1
00:00:02,070 --> 00:00:04,350
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,350 --> 00:00:09,690
Deze keer behandelen we Prediker
hoofdstuk 5 tot en met 7.

3
00:00:09,690 --> 00:00:14,070
We gaan verder met onze studie van
Prediker, deze keer bij hoofdstuk 5.

4
00:00:14,070 --> 00:00:19,530
In het eerste gedeelte van Prediker 5
krijgen we wat betrouwbare en goede raad.

5
00:00:19,530 --> 00:00:23,430
Van tijd tot tijd geeft
Salomo goede raad in Prediker.

6
00:00:23,430 --> 00:00:26,310
Op andere momenten is
hij gewoon pessimistisch.

7
00:00:26,310 --> 00:00:30,870
Dat komt doordat Salomo ons in Prediker
vertelt hoe hij op een bepaald moment

8
00:00:30,870 --> 00:00:35,250
dacht, toen hij de dingen probeerde te
bekijken zoals ze onder de zon zijn.

9
00:00:35,250 --> 00:00:40,830
Hij beperkte zich daarbij tot zaken onder
de zon, dus zonder God erbij te betrekken,

10
00:00:40,830 --> 00:00:44,070
zonder hemelse werkelijkheden
erbij te betrekken.

11
00:00:44,070 --> 00:00:46,590
Maar hij is nooit een atheïst geweest.

12
00:00:46,590 --> 00:00:51,510
Zelfs toen hij andere goden aanbad, had
hij nog een zekere mate van vroomheid.

13
00:00:51,510 --> 00:00:54,990
Het was alleen een aangetaste
vorm van vroomheid.

14
00:00:54,990 --> 00:00:57,510
Daardoor kon hij niet de hoogten bereiken

15
00:00:57,510 --> 00:01:02,610
die zijn wijsheid hem had kunnen laten
bereiken als hij God trouw was gebleven.

16
00:01:02,610 --> 00:01:05,370
Zoals hij in het boek Spreuken aangeeft:

17
00:01:05,370 --> 00:01:09,870
Het beginsel van wijsheid is de
vreze des HEEREN en de kennis van de

18
00:01:09,870 --> 00:01:11,910
heiligen is inzicht.

19
00:01:11,910 --> 00:01:15,150
Helaas had Salomo op een
bepaald moment in zijn leven

20
00:01:15,150 --> 00:01:17,610
onvoldoende ontzag voor de HEERE.

21
00:01:17,610 --> 00:01:21,810
Daardoor had hij ook geen volledig
inzicht in wat goed en wat verkeerd is.

22
00:01:21,810 --> 00:01:24,690
Toch besefte hij dat er een God was.

23
00:01:24,690 --> 00:01:30,270
Door het hele boek Prediker heen noemt
hij God, hoewel hij de HEERE nooit noemt.

24
00:01:30,270 --> 00:01:33,210
Hij gebruikt nooit de
verbondsnaam van God.

25
00:01:33,210 --> 00:01:38,010
Hij gebruikt alleen de algemene
aanduiding voor God, zelfs voor goden.

26
00:01:38,010 --> 00:01:42,930
Want Elohim is de term die hij gebruikt,
en in het Hebreeuws kan Elohim,

27
00:01:42,930 --> 00:01:47,370
afhankelijk van de context, vertaald
worden als God of als goden.

28
00:01:47,370 --> 00:01:49,830
Zo algemeen is die term.

29
00:01:49,830 --> 00:01:54,870
Maar aan het begin van hoofdstuk
5 heeft hij beslist God voor ogen,

30
00:01:54,870 --> 00:01:58,710
een of andere god,
waarschijnlijk de HEERE God.

31
00:01:58,710 --> 00:02:01,530
Hier heeft hij het over
het afleggen van eden.

32
00:02:01,530 --> 00:02:03,750
Dat gebeurde vaak in de tempel.

33
00:02:03,750 --> 00:02:09,390
Wanneer mensen naar de tempel kwamen om te
aanbidden, deden ze soms geloften aan God.

34
00:02:09,390 --> 00:02:12,270
Een gelofte was in wezen
gewoon een belofte,

35
00:02:12,270 --> 00:02:14,730
maar het was een heel plechtige belofte.

36
00:02:14,730 --> 00:02:18,570
Het was iets waarmee je op de een of
andere manier je waardering voor God

37
00:02:18,570 --> 00:02:22,650
probeerde te uiten of Gods
aandacht probeerde te krijgen.

38
00:02:22,650 --> 00:02:26,850
Misschien probeerde je zelfs indruk
op God te maken met iets wat je voor

39
00:02:26,850 --> 00:02:28,290
Hem zou doen.

40
00:02:28,290 --> 00:02:32,250
Soms was het in ruil voor iets
wat Hij voor jou zou doen,

41
00:02:32,250 --> 00:02:35,010
zoals toen Jefta deze gelofte deed:

42
00:02:35,010 --> 00:02:38,790
En Jefta deed de HEERE een gelofte en zei:

43
00:02:38,790 --> 00:02:41,910
Als U de Ammonieten geheel
in mijn hand zult geven,

44
00:02:41,910 --> 00:02:46,950
dan zal dat wat naar buiten komt en mij
vanuit de deur van mijn huis tegemoetkomt,

45
00:02:46,950 --> 00:02:51,450
als ik in vrede terugkeer van de
Ammonieten, voor de HEERE zijn,

46
00:02:51,450 --> 00:02:53,970
en ik zal het als brandoffer offeren.

47
00:02:53,970 --> 00:02:55,650
Of toen Hanna zei:

48
00:02:55,650 --> 00:03:00,390
Zij legde een gelofte af; zij
zei: HEERE van de legermachten,

49
00:03:00,390 --> 00:03:03,870
wanneer U werkelijk de ellende
van Uw dienares aanziet,

50
00:03:03,870 --> 00:03:06,930
aan mij denkt en Uw dienares niet vergeet,

51
00:03:06,930 --> 00:03:10,230
maar aan Uw dienares een
mannelijke nakomeling geeft,

52
00:03:10,230 --> 00:03:14,490
dan zal ik die voor al de dagen
van zijn leven aan de HEERE geven,

53
00:03:14,490 --> 00:03:17,430
en er zal geen scheermes
op zijn hoofd komen.

54
00:03:17,430 --> 00:03:19,770
Dit is een voorbeeld van een gelofte.

55
00:03:19,770 --> 00:03:23,130
Hanna deed die gelofte bij de
tabernakel terwijl ze aanbad,

56
00:03:23,130 --> 00:03:26,070
terwijl Jefta de zijne
blijkbaar op het slagveld deed.

57
00:03:26,070 --> 00:03:30,150
Maar het punt is dat mensen
soms geloften aan God deden.

58
00:03:30,150 --> 00:03:34,890
Ze beloofden dingen voor God te
doen, soms in ruil voor iets wat God

59
00:03:34,890 --> 00:03:40,290
voor hen zou doen, en soms alleen
om hun vroomheid of hun dankbaarheid

60
00:03:40,290 --> 00:03:42,450
tegenover God te tonen.

61
00:03:42,450 --> 00:03:45,210
Ze beloofden iets bepaalds te doen.

62
00:03:45,210 --> 00:03:51,810
Een gelofte afleggen gebeurde doorgaans in
de Naam van God, in de Naam van de HEERE.

63
00:03:51,810 --> 00:03:56,550
In de wet had God gezegd dat Israël
zijn geloften in de Naam van de

64
00:03:56,550 --> 00:03:58,470
HEERE moest afleggen.

65
00:03:58,470 --> 00:04:03,390
Dat stond tegenover het afleggen
ervan in de namen van andere goden.

66
00:04:03,390 --> 00:04:08,250
Maar na verloop van tijd werden de
Joden huiverig om de Naam van de HEERE

67
00:04:08,250 --> 00:04:09,870
te veel te gebruiken.

68
00:04:09,870 --> 00:04:13,710
Dus gebruikten ze andere
termen, zoals de hemel.

69
00:04:13,710 --> 00:04:15,990
Ze zwoeren bij de hemel.

70
00:04:15,990 --> 00:04:18,690
Soms pasten ze zelfs dat weer aan.

71
00:04:18,690 --> 00:04:24,630
Ze zwoeren bij de aarde of bij Jeruzalem
of bij deze berg of iets dergelijks.

72
00:04:24,630 --> 00:04:29,610
Wat het ook was, het belangrijke
was dat ze zwoeren bij iets wat ze

73
00:04:29,610 --> 00:04:32,010
groter achtten dan zichzelf.

74
00:04:32,010 --> 00:04:37,710
Iets betrouwbaarders, iets blijvenders,
iets waarvan niemand die verstandig was

75
00:04:37,710 --> 00:04:40,050
de eer zou willen aantasten.

76
00:04:40,050 --> 00:04:44,190
Wanneer iemand bij iets of iemand
anders een gelofte aflegde,

77
00:04:44,190 --> 00:04:47,370
beriep hij zich op de
deugdzaamheid van dat andere.

78
00:04:47,370 --> 00:04:52,290
Als je bijvoorbeeld zei: ‘Ik zweer bij
de HEERE dat ik dit of dat zal doen’,

79
00:04:52,290 --> 00:04:55,350
dan zeg je daarmee: ‘Als ik dit niet doe,

80
00:04:55,350 --> 00:04:58,830
mag de eer van de HEERE
Zelf worden aangetast.’

81
00:04:58,830 --> 00:05:03,390
De veronderstelling is dat niemand bij
de HEERE zou zweren met de bedoeling Zijn

82
00:05:03,390 --> 00:05:05,010
eer aan te tasten.

83
00:05:05,010 --> 00:05:09,270
Uit angst om de eer aan te tasten
van degene bij wie ze zwoeren,

84
00:05:09,270 --> 00:05:12,810
zouden ze hun gelofte dan
ook beslist nooit breken.

85
00:05:12,810 --> 00:05:17,610
Zelfs goddeloze mensen zoals Herodes, die
een eed aflegde dat hij de dochter van

86
00:05:17,610 --> 00:05:21,270
Herodias alles zou geven wat ze
vroeg als ze voor hem danste.

87
00:05:21,270 --> 00:05:24,810
Toen ze om het hoofd van Johannes
de Doper op een schotel vroeg,

88
00:05:24,810 --> 00:05:26,670
staat er dat het hem bedroefde.

89
00:05:26,670 --> 00:05:30,210
Hij wilde dat niet doen, maar
er staat dat hij vanwege de eed,

90
00:05:30,210 --> 00:05:33,810
vanwege degenen die erbij
aanzaten, die moest nakomen.

91
00:05:33,810 --> 00:05:37,170
Wanneer iemand een eed
aflegt, moet hij die houden.

92
00:05:37,170 --> 00:05:41,130
In de dagen van Jezus hadden de rabbi's
heel wat vervangende woorden voor God

93
00:05:41,130 --> 00:05:44,610
bedacht, en allerlei andere
manieren om te zweren.

94
00:05:44,610 --> 00:05:46,530
Ze hadden bepaald dat sommige eden,

95
00:05:46,530 --> 00:05:51,210
waarbij men bepaalde voorwerpen aanriep
om bij te zweren, niet bindend waren,

96
00:05:51,210 --> 00:05:52,710
en andere wel.

97
00:05:52,710 --> 00:05:57,990
In Mattheüs 23 wijst Jezus er
bijvoorbeeld op dat de Farizeeën zeiden:

98
00:05:57,990 --> 00:06:00,870
Als je bij de tempel
zweert, telt dat niet.

99
00:06:00,870 --> 00:06:05,130
Maar als je bij het goud van de tempel
zweert, ben je aan je eed gebonden.

100
00:06:05,130 --> 00:06:06,150
En ze zeiden:

101
00:06:06,150 --> 00:06:09,090
Als je bij het altaar
zweert, is dat niet bindend.

102
00:06:09,090 --> 00:06:12,750
Maar als je bij de gave op het
altaar zweert, is het wel bindend.

103
00:06:12,750 --> 00:06:17,970
Ze begonnen te zweren bij dingen als
Jeruzalem of de hemel of de aarde of het

104
00:06:17,970 --> 00:06:21,570
altaar of de gave op het
altaar, of wat dan ook.

105
00:06:21,570 --> 00:06:26,430
De wetsgeleerden hadden besloten dat
bepaalde eden niet echt bindend waren.

106
00:06:26,430 --> 00:06:30,150
Misschien wisten alleen zij
hoeveel dat er in totaal waren.

107
00:06:30,150 --> 00:06:32,850
De doorsnee persoon zou dat niet weten.

108
00:06:32,850 --> 00:06:37,350
Als ze iemand wilden misleiden, konden ze
op die manier een overeenkomst met iemand

109
00:06:37,350 --> 00:06:41,730
sluiten en zeggen: ‘Ik zweer bij
het altaar dat ik je op die en die

110
00:06:41,730 --> 00:06:43,290
dag zal betalen.

111
00:06:43,290 --> 00:06:45,690
Geef me het product vandaag maar vast.’

112
00:06:45,690 --> 00:06:48,930
Die persoon zou het hun geven in
de veronderstelling dat ze een

113
00:06:48,930 --> 00:06:50,490
eed hadden afgelegd.

114
00:06:50,490 --> 00:06:55,110
Maar als het dan tijd was om het geld
te innen: ‘Je hebt het niet nagekeken.

115
00:06:55,110 --> 00:06:57,990
Ik heb niet bij de gave
op het altaar gezworen.

116
00:06:57,990 --> 00:07:00,870
Ik heb alleen bij het altaar gezworen.

117
00:07:00,870 --> 00:07:05,070
Als je de boeken erop naslaat, is
dat eigenlijk geen bindende eed.’

118
00:07:05,070 --> 00:07:07,770
Met andere woorden, ze
misleidden mensen door

119
00:07:07,770 --> 00:07:12,330
eden af te leggen waarvan ze zelf hadden
besloten dat die niet bindend waren.

120
00:07:12,330 --> 00:07:13,950
Daarom zei Jezus:

121
00:07:13,950 --> 00:07:19,110
Maar Ik zeg u: Zweer in het
geheel niet, niet bij de hemel,

122
00:07:19,110 --> 00:07:21,090
want dat is de troon van God;

123
00:07:21,090 --> 00:07:24,150
Hij zei niet dat eden op
zichzelf verkeerd zijn.

124
00:07:24,150 --> 00:07:27,510
In het Nieuwe Testament
legt Paulus zelfs eden af,

125
00:07:27,510 --> 00:07:33,750
en ook Jezus liet Zich tijdens Zijn proces
onder ede plaatsen. Maar toen Hij zei:

126
00:07:33,750 --> 00:07:38,310
Zweer helemaal niet, bedoelde Hij
niet dat het verkeerd is om te zweren,

127
00:07:38,310 --> 00:07:41,190
maar dat het volstrekt
onnodig zou moeten zijn.

128
00:07:41,190 --> 00:07:44,970
Want alles wat je zegt, zou voor
jou even bindend moeten zijn,

129
00:07:44,970 --> 00:07:48,330
even bindend voor je
geweten en je integriteit,

130
00:07:48,330 --> 00:07:50,850
alsof je bij God Zelf had gezworen.

131
00:07:50,850 --> 00:07:54,750
Je zou zo eerlijk moeten zijn dat
je jezelf beschouwt als iemand die

132
00:07:54,750 --> 00:07:56,190
zijn woord houdt.

133
00:07:56,190 --> 00:08:00,270
Geen enkele eed, of die nu in de
boeken staat als een bindende of een

134
00:08:00,270 --> 00:08:03,630
niet-bindende eed, zou
enig verschil maken.

135
00:08:03,630 --> 00:08:07,590
Want je doet wat je
zegt, met of zonder eed.

136
00:08:07,590 --> 00:08:09,330
Toen Jezus zei:

137
00:08:09,330 --> 00:08:13,590
Zweer helemaal niet, zei Hij
niet dat zweren iets slechts is.

138
00:08:13,590 --> 00:08:18,090
Hij zei dat zweren voor een
eerlijk mens iets onnodigs is.

139
00:08:18,090 --> 00:08:23,130
De Farizeeën hadden het hele stelsel van
eden afleggen veranderd in nog een manier

140
00:08:23,130 --> 00:08:24,990
om mensen te misleiden.

141
00:08:24,990 --> 00:08:29,310
Want alleen zij wisten welke
eden niet echt bindend waren,

142
00:08:29,310 --> 00:08:32,670
en daardoor konden ze
mensen om de tuin leiden.

143
00:08:32,670 --> 00:08:34,230
Dus zei Jezus:

144
00:08:34,230 --> 00:08:39,270
Maar Ik zeg u: Zweer in het
geheel niet, niet bij de hemel,

145
00:08:39,270 --> 00:08:42,630
want dat is de troon van
God; niet bij de aarde,

146
00:08:42,630 --> 00:08:47,070
want dat is de voetbank van Zijn
voeten; en ook niet bij Jeruzalem,

147
00:08:47,070 --> 00:08:50,070
want dat is de stad van de grote Koning.

148
00:08:50,070 --> 00:08:56,190
Wat Hij zegt, is dat je je vergist als je
bij de hemel of de aarde of bij Jeruzalem

149
00:08:56,190 --> 00:09:00,690
zweert en denkt dat je daarmee
niet echt bij God zweert.

150
00:09:00,690 --> 00:09:02,730
God heeft met alles te maken.

