1
00:00:02,010 --> 00:00:04,230
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,230 --> 00:00:10,170
Deze keer behandelen we Mattheüs
7, vers 15 tot en met vers 20.

3
00:00:10,170 --> 00:00:14,190
We gaan naar Mattheüs 7,
vers 15 tot en met 20.

4
00:00:14,190 --> 00:00:18,570
Dit maakt deel uit van de Bergrede,
die we al enige tijd bestuderen.

5
00:00:18,570 --> 00:00:22,950
We zijn bezig het boek Mattheüs
vers voor vers te behandelen.

6
00:00:22,950 --> 00:00:27,270
En we staan nu al vrij lang
stil bij hoofdstuk 5, 6 en 7,

7
00:00:27,270 --> 00:00:29,190
die de Bergrede bevatten.

8
00:00:29,190 --> 00:00:31,950
Ik hoop dat je veel
daarvan hebt kunnen volgen.

9
00:00:31,950 --> 00:00:36,210
Zo niet, dan hoop ik dat je in elk geval
iets zult hebben aan het gedeelte dat je

10
00:00:36,210 --> 00:00:37,650
wel kunt volgen.

11
00:00:37,650 --> 00:00:41,790
In deze passage krijgen we een
waarschuwing tegen valse profeten.

12
00:00:41,790 --> 00:00:46,110
In Mattheüs 7, vers 15
tot en met 20, zei Jezus:

13
00:00:46,110 --> 00:00:49,350
Maar wees op uw hoede
voor de valse profeten,

14
00:00:49,350 --> 00:00:54,630
die in schapenvacht naar u toe komen
maar van binnen roofzuchtige wolven zijn.

15
00:00:54,630 --> 00:00:57,630
Aan hun vruchten zult u hen herkennen.

16
00:00:57,630 --> 00:01:02,250
Men plukt toch geen druif van
doornstruiken of vijgen van distels?

17
00:01:02,250 --> 00:01:06,930
Zo brengt iedere goede boom goede
vruchten voort en een slechte boom brengt

18
00:01:06,930 --> 00:01:08,610
slechte vruchten voort.

19
00:01:08,610 --> 00:01:12,150
Een goede boom kan geen
slechte vruchten voortbrengen

20
00:01:12,150 --> 00:01:15,750
en een slechte boom kan geen
goede vruchten voortbrengen.

21
00:01:15,750 --> 00:01:18,330
Iedere boom die geen
goede vrucht voortbrengt,

22
00:01:18,330 --> 00:01:21,630
wordt omgehakt en in het vuur geworpen.

23
00:01:21,630 --> 00:01:24,570
Zo zult u hen dus aan
hun vruchten herkennen.

24
00:01:24,570 --> 00:01:27,150
Hier zijn verscheidene dingen duidelijk.

25
00:01:27,150 --> 00:01:32,190
Eén daarvan is dat er gevaar bestaat dat
je door valse profeten wordt misleid.

26
00:01:32,190 --> 00:01:36,210
Een valse profeet is iemand die
beweert namens God te spreken,

27
00:01:36,210 --> 00:01:38,490
maar dat in werkelijkheid niet doet.

28
00:01:38,490 --> 00:01:41,130
Er zijn velen die beweren
namens God te spreken.

29
00:01:41,130 --> 00:01:45,270
Niet al die mensen profeteren op de
manier die we ons daar gewoonlijk bij

30
00:01:45,270 --> 00:01:48,090
voorstellen, waarbij
iemand bijvoorbeeld zegt:

31
00:01:48,090 --> 00:01:51,690
Dit zegt de Heer, en dan
een godsspraak uitspreekt,

32
00:01:51,690 --> 00:01:54,450
zoals sommige profeten in de Bijbel deden.

33
00:01:54,450 --> 00:01:56,670
Natuurlijk zijn er mensen die dat doen.

34
00:01:56,670 --> 00:02:02,070
Er zijn mensen die ware profeten zijn,
en er zijn mensen die valse profeten van

35
00:02:02,070 --> 00:02:03,390
dat type zijn.

36
00:02:03,390 --> 00:02:08,430
Maar eigenlijk kan iedereen die beweert
namens God te spreken een van deze

37
00:02:08,430 --> 00:02:11,550
valse profeten zijn. Dat kan ik zijn.

38
00:02:11,550 --> 00:02:15,270
Het kan iemand anders zijn naar
wie je op de radio luistert.

39
00:02:15,270 --> 00:02:19,770
Het kan een voorganger van jouw gemeente
of van een andere gemeente zijn.

40
00:02:19,770 --> 00:02:24,270
Of het kan iemand zijn die met een
ander evangelie bij je aan de deur komt.

41
00:02:24,270 --> 00:02:28,830
Iedereen die beweert een woordvoerder
te zijn van wat God wil dat je weet,

42
00:02:28,830 --> 00:02:30,690
kan een van hen zijn.

43
00:02:30,690 --> 00:02:34,470
Jezus heeft zojuist in
vers 13 en 14 gezegd

44
00:02:34,470 --> 00:02:38,430
dat je door de nauwe poort moet
binnengaan en je niet op de brede weg

45
00:02:38,430 --> 00:02:39,870
moet laten leiden.

46
00:02:39,870 --> 00:02:45,270
Hij zei dat velen de brede weg vinden,
maar slechts zeer weinigen de nauwe weg.

47
00:02:45,270 --> 00:02:49,590
Er zullen mensen zijn die beweren
je te leren waar die nauwe weg is,

48
00:02:49,590 --> 00:02:51,990
maar zij zullen valse leraars zijn.

49
00:02:51,990 --> 00:02:55,830
Er zullen mensen zijn die in
hun godsdienstige onderwijs

50
00:02:55,830 --> 00:02:57,810
de weg voor je breder maken.

51
00:02:57,810 --> 00:03:00,450
Er zijn voorgangers, predikers en

52
00:03:00,450 --> 00:03:04,710
christelijke auteurs die je toestemming
geven om dingen te doen waartegen de

53
00:03:04,710 --> 00:03:06,630
Bijbel je zou waarschuwen.

54
00:03:06,630 --> 00:03:12,150
Er zijn mensen die zeggen dat je behouden
bent, zelfs als je God ongehoorzaam bent.

55
00:03:12,150 --> 00:03:15,390
Dit wordt beslist nergens
in de Bijbel geleerd,

56
00:03:15,390 --> 00:03:17,370
maar sommige mensen leren het wel.

