1
00:00:01,950 --> 00:00:04,230
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,230 --> 00:00:09,150
Deze keer behandelen we Prediker
hoofdstuk 8 tot en met 12.

3
00:00:09,150 --> 00:00:11,910
We komen nu bij het achtste
hoofdstuk van Prediker.

4
00:00:11,910 --> 00:00:15,570
Wie is als de wijze en wie weet
de verklaring van de dingen?

5
00:00:15,570 --> 00:00:18,390
De wijsheid van de mens
verlicht zijn gezicht,

6
00:00:18,390 --> 00:00:21,330
zodat de stuursheid van zijn
gezicht wordt veranderd.

7
00:00:21,330 --> 00:00:26,850
Ik zeg : Houd u aan het bevel van de
koning, en wel vanwege de eed aan God.

8
00:00:26,850 --> 00:00:29,010
Haast u niet bij hem vandaan te gaan.

9
00:00:29,010 --> 00:00:33,090
Houd niet vast aan een kwade zaak,
want hij doet alles wat hem behaagt,

10
00:00:33,090 --> 00:00:36,390
Blijkbaar betekent dit dat de
koning doet wat hij wil doen.

11
00:00:36,390 --> 00:00:39,450
Dit gaat over de
soevereiniteit van een koning.

12
00:00:39,450 --> 00:00:42,690
Daar hebben we in onze samenleving
niet veel ervaring mee.

13
00:00:42,690 --> 00:00:46,530
We hebben in deze samenleving al
honderden jaren geen koning meer gehad,

14
00:00:46,530 --> 00:00:51,330
maar de meeste volken hebben er door de
geschiedenis heen zeker wel een gehad.

15
00:00:51,330 --> 00:00:55,890
In wezen spreekt hij erover dat je het
gebod van de koning moet houden vanwege de

16
00:00:55,890 --> 00:00:58,290
eed die je aan God hebt afgelegd.

17
00:00:58,290 --> 00:01:00,870
Blijkbaar werd er bij de
beëdiging van koningen

18
00:01:00,870 --> 00:01:04,410
een verbond gesloten tussen
de koning en het volk,

19
00:01:04,410 --> 00:01:07,230
net zoals bij de beëdiging
van een president.

20
00:01:07,230 --> 00:01:12,090
Ze leggen hun hand op de Bijbel en leggen
een ambtseed af, of iets dergelijks.

21
00:01:12,090 --> 00:01:15,390
Er moet zoiets zijn geweest,
waarbij het volk voor God

22
00:01:15,390 --> 00:01:18,210
beloofde dat het zijn koning zou eren.

23
00:01:18,210 --> 00:01:21,750
Waarschijnlijk legde hij zelf
ook een of andere eed af.

24
00:01:21,750 --> 00:01:26,250
Houd je dus aan de eed die je hierover
aan God hebt afgelegd, zegt hij.

25
00:01:26,250 --> 00:01:27,450
Hij zegt:

26
00:01:27,450 --> 00:01:31,950
Kies geen partij voor iets slechts,
want de koning doet toch wat hij wil.

27
00:01:31,950 --> 00:01:35,790
Met iets kwaads wordt waarschijnlijk
een opstand tegen de koning bedoeld.

28
00:01:35,790 --> 00:01:40,650
Kom dus niet tegen de koning in opstand,
ook al zijn er anderen die dat wel doen.

29
00:01:40,650 --> 00:01:44,430
Sluit je niet bij hen aan,
want de koning is soeverein.

30
00:01:44,430 --> 00:01:45,510
Er staat:

31
00:01:45,510 --> 00:01:48,630
omdat het woord van de
koning zeggenschap heeft.

32
00:01:48,630 --> 00:01:52,590
Wie zal tegen hem zeggen: Wat doet
u? Wie het gebod in acht neemt,

33
00:01:52,590 --> 00:01:54,210
ondervindt geen kwaad.

34
00:01:54,210 --> 00:01:57,270
Het hart van de wijze
kent tijd en gelegenheid.

35
00:01:57,270 --> 00:02:01,110
Want voor elk voornemen is er
een tijd en gelegenheid, ja,

36
00:02:01,110 --> 00:02:04,350
het kwaad van de mens
is overvloedig over hem.