151
00:09:02,730 --> 00:09:09,510
Alles waarbij je zweert, behoort God toe,
en daarom roep je in zekere zin God aan.

152
00:09:09,510 --> 00:09:13,770
Elke eed zou je evenzeer
moeten binden als elke andere.

153
00:09:13,770 --> 00:09:14,850
Hij zegt:

154
00:09:14,850 --> 00:09:20,430
Ook bij uw hoofd mag u niet zweren, want
u kunt niet één haar wit of zwart maken;

155
00:09:20,430 --> 00:09:24,930
Tegenwoordig kun je dat natuurlijk wel,
maar toen konden ze dat niet, denk ik.

156
00:09:24,930 --> 00:09:29,250
Eden zijn dus niet iets slechts, maar in
de dagen van Jezus waren ze in gebruik

157
00:09:29,250 --> 00:09:32,370
geraakt als nog een vorm van misleiding.

158
00:09:32,370 --> 00:09:36,210
In het Oude Testament worden eden
altijd als iets goeds behandeld.

159
00:09:36,210 --> 00:09:40,710
Het is een manier om te laten zien dat je
echt van plan bent te doen wat je zegt.

160
00:09:40,710 --> 00:09:45,510
En als je bij God zweert, ben je bereid
de eer van God Zelf op het spel te zetten,

161
00:09:45,510 --> 00:09:48,210
of de eer van datgene waarbij je zweert.

162
00:09:48,210 --> 00:09:51,630
In Hebreeën hoofdstuk 6 staat
dat een eed altijd wordt

163
00:09:51,630 --> 00:09:55,830
gezworen in de naam van een meerdere,
iets wat boven jezelf staat.

164
00:09:55,830 --> 00:09:57,330
In Hebreeën staat:

165
00:09:57,330 --> 00:10:02,851
Omdat God bij niemand groter dan Zichzelf
kon zweren — niemand is immers groter —

166
00:10:02,851 --> 00:10:06,210
zwoer Hij bij Zichzelf toen
Hij Abraham Zijn eed deed.

167
00:10:06,210 --> 00:10:10,830
Hij zei: Bij Mijzelf heb Ik
gezworen dat Ik u rijk zal zegenen

168
00:10:10,830 --> 00:10:13,890
en uw nageslacht sterk zal vermeerderen.

169
00:10:13,890 --> 00:10:16,410
Dat is Hebreeën 6, vers 13.

170
00:10:16,410 --> 00:10:20,670
Want toen God Abraham de belofte
deed, zwoer Hij bij Zichzelf,

171
00:10:20,670 --> 00:10:24,150
omdat Hij bij niemand die
hoger was, kon zweren.

172
00:10:24,150 --> 00:10:26,610
Dus zelfs God zweert eden.

173
00:10:26,610 --> 00:10:30,450
Maar er is niemand groter dan
Hijzelf bij wie Hij kan zweren,

174
00:10:30,450 --> 00:10:33,990
dus zweert Hij eenvoudigweg bij Zichzelf.

175
00:10:33,990 --> 00:10:39,030
In zekere zin zou elk woord dat we
spreken, elke toezegging die we doen,

176
00:10:39,030 --> 00:10:43,290
elke bevestiging die we uitspreken,
in zekere zin een zweren bij

177
00:10:43,290 --> 00:10:45,030
onszelf moeten zijn.

178
00:10:45,030 --> 00:10:48,810
Dat wil zeggen: mijn eigen
eer staat hier op het spel,

179
00:10:48,810 --> 00:10:54,210
en mijn eigen eer doet ertoe voor
mij — mijn integriteit tegenover God.

180
00:10:54,210 --> 00:10:58,470
Dat is het onderwerp dat Salomo
bespreekt in hoofdstuk 5 van Prediker,

181
00:10:58,470 --> 00:11:00,030
wanneer hij zegt:

182
00:11:00,030 --> 00:11:03,750
Let op hoe je je gedraagt wanneer
je naar het huis van God gaat.

183
00:11:03,750 --> 00:11:07,290
Kom liever om te luisteren dan om
het offer van dwazen te brengen,

184
00:11:07,290 --> 00:11:09,870
want zij beseffen niet dat ze kwaad doen.

185
00:11:09,870 --> 00:11:12,810
Waar doelt hij hier op? Hij zegt:

186
00:11:12,810 --> 00:11:16,830
Wees niet te snel met uw mond,
en laat uw hart zich niet haasten

187
00:11:16,830 --> 00:11:19,830
een woord te uiten voor
het aangezicht van God.

188
00:11:19,830 --> 00:11:23,730
Want God is in de hemel
en u bent op de aarde.

189
00:11:23,730 --> 00:11:27,390
Laat daarom uw woorden
weinig in aantal zijn.

190
00:11:27,390 --> 00:11:30,510
Want zoals de droom komt
door veel bezigheid,

191
00:11:30,510 --> 00:11:34,590
zo ook het gepraat van de dwaas
door veelheid van woorden.

192
00:11:34,590 --> 00:11:39,090
Wanneer u aan God een gelofte doet,
stel dan niet uit die na te komen,

193
00:11:39,090 --> 00:11:42,090
want Hij heeft geen
welgevallen aan dwazen.

194
00:11:42,090 --> 00:11:43,890
Kom na wat u belooft.

195
00:11:43,890 --> 00:11:49,410
Het is beter dat u niet belooft,
dan dat u belooft maar niet nakomt.

196
00:11:49,410 --> 00:11:53,370
Sta uw mond niet toe, uw
vlees te doen zondigen.

197
00:11:53,370 --> 00:11:57,690
Zeg ook niet in de tegenwoordigheid
van de engel: dat was een vergissing.

198
00:11:57,690 --> 00:12:00,870
Waarom zou God zeer toornig
worden om wat u zegt,

199
00:12:00,870 --> 00:12:03,630
en het werk van uw
handen te gronde richten?

200
00:12:03,630 --> 00:12:07,530
Want zoals er in een veelheid
aan dromen veel vluchtigs is,

201
00:12:07,530 --> 00:12:10,230
zo is het ook met de veelheid van woorden.

202
00:12:10,230 --> 00:12:13,050
Daarom: vrees God!

203
00:12:13,050 --> 00:12:16,170
Hier geeft Salomo dus wat vrome raad.

204
00:12:16,170 --> 00:12:21,690
Zelfs een ongelovige weet vaak genoeg
van bepaalde dingen om God te vrezen.

205
00:12:21,690 --> 00:12:26,670
Salomo was strikt genomen geen ongelovige,
maar ook iemand die van het geloof is

206
00:12:26,670 --> 00:12:29,610
afgedwaald, heeft vaak dat besef.

207
00:12:29,610 --> 00:12:34,530
Zelfs als zulke mensen niet in alle
opzichten zo leven dat ze God behagen,

208
00:12:34,530 --> 00:12:37,770
weten ze vaak dat God
vrezen de juiste weg is.

209
00:12:37,770 --> 00:12:42,390
Toen Salomo dit schreef, was hij
natuurlijk tot die conclusie gekomen.

210
00:12:42,390 --> 00:12:44,550
Dat zien we in hoofdstuk 12.

211
00:12:44,550 --> 00:12:46,290
Wat is de conclusie?

212
00:12:46,290 --> 00:12:47,670
Heb ontzag voor God.

213
00:12:47,670 --> 00:12:49,110
Dat is wat hij hier zegt.

214
00:12:49,110 --> 00:12:51,870
Misschien heeft hij dit
stukje onderricht gegeven

215
00:12:51,870 --> 00:12:55,890
terwijl hij nadacht over een paar
overhaaste en dwaze geloften die hij had

216
00:12:55,890 --> 00:13:01,770
afgelegd en niet was nagekomen, of die
hij met pijn en moeite was nagekomen.

217
00:13:01,770 --> 00:13:04,290
Bedenk dat Psalm 15 zegt:

218
00:13:04,290 --> 00:13:08,910
Wie bij God op Zijn heilige berg
mag verblijven, is iemand die,

219
00:13:08,910 --> 00:13:12,570
naast de andere genoemde
eigenschappen, zijn eed houdt,

220
00:13:12,570 --> 00:13:15,150
ook als dat hemzelf schade berokkent.

221
00:13:15,150 --> 00:13:18,330
Dat staat in Psalm 15, vers 4.

222
00:13:18,330 --> 00:13:20,910
Het eerste vers van die psalm zegt:

223
00:13:20,910 --> 00:13:22,770
Een psalm van David.

224
00:13:22,770 --> 00:13:26,190
HEERE, wie zal verblijven in Uw tent?

225
00:13:26,190 --> 00:13:29,070
Wie zal wonen op Uw heilige berg?

226
00:13:29,070 --> 00:13:33,930
Hij geeft een lange lijst deugden die
in iemands leven aanwezig moeten zijn

227
00:13:33,930 --> 00:13:37,650
als die persoon in Gods
tegenwoordigheid wil wonen.

228
00:13:37,650 --> 00:13:40,290
Aan het einde van vers 4 zegt hij:

229
00:13:40,290 --> 00:13:45,810
In zijn ogen is de verworpene veracht,
maar wie de HEERE vrezen, eert hij.

230
00:13:45,810 --> 00:13:51,030
Heeft hij gezworen tot zijn schade,
zijn eed verandert hij evenwel niet.

231
00:13:51,030 --> 00:13:53,850
Dat betekent dat hij een gelofte aflegt,

232
00:13:53,850 --> 00:13:57,390
maar dat het uiteindelijk een
pijnlijke gelofte blijkt te zijn,

233
00:13:57,390 --> 00:14:00,990
een gelofte die pijnlijk
is om na te komen.

234
00:14:00,990 --> 00:14:04,950
Zoals de gelofte van Jefta
pijnlijk was om na te komen.

235
00:14:04,950 --> 00:14:09,150
Veel geloften kunnen uiteindelijk
pijnlijk blijken om na te komen,

236
00:14:09,150 --> 00:14:14,610
omdat je iets belooft op een moment dat
je je heel vroom en enthousiast voelt.

237
00:14:14,610 --> 00:14:18,750
Wanneer het dan tijd wordt om je
belofte na te komen, ontdek je:

238
00:14:18,750 --> 00:14:20,250
‘Dat kost me heel wat.

239
00:14:20,250 --> 00:14:24,270
Ik wou bijna dat ik dat niet
beloofd had.’ Maar je doet het toch.

240
00:14:24,270 --> 00:14:28,650
Je hebt tot je eigen schade gezworen,
maar je verandert niet van gedachten.

241
00:14:28,650 --> 00:14:30,990
Je probeert er niet onderuit te komen.

242
00:14:30,990 --> 00:14:33,390
Dat is wat Prediker 5 zegt.

243
00:14:33,390 --> 00:14:37,290
Als je de Heere een gelofte hebt
gedaan, moet je die nakomen.

244
00:14:37,290 --> 00:14:41,550
Het is beter helemaal geen gelofte te
doen dan een gelofte te doen en die niet

245
00:14:41,550 --> 00:14:42,690
na te komen.

246
00:14:42,690 --> 00:14:46,470
Want als je geen gelofte
aflegt, heb je niets overtreden.

247
00:14:46,470 --> 00:14:49,590
Er is geen gebod van God
om geloften af te leggen.

248
00:14:49,590 --> 00:14:51,630
Dat deden mensen vrijwillig.

249
00:14:51,630 --> 00:14:55,950
Maar als je wel een gelofte aflegt,
ben je verplicht die na te komen.

250
00:14:55,950 --> 00:14:59,430
En dan was het beter geweest om
er helemaal geen af te leggen.

251
00:14:59,430 --> 00:15:02,190
Dat zegt hij in die eerste drie verzen.

252
00:15:02,190 --> 00:15:05,490
Wees niet te snel met uw mond,
en laat uw hart zich niet

253
00:15:05,490 --> 00:15:08,910
haasten een woord te uiten
voor het aangezicht van God.

254
00:15:08,910 --> 00:15:12,570
Want God is in de hemel
en u bent op de aarde.

255
00:15:12,570 --> 00:15:16,350
Laat daarom uw woorden
weinig in aantal zijn.

256
00:15:16,350 --> 00:15:19,530
Want zoals de droom komt
door veel bezigheid,

257
00:15:19,530 --> 00:15:23,610
zo ook het gepraat van de dwaas
door veelheid van woorden.

258
00:15:23,610 --> 00:15:25,890
Wanneer je naar het huis van God komt,

259
00:15:25,890 --> 00:15:28,770
verlies dan niet het contact
met de werkelijkheid,

260
00:15:28,770 --> 00:15:34,230
zodat je beloften begint te doen die
je eigenlijk niet zult willen nakomen.

261
00:15:34,230 --> 00:15:39,690
Zeg niet overhaast: ‘O, ik voel me
hier in het huis van God zo geestelijk.

262
00:15:39,690 --> 00:15:42,750
God, ik ga nooit meer koffie drinken.

263
00:15:42,750 --> 00:15:46,710
Ik beloof plechtig dat ik
nooit meer koffie zal drinken.’

264
00:15:46,710 --> 00:15:51,570
Misschien heb ik zin om die gelofte af
te leggen wanneer ik me in de Geest voel.

265
00:15:51,570 --> 00:15:55,890
Maar als ik de volgende ochtend
wakker word, denk ik misschien: ‘O,

266
00:15:55,890 --> 00:15:57,330
heb ik dat beloofd?’

267
00:15:57,330 --> 00:16:01,770
Er zijn mensen naar me toe gekomen
die, toen ze pas christen waren,

268
00:16:01,770 --> 00:16:03,690
dwaze geloften hadden afgelegd.

269
00:16:03,690 --> 00:16:06,750
Inmiddels zijn ze volwassen
christenen geworden,

270
00:16:06,750 --> 00:16:10,110
beseffen ze dat die geloften
dwaas waren en vragen ze:

271
00:16:10,110 --> 00:16:12,030
‘Kunnen we ze dan verbreken?’

272
00:16:12,030 --> 00:16:14,430
Dat is een moeilijke
vraag om te beantwoorden,

273
00:16:14,430 --> 00:16:17,190
want je gelofte verbreken is niet goed.

274
00:16:17,190 --> 00:16:21,510
Aan de andere kant kan het nakomen
van bepaalde geloften echt dom zijn,

275
00:16:21,510 --> 00:16:22,950
en ook verkeerd.

276
00:16:22,950 --> 00:16:27,750
Als je iets hebt beloofd en later beseft
dat het zonde zou zijn om die gelofte na

277
00:16:27,750 --> 00:16:32,070
te komen, dan moet je volgens mij
natuurlijk gewoon je gelofte verbreken.

278
00:16:32,070 --> 00:16:36,510
En je moet je ervan bekeren dat je een
gelofte hebt afgelegd en verbroken.

279
00:16:36,510 --> 00:16:40,950
Je kunt geen gelofte nakomen als
het zonde is om die na te komen.

280
00:16:40,950 --> 00:16:44,130
Als een gelofte alleen maar
dom was en niet zondig,

281
00:16:44,130 --> 00:16:47,070
zou het God kunnen
behagen als je die nakomt,

282
00:16:47,070 --> 00:16:50,310
al was het maar om te laten
zien dat je vastbesloten bent je

283
00:16:50,310 --> 00:16:52,290
integriteit te bewaren.

284
00:16:52,290 --> 00:16:57,270
De voornaamste geloften die tegenwoordig
bijna iedereen in onze samenleving aflegt,

285
00:16:57,270 --> 00:16:59,550
zijn natuurlijk huwelijksgeloften.

286
00:16:59,550 --> 00:17:03,810
Niet iedereen trouwt, maar zeker
de meerderheid van de mensen wel.

287
00:17:03,810 --> 00:17:06,690
We leggen tegenwoordig
niet veel geloften meer af.

288
00:17:06,690 --> 00:17:11,310
We bekrachtigen onze overeenkomsten
nu met een handtekening op papier.

289
00:17:11,310 --> 00:17:15,570
Een eerdere generatie in ons land
deed dat misschien met een handdruk.

290
00:17:15,570 --> 00:17:19,710
In Bijbelse tijden deed men dat
door een gelofte af te leggen.

291
00:17:19,710 --> 00:17:22,830
Zo leg je vast dat je
je ergens toe verbindt.

292
00:17:22,830 --> 00:17:25,590
Meestal gaan we zulke verplichtingen
tegenwoordig niet meer

293
00:17:25,590 --> 00:17:29,670
mondeling aan zonder een handtekening,
omdat mensen niet eerlijk zijn.

294
00:17:29,670 --> 00:17:33,150
We moeten iets hebben waarmee we
naar de rechter kunnen stappen als ze

295
00:17:33,150 --> 00:17:34,350
hun beloften breken.

296
00:17:34,350 --> 00:17:38,490
Maar bij een huwelijk worden
nog steeds geloften afgelegd.

297
00:17:38,490 --> 00:17:41,850
Anders dan de meeste andere
dingen in onze huidige samenleving

298
00:17:41,850 --> 00:17:44,790
grijpt dat als het ware
terug op vroegere tijden,

299
00:17:44,790 --> 00:17:48,450
toen plechtige verbintenissen
met een gelofte werden aangegaan.

300
00:17:48,450 --> 00:17:52,650
In een christelijke beschaving worden
geloften over het algemeen afgelegd in de

301
00:17:52,650 --> 00:17:58,350
Naam van de Vader en de Zoon en de Heilige
Geest, vooral bij christelijke huwelijken.

302
00:17:58,350 --> 00:18:00,510
Dat is dus zweren bij God.

