijgt.

285
00:16:43,470 --> 00:16:45,510
Jezus stierf.

286
00:16:45,510 --> 00:16:50,130
We weten dat God niet kan sterven,
maar de mens Jezus kon dat wel.

287
00:16:50,130 --> 00:16:55,650
En als Jezus vermoeid kon raken, wat
God niet kan, en Jezus kon sterven,

288
00:16:55,650 --> 00:16:59,790
wat God niet kon, en als Jezus
zelfs verleid kon worden,

289
00:16:59,790 --> 00:17:01,650
terwijl er in Jakobus staat:

290
00:17:01,650 --> 00:17:06,930
Laat niemand zeggen, als hij verzocht
wordt: Ik word door God verzocht.

291
00:17:06,930 --> 00:17:12,450
God immers kan niet verzocht worden met
het kwade en Hijzelf verzoekt niemand.

292
00:17:12,450 --> 00:17:17,670
dan kan er geen serieus argument worden
aangevoerd dat Jezus niet kon zondigen,

293
00:17:17,670 --> 00:17:20,490
alleen maar omdat God niet kon zondigen.

294
00:17:20,490 --> 00:17:24,030
Ik denk dat dit een
inconsistente conclusie zou zijn.

295
00:17:24,030 --> 00:17:26,970
Ik geloof wel dat Jezus
nooit heeft gezondigd,

296
00:17:26,970 --> 00:17:31,290
maar ik vind het des te opmerkelijker
omdat ik geloof dat Hij heel goed

297
00:17:31,290 --> 00:17:35,190
in staat was te zondigen als Hij
ervoor had gekozen dat te doen,

298
00:17:35,190 --> 00:17:38,130
net zoals jij en ik daartoe in staat zijn.

299
00:17:38,130 --> 00:17:40,770
Maar veel christenen
denken daar anders over,

300
00:17:40,770 --> 00:17:44,010
en ik zou daarover geen
ruzie met hen willen maken.

301
00:17:44,010 --> 00:17:46,890
Zo begrijp ik de passages eenvoudigweg.

302
00:17:46,890 --> 00:17:49,830
Laten we nu wat verdergaan in Mattheüs 4.

303
00:17:49,830 --> 00:17:51,870
In vers 12 lezen we:

304
00:17:51,870 --> 00:17:55,290
Toen Jezus gehoord had dat
Johannes overgeleverd was,

305
00:17:55,290 --> 00:17:57,390
keerde Hij terug naar Galilea.

306
00:17:57,390 --> 00:18:02,070
Hij verliet Nazareth en ging in
Kapernaüm wonen, aan het meer,

307
00:18:02,070 --> 00:18:05,010
in het gebied van Zebulon en Naftali.

308
00:18:05,010 --> 00:18:09,090
Zo werd vervuld wat door de
profeet Jesaja gesproken was:

309
00:18:09,090 --> 00:18:13,770
Land van Zebulon en land van
Naftali, aan de weg naar de zee,

310
00:18:13,770 --> 00:18:17,550
aan de overzijde van de Jordaan,
Galilea van de heidenen.

311
00:18:17,550 --> 00:18:21,630
Het volk dat in duisternis zat,
heeft een groot licht gezien;

312
00:18:21,630 --> 00:18:26,370
over hen die in het land en de schaduw
van de dood zaten, is een licht opgegaan.

313
00:18:26,370 --> 00:18:30,330
Van toen af begon Jezus te
prediken en te zeggen: Bekeer u,

314
00:18:30,330 --> 00:18:33,330
want het Koninkrijk der
hemelen is nabijgekomen.

315
00:18:33,330 --> 00:18:38,010
Jezus begon in het openbaar te prediken
nadat Johannes gevangengezet was.

316
00:18:38,010 --> 00:18:42,630
Blijkbaar bracht Jezus na Zijn doop
bijna een jaar in onbekendheid door.

317
00:18:42,630 --> 00:18:47,250
We weten niet of het een vol jaar was,
maar er is reden om aan te nemen dat het

318
00:18:47,250 --> 00:18:51,570
vele, vele maanden waren, en het
kan wel een jaar zijn geweest.

319
00:18:51,570 --> 00:18:57,030
De meeste Bijbelgeleerden geloven dat
Jezus’ bediening drieënhalf jaar duurde.

