1
00:00:02,010 --> 00:00:04,410
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,410 --> 00:00:08,730
Deze keer een inleiding
op Mattheüs, deel 3.

3
00:00:08,730 --> 00:00:12,030
Laten we het nu hebben over
het Evangelie naar Mattheüs,

4
00:00:12,030 --> 00:00:16,950
het eerste boek in het Nieuwe Testament
en het eerste van de Evangeliën

5
00:00:16,950 --> 00:00:20,490
in de volgorde waarin ze
voor ons zijn gerangschikt,

6
00:00:20,490 --> 00:00:23,850
zoals ze ons vanuit de
oudheid zijn overgeleverd.

7
00:00:23,850 --> 00:00:28,950
Dit is het eerste grote getuigenis
over het leven van Jezus van Nazareth

8
00:00:28,950 --> 00:00:34,050
dat we tegenkomen wanneer we de bladzijden
van het Nieuwe Testament opslaan.

9
00:00:34,050 --> 00:00:37,950
Als we werkelijk meer willen
weten over deze man Jezus,

10
00:00:37,950 --> 00:00:42,630
moeten we natuurlijk weten of de
bron die we lezen betrouwbaar is.

11
00:00:42,630 --> 00:00:48,450
Is het Evangelie naar Mattheüs werkelijk
een gezaghebbende bron over dit onderwerp,

12
00:00:48,450 --> 00:00:51,030
waarover hij zoveel heeft geschreven?

13
00:00:51,030 --> 00:00:55,110
Om die vraag te beantwoorden, moeten
we bepaalde vragen beantwoorden

14
00:00:55,110 --> 00:00:57,150
die daarmee samenhangen.

15
00:00:57,150 --> 00:01:00,390
Allereerst: wie is Mattheüs?

16
00:01:00,390 --> 00:01:05,010
Of, nauwkeuriger gezegd: wie
heeft het boek geschreven?

17
00:01:05,010 --> 00:01:08,430
In zijn oorspronkelijke
vorm is het boek anoniem.

18
00:01:08,430 --> 00:01:11,490
Wij noemen het het
Evangelie naar Mattheüs,

19
00:01:11,490 --> 00:01:15,090
en waarschijnlijk staan die woorden
in jouw Bijbel boven de eerste

20
00:01:15,090 --> 00:01:17,190
bladzijde van het Evangelie.

21
00:01:17,190 --> 00:01:21,330
Maar in de oorspronkelijke Griekse
handschriften waaruit het afkomstig is,

22
00:01:21,330 --> 00:01:24,810
wordt Mattheüs nergens als auteur genoemd.

23
00:01:24,810 --> 00:01:27,750
Het geloof dat Mattheüs de auteur is,

24
00:01:27,750 --> 00:01:31,890
berust op een overlevering die
teruggaat tot de vroege kerk.

25
00:01:31,890 --> 00:01:36,990
Het boek zelf is anoniem en geeft geen
enkel bewijs van wie de auteur is.

26
00:01:36,990 --> 00:01:40,710
Maar voordat we de overlevering
van de vroege kerk verwerpen,

27
00:01:40,710 --> 00:01:43,470
vind ik dat we daar sterke
redenen voor moeten hebben.

28
00:01:43,470 --> 00:01:48,150
Vergeet niet dat met de vroege kerk mensen
worden bedoeld die zo ver teruggaan dat ze

29
00:01:48,150 --> 00:01:50,550
Mattheüs werkelijk gekend kunnen hebben.

30
00:01:50,550 --> 00:01:54,570
Onder alle vroegste kerkvaders
bestaat een zeer consequente en

31
00:01:54,570 --> 00:01:59,850
unanieme overeenstemming dat Mattheüs de
man was die dit boek heeft geschreven.

32
00:01:59,850 --> 00:02:02,490
Tenzij we overtuigend bewijs hadden om die

33
00:02:02,490 --> 00:02:06,210
overeenstemming onder mensen uit
de begintijd omver te werpen,

34
00:02:06,210 --> 00:02:09,870
van wie velen hem misschien gekend
hebben, denk ik dat we dit zonder

35
00:02:09,870 --> 00:02:11,430
meer kunnen aannemen.

36
00:02:11,430 --> 00:02:16,650
Er is vanuit de oudheid in feite nooit een
alternatieve theorie aan ons overgeleverd.

37
00:02:16,650 --> 00:02:20,490
Het is niet zo dat Mattheüs een van
de gegadigden is voor de titel van

38
00:02:20,490 --> 00:02:22,110
auteur van dit boek.

39
00:02:22,110 --> 00:02:26,190
Hij is de enige kandidaat die
ooit vanuit de oudheid is genoemd.

40
00:02:26,190 --> 00:02:31,050
Moderne mensen vragen zich natuurlijk
soms af of Mattheüs het heeft geschreven.

41
00:02:31,050 --> 00:02:36,630
Vooral vrijzinnige geleerden vragen zich
af of Mattheüs het heeft geschreven.

42
00:02:36,630 --> 00:02:40,950
Sterker nog, zij ontkennen zelfs
dat hij het heeft geschreven.

43
00:02:40,950 --> 00:02:43,290
Soms zeggen ze dat het
te laat geschreven is

44
00:02:43,290 --> 00:02:45,870
om door Mattheüs
geschreven te kunnen zijn,

45
00:02:45,870 --> 00:02:49,590
maar daar is werkelijk helemaal
geen overtuigend bewijs voor.

46
00:02:49,590 --> 00:02:54,090
De vroege kerk moet beslist beter in
staat zijn geweest om dat te weten

47
00:02:54,090 --> 00:02:56,970
dan iemand die nu, tweeduizend jaar later,

48
00:02:56,970 --> 00:03:00,690
terugkijkt en zulke kwesties
probeert te beoordelen.

49
00:03:00,690 --> 00:03:06,450
De volgende vraag is: als Mattheüs het
heeft geschreven, wie was Mattheüs dan?

50
00:03:06,450 --> 00:03:10,050
We kennen Mattheüs uit ten
minste drie van de Evangeliën.

51
00:03:10,050 --> 00:03:13,590
Mattheüs, Markus en Lukas
noemen hem alle drie.

52
00:03:13,590 --> 00:03:17,610
Het is interessant dat hij onder
twee verschillende namen bekendstond.

53
00:03:17,610 --> 00:03:22,110
In het Evangelie van Markus en dat
van Lukas werd hij Levi genoemd,

54
00:03:22,110 --> 00:03:26,130
maar in zijn eigen Evangelie
noemt hij zichzelf Mattheüs.