303
00:18:00,510 --> 00:18:05,070
‘Ik zweer, ik verbind me ertoe,
ik beloof deze dingen te doen.

304
00:18:05,070 --> 00:18:09,870
Ik doe dat in de Naam van de Vader
en de Zoon en de Heilige Geest.’

305
00:18:09,870 --> 00:18:13,290
Gewoonlijk wordt dat gezegd
terwijl de ring wordt omgedaan.

306
00:18:13,290 --> 00:18:15,570
De belofte wordt afgelegd.

307
00:18:15,570 --> 00:18:19,770
Er wordt een verbond gesloten,
en soms is dat een dwaas verbond.

308
00:18:19,770 --> 00:18:21,810
Maar voor de rechtvaardige geldt:

309
00:18:21,810 --> 00:18:25,170
ook als ze iets hebben gezworen
waar ze zelf nadeel van hebben,

310
00:18:25,170 --> 00:18:27,030
komen ze daar niet op terug.

311
00:18:27,030 --> 00:18:30,810
Er zijn maar uiterst zeldzame
situaties waarin iemand

312
00:18:30,810 --> 00:18:35,970
werkelijk op rechtmatige wijze van zo'n
dwaas verbond kan worden ontslagen.

313
00:18:35,970 --> 00:18:41,010
Jezus gaf natuurlijk één voorbeeld: als
degene met wie je het verbond sluit,

314
00:18:41,010 --> 00:18:42,990
zelf het verbond verbreekt.

315
00:18:42,990 --> 00:18:46,230
Die pleegt overspel en
schendt het verbond.

316
00:18:46,230 --> 00:18:51,270
Dan kan de onschuldige partij beslissen:
‘Wil ik proberen dit opnieuw aan te gaan,

317
00:18:51,270 --> 00:18:56,310
te herstellen wat verbroken is, of maak
ik gewoon gebruik van mijn uitweg?’

318
00:18:56,310 --> 00:19:00,990
Want uit wat Jezus daar zei, lijkt
het erop dat er een uitweg is.

319
00:19:00,990 --> 00:19:05,130
Maar leg niet overhaast geloften
af, zegt Salomo. Hij zegt:

320
00:19:05,130 --> 00:19:09,870
Wees niet te snel met uw mond, en laat uw
hart zich niet haasten een woord te uiten

321
00:19:09,870 --> 00:19:11,790
voor het aangezicht van God.

322
00:19:11,790 --> 00:19:15,330
Want God is in de hemel
en u bent op de aarde.

323
00:19:15,330 --> 00:19:19,050
Laat daarom uw woorden
weinig in aantal zijn.

324
00:19:19,050 --> 00:19:22,830
Want zoals de droom komt
door veel bezigheid,

325
00:19:22,830 --> 00:19:26,670
zo ook het gepraat van de dwaas
door veelheid van woorden.

326
00:19:26,670 --> 00:19:31,170
Wanneer u aan God een gelofte doet,
stel dan niet uit die na te komen,

327
00:19:31,170 --> 00:19:33,870
want Hij heeft geen
welgevallen aan dwazen.

328
00:19:33,870 --> 00:19:35,550
Kom na wat u belooft.

329
00:19:35,550 --> 00:19:40,410
Het is beter dat u niet belooft,
dan dat u belooft maar niet nakomt.

330
00:19:40,410 --> 00:19:44,010
Sta uw mond niet toe, uw
vlees te doen zondigen.

331
00:19:44,010 --> 00:19:48,390
Zeg ook niet in de tegenwoordigheid
van de engel: dat was een vergissing.

332
00:19:48,390 --> 00:19:51,390
Waarom zou God zeer toornig
worden om wat u zegt,

333
00:19:51,390 --> 00:19:54,150
en het werk van uw
handen te gronde richten?

334
00:19:54,150 --> 00:19:57,690
Want zoals er in een veelheid
aan dromen veel vluchtigs is,

335
00:19:57,690 --> 00:20:00,330
zo is het ook met de veelheid van woorden.

336
00:20:00,330 --> 00:20:02,850
Daarom: vrees God!

337
00:20:02,850 --> 00:20:06,270
Hij bedoelt: leg heel weinig geloften af.

338
00:20:06,270 --> 00:20:09,450
Wees niet zo overvloedig in
het betuigen van je vroomheid

339
00:20:09,450 --> 00:20:14,670
dat je allerlei beloften aan God doet en
buitensporige verplichtingen op je neemt.

340
00:20:14,670 --> 00:20:19,050
En als je dan thuiskomt, besef je:
‘Ik weet niet of ik dat kan doen.

341
00:20:19,050 --> 00:20:21,390
Ik weet niet of ik dat kan betalen.’

342
00:20:21,390 --> 00:20:24,330
Nou, dan had je op je
woorden moeten letten.

343
00:20:24,330 --> 00:20:29,250
Als je naar het huis van God komt,
zorg dan dat je woorden weinig zijn.

344
00:20:29,250 --> 00:20:31,710
Besef dat God in de hemel is.

345
00:20:31,710 --> 00:20:34,710
Hij heeft de dingen in de hand; jij niet.

346
00:20:34,710 --> 00:20:36,750
Je bent maar een aards mens.

347
00:20:36,750 --> 00:20:39,450
Je kunt bepaalde dingen
eigenlijk niet beloven,

348
00:20:39,450 --> 00:20:42,210
omdat je ze niet altijd kunt waarmaken.

349
00:20:42,210 --> 00:20:43,590
Beloof dus niet veel.

350
00:20:43,590 --> 00:20:47,130
Dat betekent niet dat het
verkeerd is om beloften te doen.

351
00:20:47,130 --> 00:20:51,870
Het betekent alleen dat je maar beter
voorzichtig kunt zijn met beloften doen,

352
00:20:51,870 --> 00:20:54,690
want als je ze doet, moet je ze houden.

353
00:20:54,690 --> 00:20:59,730
Dat wil zeggen: door te beloven iets
te doen wat je niet kunt uitvoeren,

354
00:20:59,730 --> 00:21:02,190
heeft je mond je laten zondigen.

355
00:21:02,190 --> 00:21:03,810
Daar heeft hij het over.

356
00:21:03,810 --> 00:21:06,750
Hij verwijst hier verschillende
keren naar dromen.

357
00:21:06,750 --> 00:21:08,610
Hij zei in vers 2:

358
00:21:08,610 --> 00:21:12,630
Want dromen komen doordat
je met van alles bezig bent.

359
00:21:12,630 --> 00:21:14,910
En ook zegt hij in vers 6:

360
00:21:14,910 --> 00:21:19,710
Want bij al die dromen en al dat
gepraat zit ook een hoop zinloosheid.

361
00:21:19,710 --> 00:21:23,430
Ik weet niet precies hoe het
woord ‘droom’ hier wordt gebruikt.

362
00:21:23,430 --> 00:21:29,490
Wij gebruiken het woord ‘droom’ soms
figuurlijk: ‘O, je droomt maar wat.

363
00:21:29,490 --> 00:21:31,470
Je bent niet realistisch.’

364
00:21:31,470 --> 00:21:35,310
En ik weet niet of ze die term in
Bijbelse tijden ook zo gebruikten.

365
00:21:35,310 --> 00:21:41,310
Ik weet niet of hij denkt: ‘Je doet gewoon
onrealistische beloften. Je droomt.’

366
00:21:41,310 --> 00:21:44,070
Ik heb geen idee of hij dat ermee bedoelt.

367
00:21:44,070 --> 00:21:48,990
Het woord ‘droom’ is in dit verband
niet per se gemakkelijk te doorgronden.

368
00:21:48,990 --> 00:21:50,550
Nu vers 7:

369
00:21:50,550 --> 00:21:53,310
Indien u onderdrukking van
de arme en beroving van

370
00:21:53,310 --> 00:21:55,950
recht en gerechtigheid in het gewest ziet,

371
00:21:55,950 --> 00:21:59,010
wees dan over dat
verschijnsel niet verbijsterd.

372
00:21:59,010 --> 00:22:02,610
Want een hooggeplaatste let
op een andere hooggeplaatste,

373
00:22:02,610 --> 00:22:05,670
en nog hoger geplaatsten letten op hén.

374
00:22:05,670 --> 00:22:08,370
De opbrengst van het
land is er voor iedereen.

375
00:22:08,370 --> 00:22:11,730
Ook een koning wordt gediend
met de opbrengst van het veld.

376
00:22:11,730 --> 00:22:15,570
Ik moet zeggen dat het niet helemaal
duidelijk is wat hij hier zegt.

377
00:22:15,570 --> 00:22:19,830
Hij zegt dat je je niet moet verwonderen
als je onderdrukking van de armen ziet.

378
00:22:19,830 --> 00:22:24,450
Als je verdraaiing van het recht in de
rechtbanken ziet, wees dan niet verbaasd.

379
00:22:24,450 --> 00:22:28,410
Misschien zegt hij dat omdat deze
mensen niet leven in het bewuste

380
00:22:28,410 --> 00:22:31,890
besef dat ze verantwoording
aan God verschuldigd zijn.

381
00:22:31,890 --> 00:22:34,830
Ze hoeven alleen verantwoording
af te leggen aan andere

382
00:22:34,830 --> 00:22:38,430
ambtenaren zoals zijzelf,
die net zo corrupt zijn.

383
00:22:38,430 --> 00:22:42,270
Een hoge ambtenaar houdt toezicht
op een andere hoge ambtenaar,

384
00:22:42,270 --> 00:22:46,590
maar geen van hen is God en
geen van hen is onomkoopbaar.

385
00:22:46,590 --> 00:22:49,050
En ze zullen allemaal
een oogje dichtknijpen

386
00:22:49,050 --> 00:22:51,990
wanneer hun ondergeschikten
steekpenningen aannemen,

387
00:22:51,990 --> 00:22:54,990
omdat ze zelf ook steekpenningen aannemen.

388
00:22:54,990 --> 00:22:58,290
Misschien vat hij het zo
op. Wees niet verbaasd.

389
00:22:58,290 --> 00:23:00,870
Dit hele stelsel is seculier.

390
00:23:00,870 --> 00:23:05,550
Binnen dat hele stelsel leeft men
zonder eerbied voor God of het besef

391
00:23:05,550 --> 00:23:08,250
verantwoording aan God
verschuldigd te zijn.

392
00:23:08,250 --> 00:23:11,850
Ze hebben alleen een intern
stelsel van verantwoording.

393
00:23:11,850 --> 00:23:14,850
En als ze alleen verantwoording
verschuldigd zijn aan andere

394
00:23:14,850 --> 00:23:18,990
hoge ambtenaren zoals zijzelf, betekent
dat natuurlijk dat ze verantwoording

395
00:23:18,990 --> 00:23:23,010
verschuldigd zijn aan andere
corrupte mensen zoals zijzelf.

396
00:23:23,010 --> 00:23:26,850
Het is veel beter om verantwoording
aan God verschuldigd te zijn;

397
00:23:26,850 --> 00:23:28,770
dan zul je niet corrupt zijn.

398
00:23:28,770 --> 00:23:30,870
En hij zegt in vers 9:

399
00:23:30,870 --> 00:23:34,410
Wie het geld liefheeft, wordt
van geld nooit verzadigd,

400
00:23:34,410 --> 00:23:37,890
en wie de overvloed
liefheeft, niet van inkomsten.

401
00:23:37,890 --> 00:23:39,630
Ook dat is vluchtig.

402
00:23:39,630 --> 00:23:44,970
Weer iets leegs. Je wilt meer
krijgen; je wilt zilver en goud.

403
00:23:44,970 --> 00:23:47,130
Natuurlijk verlangen mensen daarnaar.

404
00:23:47,130 --> 00:23:51,150
Het lijkt altijd alsof we, als we
daar maar een beetje meer van hadden,

405
00:23:51,150 --> 00:23:54,210
veilig zouden zijn voor
onvoorziene rampen in de toekomst.

406
00:23:54,210 --> 00:23:58,290
En ondertussen zouden we een veel
comfortabeler bestaan kunnen hebben.

407
00:23:58,290 --> 00:24:02,490
En dus denken de meeste mensen dat
het heel bevredigend zou zijn om meer

408
00:24:02,490 --> 00:24:04,770
zilver en meer spullen te hebben.

409
00:24:04,770 --> 00:24:07,170
En hij zegt: ‘Zo is het niet.’

410
00:24:07,170 --> 00:24:09,690
Daarin is geen voldoening te vinden.

411
00:24:09,690 --> 00:24:12,210
Hij zei dat het leegte is.

412
00:24:12,210 --> 00:24:16,290
Waar het goed vermeerdert,
vermeerderen zij die het opeten.

413
00:24:16,290 --> 00:24:18,630
Welk voordeel hebben
dan de bezitters ervan,

414
00:24:18,630 --> 00:24:21,090
behalve dat hun ogen ernaar kunnen kijken?

415
00:24:21,090 --> 00:24:25,050
Je kunt dus alleen maar toekijken
hoe je bezittingen weer verdwijnen.

416
00:24:25,050 --> 00:24:29,490
Je wordt rijk; plotseling komen
alle familieleden opdagen.

417
00:24:29,490 --> 00:24:33,450
Dit is voor veel mensen beslist waar
gebleken wanneer hun zo'n meevaller ten

418
00:24:33,450 --> 00:24:36,510
deel valt als bijvoorbeeld
het winnen van de loterij.

419
00:24:36,510 --> 00:24:38,970
Voor veel mensen die de
loterij hebben gewonnen,

420
00:24:38,970 --> 00:24:42,150
heeft dat hun hele leven
en hun relaties verwoest.

421
00:24:42,150 --> 00:24:44,010
Want als je een neef hebt die net

422
00:24:44,010 --> 00:24:48,390
dertig miljoen dollar heeft gewonnen en
je hebt moeite om je hypotheek te betalen,

423
00:24:48,390 --> 00:24:51,390
dan gaat je neef je natuurlijk
helpen, net als al die andere

424
00:24:51,390 --> 00:24:54,630
familieleden die bij hem
voor de deur in de rij staan.

425
00:24:54,630 --> 00:24:58,470
En dus krijg je meer bezittingen;
als mensen weten dat je ze hebt,

426
00:24:58,470 --> 00:25:00,210
zullen ze erop afkomen.

427
00:25:00,210 --> 00:25:04,950
Ik hoorde een verhaal over een behoorlijk
welgesteld echtpaar in Colorado.

428
00:25:04,950 --> 00:25:07,770
Zij zijn blijkbaar de rijke
mensen van hun familie.

429
00:25:07,770 --> 00:25:10,710
Een achterneef of zo iemand
kwam uit Engeland over

430
00:25:10,710 --> 00:25:13,110
en liet hen betalen voor zijn rondreis.

431
00:25:13,110 --> 00:25:16,170
Hij maakte gebruik van
de auto, de gastvrijheid

432
00:25:16,170 --> 00:25:20,430
en het geld van zijn familieleden
en bedankte hen achteraf niet eens.

433
00:25:20,430 --> 00:25:24,510
Hij dacht gewoon: ‘Nou, dit
zijn onze rijke familieleden.

434
00:25:24,510 --> 00:25:27,390
Natuurlijk verdelen we de
rijkdom binnen deze familie.’

435
00:25:27,390 --> 00:25:28,950
Het was een verre neef.

436
00:25:28,950 --> 00:25:33,930
Maar hij dacht gewoon: ‘Deze vrienden
van ons in Colorado hebben geld.

437
00:25:33,930 --> 00:25:36,810
En ja, waar is geld anders voor?

438
00:25:36,810 --> 00:25:39,450
Waar zijn familieleden met geld voor?

439
00:25:39,450 --> 00:25:41,310
Die zijn er om je te helpen.’

440
00:25:41,310 --> 00:25:47,010
Dus als je meer geld krijgt, weten je
familieleden en anderen, de gemeente,

441
00:25:47,010 --> 00:25:50,850
dat je geld hebt, en dan komen
ze je om van alles vragen.

442
00:25:50,850 --> 00:25:53,670
Er is eigenlijk nooit geld in overvloed.

443
00:25:53,670 --> 00:25:57,210
Hoeveel je ook hebt, er zullen
genoeg mensen om je heen zijn

444
00:25:57,210 --> 00:25:59,490
om je te helpen het op te maken.

445
00:25:59,490 --> 00:26:02,730
Je hebt dus niet echt
profijt van wat erbij komt.

446
00:26:02,730 --> 00:26:06,150
Je mag alleen maar
toekijken hoe het verdwijnt.

447
00:26:06,150 --> 00:26:08,550
Toekijken hoe het eruit vliegt.

448
00:26:08,550 --> 00:26:13,170
De slaap van de arbeider is zoet, of
hij nu weinig of veel te eten heeft,

449
00:26:13,170 --> 00:26:17,250
maar de overvloed van een
rijke houdt hem uit de slaap.

450
00:26:17,250 --> 00:26:21,270
Salomo kon dit weten, want hij
was de rijkste man die er was.

451
00:26:21,270 --> 00:26:23,670
Hij zou uit ervaring spreken.

452
00:26:23,670 --> 00:26:27,150
Hij weet dat er mannen zijn
die hun geld daadwerkelijk met

453
00:26:27,150 --> 00:26:29,010
eerlijke arbeid verdienen.

454
00:26:29,010 --> 00:26:31,950
Ze eten misschien veel,
misschien ook niet.