320
00:18:57,030 --> 00:19:01,650
Aan het begin van die bediening was er na
de doop een periode van ongeveer een jaar

321
00:19:01,650 --> 00:19:04,710
waarin Jezus grotendeels onbekend bleef.

322
00:19:04,710 --> 00:19:07,710
Een deel van die tijd was Hij
natuurlijk in de woestijn,

323
00:19:07,710 --> 00:19:09,750
waar Hij door de duivel verzocht werd.

324
00:19:09,750 --> 00:19:12,330
Maar er vonden nog andere
gebeurtenissen plaats,

325
00:19:12,330 --> 00:19:15,390
die in het Evangelie van
Johannes zijn opgetekend,

326
00:19:15,390 --> 00:19:19,530
voordat Johannes gevangengezet werd
en voordat Jezus in het openbaar

327
00:19:19,530 --> 00:19:21,030
begon te prediken.

328
00:19:21,030 --> 00:19:24,990
Jezus deed wel dingen, maar Hij
baarde niet echt veel opzien.

329
00:19:24,990 --> 00:19:27,690
Hij maakte er geen groot vertoon van.

330
00:19:27,690 --> 00:19:30,510
In die tijd riep Hij enkele apostelen.

331
00:19:30,510 --> 00:19:32,490
Daarover lezen we niet bij Mattheüs.

332
00:19:32,490 --> 00:19:34,530
Mattheüs slaat het over.

333
00:19:34,530 --> 00:19:38,730
Maar in het Evangelie van Johannes
lezen we dat Jezus in die tijd

334
00:19:38,730 --> 00:19:44,550
Jakobus en Johannes, Petrus en Andreas
ontmoette, en ook Filippus en Nathanaël.

335
00:19:44,550 --> 00:19:48,510
Hij veranderde ook het water
in wijn op het feest te Kana.

336
00:19:48,510 --> 00:19:51,870
Ook dreef Hij de geldwisselaars
uit de tempel in Jeruzalem,

337
00:19:51,870 --> 00:19:55,170
zoals opgetekend staat
in Johannes hoofdstuk 2.

338
00:19:55,170 --> 00:19:59,130
Ook had Hij een gesprek met Nicodemus
en met de vrouw bij de bron.

339
00:19:59,130 --> 00:20:03,630
Deze gebeurtenissen staan opgetekend
in Johannes hoofdstuk 3 en 4.

340
00:20:03,630 --> 00:20:07,110
Afgezien van deze paar dingen
die in Johannes zijn opgetekend,

341
00:20:07,110 --> 00:20:09,690
weten we bijna niets over Jezus’ leven

342
00:20:09,690 --> 00:20:13,950
tussen het moment waarop Hij uit de
woestijn terugkwam nadat Hij verzocht was,

343
00:20:13,950 --> 00:20:17,070
en het moment waarop
Hij begon te prediken.

344
00:20:17,070 --> 00:20:20,430
Mattheüs, Markus en
Lukas gaan eenvoudigweg

345
00:20:20,430 --> 00:20:24,330
direct van de verzoeking van
Jezus naar de prediking van Jezus.

346
00:20:24,330 --> 00:20:27,870
Maar het Evangelie van Johannes
vertelt ons dat er tussendoor een

347
00:20:27,870 --> 00:20:29,610
aantal dingen gebeurden.

348
00:20:29,610 --> 00:20:33,810
Die dingen hebben misschien
verscheidene maanden in beslag genomen,

349
00:20:33,810 --> 00:20:35,310
wellicht wel een jaar.

350
00:20:35,310 --> 00:20:38,130
Maar toen Johannes de
Doper gevangengezet werd,

351
00:20:38,130 --> 00:20:42,630
begon Jezus dezelfde boodschap te
prediken die Johannes gepredikt had.

352
00:20:42,630 --> 00:20:46,530
Johannes had gepredikt dat het
Koninkrijk van God nabij was,

353
00:20:46,530 --> 00:20:49,890
of dat het Koninkrijk
der hemelen nabij was.

354
00:20:49,890 --> 00:20:54,210
Nu werd Johannes gevangengezet, en
we zien dat Jezus vanaf dat moment

355
00:20:54,210 --> 00:20:58,950
begon te prediken en te zeggen,
zoals hier in vers 17 staat:

356
00:20:58,950 --> 00:21:03,510
‘Bekeer u, want het Koninkrijk
der hemelen is nabijgekomen.’