55
00:03:26,130 --> 00:03:28,110
Dit hoeft geen probleem te zijn.

56
00:03:28,110 --> 00:03:32,010
Veel mensen in de Bijbel stonden
onder verschillende namen bekend.

57
00:03:32,010 --> 00:03:35,970
Jakob en Israël waren twee
namen voor dezelfde man.

58
00:03:35,970 --> 00:03:38,490
Er waren nog veel meer van zulke namen.

59
00:03:38,490 --> 00:03:41,670
Jedidja was een andere naam voor Salomo.

60
00:03:41,670 --> 00:03:44,670
En dan was er natuurlijk Simon Petrus.

61
00:03:44,670 --> 00:03:48,870
Zijn eigen naam, die hij vanaf
zijn geboorte droeg, was Simon,

62
00:03:48,870 --> 00:03:51,510
maar Jezus noemde hem Petrus.

63
00:03:51,510 --> 00:03:55,290
Daarom werd hij soms Simon
en soms Petrus genoemd.

64
00:03:55,290 --> 00:03:59,310
Deze man Mattheüs stond
ook bekend als Levi.

65
00:03:59,310 --> 00:04:03,570
In Bijbelse tijden was het niet
ongebruikelijk dat een man onder meer dan

66
00:04:03,570 --> 00:04:05,610
één naam bekendstond.

67
00:04:05,610 --> 00:04:07,890
Levi was een belastinginner.

68
00:04:07,890 --> 00:04:10,350
Mattheüs was een belastinginner.

69
00:04:10,350 --> 00:04:13,950
Dat betekent dat hij voor
de Romeinse overheid werkte.

70
00:04:13,950 --> 00:04:18,750
Wanneer je aan dit boek begint, moet je
beseffen dat de Joden belastinginners

71
00:04:18,750 --> 00:04:23,730
haatten, omdat de Joden de Romeinse
overheid haatten die hen onderdrukte.

72
00:04:23,730 --> 00:04:28,590
Ongeveer drieënzestig jaar vóór Christus
hadden de Romeinen alle gebieden rond

73
00:04:28,590 --> 00:04:33,810
Palestina veroverd, waaronder
Palestina zelf, waar Jezus opgroeide.

74
00:04:33,810 --> 00:04:38,370
Ze hadden hun eigen politieke
gezagsdragers over het gebied aangesteld.

75
00:04:38,370 --> 00:04:43,410
Herodes was ten tijde van Jezus’ geboorte
dus aangesteld door de Romeinse overheid.

76
00:04:43,410 --> 00:04:48,510
Hij was geen Jood, maar een Edomiet, en
de Joden namen het hem zeer kwalijk dat

77
00:04:48,510 --> 00:04:49,290
hij daar zat.

78
00:04:49,290 --> 00:04:53,670
Ze namen het de Romeinen kwalijk dat de
keizer in Rome uiteindelijk het hoogste

79
00:04:53,670 --> 00:04:55,650
gezag had over hun leven.

80
00:04:55,650 --> 00:04:59,070
Zij vonden dat alleen God
dat gezag hoorde te hebben.

81
00:04:59,070 --> 00:05:02,850
Hoewel sommige Joden een compromis
met de Romeinen hadden gesloten,

82
00:05:02,850 --> 00:05:06,091
hen hadden aanvaard en
met hen samenwerkten —

83
00:05:06,091 --> 00:05:08,910
zij werden de Sadduceeën genoemd — waren

84
00:05:08,910 --> 00:05:11,850
veel Joden zeer fel tegen
de Romeinse bezetting

85
00:05:11,850 --> 00:05:14,430
en de Romeinse heerschappij gekant.

86
00:05:14,430 --> 00:05:17,550
Er waren de Farizeeën, die
zich ertegen verzetten,

87
00:05:17,550 --> 00:05:20,070
maar niet actief in politieke zin.

88
00:05:20,070 --> 00:05:23,910
Ze hielden zich eenvoudigweg
afzijdig van de Romeinse aanwezigheid

89
00:05:23,910 --> 00:05:27,930
en leidden hun leven zonder zich
daar iets van aan te trekken.

90
00:05:27,930 --> 00:05:30,030
Er waren ook de zeloten.

91
00:05:30,030 --> 00:05:34,830
Een van Jezus’ discipelen kwam
uit deze partij: Simon Zelotes.

92
00:05:34,830 --> 00:05:38,070
De zeloten waren in feite de
volgelingen van een man die niet

93
00:05:38,070 --> 00:05:39,930
een van de discipelen was.

94
00:05:39,930 --> 00:05:42,570
Zijn naam was Judas de Galileeër.

95
00:05:42,570 --> 00:05:47,430
Deze man, Judas de Galileeër,
richtte in het jaar 6 na Christus

96
00:05:47,430 --> 00:05:51,990
de partij van de zeloten op om te
proberen de Romeinen omver te werpen.

97
00:05:51,990 --> 00:05:54,510
Ze vormden een soort guerrillagroep die

98
00:05:54,510 --> 00:05:59,550
aanvallen op de Romeinen uitvoerde en
probeerde er zoveel mogelijk te doden.

99
00:05:59,550 --> 00:06:04,650
Natuurlijk probeerden de Romeinen op hun
beurt zoveel mogelijk zeloten te doden.

100
00:06:04,650 --> 00:06:08,190
Soms namen ze wraak door de
Joden massaal te vervolgen.

101
00:06:08,190 --> 00:06:12,090
Veel Joden sloten zich vanwege het
gevaar niet bij de zeloten aan,

102
00:06:12,090 --> 00:06:16,710
maar velen van hen konden zich heel goed
vinden in de afkeer die de zeloten van de

103
00:06:16,710 --> 00:06:18,270
Romeinse aanwezigheid hadden.

104
00:06:18,270 --> 00:06:22,770
Een Jood als Mattheüs, die belastinginner
voor de Romeinen was geworden,

105
00:06:22,770 --> 00:06:27,510
was iemand die zich niet alleen niet
tegen de Romeinse aanwezigheid verzette,

106
00:06:27,510 --> 00:06:29,610
maar er ook mee samenwerkte.

107
00:06:29,610 --> 00:06:33,930
Hij werkte voor de Romeinen en inde
belastingen bij zijn eigen volk.

108
00:06:33,930 --> 00:06:38,011
Mensen in die positie werden tollenaars
genoemd, of belastinginners —

109
00:06:38,011 --> 00:06:42,990
een andere term voor hetzelfde — en
werden beschouwd als verraders van Israël.