57
00:03:17,370 --> 00:03:20,670
Ze denken dat ze een boodschap
van genade onderwijzen.

58
00:03:20,670 --> 00:03:24,690
In werkelijkheid onderwijzen ze
een antinomistische boodschap.

59
00:03:24,690 --> 00:03:27,870
Ze onderwijzen een
boodschap van valse genade.

60
00:03:27,870 --> 00:03:30,330
Ze lijken op de mensen die Judas noemt,

61
00:03:30,330 --> 00:03:33,690
die de genade van God
veranderen in een vrijbrief,

62
00:03:33,690 --> 00:03:36,630
oftewel in toestemming om te zondigen.

63
00:03:36,630 --> 00:03:38,670
Dat is een valse leer.

64
00:03:38,670 --> 00:03:42,330
Er zijn velen die iets leren
waardoor je van de nauwe weg

65
00:03:42,330 --> 00:03:46,590
af en op de brede weg terechtkomt,
als je hun onderwijs volgt.

66
00:03:46,590 --> 00:03:48,690
Omdat je op de nauwe weg moet blijven,

67
00:03:48,690 --> 00:03:51,990
zegt Jezus dat je moet oppassen
voor degenen die je van dat

68
00:03:51,990 --> 00:03:53,550
pad zouden afleiden.

69
00:03:53,550 --> 00:03:56,490
Hij noemt zulke mensen valse profeten.

70
00:03:56,490 --> 00:03:59,910
Natuurlijk is een profeet in
de Bijbel iets specifieks:

71
00:03:59,910 --> 00:04:04,350
iemand die echte godsspraken
rechtstreeks van God uitspreekt.

72
00:04:04,350 --> 00:04:09,510
Maar in de Schrift wordt ook gesproken
over valse leraars, valse apostelen,

73
00:04:09,510 --> 00:04:12,390
valse profeten en valse oudsten.

74
00:04:12,390 --> 00:04:16,830
Ik zal niet met je alle passages
doornemen waarin over hen wordt gesproken.

75
00:04:16,830 --> 00:04:20,910
Maar in Handelingen 20 bijvoorbeeld
spreekt Paulus tot de oudsten van de

76
00:04:20,910 --> 00:04:22,590
gemeente van Efeze.

77
00:04:22,590 --> 00:04:27,330
Hij vertelt hun dat er onder hen
valse oudsten zullen opstaan,

78
00:04:27,330 --> 00:04:29,490
wolven in schaapskleren.

79
00:04:29,490 --> 00:04:34,530
Dat is precies de uitdrukking die Jezus
hier voor valse profeten gebruikte.

80
00:04:34,530 --> 00:04:35,610
Hij zegt:

81
00:04:35,610 --> 00:04:38,190
ze komen naar jullie toe in schaapskleren,

82
00:04:38,190 --> 00:04:41,250
maar vanbinnen zijn het
vraatzuchtige wolven.

83
00:04:41,250 --> 00:04:45,810
In Handelingen 20 vermeldt Paulus
dat er oudsten zouden opstaan die

84
00:04:45,810 --> 00:04:47,910
wolven in schaapskleren zijn.

85
00:04:47,910 --> 00:04:50,310
Het zijn dus valse oudsten.

86
00:04:50,310 --> 00:04:56,130
In 2 Petrus 2, vers 1, wordt ons verteld
over valse leraars die zouden opstaan.

87
00:04:56,130 --> 00:05:01,710
In 2 Korinthe, hoofdstuk 10 tot en
met 12, noemt Paulus valse apostelen.

88
00:05:01,710 --> 00:05:06,330
Of het nu om valse profeten of om
een ander soort valse bediening gaat,

89
00:05:06,330 --> 00:05:11,670
dit zijn de mensen die je zullen misleiden
als je naar hen luistert en hen volgt.

90
00:05:11,670 --> 00:05:13,350
Daarom zegt Jezus:

91
00:05:13,350 --> 00:05:14,730
Pas voor hen op.

92
00:05:14,730 --> 00:05:18,630
Wanneer niemand minder dan Jezus
je bij de schouder pakt en zegt:

93
00:05:18,630 --> 00:05:23,850
Pas op, pas hiervoor op, dan zegt Hij
daarmee dat er een groot gevaar bestaat

94
00:05:23,850 --> 00:05:26,010
dat je misschien over het hoofd ziet.

95
00:05:26,010 --> 00:05:29,610
En als je niet oplet, zou
je in een val kunnen lopen.

96
00:05:29,610 --> 00:05:33,030
Laat me er daarom bij je op
aandringen om op te passen.

97
00:05:33,030 --> 00:05:36,390
Hoe passen we op? We
moeten op onze hoede zijn.

98
00:05:36,390 --> 00:05:39,990
We moeten ons bewust zijn van
de gevaren van valse profeten

99
00:05:39,990 --> 00:05:43,110
en we moeten weten hoe
we hen kunnen herkennen.

100
00:05:43,110 --> 00:05:46,530
Allereerst staat er dat ze in
schaapskleren naar je toe komen,

101
00:05:46,530 --> 00:05:49,530
maar vanbinnen roofzuchtige wolven zijn.

102
00:05:49,530 --> 00:05:51,150
Is dat niet interessant?

103
00:05:51,150 --> 00:05:55,230
Het lijkt op de fabel van Aesopus
over de wolf in schaapskleren,

104
00:05:55,230 --> 00:05:59,130
die schaapskleren aantrok om
tussen de kudde te kunnen komen.

105
00:05:59,130 --> 00:06:01,830
Jezus Zelf gebruikt hetzelfde beeld.

106
00:06:01,830 --> 00:06:04,170
Schapen zijn in de Bijbel
natuurlijk christenen,

107
00:06:04,170 --> 00:06:08,730
of in elk geval zouden ze in Jezus’
vergelijking ongevaarlijke mensen zijn.

108
00:06:08,730 --> 00:06:12,510
Schapen zijn ongevaarlijk;
wolven zijn gevaarlijk.

109
00:06:12,510 --> 00:06:15,330
Maar in het bredere geheel
van het Bijbelse onderwijs

110
00:06:15,330 --> 00:06:18,930
zijn de schapen Gods eigen
volk, en de wolven niet.

111
00:06:18,930 --> 00:06:21,990
De wolven zijn degenen die
Gods volk kwaad willen doen.