455
00:26:31,950 --> 00:26:35,250
Ze kunnen welgesteld zijn en goed eten.

456
00:26:35,250 --> 00:26:40,710
Ze kunnen minder welgesteld zijn
en karig eten. Maar ze werken.

457
00:26:40,710 --> 00:26:44,610
Ze leven niet in onzekerheid.
Ze hebben een baan.

458
00:26:44,610 --> 00:26:48,870
Ze hebben een inkomen en hun
geweten is daarover gerust.

459
00:26:48,870 --> 00:26:52,830
Omdat ze arbeiders zijn, zijn ze
waarschijnlijk niet zo vermogend dat ze

460
00:26:52,830 --> 00:26:54,570
niet hoeven te werken.

461
00:26:54,570 --> 00:26:58,230
Daarom zijn ze niet zozeer het
doelwit van dieven en andere

462
00:26:58,230 --> 00:27:00,870
oplichters die hun
rijkdom willen afpakken,

463
00:27:00,870 --> 00:27:03,870
want misschien hebben ze
helemaal geen rijkdom.

464
00:27:03,870 --> 00:27:07,890
Maar de rijke man heeft altijd
mensen achter zijn geld aan zitten.

465
00:27:07,890 --> 00:27:09,450
Hij kan niet goed slapen.

466
00:27:09,450 --> 00:27:12,930
Er kunnen ook andere redenen zijn
waarom hij niet goed kan slapen.

467
00:27:12,930 --> 00:27:16,710
Ik denk dat hier wordt gesuggereerd
dat hij niet goed kan slapen

468
00:27:16,710 --> 00:27:19,890
vanwege al die mensen die
achter zijn geld aan zitten.

469
00:27:19,890 --> 00:27:24,990
Hij moet voortdurend één oog openhouden
om te zien wie zijn hand ophoudt

470
00:27:24,990 --> 00:27:27,690
en probeert zijn geld
in handen te krijgen.

471
00:27:27,690 --> 00:27:32,670
Maar een rijk persoon heeft zijn geld
ook vaak niet helemaal eerlijk verkregen.

472
00:27:32,670 --> 00:27:36,570
Dan slaapt hij niet goed omdat
hij geen zuiver geweten heeft.

473
00:27:36,570 --> 00:27:40,110
Of omdat hij weet dat er behoeftige
mensen zijn die hij niet helpt,

474
00:27:40,110 --> 00:27:43,170
terwijl hij dat wel zou
kunnen en zou moeten doen.

475
00:27:43,170 --> 00:27:46,590
Zijn geweten is niet zo zuiver
als het zou kunnen zijn.

476
00:27:46,590 --> 00:27:50,790
Er zijn veel dingen waardoor een rijk
persoon misschien niet goed slaapt.

477
00:27:50,790 --> 00:27:54,810
Maar een man die een dag hard heeft
gewerkt en zijn brood heeft verdiend,

478
00:27:54,810 --> 00:27:56,730
heeft een zuiver geweten.

479
00:27:56,730 --> 00:27:59,610
Hij heeft zekerheid,
want hij heeft een baan.

480
00:27:59,610 --> 00:28:05,250
Hij is ’s avonds moe omdat hij heeft
gewerkt. Hij slaapt goed. Dat zei Salomo.

481
00:28:05,250 --> 00:28:08,850
Er is een ziekmakend kwaad
dat ik zag onder de zon:

482
00:28:08,850 --> 00:28:12,390
rijkdom door zijn bezitters
bewaard tot hun eigen kwaad.

483
00:28:12,390 --> 00:28:16,590
Een man die rijkdom bezit, maar voor
wie het bezit ervan nadelig is in

484
00:28:16,590 --> 00:28:18,330
plaats van voordelig.

485
00:28:18,330 --> 00:28:22,050
Vergaan echter die rijkdommen
door boosaardige praktijken,

486
00:28:22,050 --> 00:28:26,250
en verwekt hij een zoon, dan heeft
die totaal niets in zijn hand.

487
00:28:26,250 --> 00:28:29,490
Zoals hij voortgekomen is
uit de buik van zijn moeder,

488
00:28:29,490 --> 00:28:33,390
zal hij naakt terugkeren
om te gaan zoals hij kwam.

489
00:28:33,390 --> 00:28:37,890
Hij zal van zijn zwoegen niets meenemen
wat hij met zijn hand kan dragen.

490
00:28:37,890 --> 00:28:39,210
Zoals Job ook zei.

491
00:28:39,210 --> 00:28:45,270
Toen Job alles verloor — hij was rijk
geweest en verloor alles — zei hij:

492
00:28:45,270 --> 00:28:49,830
Naakt kwam ik uit mijn moeders
buik, naakt zal ik terugkeren.

493
00:28:49,830 --> 00:28:52,710
Salomo citeert hier blijkbaar Job.

494
00:28:52,710 --> 00:28:58,470
Paulus zei natuurlijk hetzelfde
in 1 Timotheus 6:7. Hij zei:

495
00:28:58,470 --> 00:29:01,110
Want wij hebben niets
de wereld ingedragen,

496
00:29:01,110 --> 00:29:04,770
het is duidelijk dat wij ook
niets daaruit kunnen wegdragen.

497
00:29:04,770 --> 00:29:09,630
We zien hier dus enkele overeenkomsten
met andere teksten: Job 1:21, 1

498
00:29:09,630 --> 00:29:15,390
Timotheus 6:7, enzovoort.

499
00:29:15,390 --> 00:29:20,910
Dezelfde gedachten, dezelfde waarnemingen
dat God geeft en God wegneemt.

500
00:29:20,910 --> 00:29:22,770
Je komt met niets aan.

501
00:29:22,770 --> 00:29:25,470
Je vertrekt en neemt niets mee.

502
00:29:25,470 --> 00:29:29,130
Dus wat heeft het voor zin om het
in de tussentijd te verzamelen?

503
00:29:29,130 --> 00:29:31,291
Natuurlijk is het eigenlijke doel —

504
00:29:31,291 --> 00:29:35,130
en misschien had Salomo niet genoeg
deugdzaamheid om dit te begrijpen

505
00:29:35,130 --> 00:29:38,191
of in praktijk te brengen
en zo te ontdekken —

506
00:29:38,191 --> 00:29:42,510
het eigenlijke doel is dat het
geweldig is om veel te verzamelen,

507
00:29:42,510 --> 00:29:46,110
omdat je dan andere mensen kunt
helpen die niet veel hebben.

508
00:29:46,110 --> 00:29:48,810
Dat is de werkelijke waarde van geld.

509
00:29:48,810 --> 00:29:53,070
In 1 Timotheüs hoofdstuk 6
staat dat God ons alle dingen in

510
00:29:53,070 --> 00:29:57,390
rijke mate geeft om ervan te
genieten. Maar Jezus zegt:

511
00:29:57,390 --> 00:30:01,410
Ik heb u in alles laten zien
dat men, door zo te arbeiden,

512
00:30:01,410 --> 00:30:05,670
het moet opnemen voor de zwakken en de
woorden van de Heere Jezus in herinnering

513
00:30:05,670 --> 00:30:08,490
moet houden, namelijk
dat Hij gezegd heeft:

514
00:30:08,490 --> 00:30:11,430
Het is zaliger te geven dan te ontvangen.

515
00:30:11,430 --> 00:30:12,390
Dus

516
00:30:12,390 --> 00:30:17,130
Beveel de rijken in deze tegenwoordige
wereld dat zij niet hoogmoedig zijn,

517
00:30:17,130 --> 00:30:21,750
en hun hoop niet gevestigd houden
op de onzekerheid van de rijkdom,

518
00:30:21,750 --> 00:30:26,070
maar op de levende God, Die ons alle
dingen in rijke mate verschaft om

519
00:30:26,070 --> 00:30:27,450
ervan te genieten;

520
00:30:27,450 --> 00:30:31,410
en de beste manier om ervan te
genieten is ze te geven aan mensen die

521
00:30:31,410 --> 00:30:33,030
niet genoeg hebben.

522
00:30:33,030 --> 00:30:37,950
Niets is zaliger, dat wil
zeggen gelukkiger, dan geven.

523
00:30:37,950 --> 00:30:43,350
Het is zeker zaliger of gelukkiger
om te geven dan om te ontvangen.

524
00:30:43,350 --> 00:30:48,150
Je zou kunnen zeggen: ‘Nou, ik
geniet eigenlijk wel van ontvangen.’

525
00:30:48,150 --> 00:30:51,270
Bedenk dan eens hoeveel
je van geven zou genieten,

526
00:30:51,270 --> 00:30:55,890
want Jezus zegt dat geven
gelukkiger maakt dan ontvangen.

527
00:30:55,890 --> 00:30:58,110
Het is fijn om te ontvangen.

528
00:30:58,110 --> 00:31:01,710
We vinden het prettig als we aan het
eind van de week betaald krijgen,

529
00:31:01,710 --> 00:31:05,910
of als we cadeaus en
onverwachte meevallers krijgen.

530
00:31:05,910 --> 00:31:11,790
Ontvangen is leuk, maar geven is
nog leuker, nog fijner, nog zaliger.

531
00:31:11,790 --> 00:31:15,990
Er valt dus veel voor te zeggen om
veel te verdienen als je dat kunt,

532
00:31:15,990 --> 00:31:17,910
als God je daartoe roept.

533
00:31:17,910 --> 00:31:23,250
Als God je een roeping laat vervullen die
veel geld oplevert, dan ben je gelukkiger.

534
00:31:23,250 --> 00:31:26,250
In ieder geval kun je dan gelukkiger zijn.

535
00:31:26,250 --> 00:31:29,130
Salomo was rijk, maar
hij was niet gelukkig,

536
00:31:29,130 --> 00:31:32,190
omdat hij blijkbaar niet
wist wat Jezus wist.

537
00:31:32,190 --> 00:31:35,610
En dat is dat je zaliger
bent als je geeft.

538
00:31:35,610 --> 00:31:37,950
Je zult gelukkiger zijn.

539
00:31:37,950 --> 00:31:41,250
Salomo verzamelde, en
hij gaf niet veel weg.

540
00:31:41,250 --> 00:31:43,770
Dus het enige wat hij kon zien, was:

541
00:31:43,770 --> 00:31:47,310
Zoals hij voortgekomen is
uit de buik van zijn moeder,

542
00:31:47,310 --> 00:31:51,150
zal hij naakt terugkeren
om te gaan zoals hij kwam.

543
00:31:51,150 --> 00:31:55,590
Hij zal van zijn zwoegen niets meenemen
wat hij met zijn hand kan dragen.

544
00:31:55,590 --> 00:32:00,990
Daarom is ook dit een ziekmakend kwaad: op
geheel dezelfde wijze als hij gekomen is,

545
00:32:00,990 --> 00:32:02,370
gaat hij heen.

546
00:32:02,370 --> 00:32:05,430
Welk voordeel heeft hij,
dat hij zwoegt voor de wind?

547
00:32:05,430 --> 00:32:08,370
Nou, er had iets mee gedaan kunnen worden.

548
00:32:08,370 --> 00:32:11,310
Hij deed er alleen niet mee
wat hij ermee had moeten doen.

549
00:32:11,310 --> 00:32:15,030
Denk aan het verhaal dat Jezus
vertelde over de rijke man

550
00:32:15,030 --> 00:32:19,410
wiens akkers zoveel opbrachten dat
hij niet wist wat hij ermee aan moest.

551
00:32:19,410 --> 00:32:20,550
Hij zei:

552
00:32:20,550 --> 00:32:24,270
En hij overlegde bij zichzelf
en zei: Wat zal ik doen?

553
00:32:24,270 --> 00:32:27,270
Want ik heb geen ruimte om
mijn vruchten op te slaan.

554
00:32:27,270 --> 00:32:29,010
En hij stelde de vraag:

555
00:32:29,010 --> 00:32:30,330
Wat moet ik doen?

556
00:32:30,330 --> 00:32:31,650
Dan zegt hij:

557
00:32:31,650 --> 00:32:37,590
En hij zei: Dit zal ik doen: ik zal
mijn schuren afbreken en grotere bouwen

558
00:32:37,590 --> 00:32:41,490
en ik zal daarin al mijn koren
en al mijn goederen opslaan.

559
00:32:41,490 --> 00:32:47,610
En ik zal tegen mijn ziel zeggen: Ziel, u
hebt veel goederen liggen voor veel jaren.

560
00:32:47,610 --> 00:32:51,270
Neem rust, eet, drink en wees vrolijk.

561
00:32:51,270 --> 00:32:53,790
Toen hij vroeg: ‘Wat moet ik doen?

562
00:32:53,790 --> 00:32:56,910
Ik heb meer dan genoeg’,
was er een goed antwoord,

563
00:32:56,910 --> 00:32:59,250
maar hij kwam niet op het goede antwoord.

564
00:32:59,250 --> 00:33:04,170
Het antwoord waar hij op kwam, was:
‘Ik vergroot gewoon mijn opslagruimte.’

565
00:33:04,170 --> 00:33:08,850
Nee, er zijn betere dingen die je
ermee kunt doen. Je hebt een overschot.

566
00:33:08,850 --> 00:33:11,670
Er is ergens iemand die iets nodig heeft.

567
00:33:11,670 --> 00:33:16,170
Sterker nog, naar alle waarschijnlijkheid
heeft God je een overschot gegeven omdat

568
00:33:16,170 --> 00:33:18,690
Hij iemand kent die het nodig heeft.

569
00:33:18,690 --> 00:33:22,410
En Hij wil dat jij de zegen
ervaart van het weggeven.

570
00:33:22,410 --> 00:33:24,870
Salomo heeft dat blijkbaar nooit ontdekt.

571
00:33:24,870 --> 00:33:27,810
Dus zijn rijkdom was voor hem geen zegen.

572
00:33:27,810 --> 00:33:30,930
Zijn rijkdom was voor hem
alleen maar vluchtigheid.

573
00:33:30,930 --> 00:33:32,370
Vers 15:

574
00:33:32,370 --> 00:33:37,890
Daarom is ook dit een ziekmakend kwaad: op
geheel dezelfde wijze als hij gekomen is,

575
00:33:37,890 --> 00:33:39,390
gaat hij heen.

576
00:33:39,390 --> 00:33:42,390
Welk voordeel heeft hij,
dat hij zwoegt voor de wind?

577
00:33:42,390 --> 00:33:47,490
Opnieuw: zonder bezittingen,
zelfs zonder kleren aan.

578
00:33:47,490 --> 00:33:50,550
Al zijn dagen eet hij ook in duisternis.

579
00:33:50,550 --> 00:33:54,750
Veel verdriet had hij, bovendien
had hij zijn ziekte en ergernis.

580
00:33:54,750 --> 00:33:57,870
Hij eet zijn voedsel in
wat hij duisternis noemt.

581
00:33:57,870 --> 00:34:00,990
Vrijwel zeker heeft hij het
over innerlijke duisternis,

582
00:34:00,990 --> 00:34:05,130
want hij noemt ook verdriet
en ziekte en boosheid.

583
00:34:05,130 --> 00:34:08,490
Innerlijke ervaringen
die niet positief zijn.

584
00:34:08,490 --> 00:34:12,810
Toch is hij rijk en zit hij
aan een overvloedige maaltijd.

585
00:34:12,810 --> 00:34:15,450
En toch geniet hij er niet van.

586
00:34:15,450 --> 00:34:19,770
Zie, wat ik gezien heb: een
goede zaak die voortreffelijk is,

587
00:34:19,770 --> 00:34:25,470
namelijk te eten en te drinken en het
goede te genieten bij al zijn zwoegen

588
00:34:25,470 --> 00:34:30,270
waarmee hij zwoegt onder de zon
tijdens het getal van zijn levensdagen,

589
00:34:30,270 --> 00:34:34,110
die God hem gegeven heeft,
want dat is zijn deel.

590
00:34:34,110 --> 00:34:37,770
Dit is zijn steeds terugkerende
refrein in dit boek.

591
00:34:37,770 --> 00:34:41,490
Hij zegt telkens: ‘Wat
heeft het leven voor zin?’

592
00:34:41,490 --> 00:34:45,690
En hij zegt telkens: ‘Ik denk dat
je maar het beste kunt genieten.

593
00:34:45,690 --> 00:34:48,870
Geniet gewoon van het eten
en drinken dat je hebt.

594
00:34:48,870 --> 00:34:53,190
Wat je ook hebt kunnen verdienen, probeer
er gewoon op de een of andere manier van

595
00:34:53,190 --> 00:34:56,250
te genieten, want dat
is alles wat je hebt.’

596
00:34:56,250 --> 00:34:59,790
En toch komt hij hier het hele
boek door telkens op terug,

597
00:34:59,790 --> 00:35:04,710
terwijl hij tussendoor zegt dat het
eigenlijk niet bevredigt, zelfs dat niet.

598
00:35:04,710 --> 00:35:07,590
Wat levert het werk dat
een mens doet hem op?

599
00:35:07,590 --> 00:35:12,030
Hij verdient bezittingen, en dan
komen andere mensen die verbruiken.

600
00:35:12,030 --> 00:35:16,890
Zelfs wanneer hij er zelf van eet,
beseft hij dat ze vergankelijk zijn.

601
00:35:16,890 --> 00:35:18,270
Ze zijn als wind.

602
00:35:18,270 --> 00:35:20,730
En zelfs terwijl hij zijn voedsel eet,

603
00:35:20,730 --> 00:35:25,290
verkeert hij in duisternis en
verdriet en boosheid en ziekte.