110
00:06:42,990 --> 00:06:46,590
Zo iemand was Mattheüs
voordat hij christen werd.

111
00:06:46,590 --> 00:06:49,890
Op een dag liep Jezus langs de
plaats waar Mattheüs zijn werk

112
00:06:49,890 --> 00:06:51,930
deed en belastingen inde.

113
00:06:51,930 --> 00:06:54,270
Hij zei eenvoudig tegen hem:

114
00:06:54,270 --> 00:06:55,470
Volg mij.

115
00:06:55,470 --> 00:06:57,690
Mattheüs liet zijn beroep achter zich.

116
00:06:57,690 --> 00:07:00,990
Hij nam niet eens een opzegtermijn
van twee weken in acht.

117
00:07:00,990 --> 00:07:03,450
Hij sprong gewoon over de tafel heen,

118
00:07:03,450 --> 00:07:07,590
volgde Jezus en bleef daarna
altijd een volgeling van Hem.

119
00:07:07,590 --> 00:07:11,850
Hoewel Jezus zeer veel
volgelingen had, soms duizenden,

120
00:07:11,850 --> 00:07:15,690
werd deze man Mattheüs een van
de weinigen die Jezus uitkoos om

121
00:07:15,690 --> 00:07:20,850
speciaal opgeleid te worden en meer tijd
met Hem door te brengen dan anderen.

122
00:07:20,850 --> 00:07:24,150
Hij was een van de twaalf
die Jezus apostelen noemde.

123
00:07:24,150 --> 00:07:27,810
Het woord apostel betekent
‘iemand die gezonden is’,

124
00:07:27,810 --> 00:07:32,670
van het Griekse woord apostolos,
‘iemand die gezonden is’.

125
00:07:32,670 --> 00:07:35,730
Mattheüs was een van de twaalf
mannen die speciaal door

126
00:07:35,730 --> 00:07:39,690
Christus werden uitgezonden om
Hem te vertegenwoordigen en Zijn

127
00:07:39,690 --> 00:07:42,270
boodschap aan de wereld over te brengen.

128
00:07:42,270 --> 00:07:46,410
Mattheüs schreef dit boek in zijn
streven om precies dat te doen.

129
00:07:46,410 --> 00:07:49,950
Omdat Jezus deze man had
uitgekozen om apostel te zijn

130
00:07:49,950 --> 00:07:54,630
en de apostelen in het bijzonder bevoegd
had gemaakt om namens Hem te spreken,

131
00:07:54,630 --> 00:07:58,890
hebben we met een boek van Mattheüs
niet alleen een boek van een ooggetuige.

132
00:07:58,890 --> 00:08:03,330
We hebben een boek van een ooggetuige die
door Jezus Zelf bevoegd was gemaakt om te

133
00:08:03,330 --> 00:08:05,550
schrijven en dit verhaal te vertellen.

134
00:08:05,550 --> 00:08:10,050
Dat is de man die dit boek heeft
geschreven, voor zover we kunnen nagaan.

135
00:08:10,050 --> 00:08:11,910
Wanneer is het geschreven?

136
00:08:11,910 --> 00:08:16,050
Daarover bestaat werkelijk een grote
verscheidenheid aan opvattingen.

137
00:08:16,050 --> 00:08:20,550
Er is een oude overlevering die het
ontstaan van dit boek al rond het jaar

138
00:08:20,550 --> 00:08:22,470
38 na Christus plaatst.

139
00:08:22,470 --> 00:08:25,950
Dat zou slechts ongeveer acht
jaar na de kruisiging zijn.

140
00:08:25,950 --> 00:08:30,690
De meeste hedendaagse geleerden
aanvaarden deze vroege datering niet.

141
00:08:30,690 --> 00:08:34,290
Sommigen zouden zeggen dat het al
in de jaren vijftig geschreven is,

142
00:08:34,290 --> 00:08:39,630
maar vaker zegt men dat het in de
jaren zestig of zeventig geschreven is.

143
00:08:39,630 --> 00:08:44,250
Er zijn zelfs enkele radicale geleerden
die graag willen zeggen dat het in de

144
00:08:44,250 --> 00:08:48,930
tweede eeuw geschreven is, in het
jaar honderd en zoveel na Christus.

145
00:08:48,930 --> 00:08:52,230
Met al die opvattingen
zou je je kunnen afvragen:

146
00:08:52,230 --> 00:08:54,690
hoe kunnen we weten welke waar is?

147
00:08:54,690 --> 00:08:59,430
Ik zou zeggen dat het Evangelie niet later
dan in de eerste eeuw geschreven kan zijn,

148
00:08:59,430 --> 00:09:03,450
omdat Mattheüs niet tot in de
tweede eeuw geleefd zou hebben.

149
00:09:03,450 --> 00:09:07,410
Als hij de schrijver is, zoals
de vroege kerk vast geloofde,

150
00:09:07,410 --> 00:09:10,710
dan kan hij het niet na zijn
eigen leven geschreven hebben.

151
00:09:10,710 --> 00:09:12,930
Hij moest nog in leven zijn.

152
00:09:12,930 --> 00:09:16,350
Er bestaat een vroeg geschrift
van een man die Papias heette

153
00:09:16,350 --> 00:09:18,510
en in de eerste eeuw leefde.

154
00:09:18,510 --> 00:09:21,150
Mogelijk heeft hij
enkele apostelen gekend.

155
00:09:21,150 --> 00:09:25,110
Hij kende in ieder geval veel mensen
die de apostelen hadden gekend en hij

156
00:09:25,110 --> 00:09:26,970
heeft hen ondervraagd.

157
00:09:26,970 --> 00:09:31,830
Papias heeft ons een verslag nagelaten
waarin staat dat Mattheüs zijn boek

158
00:09:31,830 --> 00:09:36,030
oorspronkelijk in het Aramees schreef
en dat het niet zijn huidige vorm had.

159
00:09:36,030 --> 00:09:40,230
Aramees was de taal die Jezus
en de discipelen spraken.

160
00:09:40,230 --> 00:09:44,250
Maar de Evangeliën zijn in het
Grieks aan ons overgeleverd.

161
00:09:44,250 --> 00:09:48,090
Het hele Nieuwe Testament is
zelfs in het Grieks geschreven,

162
00:09:48,090 --> 00:09:51,570
maar de taal die Jezus sprak was Aramees.