112
00:06:21,990 --> 00:06:26,610
Iemand die Gods volk kwaad wil
doen, die christenen kwaad wil doen,

113
00:06:26,610 --> 00:06:29,310
kan dat op een van twee manieren doen.

114
00:06:29,310 --> 00:06:32,070
Eén manier is een frontale aanval.

115
00:06:32,070 --> 00:06:36,210
Er zijn inderdaad tijden geweest waarin
de gemeente vervolgd werd door een

116
00:06:36,210 --> 00:06:41,670
openlijk atheïstisch, islamitisch of
ander religieus of ideologisch kamp.

117
00:06:41,670 --> 00:06:45,150
Zo’n kamp deed in geen enkel
opzicht alsof het christelijk was,

118
00:06:45,150 --> 00:06:48,390
maar ging gewoon frontaal
in de aanval en voerde een

119
00:06:48,390 --> 00:06:50,790
vervolgingsoorlog tegen christenen.

120
00:06:50,790 --> 00:06:55,350
Dat is één manier waarop de vijand kan
proberen christenen aan te vallen en

121
00:06:55,350 --> 00:06:56,490
kwaad te doen.

122
00:06:56,490 --> 00:06:58,890
De andere manier is veel subtieler,

123
00:06:58,890 --> 00:07:03,390
namelijk ongemerkt verderf en
dwaling de gemeente binnenbrengen.

124
00:07:03,390 --> 00:07:08,070
In Judas worden we gewaarschuwd
voor valse leraren die ongemerkt de

125
00:07:08,070 --> 00:07:09,990
gemeente zijn binnengeslopen.

126
00:07:09,990 --> 00:07:14,610
Dit zijn mensen die wolven zijn, net als
degenen die een frontale aanval zouden

127
00:07:14,610 --> 00:07:18,270
uitvoeren, maar ze zijn
in schaapskleren gekomen.

128
00:07:18,270 --> 00:07:20,490
Ze zijn vermomd als christenen.

129
00:07:20,490 --> 00:07:22,710
Ik hoop dat je dit serieus neemt.

130
00:07:22,710 --> 00:07:26,070
We hebben het hier over mensen
die eruitzien als christenen.

131
00:07:26,070 --> 00:07:29,130
Ze gedragen zich alsof ze christenen zijn.

132
00:07:29,130 --> 00:07:31,590
Ze belijden dat ze christenen zijn.

133
00:07:31,590 --> 00:07:34,170
Ze bevinden zich tussen de schapen.

134
00:07:34,170 --> 00:07:36,030
Ze zijn in de gemeente.

135
00:07:36,030 --> 00:07:38,550
Denk hier alsjeblieft even over na.

136
00:07:38,550 --> 00:07:41,070
We hebben het niet over de sekteaanhanger.

137
00:07:41,070 --> 00:07:44,070
We hebben het niet over de
atheïst of de communist.

138
00:07:44,070 --> 00:07:46,110
We hebben het niet over de moslim.

139
00:07:46,110 --> 00:07:48,930
We hebben het over de
persoon die in de gemeente is

140
00:07:48,930 --> 00:07:51,510
en er precies als een christen uitziet.

141
00:07:51,510 --> 00:07:52,410
Hoe weet je het?

142
00:07:52,410 --> 00:07:57,630
Als ze eruitzien als christenen, dan is
dat beslist wat schaapskleren suggereren:

143
00:07:57,630 --> 00:08:00,330
uiterlijk zien ze eruit als schapen.

144
00:08:00,330 --> 00:08:05,550
Wat voor jou verborgen is, wat in hun
hart zit, is in werkelijkheid verdorven.

145
00:08:05,550 --> 00:08:08,850
Maar naar alle uiterlijke
schijn zijn ze christenen.

146
00:08:08,850 --> 00:08:11,910
Hoe zul je de ware van
de valse onderscheiden?

147
00:08:11,910 --> 00:08:15,330
Jezus gaat verder en zegt in vers 16:

148
00:08:15,330 --> 00:08:18,690
Aan hun vruchten zult u hen herkennen.

149
00:08:18,690 --> 00:08:23,250
Men plukt toch geen druif van
doornstruiken of vijgen van distels?

150
00:08:23,250 --> 00:08:27,870
Deze slechte bomen gaan dus
het vuur in. Ze zijn verloren.

151
00:08:27,870 --> 00:08:30,810
Zijn slotuitspraak in vers 20 is:

152
00:08:30,810 --> 00:08:34,290
Zo zult u hen dus aan
hun vruchten herkennen.

153
00:08:34,290 --> 00:08:38,850
Je moet de valse van de ware kunnen
onderscheiden: de valse leraren,

154
00:08:38,850 --> 00:08:44,370
de valse profeten, de valse apostelen
en de valse oudsten van de ware.

155
00:08:44,370 --> 00:08:45,750
Hoe weet je dat?

156
00:08:45,750 --> 00:08:50,130
Jezus maakt het heel duidelijk:
je kent hen aan hun vruchten.

157
00:08:50,130 --> 00:08:52,170
Wat zijn hun vruchten?

158
00:08:52,170 --> 00:08:54,870
Christenen die het Nieuwe
Testament hebben gelezen,

159
00:08:54,870 --> 00:09:01,950
denken misschien onmiddellijk aan
Paulus’ opmerkingen in Galaten 5:22 en 23

160
00:09:01,950 --> 00:09:04,530
over de vruchten van de Geest en zeggen:

161
00:09:04,530 --> 00:09:07,710
„We zullen de ware van de valse
onderscheiden aan de vruchten van de

162
00:09:07,710 --> 00:09:13,770
Geest, en dat zijn liefde,
blijdschap, vrede, zachtmoedigheid,

163
00:09:13,770 --> 00:09:16,290
nederigheid en zelfbeheersing.”

164
00:09:16,290 --> 00:09:21,570
Maar deze dingen, die we de vruchten van
de Geest noemen, kunnen worden nagebootst.

165
00:09:21,570 --> 00:09:24,330
Het is waar dat er
andere godsdiensten zijn

166
00:09:24,330 --> 00:09:29,310
die hun mensen iets meegeven wat de
schijn heeft van vrede, blijdschap,

167
00:09:29,310 --> 00:09:33,810
zelfbeheersing en goedheid, maar
wat niet werkelijk van de Geest is.

168
00:09:33,810 --> 00:09:37,650
Zijn dit tenslotte niet juist de dingen
waaruit de schaapskleren bestaan?