604
00:35:25,290 --> 00:35:30,870
Dus zijn conclusie in vers 17 lijkt bijna
onzinnig vergeleken met wat hij tot nu toe

605
00:35:30,870 --> 00:35:34,050
heeft gezegd, maar dat
is nu juist het punt.

606
00:35:34,050 --> 00:35:36,870
Het leven onder de zon is niet logisch.

607
00:35:36,870 --> 00:35:39,330
Je vraagt iemand waarom hij gaat werken.

608
00:35:39,330 --> 00:35:42,090
Hij zegt: ‘Om geld te verdienen.’

609
00:35:42,090 --> 00:35:44,490
‘Nou, waar wil je geld voor hebben?’

610
00:35:44,490 --> 00:35:47,430
‘Nou, ik moet eten en
mijn gezin te eten geven.’

611
00:35:47,430 --> 00:35:49,230
‘Nou, waarom wil je eten?’

612
00:35:49,230 --> 00:35:51,210
‘Om in leven te blijven.’

613
00:35:51,210 --> 00:35:53,670
‘Waar wil je voor in leven blijven?’

614
00:35:53,670 --> 00:35:57,090
‘Om weer te kunnen gaan werken
en nog meer geld te verdienen

615
00:35:57,090 --> 00:36:00,210
en nog meer te eten en
in leven te blijven.’

616
00:36:00,210 --> 00:36:03,870
Het is een kringloop waarin niets
boven het in stand houden van een

617
00:36:03,870 --> 00:36:06,390
zinloze kringloop uitstijgt.

618
00:36:06,390 --> 00:36:10,350
Tenminste, zolang je je gedachten
beperkt tot die dingen die niet

619
00:36:10,350 --> 00:36:13,830
hoger reiken dan de wolken
en onder de zon blijven.

620
00:36:13,830 --> 00:36:17,910
Ook elke mens aan wie God
rijkdom en bezittingen geeft

621
00:36:17,910 --> 00:36:22,950
en toestaat om daarvan te eten en zijn
deel ervan te nemen om zich in zijn

622
00:36:22,950 --> 00:36:26,370
zwoegen te verblijden,
dat is een gave van God.

623
00:36:26,370 --> 00:36:30,030
Ja, hij zal niet veel meer
denken aan zijn levensdagen,

624
00:36:30,030 --> 00:36:33,690
want God verhoort hem in de
blijdschap van zijn hart.

625
00:36:33,690 --> 00:36:37,950
[Vertalersnoot: de spreker citeert hier
een Engelse weergave waarin staat dat God

626
00:36:37,950 --> 00:36:40,890
hem bezighoudt met de
vreugde van zijn hart.

627
00:36:40,890 --> 00:36:43,410
Daarop berust de volgende uitleg.

628
00:36:43,410 --> 00:36:48,390
De HSV heeft: ‘God verhoort hem
in de blijdschap van zijn hart’.]

629
00:36:48,390 --> 00:36:53,550
Met andere woorden: geniet van je werk
en geniet van de dingen die je verdient,

630
00:36:53,550 --> 00:36:56,970
en leid jezelf af van
gedachten over de zin ervan.

631
00:36:56,970 --> 00:37:00,210
Probeer gewoon niet aan de
diepere levensvragen te denken,

632
00:37:00,210 --> 00:37:02,130
zodat je gelukkig kunt zijn.

633
00:37:02,130 --> 00:37:06,510
Als je te veel stilstaat bij de dagen
van je leven en bij die overwegingen

634
00:37:06,510 --> 00:37:11,790
over hoe kort je dagen zijn en hoe
zinloos alles is, zul je niet genieten.

635
00:37:11,790 --> 00:37:14,790
Dus sta niet te veel bij die dingen stil.

636
00:37:14,790 --> 00:37:17,010
Probeer daar niet zoveel aan te denken.

637
00:37:17,010 --> 00:37:20,130
Nu kon Salomo hier zijn
eigen raad niet opvolgen,

638
00:37:20,130 --> 00:37:23,850
omdat zijn geest te actief
en te nieuwsgierig was.

639
00:37:23,850 --> 00:37:26,790
Hij kon niet anders dan
over die dingen nadenken.

640
00:37:26,790 --> 00:37:30,090
Daarom vond hij het zo kwellend
en beschouwde hij het als het

641
00:37:30,090 --> 00:37:31,710
najagen van wind.

642
00:37:31,710 --> 00:37:33,090
Hoofdstuk 6:

643
00:37:33,090 --> 00:37:35,670
Er is een kwaad dat ik
gezien heb onder de zon,

644
00:37:35,670 --> 00:37:40,230
en het komt veel voor onder de
mensen: een man, aan wie God rijkdom,

645
00:37:40,230 --> 00:37:44,370
bezittingen en eer geeft, heeft voor
zichzelf geen gebrek aan al wat hij

646
00:37:44,370 --> 00:37:48,210
verlangt, maar God staat hem
niet toe iets ervan te gebruiken.

647
00:37:48,210 --> 00:37:53,070
Iemand anders, een onbekende,
verbruikt het. Dat is vluchtig.

648
00:37:53,070 --> 00:37:54,930
Een bittere kwelling is dat.

649
00:37:54,930 --> 00:37:56,730
Zoals hijzelf misschien.

650
00:37:56,730 --> 00:37:59,790
Als iemand honderd kinderen
verwekt en vele jaren leeft,

651
00:37:59,790 --> 00:38:02,490
zodat de dagen van zijn jaren vele zijn,

652
00:38:02,490 --> 00:38:07,050
maar hij zichzelf niet verzadigt met het
goede, en er zelfs geen graf voor hem is,

653
00:38:07,050 --> 00:38:11,010
dan is , zeg ik, een
misgeboorte beter af dan hij.

654
00:38:11,010 --> 00:38:15,150
Er zijn dus mensen die rijk worden,
maar anderen pakken het hun af.

655
00:38:15,150 --> 00:38:18,870
Buitenlanders vallen zelfs het land
binnen en nemen je rijkdom mee.

656
00:38:18,870 --> 00:38:21,810
[Vertalersnoot: de Engelse
Bijbeltekst die de spreker aanhaalt,

657
00:38:21,810 --> 00:38:28,950
heeft hier ‘een buitenlander’; de HSV
heeft ‘Iemand anders, een onbekende’.]

658
00:38:28,950 --> 00:38:32,550
Dit gebeurde vaak in Israël:
ze verbouwden gewassen,

659
00:38:32,550 --> 00:38:37,410
en dan kwam de vijand hun oogst in
beslag nemen en hun spullen meenemen.

660
00:38:37,410 --> 00:38:38,670
En hij zegt:

661
00:38:38,670 --> 00:38:41,970
Wat een ellende is dat. Dat is zinloos.

662
00:38:41,970 --> 00:38:43,650
Dat is echt een kwelling.

663
00:38:43,650 --> 00:38:48,031
Zelfs als je honderd kinderen hebt
aan wie je je spullen kunt nalaten —

664
00:38:48,031 --> 00:38:51,450
en volgens hem is het wenselijk
om honderd kinderen te hebben.

665
00:38:51,450 --> 00:38:53,970
Hij vindt dat echt iets heel goeds.

666
00:38:53,970 --> 00:38:55,890
En je leeft vele jaren.

667
00:38:55,890 --> 00:39:00,150
Dat zijn goede dingen, maar je ziel
wordt niet verzadigd met het goede.

668
00:39:00,150 --> 00:39:04,710
Het is mogelijk dat je bepaalde zegeningen
hebt en toch geen voldoening vindt.

669
00:39:04,710 --> 00:39:08,550
En hij heeft het zelfs over
iemand die niet begraven wordt.

670
00:39:08,550 --> 00:39:10,590
Dat is een uitzonderlijk geval.

671
00:39:10,590 --> 00:39:13,170
Izebel zou daar een voorbeeld van zijn.

672
00:39:13,170 --> 00:39:18,870
Haar lichaam werd door honden opgegeten.
Ze was een koningin. Ze was rijk.

673
00:39:18,870 --> 00:39:22,530
Maar ze kwam smadelijk aan
haar einde, zonder waardigheid.

674
00:39:22,530 --> 00:39:27,810
Iemand die niet begraven wordt, is iemand
aan wie men met minachting terugdenkt.

675
00:39:27,810 --> 00:39:32,430
Mensen geven iedereen voor wie ze respect
hebben een fatsoenlijke begrafenis.

676
00:39:32,430 --> 00:39:35,730
Iemand aan wie een fatsoenlijke
begrafenis wordt ontzegd,

677
00:39:35,730 --> 00:39:40,410
is iemand die veracht en geminacht
wordt door degenen die hem overleven

678
00:39:40,410 --> 00:39:42,750
en hem niet eens willen begraven.

679
00:39:42,750 --> 00:39:46,830
Hij zegt dus dat je een tijd kunt
leven en veel kinderen kunt hebben,

680
00:39:46,830 --> 00:39:51,990
maar dat er misschien niemand is die zelfs
maar genoeg om je geeft om je te begraven.

681
00:39:51,990 --> 00:39:55,110
En al heb je geleefd met
een zekere mate van genot,

682
00:39:55,110 --> 00:39:58,290
wat heb je daaraan als er niet
goed aan je wordt teruggedacht

683
00:39:58,290 --> 00:40:00,330
en je geen waardig einde hebt?

684
00:40:00,330 --> 00:40:04,530
Want die komt tevergeefs ter
wereld , gaat heen in duisternis

685
00:40:04,530 --> 00:40:07,290
en zijn naam wordt in
de duisternis bedekt.

686
00:40:07,290 --> 00:40:10,050
Ik weet niet precies hoe
ik dat moet begrijpen.

687
00:40:10,050 --> 00:40:15,091
Ook heeft hij de zon niet gezien of
gekend: hij heeft meer rust dan die man .

688
00:40:15,091 --> 00:40:17,550
Hij heeft het over het doodgeboren kind.

689
00:40:17,550 --> 00:40:19,350
Daar heeft hij het hier over.

690
00:40:19,350 --> 00:40:22,230
In het Engels zegt hij ‘it’, ‘het’.

691
00:40:22,230 --> 00:40:25,410
Ik zou ‘he’, ‘hij’, hebben verwacht.

692
00:40:25,410 --> 00:40:29,610
Want het kind komt tevergeefs ter
wereld en gaat heen in duisternis.

693
00:40:29,610 --> 00:40:31,830
Dat is een doodgeboren kind.

694
00:40:31,830 --> 00:40:35,490
Zulke kinderen komen ter wereld,
maar ze zien nooit het daglicht.

695
00:40:35,490 --> 00:40:38,010
Ze komen en gaan in duisternis.

696
00:40:38,010 --> 00:40:41,910
De naam van het kind is met duisternis
bedekt, wordt niet herinnerd.

697
00:40:41,910 --> 00:40:46,891
Ja, al leefde hij tweemaal duizend jaar,
maar hij had het goede niet gezien —

698
00:40:46,891 --> 00:40:49,710
gaan zij niet allen naar
een en dezelfde plaats?

699
00:40:49,710 --> 00:40:53,190
Dat heeft hij twee keer
genoemd. In vers 3:

700
00:40:53,190 --> 00:40:56,490
Als iemand honderd kinderen
verwekt en vele jaren leeft,

701
00:40:56,490 --> 00:40:59,130
zodat de dagen van zijn jaren vele zijn,

702
00:40:59,130 --> 00:41:03,690
maar hij zichzelf niet verzadigt met het
goede, en er zelfs geen graf voor hem is,

703
00:41:03,690 --> 00:41:07,830
dan is , zeg ik, een
misgeboorte beter af dan hij.

704
00:41:07,830 --> 00:41:09,390
En in vers 6:

705
00:41:09,390 --> 00:41:11,790
‘Hij heeft niets goeds meegemaakt.’

706
00:41:11,790 --> 00:41:16,590
Waarschijnlijk gaat het bij het goede hier
niet om morele goedheid of deugdzaamheid.

707
00:41:16,590 --> 00:41:20,910
Hij heeft het waarschijnlijk over
een goed leven, goede omstandigheden.

708
00:41:20,910 --> 00:41:26,310
De woorden ‘kwaad’ en ‘goed’ worden in
het Oude Testament vaak gebruikt voor

709
00:41:26,310 --> 00:41:29,130
wenselijke en onwenselijke omstandigheden.

710
00:41:29,130 --> 00:41:30,510
Toen Job zei:

711
00:41:30,510 --> 00:41:35,490
Maar hij zei tegen haar: Je spreekt
zoals één van de dwaze vrouwen spreekt.

712
00:41:35,490 --> 00:41:40,110
Zouden wij het goede wel van God ontvangen
en zouden we het kwade niet ontvangen?

713
00:41:40,110 --> 00:41:43,290
In dit alles zondigde
Job met zijn lippen niet.

714
00:41:43,290 --> 00:41:47,370
Bedoelde hij: zullen we alleen
de wenselijke dingen ontvangen?

715
00:41:47,370 --> 00:41:50,310
Goed betekent dan wenselijk,
in plaats van deugdzaam.

716
00:41:50,310 --> 00:41:52,890
Hij bedoelt geen moreel kwade dingen.

717
00:41:52,890 --> 00:41:55,350
Hij bedoelt onwenselijke dingen.

718
00:41:55,350 --> 00:41:59,070
Zullen we alleen de zegeningen aanvaarden
en de rampen en het onheil niet

719
00:41:59,070 --> 00:42:01,590
aanvaarden? Dat zegt hij.

720
00:42:01,590 --> 00:42:06,450
Kwaad en goed worden in het Oude
Testament vaak in die betekenis gebruikt,

721
00:42:06,450 --> 00:42:10,050
naast de gevallen waarin het iets
betekent dat betrekking heeft op

722
00:42:10,050 --> 00:42:12,510
moreel goed en moreel kwaad.

723
00:42:12,510 --> 00:42:14,670
Maar de woorden kunnen
in het Oude Testament

724
00:42:14,670 --> 00:42:17,010
die verschillende betekenissen hebben.

725
00:42:17,010 --> 00:42:19,110
Hier, wanneer hij zegt:

726
00:42:19,110 --> 00:42:24,751
Ook heeft hij de zon niet gezien of
gekend: hij heeft meer rust dan die man .

727
00:42:24,751 --> 00:42:30,391
Ja, al leefde hij tweemaal duizend jaar,
maar hij had het goede niet gezien —

728
00:42:30,391 --> 00:42:33,390
gaan zij niet allen naar
een en dezelfde plaats?

729
00:42:33,390 --> 00:42:38,190
Bedoelt hij waarschijnlijk: als je geen
zegeningen in je leven hebt gekend.

730
00:42:38,190 --> 00:42:41,730
Niet noodzakelijk dat je
geen goed mens bent geweest.

731
00:42:41,730 --> 00:42:44,190
Gaat niet iedereen naar dezelfde plek?

732
00:42:44,190 --> 00:42:49,950
Nou, nee, waarschijnlijk niet, maar
hij wist niet beter en dacht daarom zo.

733
00:42:49,950 --> 00:42:51,210
Vers 7:

734
00:42:51,210 --> 00:42:54,030
Al het zwoegen van de
mens is voor zijn mond

735
00:42:54,030 --> 00:42:56,610
en toch wordt de begeerte niet vervuld.

736
00:42:56,610 --> 00:42:59,250
Dat wil zeggen, om te eten.

737
00:42:59,250 --> 00:43:02,910
Wat heeft immers de
wijze vóór op de dwaas?

738
00:43:02,910 --> 00:43:07,290
Wat baat het de arme dat hij
weet met de levenden om te gaan?

739
00:43:07,290 --> 00:43:12,090
Beter is het zien van de ogen dan
het gaan in de weg van de begeerte.

740
00:43:12,090 --> 00:43:15,510
Ook dat is vluchtig en najagen van wind.

741
00:43:15,510 --> 00:43:20,730
Dat is net als: ‘Beter één vogel
in de hand dan tien in de lucht.’

742
00:43:20,730 --> 00:43:24,210
Wat je kunt zien, wat je op
dit moment kunt vastpakken,

743
00:43:24,210 --> 00:43:28,410
wat je op dit moment bij je hebt, is
beter dan wat je droomt te krijgen

744
00:43:28,410 --> 00:43:31,650
en wat je in je verlangens
fantaseert te verkrijgen.

745
00:43:31,650 --> 00:43:33,750
Geniet van wat je nu hebt.

746
00:43:33,750 --> 00:43:38,250
Vestig niet te veel hoop op je
fantasieën en je ronddwalende verlangens.

747
00:43:38,250 --> 00:43:41,970
Wat je nu met je ogen kunt
zien, dat is wat je hebt.

748
00:43:41,970 --> 00:43:43,350
Hij zegt:

749
00:43:43,350 --> 00:43:47,790
Beter is het zien van de ogen dan
het gaan in de weg van de begeerte.

750
00:43:47,790 --> 00:43:50,910
Ook dat is vluchtig en najagen van wind.

751
00:43:50,910 --> 00:43:54,210
Wat iemand ook is, zijn
naam is al genoemd.

752
00:43:54,210 --> 00:43:56,730
Het is bekend dat hij een mens is.

753
00:43:56,730 --> 00:44:01,170
Hij kan niet in het geding treden
tegen Hem Die sterker is dan hij.

754
00:44:01,170 --> 00:44:05,370
Immers, hoe meer woorden er
zijn, hoe meer vluchtigheid.