37
00:02:04,350 --> 00:02:06,810
Want hij weet niet wat er gebeuren zal.

38
00:02:06,810 --> 00:02:10,050
Wie zal hem immers bekendmaken
wanneer het gebeuren zal?

39
00:02:10,050 --> 00:02:14,550
Er is geen mens die macht heeft over
de geest, om de geest in te houden.

40
00:02:14,550 --> 00:02:17,550
Hij heeft geen zeggenschap
over de dag van de dood,

41
00:02:17,550 --> 00:02:20,130
er is geen vrijstelling in deze strijd

42
00:02:20,130 --> 00:02:23,670
en de goddeloosheid laat de
bedrijvers ervan niet ontkomen.

43
00:02:23,670 --> 00:02:26,190
Het woord van de koning heeft macht.

44
00:02:26,190 --> 00:02:27,810
Wie mag tegen hem zeggen:

45
00:02:27,810 --> 00:02:29,310
Wat ben je aan het doen?

46
00:02:29,310 --> 00:02:32,010
Dat is opnieuw iets
wat wij niet begrijpen.

47
00:02:32,010 --> 00:02:35,790
In onze samenleving stellen we
onze leiders ter verantwoording.

48
00:02:35,790 --> 00:02:38,550
We kunnen hen zelfs bij
verkiezingen wegstemmen.

49
00:02:38,550 --> 00:02:41,850
We kunnen zelfs een
afzettingsprocedure tegen hen beginnen

50
00:02:41,850 --> 00:02:43,710
als ze iets verkeerd doen.

51
00:02:43,710 --> 00:02:45,690
In een koninkrijk kan dat niet.

52
00:02:45,690 --> 00:02:49,590
Er kan een revolutie plaatsvinden,
een onwettige revolutie.

53
00:02:49,590 --> 00:02:53,910
Maar in onze samenleving hebben we wettige
manieren om van een slechte heerser

54
00:02:53,910 --> 00:02:55,110
af te komen.

55
00:02:55,110 --> 00:02:57,630
Of om, als we het niet met hem eens zijn,

56
00:02:57,630 --> 00:03:00,510
iemand anders te vinden
die zijn plaats inneemt.

57
00:03:00,510 --> 00:03:02,970
Dat is in onze samenleving wettig.

58
00:03:02,970 --> 00:03:05,610
In samenlevingen uit de
oudheid was dat niet wettig.

59
00:03:05,610 --> 00:03:10,830
Je moest je óf aansluiten bij een groep
opstandelingen en je kansen wagen in een

60
00:03:10,830 --> 00:03:14,370
oorlog tegen de koning,
óf je erbij neerleggen.

61
00:03:14,370 --> 00:03:19,650
Een koning kan op grond van zijn positie
doen wat hij wil doen. Hij is soeverein.

62
00:03:19,650 --> 00:03:24,930
De waarde van juist deze informatie voor
ons is natuurlijk dat we in God, in Jezus,

63
00:03:24,930 --> 00:03:26,550
een Koning hebben.

64
00:03:26,550 --> 00:03:31,650
Jezus is onze Koning, en dat is iets
waarvoor we in onze eigen samenleving

65
00:03:31,650 --> 00:03:33,750
geen referentiekader hebben.

66
00:03:33,750 --> 00:03:36,750
Wanneer de Bijbel zei
dat Jezus de Koning is,

67
00:03:36,750 --> 00:03:41,610
betekende het woord ‘koning’ iets
voor mensen, omdat ze koningen hadden.

68
00:03:41,610 --> 00:03:43,710
Ze wisten wat een koning was.

69
00:03:43,710 --> 00:03:48,570
Onze samenleving heeft het besef
verloren van wat een koning is,

70
00:03:48,570 --> 00:03:52,830
welke voorrechten een koning
heeft, of wat heren zijn.

71
00:03:52,830 --> 00:03:55,530
We hebben ook geen
slaven en meesters meer.

72
00:03:55,530 --> 00:03:58,410
Die dingen waren heel
gewoon in de samenleving,

73
00:03:58,410 --> 00:04:01,590
in alle tijden vóór de moderne tijd.