163
00:09:51,570 --> 00:09:54,750
Volgens Papias, een zeer vroege bron,

164
00:09:54,750 --> 00:09:59,670
schreef Mattheüs een verzameling
uitspraken van Jezus op in het Aramees.

165
00:09:59,670 --> 00:10:04,230
Dat was de taal waarin Jezus
deze uitspraken werkelijk deed.

166
00:10:04,230 --> 00:10:07,890
Blijkbaar heeft Mattheüs dit werk
later opnieuw bewerkt in het Grieks

167
00:10:07,890 --> 00:10:11,910
en naast de uitspraken van Jezus
ook andere dingen toegevoegd,

168
00:10:11,910 --> 00:10:15,570
namelijk de historische
informatie die hier staat.

169
00:10:15,570 --> 00:10:20,490
We hebben dus enig getuigenis dat Mattheüs
al heel vroeg misschien de eerste was

170
00:10:20,490 --> 00:10:25,050
die iets opschreef van wat
Jezus in het Aramees had gezegd.

171
00:10:25,050 --> 00:10:27,510
Later werd dat in dit Evangelie opgenomen,

172
00:10:27,510 --> 00:10:31,590
toen Mattheüs het in zijn volledige
vorm in het Grieks schreef.

173
00:10:31,590 --> 00:10:35,190
In welk jaar is het geschreven?
Dat kunnen we niet zeggen.

174
00:10:35,190 --> 00:10:38,790
Eén ding kunnen we wel zeggen:
het is beslist geschreven

175
00:10:38,790 --> 00:10:43,410
tijdens het leven van veel mensen
die Jezus hadden gehoord en gezien.

176
00:10:43,410 --> 00:10:46,170
Omdat Mattheüs een
tijdgenoot van Jezus was,

177
00:10:46,170 --> 00:10:49,350
zouden zijn lezers
tijdgenoten van Jezus zijn.

178
00:10:49,350 --> 00:10:52,950
Het lijkt duidelijk dat hij het
voor een Joods publiek schreef.

179
00:10:52,950 --> 00:10:57,210
Hoewel hij in het Grieks schreef, betekent
dit niet dat zijn beoogde lezers niet

180
00:10:57,210 --> 00:10:58,590
de Joden waren.

181
00:10:58,590 --> 00:11:02,370
In het hele Romeinse Rijk werd
algemeen Grieks gesproken,

182
00:11:02,370 --> 00:11:06,450
voor sommige volken ten minste
als tweede of derde taal.

183
00:11:06,450 --> 00:11:10,950
Het was de taal die voor de meeste
internationale communicatie werd gebruikt.

184
00:11:10,950 --> 00:11:16,230
Overal in het Romeinse Rijk woonden Joden
en zij spraken veel verschillende talen,

185
00:11:16,230 --> 00:11:19,350
maar zij spraken allemaal
op zijn minst Grieks.

186
00:11:19,350 --> 00:11:24,450
Dat Mattheüs het in het Grieks schreef
en niet in het Hebreeuws of Aramees,

187
00:11:24,450 --> 00:11:28,410
zou er daarom op wijzen dat hij het
bestemde voor mensen die niet tot

188
00:11:28,410 --> 00:11:33,330
Israël beperkt waren, zodat mensen in
het hele Romeinse Rijk het konden lezen.

189
00:11:33,330 --> 00:11:36,210
Maar dat de mensen die hij
op het oog had Joden waren,

190
00:11:36,210 --> 00:11:39,930
blijkt duidelijk uit de nadruk
die hij op bepaalde dingen legt.

191
00:11:39,930 --> 00:11:43,290
De andere Evangeliën, Markus en Lukas,

192
00:11:43,290 --> 00:11:46,290
vertellen grotendeels
hetzelfde verhaal als Mattheüs,

193
00:11:46,290 --> 00:11:50,910
maar Mattheüs legt de nadruk op sommige
dingen waarop de anderen dat niet doen.

194
00:11:50,910 --> 00:11:54,150
Hij opent zijn Evangelie
bijvoorbeeld met de woorden:

195
00:11:54,150 --> 00:12:00,150
Het geslachtsregister van Jezus Christus,
de Zoon van David, de Zoon van Abraham.

196
00:12:00,150 --> 00:12:03,750
Dat Jezus de zoon van David
en de zoon van Abraham was,

197
00:12:03,750 --> 00:12:06,570
zou voor Joden bijzonder belangrijk zijn.

198
00:12:06,570 --> 00:12:08,670
Heidenen die nog geen christen waren,

199
00:12:08,670 --> 00:12:13,110
zouden het niet bijzonder veel kunnen
schelen wie David of Abraham was.

200
00:12:13,110 --> 00:12:16,890
Onder de Joden zijn dit beroemde
mannen die in hoog aanzien staan,

201
00:12:16,890 --> 00:12:18,750
maar niet onder de heidenen.

202
00:12:18,750 --> 00:12:21,210
Het lijkt er dus op dat hij
er meteen vanaf het begin

203
00:12:21,210 --> 00:12:25,410
op wijst dat de Joden aandacht
moeten schenken aan deze man Jezus,

204
00:12:25,410 --> 00:12:29,850
omdat Hij een waardige afstamming had
die terugging tot Joodse helden als

205
00:12:29,850 --> 00:12:31,710
David en Abraham.

206
00:12:31,710 --> 00:12:37,170
Maar er is meer. Er zijn gedeelten waarin
Markus — uiteraard een andere schrijver,

207
00:12:37,170 --> 00:12:41,730
van een ander Evangelie — Joodse
gebruiken uitlegt aan zijn lezers,

208
00:12:41,730 --> 00:12:43,650
die kennelijk geen Joden zijn.

209
00:12:43,650 --> 00:12:48,390
Wanneer Mattheüs hetzelfde verhaal
vertelt, legt hij de gebruiken niet uit.

210
00:12:48,390 --> 00:12:51,750
In Mattheüs 15 staat
bijvoorbeeld het verhaal

211
00:12:51,750 --> 00:12:55,590
waarin de discipelen van Jezus door
de Farizeeën werden bekritiseerd

212
00:12:55,590 --> 00:12:59,010
omdat ze hun handen niet
wasten voordat ze aten.

213
00:12:59,010 --> 00:13:03,210
Mattheüs legt hier niets over
uit. Markus doet dat wel.

214
00:13:03,210 --> 00:13:05,610
Markus schrijft voor een heidens publiek.