169
00:09:37,650 --> 00:09:39,630
Wat Jezus zegt, is dat je niet

170
00:09:39,630 --> 00:09:43,410
noodzakelijkerwijs aan hen
kunt zien dat ze wolven zijn.

171
00:09:43,410 --> 00:09:45,270
Ze zien eruit als schapen.

172
00:09:45,270 --> 00:09:48,850
Als je naar iemand kijkt en hij de
vrucht van de Geest lijkt te hebben —

173
00:09:48,850 --> 00:09:54,550
laten we zeggen dat hij heel liefdevol,
vreedzaam, blij of beheerst lijkt —

174
00:09:54,550 --> 00:09:57,450
dan kan dat een echte
vrucht van de Geest zijn,

175
00:09:57,450 --> 00:10:00,330
of het kunnen de schaapskleren
zijn die hij draagt.

176
00:10:00,330 --> 00:10:03,090
Dat is niet de vrucht
waaraan je hen herkent.

177
00:10:03,090 --> 00:10:06,990
Als we een ware profeet aan de vrucht
van de Geest zouden moeten herkennen,

178
00:10:06,990 --> 00:10:10,710
hoe weten we dan zeker dat de vrucht
die we zien vrucht van de Geest is en

179
00:10:10,710 --> 00:10:12,690
geen nabootsing daarvan?

180
00:10:12,690 --> 00:10:17,310
We kunnen iets beter begrijpen wat met de
vrucht van een valse profeet wordt bedoeld

181
00:10:17,310 --> 00:10:21,570
door die te vergelijken met een
soortgelijke passage in Mattheüs 12.

182
00:10:21,570 --> 00:10:27,150
In de verzen 33 tot en met 37 doet Jezus
een uitspraak die sterk lijkt op wat

183
00:10:27,150 --> 00:10:28,470
we hier vinden.

184
00:10:28,470 --> 00:10:32,370
Als je goed oplet, zul je een
heel duidelijke parallel zien.

185
00:10:32,370 --> 00:10:35,610
Mattheüs 12:33 zegt:

186
00:10:35,610 --> 00:10:40,950
Stel dat de boom goed is, dan is ook zijn
vrucht goed; of dat de boom slecht is,

187
00:10:40,950 --> 00:10:42,930
dan is ook zijn vrucht slecht.

188
00:10:42,930 --> 00:10:45,750
Want aan de vrucht wordt de boom gekend.

189
00:10:45,750 --> 00:10:50,010
**Verwijzing gecontroleerd:**
de spreker noemde Mattheüs 7,

190
00:10:50,010 --> 00:10:53,850
maar de bewoording is Mattheüs 12:33.

191
00:10:53,850 --> 00:10:58,350
De goede mens brengt goede dingen
voort uit de goede schat van het hart,

192
00:10:58,350 --> 00:11:02,850
en de slechte mens brengt slechte
dingen voort uit de slechte schat.

193
00:11:02,850 --> 00:11:08,250
Maar Ik zeg u dat de mensen van elk
nutteloos woord dat zij zullen spreken,

194
00:11:08,250 --> 00:11:11,370
rekenschap moeten geven
op de dag van het oordeel.

195
00:11:11,370 --> 00:11:15,630
Want op grond van uw woorden zult
u rechtvaardig verklaard worden,

196
00:11:15,630 --> 00:11:19,710
en op grond van uw woorden
zult u veroordeeld worden.

197
00:11:19,710 --> 00:11:21,270
Heb je goed opgelet?

198
00:11:21,270 --> 00:11:23,070
Is dit je opgevallen?

199
00:11:23,070 --> 00:11:26,130
Deze alinea begint met deze uitspraak:

200
00:11:26,130 --> 00:11:30,450
Dat is precies waar Jezus
het in Mattheüs 7 over heeft.

201
00:11:30,450 --> 00:11:33,030
De boom wordt aan zijn vrucht gekend.

202
00:11:33,030 --> 00:11:35,670
Vervolgens werkt Hij dat verder uit.

203
00:11:35,670 --> 00:11:40,590
Adderengebroed! Hoe kunt u goede
dingen spreken, terwijl u slecht bent?

204
00:11:40,590 --> 00:11:43,950
Want uit de overvloed van
het hart spreekt de mond.

205
00:11:43,950 --> 00:11:45,150
Hij zegt:

206
00:11:45,150 --> 00:11:48,390
Een goed mens zegt goede
dingen vanuit zijn hart.

207
00:11:48,390 --> 00:11:51,990
Een slecht mens zegt slechte
dingen vanuit zijn hart.

208
00:11:51,990 --> 00:11:55,410
Loopt dat niet exact
parallel aan wat Jezus zegt?

209
00:11:55,410 --> 00:11:58,890
Zo brengt iedere goede
boom goede vruchten voort

210
00:11:58,890 --> 00:12:02,250
en een slechte boom brengt
slechte vruchten voort.

211
00:12:02,250 --> 00:12:05,670
Het is heel duidelijk dat de
vrucht waar Hij naar verwijst,

212
00:12:05,670 --> 00:12:08,310
de woorden zijn die uit hun mond komen.

213
00:12:08,310 --> 00:12:11,610
Je kunt hen beoordelen op
grond van wat ze zeggen.

214
00:12:11,610 --> 00:12:16,650
Een valse profeet wordt dus gekend
aan wat hij zegt. Dat is de vrucht.

215
00:12:16,650 --> 00:12:20,070
Hiervan vinden we een
bevestiging in Jeremia 11.

216
00:12:20,070 --> 00:12:22,830
Jeremia was natuurlijk een ware profeet.

217
00:12:22,830 --> 00:12:26,550
Maar in Jeremia 11, vers 18 en 19,

218
00:12:26,550 --> 00:12:32,010
kreeg hij weet van een complot dat mensen
smeedden om hem te doden. Er staat:

219
00:12:32,010 --> 00:12:35,670
De HEERE heeft het mij doen
weten en toen wist ik het,

220
00:12:35,670 --> 00:12:38,070
toen U mij hun daden hebt doen zien.

221
00:12:38,070 --> 00:12:41,850
Ik was als een argeloos lam
dat ter slachting wordt geleid,

222
00:12:41,850 --> 00:12:45,871
want ik wist niet dat zij tegen mij
plannen bedachten, door te zeggen :

223
00:12:45,871 --> 00:12:48,810
Laten wij de boom met zijn
vrucht te gronde richten,

224
00:12:48,810 --> 00:12:51,750
laten wij hem uit het land
der levenden afhakken,

225
00:12:51,750 --> 00:12:54,570
zodat er aan zijn naam
niet meer gedacht wordt.