755
00:44:05,370 --> 00:44:07,291
Wat baat het de mens dan nog ?

756
00:44:07,291 --> 00:44:11,250
Ik moet bekennen dat er veel in
vers 10 staat waar ik niet uit kom,

757
00:44:11,250 --> 00:44:14,430
en ik zal nu geen moeite
doen om daaruit te komen.

758
00:44:14,430 --> 00:44:15,750
Vers 12:

759
00:44:15,750 --> 00:44:19,350
Want wie weet wat goed is
voor de mens in dit leven,

760
00:44:19,350 --> 00:44:22,470
tijdens het getal van de dagen
van zijn vluchtige leven,

761
00:44:22,470 --> 00:44:25,050
die hij als een schaduw doorbrengt?

762
00:44:25,050 --> 00:44:29,250
Wie zal de mens bekendmaken wat
er na hem zal zijn onder de zon?

763
00:44:29,250 --> 00:44:31,170
Dat was wat hem kwelde.

764
00:44:31,170 --> 00:44:34,830
Ik weet wat ik vandaag doe,
misschien ook wat ik morgen doe,

765
00:44:34,830 --> 00:44:37,530
maar wat gaat er gebeuren
als ik er niet meer ben?

766
00:44:37,530 --> 00:44:41,010
En dat is iets wat aan bijna
al onze huidige bezigheden

767
00:44:41,010 --> 00:44:46,110
werkelijk inhoud en kleur en plezier
geeft, of juist het ontbreken daarvan.

768
00:44:46,110 --> 00:44:49,170
Wat is de invloed van mijn
leven op de lange termijn?

769
00:44:49,170 --> 00:44:51,210
Ik kan van het moment genieten.

770
00:44:51,210 --> 00:44:56,610
Maar zodra het genieten voorbij is, en
op een gegeven moment is dat altijd zo…

771
00:44:56,610 --> 00:44:59,010
Genieten van het leven gaat in golven.

772
00:44:59,010 --> 00:45:01,830
Het neemt toe en neemt weer af.

773
00:45:01,830 --> 00:45:05,370
Van sommige ervaringen
geniet je, van andere niet.

774
00:45:05,370 --> 00:45:07,950
Op de momenten dat je het
meest van iets geniet,

775
00:45:07,950 --> 00:45:12,330
kan zelfs dat aangetast worden en
zijn plezier verliezen doordat je

776
00:45:12,330 --> 00:45:16,230
nadenkt over de invloed die wat er
nu in je leven gebeurt op de lange

777
00:45:16,230 --> 00:45:17,790
termijn zal hebben.

778
00:45:17,790 --> 00:45:21,210
Sommige mensen moeten, om van
het moment te kunnen genieten,

779
00:45:21,210 --> 00:45:23,490
niet al te ver vooruitdenken.

780
00:45:23,490 --> 00:45:27,270
Maar als je je leven leidt door
eerst het Koninkrijk van God

781
00:45:27,270 --> 00:45:31,950
en Zijn gerechtigheid te zoeken,
zoals Mattheüs 6:33 zegt,

782
00:45:31,950 --> 00:45:35,310
dan zul je natuurlijk ook van
al die andere dingen genieten.

783
00:45:35,310 --> 00:45:38,910
Want je weet dat de uitwerking
van je leven is dat je,

784
00:45:38,910 --> 00:45:43,170
nadat je er niet meer bent, in elk geval
door de godvruchtigen herinnerd zult

785
00:45:43,170 --> 00:45:45,570
worden als een godvruchtig mens.

786
00:45:45,570 --> 00:45:47,730
Je zult gerespecteerd worden.

787
00:45:47,730 --> 00:45:50,610
Je naam zal in goede herinnering blijven.

788
00:45:50,610 --> 00:45:55,590
En wat je hebt gedaan, zal invloed blijven
hebben op het leven van andere mensen,

789
00:45:55,590 --> 00:46:00,210
in de wereld en misschien tot in de
eeuwigheid. Dat geeft voldoening.

790
00:46:00,210 --> 00:46:03,150
Dat geeft veel meer
voldoening dan feestvieren,

791
00:46:03,150 --> 00:46:06,390
tenminste voor wie over
zulke dingen nadenkt.

792
00:46:06,390 --> 00:46:08,370
Nu hoofdstuk 7:

793
00:46:08,370 --> 00:46:14,070
Een goede naam is beter dan goede olie
en de dag van de dood is beter dan de dag

794
00:46:14,070 --> 00:46:15,930
dat iemand geboren wordt.

795
00:46:15,930 --> 00:46:19,290
Dat zijn twee vreemde dingen
om bij elkaar te zetten.

796
00:46:19,290 --> 00:46:24,510
Maar ik denk dat de gedachte is dat alles
goed is als je met een goede naam sterft.

797
00:46:24,510 --> 00:46:28,110
Op de dag dat je geboren wordt,
liggen er veel beproevingen,

798
00:46:28,110 --> 00:46:31,350
veel verdriet en veel
werk op je te wachten.

799
00:46:31,350 --> 00:46:36,390
Wanneer je geboren wordt, heb je een
lang leven van werken en zwoegen voor je.

800
00:46:36,390 --> 00:46:40,770
Veel daarvan zou uiteindelijk op een
dwaze manier gedaan kunnen worden.

801
00:46:40,770 --> 00:46:45,270
Het zou vruchteloos kunnen zijn,
met veel beproevingen en lijden.

802
00:46:45,270 --> 00:46:50,310
De geboortedag is eigenlijk een dag waarop
je moeilijkheden in het vooruitzicht hebt.

803
00:46:50,310 --> 00:46:55,470
De dood van iemand die een goede naam
heeft, is in elk geval iets positiefs.

804
00:46:55,470 --> 00:46:59,790
En Salomo wist misschien niet waar de
doden naartoe gaan wanneer ze sterven,

805
00:46:59,790 --> 00:47:03,330
maar hij wist dat je in elk
geval al die beproevingen niet

806
00:47:03,330 --> 00:47:06,090
meer zult doormaken wanneer je sterft.

807
00:47:06,090 --> 00:47:11,070
En als je een goede naam hebt, zal
die na je dood blijven voortbestaan.

808
00:47:11,070 --> 00:47:14,610
Je zult voortleven in de
herinnering van mensen.

809
00:47:14,610 --> 00:47:18,390
In die toestand sterven is
beter dan geboren worden

810
00:47:18,390 --> 00:47:22,470
en al die keuzes en
uitdagingen nog voor je hebben.

811
00:47:22,470 --> 00:47:26,790
Het is beter naar een klaaghuis te
gaan dan naar een huis te gaan waar een

812
00:47:26,790 --> 00:47:28,651
feestmaal gehouden wordt .

813
00:47:28,651 --> 00:47:34,350
Dat is immers het einde van ieder mens,
en de levende moet het ter harte nemen.

814
00:47:34,350 --> 00:47:37,230
Met een klaaghuis bedoelt
hij een begrafenis.

815
00:47:37,230 --> 00:47:41,370
Met een huis waar een feestmaal
gehouden wordt, bedoelt hij een feest.

816
00:47:41,370 --> 00:47:44,790
Je kunt beter naar een begrafenis
gaan dan naar een feest.

817
00:47:44,790 --> 00:47:47,190
Want zo eindigt het voor iedereen.

818
00:47:47,190 --> 00:47:51,030
Wat is dat? Begrafenissen. De dood.

819
00:47:51,030 --> 00:47:52,890
Iedereen gaat sterven.

820
00:47:52,890 --> 00:47:55,890
Je zou er verstandig aan
doen tijd op begrafenissen

821
00:47:55,890 --> 00:47:58,470
door te brengen in plaats van op feesten.

822
00:47:58,470 --> 00:48:00,570
Dat houdt je bij de werkelijkheid.

823
00:48:00,570 --> 00:48:04,950
Dat wil zeggen: wanneer levende
mensen een begrafenis bijwonen,

824
00:48:04,950 --> 00:48:08,190
denken ze even na over hun sterfelijkheid.

825
00:48:08,190 --> 00:48:11,430
Meestal denken ze niet na
over hun sterfelijkheid.

826
00:48:11,430 --> 00:48:15,630
Maar wanneer je over de weg rijdt en ziet
dat iemand betrokken is geweest bij een

827
00:48:15,630 --> 00:48:20,190
duidelijk dodelijk ongeval, weet
je niet eens wie die persoon was.

828
00:48:20,190 --> 00:48:25,230
Plotseling denk je: ‘Tjonge, wat deed
hij tien minuten vóór dat ongeluk?

829
00:48:25,230 --> 00:48:26,550
Wat dacht hij?

830
00:48:26,550 --> 00:48:28,770
Dacht hij dezelfde dingen als ik?

831
00:48:28,770 --> 00:48:31,290
Was hij zich net zo weinig
als ik op dit moment

832
00:48:31,290 --> 00:48:36,450
bewust van de gedachte dat de dood maar
één seconde van hem verwijderd kon zijn?’

833
00:48:36,450 --> 00:48:40,770
Wanneer je de dood ziet, brengt dat
je in aanraking met de werkelijkheid

834
00:48:40,770 --> 00:48:44,010
waarmee je eigenlijk in
aanraking zou moeten blijven.

835
00:48:44,010 --> 00:48:49,110
William Law, een puriteinse schrijver,
schreef een boek met de titel A

836
00:48:49,110 --> 00:48:52,770
Serious Call to a Devout and Holy Life.

837
00:48:52,770 --> 00:48:55,410
De hoofdstukken daarin
waren heel indringend,

838
00:48:55,410 --> 00:48:59,370
en hij wisselde ze af met verhalen
over verzonnen personages die

839
00:48:59,370 --> 00:49:01,470
zijn punt illustreerden.

840
00:49:01,470 --> 00:49:05,670
Een van hen was een tamelijk
rijke zakenman die jong stierf.

841
00:49:05,670 --> 00:49:10,050
Hij wist, geloof ik, een jaar
van tevoren dat hij zou sterven.

842
00:49:10,050 --> 00:49:13,650
Hij lag op zijn sterfbed en
zijn vrienden kwamen bij hem.

843
00:49:13,650 --> 00:49:18,210
Ze hadden verdriet om hem, omdat
hij op sterven lag, enzovoort.

844
00:49:18,210 --> 00:49:20,730
En hij hield deze korte toespraak.

845
00:49:20,730 --> 00:49:23,490
Het is een heel inspirerende toespraak.

846
00:49:23,490 --> 00:49:27,210
Die is de man natuurlijk door
William Law zelf in de mond gelegd.

847
00:49:27,210 --> 00:49:31,710
Het is geen werkelijk gehouden
toespraak, maar hij is wel leerzaam.

848
00:49:31,710 --> 00:49:35,790
Het is wat een wijs man, wijs
naar wereldse maatstaven,

849
00:49:35,790 --> 00:49:39,870
die goed zijn brood heeft verdiend maar
niet bijzonder veel aandacht heeft besteed

850
00:49:39,870 --> 00:49:44,070
aan een godvruchtig leven, op
zijn sterfbed zou kunnen denken.

851
00:49:44,070 --> 00:49:46,650
En deze toespraak is heel aangrijpend.

852
00:49:46,650 --> 00:49:51,210
In wezen zegt hij: ‘Hoe komt het toch dat
een beetje gezondheid en het armzalige

853
00:49:51,210 --> 00:49:54,990
gedoe van een winkel mensen deze
eeuwige dingen doen vergeten?’

854
00:49:54,990 --> 00:49:58,470
Hij zegt: ‘Jullie vinden het misschien
tragisch dat ik in de bloei van

855
00:49:58,470 --> 00:49:59,970
mijn jeugd sterf.

856
00:49:59,970 --> 00:50:04,050
Maar als ik in de tegenwoordigheid van
God en Zijn heilige engelen zal komen,

857
00:50:04,050 --> 00:50:07,830
kan iemand er dan verdriet om
hebben dat dit mij is overkomen

858
00:50:07,830 --> 00:50:10,950
voordat ik nog een paar zaken
in mijn winkel kon afhandelen?

859
00:50:10,950 --> 00:50:15,270
Of als ik naar de hel gesleept zal worden,
in de tegenwoordigheid van de demonen,

860
00:50:15,270 --> 00:50:20,010
en daar voor eeuwig gemarteld zal worden,
zal het mij dan enige troost bieden als

861
00:50:20,010 --> 00:50:22,950
dit mij pas was overkomen
toen ik een oude man was?’

862
00:50:22,950 --> 00:50:26,070
En hij zegt: ‘Als ik duizend levens had,

863
00:50:26,070 --> 00:50:29,610
zou ik ze graag allemaal
inruilen voor nog maar één jaar

864
00:50:29,610 --> 00:50:34,170
waarin ik goede dingen kon doen die ervoor
zouden zorgen dat ik de dood met vreugde

865
00:50:34,170 --> 00:50:35,490
tegemoet kon zien.’

866
00:50:35,490 --> 00:50:39,210
Maar in wezen spreekt hij in zijn
toespraak over hoe weinig besef hij had

867
00:50:39,210 --> 00:50:42,450
gehad, niet over hoe
slecht hij was geweest.

868
00:50:42,450 --> 00:50:46,770
Nergens wordt gezegd dat hij een
zondig man was, of een goddeloos man,

869
00:50:46,770 --> 00:50:48,810
of een onreligieus man.

870
00:50:48,810 --> 00:50:52,050
Alleen een man die nergens
bij had stilgestaan.

871
00:50:52,050 --> 00:50:56,190
Hij had zijn hele leven geleefd
zonder over de dood na te denken,

872
00:50:56,190 --> 00:51:00,090
totdat hij midden in zijn leven door
een dodelijke ziekte werd getroffen.

873
00:51:00,090 --> 00:51:04,230
Plotseling zegt hij: ‘Hoe kan ik hier
niet eerder over hebben nagedacht?

874
00:51:04,230 --> 00:51:08,430
Hoe kan ik al die jaren hebben
geleefd zonder deze overwegingen,

875
00:51:08,430 --> 00:51:12,750
die onvermijdelijk opkomen bij een
man die de dood onder ogen ziet?’

876
00:51:12,750 --> 00:51:17,670
Het idee is, zoals ik het lees, dat dit is
waar mensen voortdurend aan zouden moeten

877
00:51:17,670 --> 00:51:20,790
denken, op zijn minst in hun achterhoofd.

878
00:51:20,790 --> 00:51:24,750
We zouden altijd moeten beseffen
dat de dingen die ik vandaag doe,

879
00:51:24,750 --> 00:51:28,650
misschien de laatste dingen zijn
die ik in mijn leven mag doen.

880
00:51:28,650 --> 00:51:33,450
Wat ik vandaag doe, zal zeker iets
zijn waarop ik over duizend jaar

881
00:51:33,450 --> 00:51:35,970
en over een miljoen jaar terugkijk.

882
00:51:35,970 --> 00:51:41,010
Ik zal blij of ongelukkig zijn
over wat ik vandaag heb gedaan.

883
00:51:41,010 --> 00:51:45,210
Bij alles wat we doen en wat
alledaags en voorbijgaand lijkt,

884
00:51:45,210 --> 00:51:48,390
besteden we in werkelijkheid
een moment dat voorbijgaat

885
00:51:48,390 --> 00:51:50,790
en dat we nooit meer terugkrijgen.

886
00:51:50,790 --> 00:51:55,350
Als rentmeesters zijn we verantwoordelijk
voor hoe we dat moment besteden.

887
00:51:55,350 --> 00:51:59,670
Als we ons leven leiden in het besef dat
dit mijn laatste dag zou kunnen zijn,

888
00:51:59,670 --> 00:52:03,990
dat ik zal sterven, plaatst dat
alle bezigheden van dit leven in een

889
00:52:03,990 --> 00:52:08,130
perspectief dat we nodig hebben,
want dat is de werkelijkheid.

890
00:52:08,130 --> 00:52:11,250
Salomo heeft geen ongelijk. Hij zegt:

891
00:52:11,250 --> 00:52:14,490
je kunt beter naar een begrafenis
gaan dan naar een feest,

892
00:52:14,490 --> 00:52:19,410
want een begrafenis laat je echt
beseffen dat dit iedereen overkomt.

893
00:52:19,410 --> 00:52:23,610
Verdriet is beter dan lachen, want
bij een treurig gezicht gaat het goed

894
00:52:23,610 --> 00:52:24,870
met het hart.

895
00:52:24,870 --> 00:52:26,130
Paulus zei:

896
00:52:26,130 --> 00:52:29,670
Want de droefheid die
overeenkomstig de wil van God is,

897
00:52:29,670 --> 00:52:32,970
brengt een onberouwelijke
bekering tot zaligheid teweeg,

898
00:52:32,970 --> 00:52:36,750
maar de droefheid van de
wereld brengt de dood teweeg.

899
00:52:36,750 --> 00:52:41,130
Een bedroefd gezicht kan weerspiegelen
dat er in je hart een beweging in een

900
00:52:41,130 --> 00:52:43,050
betere richting plaatsvindt.

901
00:52:43,050 --> 00:52:47,970
Het hart van wijzen is in een klaaghuis,
maar het hart van dwazen in een

902
00:52:47,970 --> 00:52:49,650
huis van blijdschap.

903
00:52:49,650 --> 00:52:53,250
De mensen die vaak naar
feesten gaan, zijn dwazen.