74
00:04:01,590 --> 00:04:03,990
Elke samenleving had koningen.

75
00:04:03,990 --> 00:04:08,430
Elke samenleving kende slavernij
en meesters, enzovoort.

76
00:04:08,430 --> 00:04:11,490
Dus wanneer de Bijbel
zei dat Jezus Heere is,

77
00:04:11,490 --> 00:04:15,450
of wanneer er staat dat Hij de
Koning is en een koninkrijk heeft,

78
00:04:15,450 --> 00:04:18,210
begrepen mensen dat bijna intuïtief.

79
00:04:18,210 --> 00:04:23,250
Ze hadden namelijk een referentiekader
voor wat een koning is, wat een heer is.

80
00:04:23,250 --> 00:04:25,770
Dat hebben wij in onze samenleving niet.

81
00:04:25,770 --> 00:04:29,670
Daarom moeten we eraan herinnerd worden
dat mensen die een koning hebben,

82
00:04:29,670 --> 00:04:32,310
de koning niet ter verantwoording roepen.

83
00:04:32,310 --> 00:04:34,650
Hij heeft het absolute gezag.

84
00:04:34,650 --> 00:04:37,770
Hij is soeverein, en dat
is wat hier wordt gezegd.

85
00:04:37,770 --> 00:04:39,270
In vers 9:

86
00:04:39,270 --> 00:04:43,530
Dit alles heb ik gezien, toen ik mij er
met heel mijn hart op toelegde al het werk

87
00:04:43,530 --> 00:04:48,690
te begrijpen dat er plaatsvindt onder
de zon: er is een tijd dat de ene mens

88
00:04:48,690 --> 00:04:51,990
heerst over de andere mens, hem ten kwade.

89
00:04:51,990 --> 00:04:55,230
De leiding hebben is niet
altijd in je voordeel.

90
00:04:55,230 --> 00:05:00,330
Ik weet niet welke omstandigheden hij
in gedachten heeft. Hij is een heerser.

91
00:05:00,330 --> 00:05:03,810
Naast zijn voorrechten heeft hij
waarschijnlijk ook verantwoordelijkheden

92
00:05:03,810 --> 00:05:06,390
en is hij het doelwit van andere koningen.

93
00:05:06,390 --> 00:05:10,530
Als je ten strijde trekt, zoekt de
vijand natuurlijk naar de koning.

94
00:05:10,530 --> 00:05:14,850
Dat gebeurde toen Achab en Josafat
tegen de Syriërs optrokken.

95
00:05:14,850 --> 00:05:18,510
Josafat was als koning
gekleed. Achab niet.

96
00:05:18,510 --> 00:05:22,770
Omdat Josafat duidelijk de koning
was, richtte de vijand zich op hem,

97
00:05:22,770 --> 00:05:26,310
totdat ze beseften dat hij niet
de koning was die ze zochten.

98
00:05:26,310 --> 00:05:30,390
Maar de koning heeft voorrechten,
en hij heeft ook vijanden.

99
00:05:30,390 --> 00:05:33,150
Zijn positie brengt gevaren met zich mee.

100
00:05:33,150 --> 00:05:36,450
Er zijn momenten waarop mensen
over andere mensen heersen

101
00:05:36,450 --> 00:05:39,270
en dat niet in het
voordeel van de heerser is.

102
00:05:39,270 --> 00:05:43,710
[Vertalersnoot: De spreker volgt hier
de Engelse formulering ‘to his own hurt’

103
00:05:43,710 --> 00:05:46,230
en betrekt die op de heerser zelf.

104
00:05:46,230 --> 00:05:50,072
Zo leest hij ook ‘hem ten kwade’
in het hierboven aangehaalde vers.]

105
00:05:50,072 --> 00:05:52,530
Misschien hadden zich in Salomo's leven

106
00:05:52,530 --> 00:05:56,010
meerdere soorten omstandigheden
voorgedaan waaraan hij dacht.

107
00:05:56,010 --> 00:05:59,490
We kennen geen bijzonderheden,
want die geeft hij niet.