226
00:12:54,570 --> 00:12:57,750
Let erop dat ze het erover
hadden Jeremia te doden,

227
00:12:57,750 --> 00:13:00,150
en figuurlijk gesproken zeiden ze:

228
00:13:00,150 --> 00:13:02,490
Laten we de boom met zijn
vruchten vernietigen.

229
00:13:02,490 --> 00:13:06,510
Hij was de boom en de vrucht
bestond uit zijn profetieën.

230
00:13:06,510 --> 00:13:10,590
Ze hielden niet van zijn profetieën,
dus dachten ze daarvan af te komen door

231
00:13:10,590 --> 00:13:11,790
hem te doden.

232
00:13:11,790 --> 00:13:13,470
Let erop dat hij zegt:

233
00:13:13,470 --> 00:13:17,430
Ik was als een mak lammetje
tussen hen, maar ik was in gevaar.

234
00:13:17,430 --> 00:13:21,150
Waarom? Er waren wolven,
en hij was een schaap.

235
00:13:21,150 --> 00:13:26,010
Hij was geen wolf in schaapskleren,
zoals sommige valse profeten dat zijn.

236
00:13:26,010 --> 00:13:30,750
Maar hij was een boom die vrucht droeg,
en zij wilden de boom omhakken en zich van

237
00:13:30,750 --> 00:13:32,430
de vrucht ontdoen.

238
00:13:32,430 --> 00:13:34,050
Waar waren ze op uit?

239
00:13:34,050 --> 00:13:37,170
Ze wilden een einde maken
aan zijn profeteren.

240
00:13:37,170 --> 00:13:39,510
Zijn boodschap beviel hun niet.

241
00:13:39,510 --> 00:13:45,030
Wat Jezus zegt, is dat de vrucht van
een profeet, of hij nu waar of vals is,

242
00:13:45,030 --> 00:13:46,590
zijn boodschap is.

243
00:13:46,590 --> 00:13:50,430
Je zult hen kennen aan hun
boodschap, aan wat ze zeggen,

244
00:13:50,430 --> 00:13:53,670
en niet noodzakelijkerwijs aan hun gedrag.

245
00:13:53,670 --> 00:13:56,850
Ze kunnen er volmaakt
als een schaap uitzien.

246
00:13:56,850 --> 00:14:00,030
Ze kunnen zich precies
als een christen gedragen,

247
00:14:00,030 --> 00:14:04,470
en in veel opzichten kunnen ze
zelfs als een christen praten.

248
00:14:04,470 --> 00:14:06,570
Maar er zullen dingen zijn die ze zeggen

249
00:14:06,570 --> 00:14:09,630
waardoor duidelijk wordt
dat ze wolven zijn.

250
00:14:09,630 --> 00:14:13,350
Dit stemt volkomen overeen
met de waarschuwingen tegen

251
00:14:13,350 --> 00:14:16,350
valse profeten in het Oude Testament.

252
00:14:16,350 --> 00:14:21,750
Mozes waarschuwde het volk Israël namelijk
twee keer dat er valse profeten zouden

253
00:14:21,750 --> 00:14:25,950
komen, en hij vertelde hun hoe
ze een valse profeet van een

254
00:14:25,950 --> 00:14:29,010
ware konden onderscheiden.
Dit is heel nuttig.

255
00:14:29,010 --> 00:14:33,450
In Deuteronomium 13, vers
1 tot en met 3, zei Mozes:

256
00:14:33,450 --> 00:14:37,470
Als in uw midden een profeet
opstaat of iemand die dromen heeft,

257
00:14:37,470 --> 00:14:40,350
en u een teken of wonder geeft, en dat

258
00:14:40,350 --> 00:14:45,390
teken of dat wonder waarvan hij tot
u gesproken had, komt en hij zegt:

259
00:14:45,390 --> 00:14:50,490
Laten we achter andere goden aan gaan,
die u niet kent, en laten we die dienen,

260
00:14:50,490 --> 00:14:55,710
luister dan niet naar de woorden van die
profeet of naar hem die die dromen heeft!

261
00:14:55,710 --> 00:15:02,610
Want de HEERE, uw God, stelt u dan op de
proef om te weten of u de HEERE, uw God,

262
00:15:02,610 --> 00:15:06,450
liefhebt met heel uw
hart en met heel uw ziel.

263
00:15:06,450 --> 00:15:08,670
Dat is behoorlijk indrukwekkend.

264
00:15:08,670 --> 00:15:12,810
Let hierop. Dit is een
geval van valse profeten.

265
00:15:12,810 --> 00:15:15,090
Mozes waarschuwt tegen hen.

266
00:15:15,090 --> 00:15:19,050
Deze valse profeten kunnen
echte tekenen en wonderen doen.

267
00:15:19,050 --> 00:15:23,370
Ze kunnen je een teken of wonder
geven en het gebeurt werkelijk.

268
00:15:23,370 --> 00:15:26,370
Hier hebben we dus profeten
die kennelijk een of andere

269
00:15:26,370 --> 00:15:30,450
bovennatuurlijke kracht achter zich
hebben, maar die komt niet van God.

270
00:15:30,450 --> 00:15:34,200
Ze proberen je ertoe te brengen
andere goden achterna te gaan, of,

271
00:15:34,200 --> 00:15:38,430
met andere woorden, bij de
ware God vandaan te gaan.

272
00:15:38,430 --> 00:15:42,810
Ze leiden je weg van wat je weet en
van wat God je heeft geopenbaard.

273
00:15:42,810 --> 00:15:46,650
Het is hun boodschap die laat
zien dat ze valse profeten zijn.

274
00:15:46,650 --> 00:15:50,970
Hun tekenen en wonderen kunnen net zo
indrukwekkend zijn als die van ware

275
00:15:50,970 --> 00:15:54,030
profeten, maar hun boodschap verraadt hen.

276
00:15:54,030 --> 00:15:57,270
Let erop dat hij zegt dat
God je op de proef stelt door

277
00:15:57,270 --> 00:16:01,290
toe te laten dat je met deze valse
profeten wordt geconfronteerd.

278
00:16:01,290 --> 00:16:05,070
Zo stelt Hij vast of je Hem
trouw bent of niet. Ben je dat?