215
00:13:05,610 --> 00:13:08,910
Wanneer hij hetzelfde verhaal
vertelt over de Farizeeën

216
00:13:08,910 --> 00:13:13,710
die de discipelen van Jezus
bekritiseren, vertelt Markus zijn lezers:

217
00:13:13,710 --> 00:13:16,890
Want de Farizeeën en alle Joden eten niet,

218
00:13:16,890 --> 00:13:19,830
als zij niet eerst grondig
de handen gewassen hebben,

219
00:13:19,830 --> 00:13:23,190
omdat zij zich houden aan de
overlevering van de ouden.

220
00:13:23,190 --> 00:13:26,190
En als zij van de markt
komen , eten zij niet,

221
00:13:26,190 --> 00:13:28,650
als zij zich niet eerst gewassen hebben.

222
00:13:28,650 --> 00:13:32,790
En vele andere dingen zijn er die zij
aangenomen hebben om zich eraan te houden,

223
00:13:32,790 --> 00:13:38,070
zoals het wassen van de drinkbekers en
kannen en het koperen vaatwerk en bedden.

224
00:13:38,070 --> 00:13:41,790
Hij zegt dat ze hun bekers,
hun schalen, hun rustbanken,

225
00:13:41,790 --> 00:13:44,370
hun tafels en alles wassen.

226
00:13:44,370 --> 00:13:48,450
Ze komen niet eens van buiten het
huis binnen zonder zich te wassen.

227
00:13:48,450 --> 00:13:51,810
Markus moest dit Joodse gebruik
aan zijn lezers uitleggen,

228
00:13:51,810 --> 00:13:56,370
en daarmee ook de grond voor de kritiek
die de Farizeeën op de discipelen hadden.

229
00:13:56,370 --> 00:14:00,510
Maar Mattheüs doet geen enkele
poging om het gebruik uit te leggen.

230
00:14:00,510 --> 00:14:04,950
Hij neemt aan dat zijn lezers het
al kennen, omdat ze Joods zijn.

231
00:14:04,950 --> 00:14:08,670
Ook haalt Mattheüs, meer
dan alle andere evangeliën,

232
00:14:08,670 --> 00:14:11,070
dingen uit het Oude Testament aan.

233
00:14:11,070 --> 00:14:14,370
Dat zou natuurlijk meer indruk
maken op Joden dan op Grieken.

234
00:14:14,370 --> 00:14:17,790
De Joden geloofden in het
Oude Testament als hun Bijbel.

235
00:14:17,790 --> 00:14:20,070
Onbekeerde heidenen deden dat niet.

236
00:14:20,070 --> 00:14:25,110
Daarom zegt Mattheüs ongeveer 47
keer in het Evangelie van Mattheüs

237
00:14:25,110 --> 00:14:29,550
dat dit gebeurde om te vervullen wat in
de profeten of ergens anders in het Oude

238
00:14:29,550 --> 00:14:31,470
Testament geschreven stond.

239
00:14:31,470 --> 00:14:36,090
Hij haalt in zijn Evangelie bijna 50
keer iets uit het Oude Testament aan

240
00:14:36,090 --> 00:14:40,110
om te laten zien dat wat Jezus
deed daar een vervulling van was.

241
00:14:40,110 --> 00:14:43,710
Dat zou de grootste uitwerking
hebben op een Joods lezerspubliek,

242
00:14:43,710 --> 00:14:47,190
en Mattheüs doet dit
vaker dan Markus of Lukas.

243
00:14:47,190 --> 00:14:51,570
We weten dat Markus en Lukas
voor heidense lezers schreven.

244
00:14:51,570 --> 00:14:56,250
Mattheüs bevat enkele van deze kenmerken
die erop wijzen dat zijn lezers

245
00:14:56,250 --> 00:14:59,370
Joodse mensen in het
hele Romeinse Rijk waren.

246
00:14:59,370 --> 00:15:03,810
Hij houdt zelfs rekening met bepaalde
gevoeligheden van zijn Joodse lezers waar

247
00:15:03,810 --> 00:15:06,630
Markus en Lukas geen rekening mee houden.

248
00:15:06,630 --> 00:15:09,690
Wanneer Jezus over het
Koninkrijk van God sprak,

249
00:15:09,690 --> 00:15:14,370
gebruikten Markus en Lukas bijvoorbeeld
gewoon de term ‘Koninkrijk van God’.

250
00:15:14,370 --> 00:15:18,450
Maar wanneer Mattheüs Jezus citeert,
verandert hij de term vaak in

251
00:15:18,450 --> 00:15:23,430
‘Koninkrijk der hemelen’, omdat de Joden
er gevoelig voor waren de Naam van God

252
00:15:23,430 --> 00:15:25,110
te vaak te gebruiken.

253
00:15:25,110 --> 00:15:30,150
Ze waren bang dat ze die zouden kunnen
ontheiligen als ze die te vaak gebruikten.

254
00:15:30,150 --> 00:15:33,870
Daarom vervingen ze het woord
‘God’ vaak door ‘hemel’.

255
00:15:33,870 --> 00:15:37,110
Ze zouden kunnen zeggen:
‘De hemel zegene je.’

256
00:15:37,110 --> 00:15:38,970
Of de verloren zoon zegt:

257
00:15:38,970 --> 00:15:43,770
Ik zal opstaan en naar mijn vader
gaan en tegen hem zeggen: Vader,

258
00:15:43,770 --> 00:15:47,070
ik heb gezondigd tegen
de hemel en tegenover u.

259
00:15:47,070 --> 00:15:52,590
Wij zouden zeggen: ‘God zegene je,’
of: ‘Ik heb tegen God gezondigd.’

260
00:15:52,590 --> 00:15:57,090
Maar de Joden waren opvallend nauwgezet in
het vermijden van veelvuldige verwijzingen

261
00:15:57,090 --> 00:16:02,610
naar God en gebruikten daarom vaak
het woord ‘hemel’ in plaats van ‘God’.

262
00:16:02,610 --> 00:16:05,610
Dit is te zien in het
Evangelie van Mattheüs.

263
00:16:05,610 --> 00:16:10,110
Alleen Mattheüs bevat de uitdrukking
‘Koninkrijk der hemelen’.

264
00:16:10,110 --> 00:16:14,730
De andere evangeliën hielden zich
gewoon altijd aan de gebruikelijke term

265
00:16:14,730 --> 00:16:16,470
‘Koninkrijk van God’.

266
00:16:16,470 --> 00:16:19,950
Maar Mattheüs lijkt te proberen
zijn Joodse lezers niet

267
00:16:19,950 --> 00:16:22,230
al te vaak voor het hoofd te stoten.