108
00:05:59,490 --> 00:06:03,810
Evenzo heb ik gezien hoe de goddelozen
begraven werden en ingingen,

109
00:06:03,810 --> 00:06:08,070
terwijl zij die oprecht gehandeld hadden,
uit de heilige plaats moesten gaan

110
00:06:08,070 --> 00:06:10,830
en vergeten werden in de
stad. Ook dat is vluchtig.

111
00:06:10,830 --> 00:06:13,650
[Vertalersnoot: In de Engelse
Bijbeltekst die de spreker aanhaalt,

112
00:06:13,650 --> 00:06:18,390
zijn het de goddelozen die uit de heilige
plaats vertrokken en vergeten werden.

113
00:06:18,390 --> 00:06:24,450
De hierboven aangehaalde HSV spreekt daar
over degenen die oprecht gehandeld hadden.

114
00:06:24,450 --> 00:06:27,510
De volgende uitleg volgt
de Engelse lezing.]

115
00:06:27,510 --> 00:06:30,990
Blijkbaar gaat het hier om mensen
die van het geloof waren afgedwaald,

116
00:06:30,990 --> 00:06:32,970
of die de tempel hadden verlaten,

117
00:06:32,970 --> 00:06:35,970
de gemeenschap van de
gelovigen hadden verlaten.

118
00:06:35,970 --> 00:06:40,050
Ze waren goddeloos, en ze
stierven, en ze werden begraven,

119
00:06:40,050 --> 00:06:41,790
en ze werden niet herinnerd.

120
00:06:41,790 --> 00:06:45,810
Omdat het vonnis over een slechte
daad niet snel geveld wordt,

121
00:06:45,810 --> 00:06:48,510
daarom blijft het hart van
de mensenkinderen in hen

122
00:06:48,510 --> 00:06:49,500
vervuld van kwaaddoen.

123
00:06:49,500 --> 00:06:53,790
[Vertalersnoot: De Engelse Bijbeltekst
die de spreker hier aanhaalt,

124
00:06:53,790 --> 00:06:57,030
spreekt over een vonnis dat
niet snel wordt voltrokken.

125
00:06:57,030 --> 00:07:01,710
De HSV spreekt hierboven over een
vonnis dat niet snel geveld wordt.

126
00:07:01,710 --> 00:07:06,750
De spreker gaat in zijn uitleg uit van
het voltrekken van een opgelegde straf.]

127
00:07:06,750 --> 00:07:09,030
Dit is eigenlijk een geweldig vers.

128
00:07:09,030 --> 00:07:12,690
Dit is een vers dat het waard
is om uit je hoofd te leren.

129
00:07:12,690 --> 00:07:15,870
Mensen denken dat ze ongestraft
kwaad kunnen doen omdat ze niet

130
00:07:15,870 --> 00:07:17,610
onmiddellijk worden gestraft.

131
00:07:17,610 --> 00:07:22,350
Ze kunnen maar doorgaan en
doorgaan en doorgaan met hun kwaad.

132
00:07:22,350 --> 00:07:24,570
Ze hebben het gevoel
dat ze ermee wegkomen,

133
00:07:24,570 --> 00:07:27,630
en ze raken steeds meer
verankerd in hun kwaad.

134
00:07:27,630 --> 00:07:30,630
De gewoonte raakt steeds
dieper ingesleten.

135
00:07:30,630 --> 00:07:34,950
Ze worden steeds overmoediger en voelen
zich er steeds meer in aangemoedigd.

136
00:07:34,950 --> 00:07:37,770
Zo wordt het kwaad een
manier van leven voor hen,

137
00:07:37,770 --> 00:07:42,090
omdat het vonnis over hun slechte daad
niet onmiddellijk wordt voltrokken.

138
00:07:42,090 --> 00:07:46,470
Ik denk dat samenlevingen die een vonnis
over een misdadiger sneller voltrokken dan

139
00:07:46,470 --> 00:07:51,450
wij, het in sommige gevallen beter
hebben gedaan dan onze samenleving.

140
00:07:51,450 --> 00:07:55,410
Er zijn mensen die al tientallen
jaren op hun terechtstelling wachten.

141
00:07:55,410 --> 00:07:59,610
Natuurlijk zal iemand erop wijzen dat
het uitstel gelegenheid biedt om meer

142
00:07:59,610 --> 00:08:03,030
bewijsmateriaal in hun voordeel
aan het licht te laten komen,

143
00:08:03,030 --> 00:08:05,190
als ze onschuldig blijken te zijn.