279
00:16:05,070 --> 00:16:09,210
Wanneer iemand bij je komt met een valse
boodschap die in strijd is met wat God in

280
00:16:09,210 --> 00:16:14,190
de Schrift heeft gezegd, en die persoon
er godvruchtig en christelijk uitziet,

281
00:16:14,190 --> 00:16:15,930
ben je dan trouw aan God?

282
00:16:15,930 --> 00:16:18,030
Je wordt op de proef gesteld.

283
00:16:18,030 --> 00:16:21,570
Zul je trouw zijn aan de waarheid
die God heeft geopenbaard,

284
00:16:21,570 --> 00:16:25,470
of zul je de dwaling van deze
valse profeet achternagaan?

285
00:16:25,470 --> 00:16:30,990
Ook in Deuteronomium 18 waarschuwde
God de Joden voor valse profeten.

286
00:16:30,990 --> 00:16:32,670
In vers 20 staat:

287
00:16:32,670 --> 00:16:36,750
Maar de profeet die overmoedig
handelt door een woord in Mijn Naam

288
00:16:36,750 --> 00:16:39,570
te spreken dat Ik hem niet
geboden heb te spreken,

289
00:16:39,570 --> 00:16:44,250
of die in de naam van andere goden
spreekt, die profeet zal sterven.

290
00:16:44,250 --> 00:16:50,190
De verzen 21 en 22 leggen vervolgens uit
dat een woord niet van de HEERE afkomstig

291
00:16:50,190 --> 00:16:53,130
is wanneer een profetie niet uitkomt.

292
00:16:53,130 --> 00:16:57,810
Met andere woorden, je kunt een valse
profeet herkennen aan wat hij zegt.

293
00:16:57,810 --> 00:17:01,470
In dit geval doet hij een
voorspelling en die komt niet uit.

294
00:17:01,470 --> 00:17:03,750
Dan sprak God niet door hem.

295
00:17:03,750 --> 00:17:07,230
Daaraan kun je zien dat
hij een valse profeet is.

296
00:17:07,230 --> 00:17:11,730
Mozes geeft dus in Deuteronomium
13 en Deuteronomium 18

297
00:17:11,730 --> 00:17:16,170
twee heel goede toetsen om te bepalen
of iemand een valse profeet is.

298
00:17:16,170 --> 00:17:21,030
De eerste is dat hij je afleidt van de
waarheid die God je heeft bekendgemaakt.

299
00:17:21,030 --> 00:17:25,050
De tweede is dat hij een
voorspelling doet die niet uitkomt.

300
00:17:25,050 --> 00:17:28,830
In beide gevallen blijkt die
persoon een valse profeet te zijn.

301
00:17:28,830 --> 00:17:32,730
Wat er verder ook indrukwekkend
aan hem mag zijn, pas voor hem op.

302
00:17:32,730 --> 00:17:37,170
Hij ziet er misschien uit als een schaap,
maar hij is een wolf in schaapskleren,

303
00:17:37,170 --> 00:17:41,490
ook al beseft hij dat misschien
zelf niet ten volle. Pas zelf op.

304
00:17:41,490 --> 00:17:44,250
Merk op dat deze beide
dingen die Mozes zei,

305
00:17:44,250 --> 00:17:48,450
te maken hadden met het beoordelen van
een profeet op grond van wat hij zegt.

306
00:17:48,450 --> 00:17:53,430
Hij voorspelt iets, onderwijst een
leer of leidt je op een dwaalspoor.

307
00:17:53,430 --> 00:17:56,130
Daaraan herken je iemand
als een valse profeet,

308
00:17:56,130 --> 00:17:59,550
en op dezelfde manier
herken je een valse leraar.

309
00:17:59,550 --> 00:18:03,270
Er staat in 2 Petrus, hoofdstuk 2, vers 1:

310
00:18:03,270 --> 00:18:06,330
Maar er zijn ook valse profeten
onder het volk geweest,

311
00:18:06,330 --> 00:18:08,910
zoals er ook onder u
valse leraars zullen zijn,

312
00:18:08,910 --> 00:18:12,930
die heimelijk verderfelijke
afwijkingen in de leer zullen invoeren.

313
00:18:12,930 --> 00:18:16,590
Daarmee verloochenen zij zelfs
de Heere, Die hen gekocht heeft,

314
00:18:16,590 --> 00:18:19,650
en brengen zij een snel
verderf over zichzelf.

315
00:18:19,650 --> 00:18:23,370
Aan verderfelijke ketterijen
herken je een valse leraar.

316
00:18:23,370 --> 00:18:25,710
Wat is een verderfelijke ketterij?

317
00:18:25,710 --> 00:18:28,890
Hoe weet je of een leraar
de waarheid vertelt of niet?

318
00:18:28,890 --> 00:18:32,370
Je zult veel leraren tegenkomen,
waarschijnlijk ook mijzelf,

319
00:18:32,370 --> 00:18:36,450
die je misschien dingen vertellen
die je nog nooit eerder hebt gehoord.

320
00:18:36,450 --> 00:18:39,870
Ze zijn het misschien niet eens
met wat jouw gemeente onderwijst.

321
00:18:39,870 --> 00:18:43,770
Misschien kom je mensen tegen die
dingen onderwijzen die je niet kent,

322
00:18:43,770 --> 00:18:46,830
maar dat betekent niet
dat het ketterijen zijn.

323
00:18:46,830 --> 00:18:51,390
Om te weten of ze waar of onwaar
zijn, moet je naar de Schriften gaan.

324
00:18:51,390 --> 00:18:55,170
Iedere profeet die God zendt,
zal in overeenstemming met de

325
00:18:55,170 --> 00:18:56,910
Schriften zelf spreken.

326
00:18:56,910 --> 00:19:00,150
Doet hij dat niet, dan
is hij een valse profeet.

327
00:19:00,150 --> 00:19:03,270
Het kan zijn dat jouw gemeente
iets onderwijst wat niet

328
00:19:03,270 --> 00:19:04,590
Bijbels blijkt te zijn.

329
00:19:04,590 --> 00:19:08,910
Dat betekent dat je er niet op moet
vertrouwen alleen omdat het jouw gemeente

330
00:19:08,910 --> 00:19:13,890
is, jouw favoriete leraar op de
radio, jouw favoriete schrijver,

331
00:19:13,890 --> 00:19:17,730
een christelijke
televisiepersoonlijkheid of wie dan ook.