268
00:16:22,230 --> 00:16:26,250
Hij houdt rekening met hun gevoeligheden
rond het overmatige gebruik van

269
00:16:26,250 --> 00:16:27,990
het woord ‘God’.

270
00:16:27,990 --> 00:16:31,830
Daarom vervangt hij het in zijn
Evangelie bij veel gelegenheden door

271
00:16:31,830 --> 00:16:33,510
het woord ‘hemel’.

272
00:16:33,510 --> 00:16:38,490
Daarom kunnen we zeggen dat de auteur
Mattheüs was, een van de twaalf apostelen.

273
00:16:38,490 --> 00:16:41,370
Hij schreef het uiteraard
ergens tijdens zijn leven,

274
00:16:41,370 --> 00:16:45,510
en dus tijdens het leven van vele
anderen die deze dingen gehoord en

275
00:16:45,510 --> 00:16:46,890
gezien konden hebben.

276
00:16:46,890 --> 00:16:50,910
Dat is een interessant punt, want
hij schreef het voor Joodse mensen,

277
00:16:50,910 --> 00:16:55,590
en dat was de omgeving waarin Jezus
daadwerkelijk Zijn leven had geleid.

278
00:16:55,590 --> 00:16:58,650
Als Mattheüs het verhaal
onnauwkeurig had verteld,

279
00:16:58,650 --> 00:17:03,270
publiceerde hij het in feite zo vroeg dat
veel mensen die erbij waren geweest hadden

280
00:17:03,270 --> 00:17:05,610
kunnen zeggen: ‘Wacht eens even.

281
00:17:05,610 --> 00:17:07,710
Dat is niet wat er gebeurd is.’

282
00:17:07,710 --> 00:17:11,970
Het feit dat alle vier de evangeliën
in de eerste eeuw in omloop waren,

283
00:17:11,970 --> 00:17:15,210
toen er nog mensen leefden die
Jezus gezien konden hebben,

284
00:17:15,210 --> 00:17:19,470
en dat ze toch nooit werden weerlegd
door mensen die zeiden: ‘Ik was erbij.

285
00:17:19,470 --> 00:17:22,650
Ik heb die woorden niet horen uitspreken.

286
00:17:22,650 --> 00:17:26,430
Ik heb dat wonder niet zien
gebeuren,’ is veelzeggend.

287
00:17:26,430 --> 00:17:32,010
Dit Evangelie circuleerde onder mensen
die de informatie konden verifiëren of die

288
00:17:32,010 --> 00:17:36,510
haar, naar we zouden verwachten, als
onwaar hadden kunnen ontmaskeren.

289
00:17:36,510 --> 00:17:40,110
Toch heeft niemand haar
ooit als onwaar ontmaskerd.

290
00:17:40,110 --> 00:17:45,630
Geen enkele ooggetuige heeft ooit gezegd:
‘Nee, dat is niet wat er gebeurd is.’

291
00:17:45,630 --> 00:17:49,710
Dit is een zeer sterke aanwijzing
dat Mattheüs de waarheid vertelt

292
00:17:49,710 --> 00:17:52,110
over wat hij zag en hoorde.

293
00:17:52,110 --> 00:17:56,610
Waarom schreef hij het? Ik denk
dat het antwoord vrij eenvoudig is.

294
00:17:56,610 --> 00:18:00,930
Christus had hem de bevoegdheid
gegeven om het Evangelie te prediken.

295
00:18:00,930 --> 00:18:06,090
Dat gold ook voor de andere apostelen,
en zij schreven niet allemaal evangeliën.

296
00:18:06,090 --> 00:18:09,390
We zouden kunnen zeggen dat Mattheüs
misschien niet zo veel predikte

297
00:18:09,390 --> 00:18:10,950
als sommige anderen.

298
00:18:10,950 --> 00:18:14,850
We weten dat vooral Petrus en
Johannes zeer veel predikten,

299
00:18:14,850 --> 00:18:16,590
maar ze schreven minder.

300
00:18:16,590 --> 00:18:19,710
Ze schreven voor ons
een paar korte brieven.

301
00:18:19,710 --> 00:18:24,270
Mattheüs predikte misschien minder en
vertrouwde meer op het geschreven woord.

302
00:18:24,270 --> 00:18:25,590
Ik weet het niet.

303
00:18:25,590 --> 00:18:28,470
Misschien predikte hij
evenveel als de anderen.

304
00:18:28,470 --> 00:18:30,810
Maar zijn reden om het te schrijven was

305
00:18:30,810 --> 00:18:33,990
beslist om zijn apostolische
opdracht te vervullen.

306
00:18:33,990 --> 00:18:38,670
Hij predikte het Evangelie
wijd en zijd, en in dit geval

307
00:18:38,670 --> 00:18:41,850
aan Joodse mensen in de
hele Romeinse wereld.

308
00:18:41,850 --> 00:18:46,530
Er lijkt wel één invalshoek te zijn
die Mattheüs vaak naar voren brengt,

309
00:18:46,530 --> 00:18:48,870
misschien om Joodse mensen uit te dagen

310
00:18:48,870 --> 00:18:51,690
hun vooroordeel tegen
heidenen te overwinnen.

311
00:18:51,690 --> 00:18:54,690
Want er staan veel dingen in
het Evangelie van Mattheüs

312
00:18:54,690 --> 00:18:59,550
die laten zien dat ook de heidenen
deel uitmaken van Gods plan in Jezus.

313
00:18:59,550 --> 00:19:02,610
Mattheüs is bijvoorbeeld de
enige van de evangelisten die

314
00:19:02,610 --> 00:19:07,110
vastlegt dat de wijzen bij Jezus’
geboorte kwamen om Hem te aanbidden.

315
00:19:07,110 --> 00:19:10,950
De wijzen waren heidenen;
het waren geen Joden.

316
00:19:10,950 --> 00:19:14,370
Toch kwamen zij Jezus aanbidden
toen Hij een baby was,

317
00:19:14,370 --> 00:19:17,610
terwijl veel Joden Hem nog
niet eens hadden herkend.

318
00:19:17,610 --> 00:19:21,270
In Mattheüs 8 staat ook het
verhaal van de Romeinse hoofdman

319
00:19:21,270 --> 00:19:23,310
van wie de dienaar ziek was.

320
00:19:23,310 --> 00:19:28,110
Over het geloof van deze hoofdman,
die een heiden was, merkt Jezus op:

321
00:19:28,110 --> 00:19:31,290
Het geloof van deze
hoofdman, die een heiden was,

322
00:19:31,290 --> 00:19:36,030
was groter dan het geloof van
alle Joden die Jezus had gezien.