144
00:08:05,190 --> 00:08:07,710
Veel mensen hebben erop gewezen dat door

145
00:08:07,710 --> 00:08:12,270
DNA-bewijs inmiddels de onschuld is
ontdekt van veel mensen die op hun

146
00:08:12,270 --> 00:08:15,870
terechtstelling wachtten, zodat
ze konden worden vrijgelaten.

147
00:08:15,870 --> 00:08:19,290
Ze hadden om te beginnen nooit
veroordeeld mogen worden.

148
00:08:19,290 --> 00:08:22,770
Als ze onschuldig zijn,
kunnen er uiteraard onmogelijk

149
00:08:22,770 --> 00:08:25,650
twee getuigen van hun
misdaad zijn geweest.

150
00:08:25,650 --> 00:08:30,510
Als je geen misdaad begaat, zullen
daar geen twee getuigen van zijn.

151
00:08:30,510 --> 00:08:35,670
En volgens de Bijbel kun je iemand alleen
veroordelen op grond van twee getuigen.

152
00:08:35,670 --> 00:08:39,390
Dus als je twee getuigen hebt die
het hebben zien gebeuren en hij wordt

153
00:08:39,390 --> 00:08:42,330
terechtgesteld, dan is dat gerechtigheid.

154
00:08:42,330 --> 00:08:46,350
Maar als een misdadiger gewoon
jaar na jaar na jaar na jaar

155
00:08:46,350 --> 00:08:50,370
op zijn terechtstelling zit te
wachten, en dan óf tijdens het wachten

156
00:08:50,370 --> 00:08:53,790
sterft óf uiteindelijk daadwerkelijk
ter dood wordt gebracht,

157
00:08:53,790 --> 00:08:56,130
dan is dat geen strafrechtpleging.

158
00:08:56,130 --> 00:08:58,170
Dat is uitstel van gerechtigheid.

159
00:08:58,170 --> 00:09:00,210
Wanneer er niet snel recht wordt gedaan,

160
00:09:00,210 --> 00:09:03,450
hebben mensen gewoon niet het gevoel
dat het dringend nodig is om het

161
00:09:03,450 --> 00:09:04,710
goede te doen.

162
00:09:04,710 --> 00:09:07,350
Omdat het vonnis niet
snel wordt voltrokken,

163
00:09:07,350 --> 00:09:10,470
worden mensen aangemoedigd
om het verkeerde te doen.

164
00:09:10,470 --> 00:09:13,170
Ruben sliep met de
bijvrouw van zijn vader.

165
00:09:13,170 --> 00:09:15,030
Hij leek ermee weg te komen.

166
00:09:15,030 --> 00:09:17,850
Het leek er niet op dat
hij ervoor gestraft werd.

167
00:09:17,850 --> 00:09:21,390
Maar veel later in zijn leven,
toen zijn vader de twaalf

168
00:09:21,390 --> 00:09:26,010
zonen de aartsvaderlijke zegeningen
gaf, werd Ruben overgeslagen.

169
00:09:26,010 --> 00:09:30,090
Hij was de oudste zoon, maar hij
kreeg het eerstgeboorterecht niet

170
00:09:30,090 --> 00:09:32,910
vanwege die misstap eerder in zijn leven.

171
00:09:32,910 --> 00:09:35,730
Hetzelfde gebeurde met Simeon en Levi.

172
00:09:35,730 --> 00:09:40,710
Ze trokken eropuit en slachtten de mensen
van Sichem af, een verschrikkelijke daad.

173
00:09:40,710 --> 00:09:43,770
Maar ze ondervonden er
geen nadelige gevolgen van,

174
00:09:43,770 --> 00:09:45,750
in ieder geval niet aanvankelijk.

175
00:09:45,750 --> 00:09:49,770
Uiteindelijk ontdekten ze dat ze er
wel degelijk nadelige gevolgen van

176
00:09:49,770 --> 00:09:53,370
ondervonden, omdat ook zij
nog vele jaren later werden

177
00:09:53,370 --> 00:09:56,070
overgeslagen voor het eerstgeboorterecht.