357
00:21:03,510 --> 00:21:06,930
Jezus nam dus eenvoudigweg
de fakkel over die Johannes

358
00:21:06,930 --> 00:21:09,750
had laten vallen toen
hij gevangengenomen werd.

359
00:21:09,750 --> 00:21:13,950
Hier wordt ons niet verteld hoe
Johannes in de gevangenis terechtkwam.

360
00:21:13,950 --> 00:21:15,930
Het interessante is dat hij niet

361
00:21:15,930 --> 00:21:18,690
gevangengezet werd door
de Joodse autoriteiten,

362
00:21:18,690 --> 00:21:21,450
die zich ernstig door
hem bedreigd voelden.

363
00:21:21,450 --> 00:21:26,910
Herodes, de koning van Galilea,
Herodes Antipas, zette hem gevangen.

364
00:21:26,910 --> 00:21:31,410
Dat gebeurde omdat Johannes hem
herhaaldelijk berispte omdat hij in een

365
00:21:31,410 --> 00:21:34,590
overspelige verhouding leefde
met de vrouw van zijn broer.

366
00:21:34,590 --> 00:21:38,970
Zoals Lukas ons vertelt, berispte
Johannes Herodes ook om elk

367
00:21:38,970 --> 00:21:41,250
ander kwaad dat Herodes deed.

368
00:21:41,250 --> 00:21:43,710
Uiteindelijk werd Johannes gevangengezet.

369
00:21:43,710 --> 00:21:48,090
Na verloop van tijd werd hij zelfs
onthoofd, maar dat komt later.

370
00:21:48,090 --> 00:21:51,630
Op dit punt lezen we alleen
over zijn gevangenschap.

371
00:21:51,630 --> 00:21:54,270
Johannes zat enige tijd in de gevangenis.

372
00:21:54,270 --> 00:21:58,350
Toen hij zich niet meer vrij kon
bewegen om dit Evangelie te prediken,

373
00:21:58,350 --> 00:22:00,510
begon Jezus het te prediken.

374
00:22:00,510 --> 00:22:04,650
Jezus’ prediking begon in het
noordelijke gebied van Israël.

375
00:22:04,650 --> 00:22:09,810
Niet beneden in Judea, niet in Jeruzalem,
niet in de buurt van de hoofdstad,

376
00:22:09,810 --> 00:22:13,470
het religieuze centrum,
maar boven in Galilea.

377
00:22:13,470 --> 00:22:16,470
Galilea werd het Galilea
van de heidenen genoemd.

378
00:22:16,470 --> 00:22:19,590
Want hoewel het binnen het
grondgebied van Israël lag,

379
00:22:19,590 --> 00:22:22,590
woonden er in feite
meer heidenen dan Joden.

380
00:22:22,590 --> 00:22:27,870
Het gebied waar Jezus begon te prediken,
bij Kapernaüm aan het Meer van Galilea,

381
00:22:27,870 --> 00:22:32,310
lag om precies te zijn in de streek
die in de tijd van het Oude Testament

382
00:22:32,310 --> 00:22:35,850
aan de stammen Zebulon
en Naftali gegeven was.

383
00:22:35,850 --> 00:22:39,150
Het Joodse volk was natuurlijk
verdeeld in twaalf stammen,

384
00:22:39,150 --> 00:22:42,810
en in de tijd van Jozua hadden die
stammen elk een bepaald deel van het

385
00:22:42,810 --> 00:22:44,790
land toegewezen gekregen.

386
00:22:44,790 --> 00:22:48,450
In de tijd van Jezus waren deze
toewijzingen niet meer van belang,

387
00:22:48,450 --> 00:22:53,310
omdat tien van de stammen zevenhonderd
jaar vóór Christus verdwenen waren.

388
00:22:53,310 --> 00:22:57,150
Ze waren in ballingschap
weggevoerd en nooit teruggekeerd,

389
00:22:57,150 --> 00:23:00,270
en daarom waren de stamgebieden
niet langer aan de orde.

390
00:23:00,270 --> 00:23:04,950
Maar de reden waarom Mattheüs vermeldt
dat Jezus predikte in het gebied van

391
00:23:04,950 --> 00:23:08,731
Zebulon en Naftali — stammen
die daar niet meer waren —

392
00:23:08,731 --> 00:23:12,930
was dat hij daarin de vervulling
zag van een profetie in Jesaja.

393
00:23:12,930 --> 00:23:17,970
Deze profetie staat in Jesaja
hoofdstuk 9, vers 1 en 2.