323
00:19:36,030 --> 00:19:39,870
Hij prees de man en genas
de dienaar van de man.

324
00:19:39,870 --> 00:19:44,370
Je zult in het Evangelie van Mattheüs
veel van zulke dingen aantreffen:

325
00:19:44,370 --> 00:19:48,390
opgetekende verhalen en
uitspraken waaruit duidelijk wordt

326
00:19:48,390 --> 00:19:51,090
dat hij weliswaar aan
Joodse mensen schrijft,

327
00:19:51,090 --> 00:19:54,030
maar hen ook een beetje
wakker probeert te schudden.

328
00:19:54,030 --> 00:19:58,830
Hij probeert hun blik wat te verruimen,
zodat zij gaan inzien dat God ook

329
00:19:58,830 --> 00:20:03,930
om de heidenen geeft en dat heidenen
net zo goed aanbidders van de Messias

330
00:20:03,930 --> 00:20:05,850
Jezus kunnen worden als Joden.

331
00:20:05,850 --> 00:20:10,410
Dat kan een van de belangrijkste redenen
zijn geweest waarom hij het schreef.

332
00:20:10,410 --> 00:20:13,410
Ik moet iets zeggen over
de structuur van het boek.

333
00:20:13,410 --> 00:20:18,210
Aan het begin van Mattheüs staan twee
hoofdstukken met wat we geboorteverhalen

334
00:20:18,210 --> 00:20:20,490
over Jezus zouden kunnen noemen.

335
00:20:20,490 --> 00:20:22,770
Je zou misschien denken dat alle

336
00:20:22,770 --> 00:20:27,330
evangeliën geboorteverhalen zouden
moeten bevatten, maar dat is niet zo.

337
00:20:27,330 --> 00:20:29,610
Slechts twee ervan doen dat.

338
00:20:29,610 --> 00:20:34,110
Mattheüs wijdt de eerste twee
hoofdstukken aan de geboorteverhalen.

339
00:20:34,110 --> 00:20:38,010
Ook Lukas wijdt de eerste twee
hoofdstukken van zijn Evangelie aan

340
00:20:38,010 --> 00:20:44,010
geboorteverhalen, maar Markus en Johannes
bevatten helemaal geen geboorteverhalen.

341
00:20:44,010 --> 00:20:49,050
Interessant is dat de geboorteverhalen
die Mattheüs heeft opgetekend andere

342
00:20:49,050 --> 00:20:52,230
geboorteverhalen zijn dan die in Lukas.

343
00:20:52,230 --> 00:20:57,570
De twee evangeliën die ons daadwerkelijk
verhalen over Jezus’ geboorte vertellen,

344
00:20:57,570 --> 00:20:59,970
vertellen ons verschillende verhalen.

345
00:20:59,970 --> 00:21:02,970
De verhalen spreken elkaar
niet werkelijk tegen.

346
00:21:02,970 --> 00:21:07,230
Ze hebben alleen verschillende
details uitgekozen om te vertellen.

347
00:21:07,230 --> 00:21:11,850
Het is interessant dat Mattheüs het
verhaal altijd vanuit Jozefs kant vertelt,

348
00:21:11,850 --> 00:21:15,510
terwijl Lukas het altijd
vanuit Maria’s kant vertelt.

349
00:21:15,510 --> 00:21:20,070
In Lukas hebben de geboorteverhalen
altijd met Maria te maken.

350
00:21:20,070 --> 00:21:24,390
In Mattheüs hebben de geboorteverhalen
altijd met Jozef te maken.

351
00:21:24,390 --> 00:21:27,030
Ik weet niet precies waarom dat zo is.

352
00:21:27,030 --> 00:21:31,830
Misschien had Mattheüs Jozef ontmoet,
of misschien familie van Jozef.

353
00:21:31,830 --> 00:21:35,670
Het is moeilijk te weten waar de
informatie vandaan is gehaald.

354
00:21:35,670 --> 00:21:39,750
Maar Mattheüs toont belangstelling
voor wat Jozef meemaakte.

355
00:21:39,750 --> 00:21:42,990
Dat komt waarschijnlijk
doordat Jozef degene was die

356
00:21:42,990 --> 00:21:47,850
Jezus in de ogen van het Joodse volk
Zijn wettelijke status als Zoon van David

357
00:21:47,850 --> 00:21:48,990
zou hebben gegeven.

358
00:21:48,990 --> 00:21:54,030
Jozef stamde namelijk uit een koninklijke
lijn, zoals we in Mattheüs 1 zien.

359
00:21:54,030 --> 00:21:57,750
Om te laten zien dat Jezus daarom
een koninklijke status had,

360
00:21:57,750 --> 00:22:02,670
lijkt Mattheüs er meer belangstelling voor
te hebben ons over Jozef te vertellen.

361
00:22:02,670 --> 00:22:08,190
Jozef gaf Jezus immers Zijn wettelijke
positie als aangenomen zoon van Jozef,

362
00:22:08,190 --> 00:22:12,630
die uiteraard behoorde tot de
wettelijke lijn van koningen in Israël.

363
00:22:12,630 --> 00:22:16,470
In Mattheüs staan vijf
belangrijke redes van Jezus.

364
00:22:16,470 --> 00:22:20,550
Deze vijf redes vertonen
overeenkomsten in hun structuur,

365
00:22:20,550 --> 00:22:22,410
al verschillen ze in lengte.

366
00:22:22,410 --> 00:22:27,150
Ze hebben nog een overeenkomst: het
lijken samengestelde redes te zijn.

367
00:22:27,150 --> 00:22:30,810
In plaats van alles in chronologische
volgorde op te schrijven

368
00:22:30,810 --> 00:22:35,670
en alles wat Jezus zei vast te leggen op
het specifieke moment waarop Hij het zei,

369
00:22:35,670 --> 00:22:40,170
lijkt Mattheüs de uitspraken van Jezus
naar onderwerp te hebben gerangschikt.

370
00:22:40,170 --> 00:22:43,950
Dat kunnen we zeggen omdat we naar
deze rangschikkingen kunnen kijken

371
00:22:43,950 --> 00:22:47,610
en ze kunnen vergelijken met
Markus en Lukas en met andere

372
00:22:47,610 --> 00:22:50,430
plaatsen waar dezelfde
dingen zijn opgetekend.