904
00:52:53,250 --> 00:52:55,770
De mensen die vaak naar
begrafenissen gaan,

905
00:52:55,770 --> 00:52:59,310
of in elk geval in gedachten
vaak naar begrafenissen gaan,

906
00:52:59,310 --> 00:53:03,270
staan vaak stil bij de werkelijkheid
dat mensen die ze kennen,

907
00:53:03,270 --> 00:53:08,370
die jonger waren dan zijzelf,
zijn gestorven en nu weg zijn.

908
00:53:08,370 --> 00:53:10,530
Het is voor hen afgelopen.

909
00:53:10,530 --> 00:53:12,930
Hun verhaal hier is voorbij.

910
00:53:12,930 --> 00:53:16,470
Ze verwachtten dat net
zomin als ik dat verwacht.

911
00:53:16,470 --> 00:53:19,050
Ik verwacht niet dat ik vandaag sterf.

912
00:53:19,050 --> 00:53:21,330
Ik maak al plannen voor het weekend.

913
00:53:21,330 --> 00:53:25,290
Maar er zijn mensen die vandaag
plannen voor het weekend maken en dat

914
00:53:25,290 --> 00:53:26,910
niet zullen halen.

915
00:53:26,910 --> 00:53:30,510
Ze zijn niet beter dan ik
en ook niet slechter dan ik.

916
00:53:30,510 --> 00:53:33,990
Het zijn gewoon mensen zoals ik,
die een ongeluk zullen krijgen,

917
00:53:33,990 --> 00:53:37,590
of een hartaanval zullen krijgen, of
het slachtoffer zullen worden van een

918
00:53:37,590 --> 00:53:41,310
geweldsmisdrijf of terrorisme
of iets dergelijks.

919
00:53:41,310 --> 00:53:44,130
Ze weten niet dat ze
vandaag zullen sterven.

920
00:53:44,130 --> 00:53:47,910
Ze hebben dezelfde plannen voor de
toekomst als ik voor mijn toekomst heb.

921
00:53:47,910 --> 00:53:49,830
Maar ze hebben geen toekomst.

922
00:53:49,830 --> 00:53:51,750
Misschien ben ik een van hen.

923
00:53:51,750 --> 00:53:54,630
Het zou mij net zo goed
kunnen overkomen als hun.

924
00:53:54,630 --> 00:53:57,810
De wijze denkt over deze
dingen na, zegt hij.

925
00:53:57,810 --> 00:54:01,770
De dwaas gaat gewoon iets doen om zich
van dat soort gedachten af te leiden.

926
00:54:01,770 --> 00:54:03,570
Ze zijn deprimerend.

927
00:54:03,570 --> 00:54:07,230
Maar verdriet is beter dan lachen als
het je ertoe brengt stil te staan bij

928
00:54:07,230 --> 00:54:10,470
belangrijke dingen en je
leven daarop aan te passen.

929
00:54:10,470 --> 00:54:13,650
Het is beter te luisteren naar
de bestraffing van een wijze

930
00:54:13,650 --> 00:54:16,650
dan dat iemand luistert
naar het lied van dwazen.

931
00:54:16,650 --> 00:54:21,690
Want als het knetteren van de dorens onder
de kookpot, zo is het lachen van de dwaas.

932
00:54:21,690 --> 00:54:23,310
Ook dat is vluchtig.

933
00:54:23,310 --> 00:54:27,810
Wanneer een dwaas lacht, komt dat doordat
hij geen aandacht schenkt aan het leven.

934
00:54:27,810 --> 00:54:29,370
Hij is een dwaas.

935
00:54:29,370 --> 00:54:32,670
Als hij een dwaas is, is hij
niet klaar om te sterven.

936
00:54:32,670 --> 00:54:35,670
Als hij een dwaas is,
wandelt hij niet met God.

937
00:54:35,670 --> 00:54:39,990
Als hij een dwaas is, jaagt hij
oppervlakkige en dwaze dingen na.

938
00:54:39,990 --> 00:54:43,050
Toch heeft hij het naar
zijn zin. Hij lacht.

939
00:54:43,050 --> 00:54:46,590
Denk eraan, Jezus zei
in Lukas hoofdstuk 6,

940
00:54:46,590 --> 00:54:50,250
in de zaligsprekingen die Hij
daar uitsprak, bij de weeën:

941
00:54:50,250 --> 00:54:54,390
Wee u, die verzadigd bent,
want u zult hongerlijden.

942
00:54:54,390 --> 00:54:57,990
Wee u die nu lacht, want
u zult treuren en huilen.

943
00:54:57,990 --> 00:54:58,950
Hij zegt:

944
00:54:58,950 --> 00:55:03,810
Het gelach van dwazen klinkt als het
geknetter van dorentakken onder een pan.

945
00:55:03,810 --> 00:55:06,030
Die dorens staan in brand.

946
00:55:06,030 --> 00:55:11,730
De dorens worden verzameld als brandstof
voor het vuur om iets in een pot te koken.

947
00:55:11,730 --> 00:55:14,610
Terwijl de dorens branden, knetteren ze.

948
00:55:14,610 --> 00:55:18,330
Ze maken een vrolijk knetterend
geluidje terwijl ze opbranden.

949
00:55:18,330 --> 00:55:20,250
Zo is het lachen van de dwaas.

950
00:55:20,250 --> 00:55:24,630
Het is een vrolijk geluid, en hij
maakt het terwijl hij te gronde gaat.

951
00:55:24,630 --> 00:55:26,190
Dat is ook leegte.

952
00:55:26,190 --> 00:55:30,030
Voorzeker, onderdrukking zou
een wijze waanzinnig maken,

953
00:55:30,030 --> 00:55:32,490
en geschenken bederven het hart.

954
00:55:32,490 --> 00:55:35,970
Het einde van een zaak
is beter dan zijn begin.

955
00:55:35,970 --> 00:55:39,510
Beter een geduldige geest
dan een hoogmoedige geest.

956
00:55:39,510 --> 00:55:42,630
Dat kan allerlei betekenissen
en toepassingen hebben.

957
00:55:42,630 --> 00:55:44,970
Ik weet niet zeker hoe
hij het hier bedoelt,

958
00:55:44,970 --> 00:55:48,570
maar misschien is het eenvoudigweg
zo dat je iets aan het einde

959
00:55:48,570 --> 00:55:50,490
eerlijk kunt beoordelen.

960
00:55:50,490 --> 00:55:54,030
Het is zoals Achab zei toen
hij werd aangevallen door de

961
00:55:54,030 --> 00:55:56,190
Syrische koning Benhadad.

962
00:55:56,190 --> 00:55:58,050
Koning Benhadad zei:

963
00:55:58,050 --> 00:56:01,350
Daarop stuurde Benhadad
hem een bode en zei:

964
00:56:01,350 --> 00:56:04,650
De goden mogen zó en
nog erger met mij doen,

965
00:56:04,650 --> 00:56:09,210
als het stof van Samaria genoeg zal
zijn voor de holten van de handen van

966
00:56:09,210 --> 00:56:11,910
al het volk dat mijn voetstappen volgt!

967
00:56:11,910 --> 00:56:13,170
Achab zei:

968
00:56:13,170 --> 00:56:17,551
Maar de koning van Israël
antwoordde en zei: Spreek tot hem :

969
00:56:17,551 --> 00:56:22,050
Wie zijn wapens aangordt, moet zich
niet beroemen als iemand die ze aflegt.

970
00:56:22,050 --> 00:56:26,490
Dat wil zeggen: je moet de huid niet
verkopen voordat de beer geschoten is.

971
00:56:26,490 --> 00:56:31,110
Je kunt dingen beter beoordelen als ze
afgelopen zijn en je erop terugkijkt,

972
00:56:31,110 --> 00:56:35,310
dan aan het begin proberen te bedenken
en te raden wat er zal gebeuren.

973
00:56:35,310 --> 00:56:37,530
Wees niet te snel geërgerd in uw geest,

974
00:56:37,530 --> 00:56:41,010
want ergernis rust in
de boezem van dwazen.

975
00:56:41,010 --> 00:56:45,750
Zeg niet: Hoe komt het dat de dagen
van vroeger beter waren dan deze?

976
00:56:45,750 --> 00:56:48,750
Want niet uit wijsheid zou u dat vragen.

977
00:56:48,750 --> 00:56:52,230
Waarom waren de vroegere
dagen beter dan deze?

978
00:56:52,230 --> 00:56:57,090
Ik denk dat hij bedoelt: besteed je tijd
niet aan het ophalen van herinneringen aan

979
00:56:57,090 --> 00:57:00,630
dingen uit het verleden
die niet kunnen terugkomen.

980
00:57:00,630 --> 00:57:03,870
Er zijn momenten waarop
we ons moeten afvragen:

981
00:57:03,870 --> 00:57:07,710
waarom waren de dagen van
vroeger beter dan deze?

982
00:57:07,710 --> 00:57:10,410
We hebben hier een
verkeerde afslag genomen.

983
00:57:10,410 --> 00:57:13,770
Het was beter voordat we
die verkeerde afslag namen.

984
00:57:13,770 --> 00:57:16,530
Misschien moeten we op
onze schreden terugkeren

985
00:57:16,530 --> 00:57:19,950
en weer gaan doen wat we
deden toen het beter ging.

986
00:57:19,950 --> 00:57:25,110
Want door onze keuzes hebben we ervoor
gezorgd dat het minder goed ging.

987
00:57:25,110 --> 00:57:29,730
Soms was onze jeugd een betere tijd
omdat we betere dingen deden en

988
00:57:29,730 --> 00:57:31,710
wijzere keuzes maakten.

989
00:57:31,710 --> 00:57:36,390
Sindsdien hebben we domme of slechte
dingen gedaan, en nu zeggen we:

990
00:57:36,390 --> 00:57:39,510
hoe komt het dat het
vroeger beter was dan nu?

991
00:57:39,510 --> 00:57:41,910
Soms kan dat een goede vraag zijn.

992
00:57:41,910 --> 00:57:44,610
Maar waarschijnlijk denkt
hij aan een situatie

993
00:57:44,610 --> 00:57:48,750
waarin het leven gewoon is
gelopen zoals het gelopen is.

994
00:57:48,750 --> 00:57:53,550
Je kunt terugkijken naar vroeger, en op
je sterfbed is het laatste woord dat bij

995
00:57:53,550 --> 00:57:55,830
je opkomt ‘Rosebud’.

996
00:57:55,830 --> 00:57:58,830
Want er was een vroegere, eenvoudigere,

997
00:57:58,830 --> 00:58:03,810
onschuldigere tijd die je graag zou
terughalen, maar dat kun je niet.

998
00:58:03,810 --> 00:58:07,710
Soms kijken we zelfs terug op
onze kindertijd en zeggen we:

999
00:58:07,710 --> 00:58:10,410
‘De wereld was toen een betere plek.’

1000
00:58:10,410 --> 00:58:13,590
Misschien was dat zo,
maar misschien ook niet.

1001
00:58:13,590 --> 00:58:18,630
Dit zijn tenslotte de dagen waarop
mensen ooit zullen terugkijken en zeggen:

1002
00:58:18,630 --> 00:58:20,790
‘Dat was de goede oude tijd.’

1003
00:58:20,790 --> 00:58:22,590
Wij vinden ze niet zo goed.

1004
00:58:22,590 --> 00:58:26,790
Wij denken dat de dagen daarvoor
de goede oude tijd waren.

1005
00:58:26,790 --> 00:58:28,170
Maar toen dachten we dat niet.

1006
00:58:28,170 --> 00:58:32,670
Toen zeiden onze ouders: ‘Waarom is het
niet meer zoals toen wij kinderen waren?

1007
00:58:32,670 --> 00:58:34,530
Toen was het zoveel beter.’

1008
00:58:34,530 --> 00:58:38,970
Alleen maar herinneringen ophalen aan
een verloren verleden dat je niet kunt

1009
00:58:38,970 --> 00:58:41,310
terughalen, is niet vruchtbaar.

1010
00:58:41,310 --> 00:58:45,870
Je kunt beter zeggen: ‘Als de
vroegere dagen beter waren dan deze,

1011
00:58:45,870 --> 00:58:48,390
laten we deze dagen dan beter maken.

1012
00:58:48,390 --> 00:58:50,670
Laten we proberen ze te verbeteren.’

1013
00:58:50,670 --> 00:58:53,430
Dat is wijzer dan maar te zitten jammeren

1014
00:58:53,430 --> 00:58:56,910
over hoeveel er uit het
verleden verloren is gegaan.

1015
00:58:56,910 --> 00:58:59,970
Vaak was het toen niet zo
goed als we het ons in onze

1016
00:58:59,970 --> 00:59:02,490
sentimentele herinneringen voorstellen.

1017
00:59:02,490 --> 00:59:08,550
Wijsheid is goed met een erfelijk bezit:
een voordeel voor hen die de zon zien.

1018
00:59:08,550 --> 00:59:10,710
Degenen die in leven zijn.

1019
00:59:10,710 --> 00:59:15,450
Immers, wijsheid biedt
schaduw en geld biedt schaduw.

1020
00:59:15,450 --> 00:59:20,730
Het voordeel van kennis is echter dat
wijsheid haar bezitters het leven geeft.

1021
00:59:20,730 --> 00:59:25,530
Dat zegt hij hier, hoewel hij elders
min of meer het tegenovergestelde zegt,

1022
00:59:25,530 --> 00:59:29,730
omdat hij in dit boek niet
altijd consequent denkt.

1023
00:59:29,730 --> 00:59:35,190
Bezie het werk van God, want wie kan
rechtmaken wat Hij krom gemaakt heeft?

1024
00:59:35,190 --> 00:59:37,890
Geniet op de dag van
voorspoed van het goede,

1025
00:59:37,890 --> 00:59:42,630
maar bedenk op de dag van tegenspoed
dat God zowel de ene als de andere

1026
00:59:42,630 --> 00:59:48,090
gemaakt heeft, zodat de mens niet kan
doorgronden iets wat na hem zijn zal.

1027
00:59:48,090 --> 00:59:50,010
Dat klinkt een beetje als Job.

1028
00:59:50,010 --> 00:59:52,770
God heeft de tijden van voorspoed gemaakt.

1029
00:59:52,770 --> 00:59:55,830
Hij heeft ook de dagen
van tegenspoed gemaakt.

1030
00:59:55,830 --> 00:59:57,930
God heeft ze allebei gemaakt.

1031
00:59:57,930 --> 01:00:01,530
Maar God heeft die wisseling
van omstandigheden gemaakt

1032
01:00:01,530 --> 01:00:04,830
zodat we niet kunnen voorzien
wat de toekomst brengt.

1033
01:00:04,830 --> 01:00:06,990
We kunnen eigenlijk geen
voorspellingen doen.

1034
01:00:06,990 --> 01:00:11,550
In plaats daarvan zou u moeten
zeggen: Als de Heere wil en wij leven,

1035
01:00:11,550 --> 01:00:14,130
dan zullen wij dit of dat doen.

1036
01:00:14,130 --> 01:00:15,630
zei Jakobus.

1037
01:00:15,630 --> 01:00:22,050
En nu dan u die zegt: Wij zullen vandaag
of morgen naar die en die stad reizen,

1038
01:00:22,050 --> 01:00:26,490
en daar een jaar doorbrengen en
handeldrijven en winst maken,

1039
01:00:26,490 --> 01:00:27,690
Hij zegt:

1040
01:00:27,690 --> 01:00:32,610
u, die niet weet wat er morgen
gebeuren zal, want hoe is uw leven?

1041
01:00:32,610 --> 01:00:37,590
Het is immers een damp, die voor een
korte tijd verschijnt en daarna verdwijnt.

1042
01:00:37,590 --> 01:00:39,990
God brengt tijden van voorspoed.

1043
01:00:39,990 --> 01:00:42,330
Hij brengt tijden van tegenspoed.

1044
01:00:42,330 --> 01:00:45,270
Je weet nooit welke van
de twee hierna komt.

1045
01:00:45,270 --> 01:00:49,710
Dus je kunt eigenlijk niet voorzien
of zeggen wat er hierna zal gebeuren.

1046
01:00:49,710 --> 01:00:53,070
Dit alles heb ik gezien
in mijn vluchtige dagen:

1047
01:00:53,070 --> 01:00:57,030
er is een rechtvaardige die
omkomt in zijn rechtvaardigheid,

1048
01:00:57,030 --> 01:01:01,710
en er is een goddeloze die bij al
zijn slechtheid zijn dagen verlengt.

1049
01:01:01,710 --> 01:01:05,070
Dat is iets wat hij in
Spreuken zou hebben ontkend.

1050
01:01:05,070 --> 01:01:07,050
Maar het is de werkelijkheid.

1051
01:01:07,050 --> 01:01:10,770
In Spreuken zei hij altijd:
als je rechtvaardig bent,

1052
01:01:10,770 --> 01:01:12,750
zal dat je dagen verlengen.

1053
01:01:12,750 --> 01:01:16,590
Als je goddeloos bent,
zul je je leven verkorten.

1054
01:01:16,590 --> 01:01:19,830
In algemene zin gaat
dat in veel gevallen op.

1055
01:01:19,830 --> 01:01:24,330
Het is zeker een goede regel om naar
te handelen, maar het is geen garantie.

1056
01:01:24,330 --> 01:01:26,010
Het is geen belofte.

1057
01:01:26,010 --> 01:01:29,730
Het is eigenlijk een waarneming
dat dit vaak het geval is.