332
00:19:17,730 --> 00:19:21,690
Het Woord van God is het Woord van
God, en alles wat daar niet mee

333
00:19:21,690 --> 00:19:23,670
overeenstemt, is onwaar.

334
00:19:23,670 --> 00:19:28,770
In Jesaja, hoofdstuk 8, vers 20
waarschuwde de profeet Jesaja ervoor

335
00:19:28,770 --> 00:19:32,550
dat mensen niet naar valse profeten en
beoefenaars van het occultisme moesten

336
00:19:32,550 --> 00:19:34,530
gaan. Hij zei:

337
00:19:34,530 --> 00:19:37,170
Terug naar de wet en het getuigenis!

338
00:19:37,170 --> 00:19:39,690
Als zij niet overeenkomstig
dit woord spreken,

339
00:19:39,690 --> 00:19:42,210
zal er voor hen geen dageraad zijn.

340
00:19:42,210 --> 00:19:47,130
Als zij niet overeenkomstig dit Woord
spreken, zei hij, is er geen licht in hen.

341
00:19:47,130 --> 00:19:50,370
In de gebruikte Nederlandse
weergave staat hier:

342
00:19:50,370 --> 00:19:53,010
„voor hen zal er geen dageraad zijn.”

343
00:19:53,010 --> 00:19:55,410
Je zult een profeet aan
zijn vrucht herkennen,

344
00:19:55,410 --> 00:19:58,290
en die vrucht bestaat uit zijn woorden.

345
00:19:58,290 --> 00:20:01,830
Jezus zei dat een boom de
vrucht voortbrengt die uit zijn

346
00:20:01,830 --> 00:20:03,810
innerlijke aard voortkomt.

347
00:20:03,810 --> 00:20:08,070
Zo spreekt ook een mens datgene wat
uit zijn innerlijke aard voortkomt.

348
00:20:08,070 --> 00:20:12,570
Daarom zal ieder mens geoordeeld worden
op grond van ieder nutteloos woord

349
00:20:12,570 --> 00:20:14,130
dat hij spreekt.

350
00:20:14,130 --> 00:20:19,110
Die nutteloze of onbezonnen woorden die we
spreken, laten zien wat er in ons hart is,

351
00:20:19,110 --> 00:20:20,730
want Jezus zei:

352
00:20:20,730 --> 00:20:25,410
Adderengebroed! Hoe kunt u goede
dingen spreken, terwijl u slecht bent?

353
00:20:25,410 --> 00:20:28,590
Want uit de overvloed van
het hart spreekt de mond.

354
00:20:28,590 --> 00:20:33,450
Wat iemand in de Naam van God spreekt, zal
onthullen of hij een ware profeet of een

355
00:20:33,450 --> 00:20:37,230
valse profeet is, een ware
leraar of een valse leraar,

356
00:20:37,230 --> 00:20:42,810
een ware apostel of een valse apostel,
een ware oudste of een valse oudste.

357
00:20:42,810 --> 00:20:46,830
Je kunt waarschijnlijk wel iemand
bedenken met wie je te maken hebt gehad.

358
00:20:46,830 --> 00:20:49,950
Misschien is het iemand die een
ambt bekleedt in jouw gemeente,

359
00:20:49,950 --> 00:20:52,050
iemand die je ergens anders van kent,

360
00:20:52,050 --> 00:20:54,510
of iemand anders die
belijdt christen te zijn.

361
00:20:54,510 --> 00:20:57,870
Zijn boodschap bevat misschien
iets waarover je niet zeker bent.

362
00:20:57,870 --> 00:21:01,170
Zo iemand zegt: „Nee,
dit is het Evangelie.

363
00:21:01,170 --> 00:21:04,410
Dit is wat de Bijbel
onderwijst”, of iets dergelijks.

364
00:21:04,410 --> 00:21:07,710
Hoe weet je of zo iemand echt of vals is?

365
00:21:07,710 --> 00:21:10,110
Misschien is hij een
oudste in jouw gemeente.

366
00:21:10,110 --> 00:21:11,850
Misschien is hij de voorganger.

367
00:21:11,850 --> 00:21:16,350
Misschien beweert hij een profeet
of apostel te zijn. Wie weet?

368
00:21:16,350 --> 00:21:19,590
Misschien is hij gewoon een
leraar zoals ik op de radio,

369
00:21:19,590 --> 00:21:22,650
of iemand anders naar wiens
onderwijs je luistert.

370
00:21:22,650 --> 00:21:26,010
Je moet wat zo iemand zegt
vergelijken met het Woord van God.

371
00:21:26,010 --> 00:21:30,270
Als hij niet overeenkomstig dit Woord
spreekt, is er geen licht in hem.

372
00:21:30,270 --> 00:21:35,130
Dat zei Jesaja in Jesaja,
hoofdstuk 8, vers 20.

373
00:21:35,130 --> 00:21:36,330
Jezus zei:

374
00:21:36,330 --> 00:21:39,270
Maar wees op uw hoede
voor de valse profeten,

375
00:21:39,270 --> 00:21:44,490
die in schapenvacht naar u toe komen
maar van binnen roofzuchtige wolven zijn.

376
00:21:44,490 --> 00:21:47,310
Aan hun vruchten zult u hen herkennen.

377
00:21:47,310 --> 00:21:51,810
Men plukt toch geen druif van
doornstruiken of vijgen van distels?

378
00:21:51,810 --> 00:21:56,610
Zo brengt iedere goede boom goede
vruchten voort en een slechte boom brengt

379
00:21:56,610 --> 00:21:58,230
slechte vruchten voort.

380
00:21:58,230 --> 00:22:03,090
Een goede boom kan geen slechte vruchten
voortbrengen en een slechte boom kan

381
00:22:03,090 --> 00:22:05,370
geen goede vruchten voortbrengen.

382
00:22:05,370 --> 00:22:08,250
Iedere boom die geen
goede vrucht voortbrengt,

383
00:22:08,250 --> 00:22:11,550
wordt omgehakt en in het vuur geworpen.

384
00:22:11,550 --> 00:22:14,490
Zo zult u hen dus aan
hun vruchten herkennen.

385
00:22:14,490 --> 00:22:18,750
Zo kun je ook niet voortdurend de
waarheid horen van een slechte profeet,

386
00:22:18,750 --> 00:22:20,490
een valse profeet.

387
00:22:20,490 --> 00:22:23,430
Het is natuurlijk niet zo
dat een slechte boom nooit

388
00:22:23,430 --> 00:22:26,130
één enkel goed stuk
fruit kan voortbrengen.