373
00:22:50,430 --> 00:22:54,270
Dan zien we dat ze in Markus of
Lukas op allerlei verschillende

374
00:22:54,270 --> 00:22:58,410
plaatsen zijn opgetekend, maar in
Mattheüs zijn samengebracht in een

375
00:22:58,410 --> 00:23:00,930
thematische verzameling uitspraken.

376
00:23:00,930 --> 00:23:03,990
Mattheüs bevat vijf van zulke redes.

377
00:23:03,990 --> 00:23:07,110
Eén daarvan is natuurlijk
de beroemde Bergrede.

378
00:23:07,110 --> 00:23:12,390
Die beslaat drie hoofdstukken:
Mattheüs 5, 6 en 7.

379
00:23:12,390 --> 00:23:16,650
Die rede lijkt een samenstelling
van meer dan één rede te zijn.

380
00:23:16,650 --> 00:23:19,830
Lukas geeft in Lukas 6
een gedeelte van die rede,

381
00:23:19,830 --> 00:23:22,770
maar dat beslaat slechts
een half hoofdstuk.

382
00:23:22,770 --> 00:23:25,170
Bij Mattheüs beslaat
die drie hoofdstukken.

383
00:23:25,170 --> 00:23:28,770
Maar het aanvullende materiaal dat
in de Bergrede van Mattheüs staat,

384
00:23:28,770 --> 00:23:31,710
is in veel gevallen
ook in Lukas te vinden.

385
00:23:31,710 --> 00:23:35,310
Daar staat het echter verspreid
door de bediening van Jezus heen,

386
00:23:35,310 --> 00:23:38,850
als uitspraken die Hij bij
verschillende gelegenheden deed.

387
00:23:38,850 --> 00:23:43,890
De Bergrede lijkt dus een samenstelling
te zijn van uitspraken van Jezus die

388
00:23:43,890 --> 00:23:46,830
Mattheüs als een verzameling
bij elkaar heeft gezet.

389
00:23:46,830 --> 00:23:49,410
De volgende rede staat in hoofdstuk 10,

390
00:23:49,410 --> 00:23:53,430
waar Jezus de discipelen op een
korte zendingsreis uitstuurt.

391
00:23:53,430 --> 00:23:56,370
Dan staat in hoofdstuk 13 de derde rede,

392
00:23:56,370 --> 00:24:00,330
een verzameling gelijkenissen
over het Koninkrijk van God.

393
00:24:00,330 --> 00:24:02,970
De vierde rede staat in Mattheüs 18,

394
00:24:02,970 --> 00:24:06,870
waar Jezus enig onderwijs
geeft over vergeving en

395
00:24:06,870 --> 00:24:09,090
onderlinge relaties in de gemeente.

396
00:24:09,090 --> 00:24:15,150
De laatste, de vijfde rede,
staat in Mattheüs 24 en 25.

397
00:24:15,150 --> 00:24:18,690
Die noemen we soms de
rede op de Olijfberg.

398
00:24:18,690 --> 00:24:22,590
Daar vroegen de discipelen Hem
wanneer de tempel verwoest zou worden

399
00:24:22,590 --> 00:24:25,470
en wanneer het einde van
het tijdperk zou komen.

400
00:24:25,470 --> 00:24:29,850
Hij gaf Zijn antwoord
in Mattheüs 24 en 25.

401
00:24:29,850 --> 00:24:32,070
Wanneer we de uitspraken in elk van deze

402
00:24:32,070 --> 00:24:35,610
redes vergelijken met de
uitspraken in de andere evangeliën,

403
00:24:35,610 --> 00:24:39,750
zullen we zien dat het verzamelingen
zijn van uitspraken uit verschillende

404
00:24:39,750 --> 00:24:44,730
perioden van Jezus’ bediening,
samengebracht in compacte verzamelingen.

405
00:24:44,730 --> 00:24:47,610
Dat lijkt te zijn wat Mattheüs wilde doen.

406
00:24:47,610 --> 00:24:49,710
Je zult dezelfde uitspraken in de andere

407
00:24:49,710 --> 00:24:53,790
evangeliën verspreid over
verschillende situaties aantreffen.

408
00:24:53,790 --> 00:24:57,690
Maar dit is het Evangelie zoals
Mattheüs ervoor koos het te schrijven.

409
00:24:57,690 --> 00:25:00,510
Blijkbaar vond hij het
nuttig om de uitspraken van

410
00:25:00,510 --> 00:25:02,430
Jezus naar onderwerp te verzamelen.

411
00:25:02,430 --> 00:25:05,490
We zullen deze uitspraken later bespreken.

412
00:25:05,490 --> 00:25:09,090
Eerst zullen we kijken naar het
openingshoofdstuk van Mattheüs,

413
00:25:09,090 --> 00:25:13,950
de genealogie van Jezus en enkele
geboorteverhalen in Mattheüs.

414
00:25:13,950 --> 00:25:17,790
We zullen kijken naar enkele
interessante elementen die alleen

415
00:25:17,790 --> 00:25:21,030
voorkomen in Mattheüs’
weergave van de gebeurtenissen,

416
00:25:21,030 --> 00:25:23,310
en die zijn werkelijk interessant.

417
00:25:23,310 --> 00:25:28,170
In die genealogie van Jezus is meer
interessants te vinden dan de meeste

418
00:25:28,170 --> 00:25:30,150
mensen ooit hebben vermoed.

419
00:25:30,150 --> 00:25:34,350
Misschien denk je bij genealogieën
aan iets wat nogal saai is.

420
00:25:34,350 --> 00:25:36,630
Ze kunnen behoorlijk langdradig zijn.

421
00:25:36,630 --> 00:25:39,990
Maar in deze genealogie
zullen we enkele bijzonder

422
00:25:39,990 --> 00:25:43,770
interessante punten vinden die
ons veel vertellen over Jezus,

423
00:25:43,770 --> 00:25:48,930
over Wie Hij is en welke positie
Hij zelfs onder Zijn eigen volk had,

424
00:25:48,930 --> 00:25:53,310
voordat ook maar iemand van hen
Hem als de Zoon van God herkende.

425
00:25:53,310 --> 00:25:56,670
We zullen op die studie terugkomen
wanneer we verdergaan met het

426
00:25:56,670 --> 00:25:58,590
Evangelie van Mattheüs.

427
00:25:58,590 --> 00:26:03,750
Nadat we Mattheüs hebben afgerond, zijn
we van plan om, als de Heere het wil,

428
00:26:03,750 --> 00:26:07,290
de rest van het Nieuwe Testament
door te nemen en ook de andere

429
00:26:07,290 --> 00:26:08,190
Evangeliën te behandelen.