1058
01:01:29,730 --> 01:01:32,310
Maar nu heeft hij meer waargenomen.

1059
01:01:32,310 --> 01:01:37,110
Hij zegt: ‘Ik heb soms daadwerkelijk
het tegenovergestelde gezien.’

1060
01:01:37,110 --> 01:01:41,310
Wees niet al te rechtvaardig en
acht uzelf niet bovenmate wijs.

1061
01:01:41,310 --> 01:01:44,430
Waarom zou u uzelf verwoesten?

1062
01:01:44,430 --> 01:01:47,490
Waarom zou je je uitsloven
om al te goed te zijn?

1063
01:01:47,490 --> 01:01:49,350
Dit is niet per se goede raad.

1064
01:01:49,350 --> 01:01:53,190
We moeten zo rechtvaardig en zo
heilig zijn als we maar kunnen.

1065
01:01:53,190 --> 01:01:57,210
Maar zoals Hij Die u
geroepen heeft, heilig is,

1066
01:01:57,210 --> 01:02:02,850
word zo ook zelf heilig in heel uw
levenswandel, want er staat geschreven:

1067
01:02:02,850 --> 01:02:06,030
Wees heilig, want Ik ben heilig.

1068
01:02:06,030 --> 01:02:11,130
zei Petrus in 1 Petrus
hoofdstuk 1, vers 15 en 16.

1069
01:02:11,130 --> 01:02:15,630
Maar Salomo dacht gewoon: ‘Waarom zou ik
zo hard mijn best doen om rechtvaardig te

1070
01:02:15,630 --> 01:02:20,190
zijn, terwijl ik rechtvaardige mensen
rechtvaardig heb zien sterven?’

1071
01:02:20,190 --> 01:02:22,830
Dat is trouwens een goede
manier om te sterven.

1072
01:02:22,830 --> 01:02:25,710
Dat is een veel betere
manier om te sterven:

1073
01:02:25,710 --> 01:02:28,830
rechtvaardig sterven in
plaats van goddeloos.

1074
01:02:28,830 --> 01:02:34,290
Het is waar dat een goddeloze zijn leven
kan verlengen, maar hij sterft nog steeds.

1075
01:02:34,290 --> 01:02:38,070
Als hij goddeloos sterft, zou hij
gelukkiger zijn geweest als hij

1076
01:02:38,070 --> 01:02:42,030
rechtvaardig was gestorven, en
misschien eerder was gestorven.

1077
01:02:42,030 --> 01:02:45,810
Wees niet al te goddeloos
en wees niet al te dwaas.

1078
01:02:45,810 --> 01:02:48,870
Waarom zou u sterven vóór uw tijd?

1079
01:02:48,870 --> 01:02:52,950
Dat klinkt bijna in tegenspraak met
wat hij een paar verzen eerder zei.

1080
01:02:52,950 --> 01:02:55,230
Het is goed dat u aan het ene vasthoudt

1081
01:02:55,230 --> 01:02:58,230
en daarbij uw hand niet
van het andere aftrekt.

1082
01:02:58,230 --> 01:03:01,590
Immers wie God vreest,
ontkomt aan dit alles.

1083
01:03:01,590 --> 01:03:03,450
Waaraan allemaal ontkomen?

1084
01:03:03,450 --> 01:03:06,150
Ik weet het niet, misschien aan uitersten.

1085
01:03:06,150 --> 01:03:10,710
De wijsheid maakt de wijze sterker dan
tien machthebbers die in de stad zijn.

1086
01:03:10,710 --> 01:03:13,050
In Spreuken staat een spreuk die zegt:

1087
01:03:13,050 --> 01:03:16,650
Een wijze beklimt een stad van
helden en haalt de vesting waarop

1088
01:03:16,650 --> 01:03:18,810
men vertrouwt, neer.

1089
01:03:18,810 --> 01:03:21,810
Een man met wijsheid
kan, met andere woorden,

1090
01:03:21,810 --> 01:03:24,270
iemand verslaan die
alleen maar kracht heeft.

1091
01:03:24,270 --> 01:03:28,650
Lichamelijke kracht biedt bescherming,
maar geen bescherming tegen iemand die

1092
01:03:28,650 --> 01:03:30,150
slimmer en wijs is.

1093
01:03:30,150 --> 01:03:35,730
Voorzeker, er is geen mens rechtvaardig
op de aarde, die goeddoet en niet zondigt.

1094
01:03:35,730 --> 01:03:38,430
Er zijn eigenlijk wel
zulke mensen geweest.

1095
01:03:38,430 --> 01:03:42,390
Geen mensen die nooit gezondigd
hebben, maar mensen die het goede doen

1096
01:03:42,390 --> 01:03:44,370
in plaats van te zondigen.

1097
01:03:44,370 --> 01:03:49,290
Van Job wordt gezegd dat hij een man
was die God vreesde en het kwaad meed,

1098
01:03:49,290 --> 01:03:51,090
een onberispelijk man.

1099
01:03:51,090 --> 01:03:54,870
De ouders van Johannes de
Doper worden ook zo beschreven.

1100
01:03:54,870 --> 01:03:59,370
Er staat dat zij onberispelijk waren in
het onderhouden van de wet van Mozes.

1101
01:03:59,370 --> 01:04:02,430
Het waren geen mensen die
nooit een zonde hadden begaan,

1102
01:04:02,430 --> 01:04:05,010
maar ze leidden een rechtvaardig leven.

1103
01:04:05,010 --> 01:04:08,850
Ze leidden een leven dat
geen leven van zonde was.

1104
01:04:08,850 --> 01:04:11,850
Misschien kent Salomo niemand die zo is.

1105
01:04:11,850 --> 01:04:14,910
Zet ook uw hart niet op alle
woorden die men spreekt,

1106
01:04:14,910 --> 01:04:18,150
opdat u niet hoort dat
uw knecht u vervloekt.

1107
01:04:18,150 --> 01:04:20,490
Zelfs je knecht zou je kunnen vervloeken.

1108
01:04:20,490 --> 01:04:23,550
Hij behoort tot een lagere
maatschappelijke klasse,

1109
01:04:23,550 --> 01:04:27,810
en het is heel beledigend wanneer
iemand die jij als je mindere beschouwt,

1110
01:04:27,810 --> 01:04:30,690
zich boven je verheft en je beledigt.

1111
01:04:30,690 --> 01:04:32,670
Trek het je niet allemaal aan.

1112
01:04:32,670 --> 01:04:35,070
Neem niet alles zo ernstig.

1113
01:04:35,070 --> 01:04:38,070
Misschien hoor je dingen
waaraan je je zou ergeren,

1114
01:04:38,070 --> 01:04:42,930
maar niet alles wat mensen zeggen is het
waard om je zorgen over te maken of over

1115
01:04:42,930 --> 01:04:44,130
na te denken.

1116
01:04:44,130 --> 01:04:49,290
Want uw hart heeft ook vele keren
erkend dat ook u anderen hebt vervloekt.

1117
01:04:49,290 --> 01:04:53,190
Dus als je anderen hebt vervloekt,
wees dan niet verbaasd dat

1118
01:04:53,190 --> 01:04:55,170
anderen jou zullen vervloeken.

1119
01:04:55,170 --> 01:04:59,310
Maak je er gewoon geen zorgen
over. Trek het je niet aan.

1120
01:04:59,310 --> 01:05:01,830
Dit alles heb ik met wijsheid beproefd.

1121
01:05:01,830 --> 01:05:04,538
Ik zei: Ik wil wijs worden, maar de
wijsheid bleef ver bij mij vandaan.

1122
01:05:04,538 --> 01:05:06,750
Veraf is dat wat gebeurd is.

1123
01:05:06,750 --> 01:05:09,870
Het zit heel diep: wie
kan het terug vinden?

1124
01:05:09,870 --> 01:05:14,610
Ik kwam ertoe, ook met mijn hart,
om te kennen en na te speuren,

1125
01:05:14,610 --> 01:05:17,671
wijsheid te zoeken en tot
een slotsom te komen ,

1126
01:05:17,671 --> 01:05:22,470
om in te zien dat goddeloosheid
dwaas en dwaasheid onverstand is.

1127
01:05:22,470 --> 01:05:27,270
Ik vond iets wat bitterder is dan de
dood: de vrouw die een vangnet is.

1128
01:05:27,270 --> 01:05:30,690
Haar hart is een sleepnet,
haar handen zijn boeien.

1129
01:05:30,690 --> 01:05:34,770
Wie goed is voor het aangezicht
van God, zal aan haar ontkomen,

1130
01:05:34,770 --> 01:05:37,770
maar een zondaar wordt door haar gevangen.

1131
01:05:37,770 --> 01:05:41,310
Deze vrouw wordt natuurlijk
uitvoerig beschreven in een aantal

1132
01:05:41,310 --> 01:05:43,170
gedeelten van Spreuken.

1133
01:05:43,170 --> 01:05:47,310
Zij is een verleidster en ze
voert een man naar zijn ondergang.

1134
01:05:47,310 --> 01:05:51,150
De man die God vreest,
zal aan haar ontkomen.

1135
01:05:51,150 --> 01:05:55,230
In Spreuken staat dat de man
van wie God een afschuw heeft,

1136
01:05:55,230 --> 01:05:57,270
door haar gevangen zal worden.

1137
01:05:57,270 --> 01:06:00,510
Dezelfde gedachte, maar dan omgekeerd.

1138
01:06:00,510 --> 01:06:05,250
Zie, dit heb ik gevonden, zegt
Prediker, het ene bij het andere,

1139
01:06:05,250 --> 01:06:10,530
om tot een slotsom te komen, die ik nog
altijd zoek, maar niet heb gevonden.

1140
01:06:10,530 --> 01:06:13,110
Eén man onder duizend heb ik gevonden.

1141
01:06:13,110 --> 01:06:16,590
Een vrouw onder die allen
heb ik echter niet gevonden.

1142
01:06:16,590 --> 01:06:18,990
Dat is niet echt een volledige gedachte,

1143
01:06:18,990 --> 01:06:23,130
en hij laat iets belangrijks
onuitgesproken. Hij zegt:

1144
01:06:23,130 --> 01:06:28,290
Ik vond één man op de duizend en
geen enkele vrouw op de duizend.

1145
01:06:28,290 --> 01:06:33,030
Wacht eens even. Wat heeft hij onder
hen gevonden? Dat zegt hij niet.

1146
01:06:33,030 --> 01:06:37,650
Als je duizend vrouwen kent, heb je
natuurlijk duizend vrouwen gevonden.

1147
01:06:37,650 --> 01:06:42,870
Als je duizend mannen kent, heb je
duizend mannen gevonden. Maar hij zegt:

1148
01:06:42,870 --> 01:06:45,630
Ik vond maar één man op de duizend.

1149
01:06:45,630 --> 01:06:47,070
Eén man die wat?

1150
01:06:47,070 --> 01:06:49,170
En daar geeft hij geen antwoord op.

1151
01:06:49,170 --> 01:06:51,450
Die informatie geeft hij niet.

1152
01:06:51,450 --> 01:06:56,790
Misschien bedoelt hij een goede man, een
betrouwbare man, misschien een wijze man.

1153
01:06:56,790 --> 01:06:58,890
Wat het ook is, hij zegt:

1154
01:06:58,890 --> 01:07:01,650
Wat ik in mensen zoek,
vind ik niet zo vaak.

1155
01:07:01,650 --> 01:07:04,230
Misschien bij één man op de duizend.

1156
01:07:04,230 --> 01:07:06,930
Volgens mij heb ik het nog
niet bij een vrouw gevonden.

1157
01:07:06,930 --> 01:07:09,030
En hij had duizend vrouwen gehad.

1158
01:07:09,030 --> 01:07:12,750
Hij had zevenhonderd echtgenotes
en driehonderd bijvrouwen.

1159
01:07:12,750 --> 01:07:15,630
Dat is samen duizend. En hij zegt:

1160
01:07:15,630 --> 01:07:18,570
Tussen al die vrouwen heb
ik er niet één gevonden.

1161
01:07:18,570 --> 01:07:20,430
Dit is Salomo's ervaring.

1162
01:07:20,430 --> 01:07:24,390
Ik zou zeggen dat ik meer dan één
goede man onder duizend heb gevonden,

1163
01:07:24,390 --> 01:07:29,070
en in mijn leven zeker meer dan één
goede vrouw onder de duizend of meer

1164
01:07:29,070 --> 01:07:30,990
die ik misschien als kennissen heb.

1165
01:07:30,990 --> 01:07:35,910
Maar Salomo ging niet noodzakelijkerwijs
met de meest rechtvaardige mensen om.

1166
01:07:35,910 --> 01:07:37,770
Hij was een rijke man.

1167
01:07:37,770 --> 01:07:40,230
Mensen waren altijd op zijn geld uit.

1168
01:07:40,230 --> 01:07:43,530
Mensen probeerden voortdurend
bij hem in het gevlei te komen,

1169
01:07:43,530 --> 01:07:46,890
om er voordeel uit te halen
omdat hij de koning was.

1170
01:07:46,890 --> 01:07:51,270
Hij had waarschijnlijk geen trouwe
vrienden op wie hij echt kon rekenen.

1171
01:07:51,270 --> 01:07:54,510
Zelfs de vrouwen in zijn
leven stelden hem teleur.

1172
01:07:54,510 --> 01:07:59,850
We moeten aannemen dat ook de Sulamitische
vrouw, over wie hij Hooglied schreef,

1173
01:07:59,850 --> 01:08:02,790
tot die vrouwen behoorde. En hij zei:

1174
01:08:02,790 --> 01:08:05,850
die ik nog altijd zoek,
maar niet heb gevonden.

1175
01:08:05,850 --> 01:08:08,730
Eén man onder duizend heb ik gevonden.

1176
01:08:08,730 --> 01:08:12,270
Een vrouw onder die allen
heb ik echter niet gevonden.

1177
01:08:12,270 --> 01:08:13,050
of:

1178
01:08:13,050 --> 01:08:17,550
‘Ik heb niets gevonden wat me aanspreekt’
— iets van wat hij in mensen zoekt.

1179
01:08:17,550 --> 01:08:20,310
Hij hield van haar toen
hij haar het hof maakte,

1180
01:08:20,310 --> 01:08:24,330
en misschien toen hij pas met haar
getrouwd was, zoals Hooglied vertelt.

1181
01:08:24,330 --> 01:08:28,230
Maar op zijn oude dag is hij
blijkbaar cynischer over alle vrouwen.

1182
01:08:28,230 --> 01:08:30,690
Hij heeft er zelfs niet één gevonden.

1183
01:08:30,690 --> 01:08:32,850
Je zou denken dat hij haar zou meetellen

1184
01:08:32,850 --> 01:08:35,610
als hij nog steeds
hetzelfde voor haar voelde.

1185
01:08:35,610 --> 01:08:41,670
Alleen, zie, dit heb ik gevonden: dat
God de mens oprecht gemaakt heeft,

1186
01:08:41,670 --> 01:08:44,550
maar zij hebben vele uitvluchten gezocht.

1187
01:08:44,550 --> 01:08:49,950
Ik moet bekennen dat ik niet weet
of ‘zij’ mannelijk of vrouwelijk is.

1188
01:08:49,950 --> 01:08:51,510
Dat zou verschil maken.

1189
01:08:51,510 --> 01:08:54,810
Want als het mannelijk is,
zou het betekenen dat God

1190
01:08:54,810 --> 01:08:59,910
mannen oprecht heeft gemaakt, maar dat
zij, mannen die oprecht gemaakt waren,

1191
01:08:59,910 --> 01:09:03,870
zichzelf verdorven hebben met allerlei
plannen die ze hebben bedacht.

1192
01:09:03,870 --> 01:09:07,650
Of als ‘zij’ vrouwelijk is, dan zegt hij:

1193
01:09:07,650 --> 01:09:10,710
God heeft de mens eerlijk
en oprecht gemaakt,

1194
01:09:10,710 --> 01:09:13,590
maar die vrouwen hebben
allerlei plannetjes bedacht.

1195
01:09:13,590 --> 01:09:18,690
Hij heeft het in deze context over vrouwen
die als strikken zijn en dat soort dingen,

1196
01:09:18,690 --> 01:09:21,630
en hij zegt eigenlijk dat
er geen goede vrouwen zijn.

1197
01:09:21,630 --> 01:09:26,250
Dus ik zou willen weten of ‘zij’
mannelijk of vrouwelijk is.

1198
01:09:26,250 --> 01:09:31,350
Als ik het had opgezocht, wat ik zelf heb
nagelaten, zou ik het je kunnen vertellen.

1199
01:09:31,350 --> 01:09:33,150
Misschien kun je het opzoeken.

1200
01:09:33,150 --> 01:09:37,290
Maar hoe dan ook, hij zegt in wezen
dat God mensen oprecht heeft gemaakt,

1201
01:09:37,290 --> 01:09:39,570
maar dat ze verdorven zijn geraakt.

1202
01:09:39,570 --> 01:09:42,510
Ofwel zegt hij dat mannen
zichzelf hebben verdorven,

1203
01:09:42,510 --> 01:09:45,270
ofwel dat vrouwen mannen hebben verdorven.

1204
01:09:45,270 --> 01:09:48,210
Maar in elk geval zijn ze
niet meer zoals ze waren.

1205
01:09:48,210 --> 01:09:50,310
Ze waren ooit oprecht, maar nu niet meer.