394
00:23:17,970 --> 00:23:23,071
Daar wordt eerst het gebied van Zebulon en
Naftali genoemd, aan de weg naar de zee —

395
00:23:23,071 --> 00:23:27,930
dat wil zeggen: het Meer van
Galilea — en vervolgens staat er:

396
00:23:27,930 --> 00:23:32,310
Het volk dat in duisternis
wandelt, zal een groot licht zien.

397
00:23:32,310 --> 00:23:35,430
Zij die wonen in het land
van de schaduw van de dood,

398
00:23:35,430 --> 00:23:37,650
over hen zal een licht schijnen.

399
00:23:37,650 --> 00:23:42,510
Het is duidelijk dat dit geen letterlijke
profetie is die Jezus vervulde.

400
00:23:42,510 --> 00:23:46,170
Meestal spraken de profeten niet
in letterlijke bewoordingen.

401
00:23:46,170 --> 00:23:49,170
Jezus vervulde sommige
profetieën wel letterlijk,

402
00:23:49,170 --> 00:23:53,490
zoals de profetie waarin staat dat
Hij in Bethlehem geboren zou worden.

403
00:23:53,490 --> 00:23:56,790
Maar in dit geval gaat het
over een dag die aanbreekt.

404
00:23:56,790 --> 00:24:00,870
Er zitten mensen in het gebied van
Zebulon en Naftali in duisternis,

405
00:24:00,870 --> 00:24:03,150
en het is alsof de zon opkomt.

406
00:24:03,150 --> 00:24:06,930
De dag breekt voor hen
aan; het licht is opgegaan.

407
00:24:06,930 --> 00:24:09,750
Deze dageraad is natuurlijk symbolisch.

408
00:24:09,750 --> 00:24:12,930
Die stelt het aanbreken van
een geestelijke dag voor.

409
00:24:12,930 --> 00:24:17,550
Toen Johannes de Doper geboren werd,
profeteerde zijn vader over hem dat de

410
00:24:17,550 --> 00:24:22,350
Dageraad, of de dageraad uit de
hoogte, Gods volk bezocht had.

411
00:24:22,350 --> 00:24:27,150
Dat Jezus naar de aarde kwam, was
geestelijk gesproken als een zonsopgang.

412
00:24:27,150 --> 00:24:30,930
Zijn wederkomst zal volgens Petrus
ook als een zonsopgang zijn.

413
00:24:30,930 --> 00:24:35,850
In 2 Petrus, hoofdstuk 1, vers 19, staat:

414
00:24:35,850 --> 00:24:39,930
En wij hebben het profetische
woord, dat vast en zeker is,

415
00:24:39,930 --> 00:24:42,510
en u doet er goed aan daarop acht te slaan

416
00:24:42,510 --> 00:24:45,630
als op een lamp die schijnt
in een duistere plaats,

417
00:24:45,630 --> 00:24:49,710
totdat de dag aanbreekt en de
morgenster opgaat in uw hart.

418
00:24:49,710 --> 00:24:51,630
Dat is de komst van Jezus.

419
00:24:51,630 --> 00:24:53,910
De dagster is de morgenster.

420
00:24:53,910 --> 00:24:57,750
Wanneer Jezus terugkomt,
breekt er een nieuwe dag aan.

421
00:24:57,750 --> 00:25:01,950
De tijd vanaf het moment dat Jezus
hier tweeduizend jaar geleden vertrok

422
00:25:01,950 --> 00:25:05,670
totdat Hij terugkomt, wordt
vergeleken met de nacht.

423
00:25:05,670 --> 00:25:07,590
Paulus zei in Romeinen:

424
00:25:07,590 --> 00:25:11,850
De nacht is ver gevorderd
en de dag is nabijgekomen.

425
00:25:11,850 --> 00:25:14,790
Laten wij dus de werken
van de duisternis afleggen

426
00:25:14,790 --> 00:25:17,130
en de wapens van het licht aandoen.

427
00:25:17,130 --> 00:25:22,470
Dus zowel de eerste komst van Jezus als
de tweede komst van Jezus zijn als het

428
00:25:22,470 --> 00:25:24,090
aanbreken van de dag.

429
00:25:24,090 --> 00:25:29,370
Hier zag het volk Israël de dag
aanbreken in het onderwijs van Jezus.

430
00:25:29,370 --> 00:25:31,230
Hierover zullen we nog meer zeggen.