389
00:22:26,130 --> 00:22:30,570
Een appelboom die gewoonlijk niet erg
productief is en niet erg gezond is,

390
00:22:30,570 --> 00:22:33,210
kan toch af en toe een
goede appel voortbrengen.

391
00:22:33,210 --> 00:22:36,630
Zo kan ook een goede appelboom af en
toe een slechte appel voortbrengen,

392
00:22:36,630 --> 00:22:38,190
misschien niet erg vaak.

393
00:22:38,190 --> 00:22:41,610
Want in het algemeen brengt
de boom het soort vrucht voort

394
00:22:41,610 --> 00:22:45,030
waaraan je kunt zien of
de boom goed of slecht is.

395
00:22:45,030 --> 00:22:49,890
Jezus zegt niet dat je nooit één goed
woord van een valse profeet of een valse

396
00:22:49,890 --> 00:22:51,450
leraar zult horen.

397
00:22:51,450 --> 00:22:55,230
In het algemeen geldt dat iemand,
om misleidend te kunnen zijn,

398
00:22:55,230 --> 00:22:59,310
niet voortdurend kan liegen, want
anders wordt hij te snel betrapt.

399
00:22:59,310 --> 00:23:02,730
Het is te gemakkelijk om op
een leugen betrapt te worden.

400
00:23:02,730 --> 00:23:06,510
Gewoonlijk hullen valse
leraren en valse profeten

401
00:23:06,510 --> 00:23:10,110
hun kenmerkende dwaling in
een geheel van waarheden.

402
00:23:10,110 --> 00:23:14,970
Jehovah's Getuigen hebben bijvoorbeeld
een volkomen verkeerde leer over Christus,

403
00:23:14,970 --> 00:23:19,350
maar ze hullen een groot deel van hun
onderwijs in dingen die waar zijn.

404
00:23:19,350 --> 00:23:23,010
Er zijn bepaalde dingen die de
traditionele kerken over het hoofd hebben

405
00:23:23,010 --> 00:23:26,910
gezien, bepaalde kwesties
waarin ze tekortgeschoten zijn.

406
00:23:26,910 --> 00:23:31,590
Wanneer Jehovah's Getuigen vanuit de
Schriften aantonen dat de kerk waar jij

407
00:23:31,590 --> 00:23:36,150
naartoe gaat het op dit of dat punt
misschien bij het verkeerde eind heeft,

408
00:23:36,150 --> 00:23:39,510
of dat de tradities van de
kerken op dit punt verkeerd zijn,

409
00:23:39,510 --> 00:23:42,390
dan kunnen ze dat soms inderdaad aantonen.

410
00:23:42,390 --> 00:23:47,130
Andere sekten kunnen dat ook, want de
kerken hebben nu eenmaal hun tradities.

411
00:23:47,130 --> 00:23:49,590
Soms heeft een sekte
het op een bepaald punt

412
00:23:49,590 --> 00:23:53,310
zelfs meer bij het rechte
eind dan de traditionele kerk.

413
00:23:53,310 --> 00:23:54,990
Maar dat is slechts het lokaas.

414
00:23:54,990 --> 00:23:58,110
De haak is de valse
leer over Christus Zelf,

415
00:23:58,110 --> 00:24:00,930
het valse evangelie dat ze verkondigen.

416
00:24:00,930 --> 00:24:05,010
We moeten niet denken dat iemand
per definitie geen valse leraar is,

417
00:24:05,010 --> 00:24:08,430
alleen omdat hij je kan laten
zien dat iets Bijbelser is dan wat

418
00:24:08,430 --> 00:24:10,050
jouw kerk onderwijst.

419
00:24:10,050 --> 00:24:12,570
Je moet alles onderzoeken
wat zo iemand zegt,

420
00:24:12,570 --> 00:24:16,050
en vooral moet je onderzoeken
wat hij over Jezus zegt.

421
00:24:16,050 --> 00:24:19,470
Je moet onderzoeken wat hij
zegt over de weg tot behoud.

422
00:24:19,470 --> 00:24:24,030
Je moet onderzoeken wat hij zegt over
wat God van je verlangt, enzovoort.

423
00:24:24,030 --> 00:24:28,110
Dat zijn de kwesties die zullen bepalen
of je op de smalle weg blijft die door de

424
00:24:28,110 --> 00:24:31,890
nauwe poort voert, of dat
je de brede weg bewandelt.

425
00:24:31,890 --> 00:24:35,970
Vergeet niet dat Jezus zei dat je door de
nauwe poort moet binnengaan door de smalle

426
00:24:35,970 --> 00:24:37,470
weg te bewandelen.

427
00:24:37,470 --> 00:24:41,610
Valse leraren en valse profeten
willen je van die weg af krijgen en op

428
00:24:41,610 --> 00:24:42,990
hun weg brengen.

429
00:24:42,990 --> 00:24:46,650
Misschien proberen ze de weg zo te
verbreden dat je van de smalle weg

430
00:24:46,650 --> 00:24:50,250
afdwaalt, of ze nemen je
zelfs mee over een zijweg

431
00:24:50,250 --> 00:24:52,650
die eveneens naar de ondergang leidt.

432
00:24:52,650 --> 00:24:56,190
Jezus spreekt Zijn discipelen
hier zeer nadrukkelijk over toe.

433
00:24:56,190 --> 00:24:58,050
Je moet op je hoede zijn.

434
00:24:58,050 --> 00:25:01,350
Je moet ernaar streven door
de nauwe poort binnen te gaan.

435
00:25:01,350 --> 00:25:05,190
Ik kan deze dingen niet dringend genoeg
bij je onder de aandacht brengen.

436
00:25:05,190 --> 00:25:07,590
Je ziel staat op het spel.

437
00:25:07,590 --> 00:25:09,630
Speel daar geen spelletjes mee.

438
00:25:09,630 --> 00:25:11,970
Neem er geen enkel risico mee.

439
00:25:11,970 --> 00:25:15,450
Je krijgt hiervoor maar één
kans, en wanneer je sterft,

440
00:25:15,450 --> 00:25:18,510
zul je ontdekken of je de
smalle weg hebt gevolgd.

441
00:25:18,510 --> 00:25:22,470
Je kunt maar beter de Schriften lezen
en je ervan verzekeren dat je je op

442
00:25:22,470 --> 00:25:23,070
die weg bevindt.