178
00:09:56,070 --> 00:09:58,230
Deze mannen waren slechte mannen.

179
00:09:58,230 --> 00:10:02,550
Ze deden slechte dingen, en ze dachten
dat ze ermee wegkwamen omdat er geen

180
00:10:02,550 --> 00:10:04,470
onmiddellijke straf volgde.

181
00:10:04,470 --> 00:10:09,330
En ze bleven slechte dingen doen,
waaronder hun broer als slaaf verkopen en

182
00:10:09,330 --> 00:10:11,370
andere slechte dingen die ze deden.

183
00:10:11,370 --> 00:10:15,870
Want ze hadden voor de weg van het kwaad
gekozen en leken ermee weg te komen.

184
00:10:15,870 --> 00:10:17,790
Ze kwamen er niet mee weg.

185
00:10:17,790 --> 00:10:21,330
Veel later ontdekten ze dat
ze er niet mee wegkwamen.

186
00:10:21,330 --> 00:10:23,730
Maar dat was hun niet duidelijk.

187
00:10:23,730 --> 00:10:27,990
Simeï vervloekte David en maakte
zich in feite schuldig aan verraad.

188
00:10:27,990 --> 00:10:31,110
En toch werd hij niet
onmiddellijk gestraft.

189
00:10:31,110 --> 00:10:35,130
Daardoor werd hij overmoedig en
nam hij het niet meer zo nauw.

190
00:10:35,130 --> 00:10:40,050
Hem werd gezegd dat hij ter dood gebracht
zou worden als hij Jeruzalem verliet.

191
00:10:40,050 --> 00:10:45,990
Maar drie jaar later verliet hij Jeruzalem
gewoon, zonder er veel bij na te denken,

192
00:10:45,990 --> 00:10:49,350
om een paar weggelopen
slaven terug te halen.

193
00:10:49,350 --> 00:10:51,750
Daarop werd hij ter dood gebracht.

194
00:10:51,750 --> 00:10:57,150
Het vonnis werd niet snel voltrokken, en
hij werd onvoorzichtig in zijn gedrag.

195
00:10:57,150 --> 00:11:00,870
Salomo zegt dus dat een snelle
voltrekking van het vonnis

196
00:11:00,870 --> 00:11:05,310
eigenlijk de voorkeur verdient als
we willen voorkomen dat mensen vast

197
00:11:05,310 --> 00:11:09,030
komen te zitten in hun
slechte gedrag. Hij zegt:

198
00:11:09,030 --> 00:11:14,071
Hoewel een zondaar honderd maal
kwaaddoet, verlengt God zijn dagen .

199
00:11:14,071 --> 00:11:18,090
Toch weet ik dat het goed zal
gaan met hen die God vrezen,

200
00:11:18,090 --> 00:11:20,250
die voor Zijn aangezicht vrezen.

201
00:11:20,250 --> 00:11:23,850
Met andere woorden, als hij niet
onmiddellijk wordt gestraft.

202
00:11:23,850 --> 00:11:28,890
Maar de goddeloze zal het niet goed gaan
en hij zal zijn dagen niet verlengen.

203
00:11:28,890 --> 00:11:34,110
Hij zal zijn als een schaduw, want
hij vreest niet voor Gods aangezicht.

204
00:11:34,110 --> 00:11:39,150
Hier verwoordt Salomo dus zijn huidige
gedachten, zoals hij dat soms doet.

205
00:11:39,150 --> 00:11:43,110
In dit boek verwoordt hij soms wat
hij op een eerder moment dacht,

206
00:11:43,110 --> 00:11:48,090
en dat zegt hij er dan ook bij:
‘Ik dacht dit, ik overdacht dat.’

207
00:11:48,090 --> 00:11:52,290
Op andere momenten zegt hij wat
hij nu werkelijk voor waar houdt.

208
00:11:52,290 --> 00:11:54,150
En dit is zo'n geval.

209
00:11:54,150 --> 00:11:58,710
Degene die God vreest, zal uiteindelijk
beter af zijn dan degenen die dat niet

210
00:11:58,710 --> 00:12:03,750
doen, ook als er geen onmiddellijke straf
komt voor degenen die God niet vrezen.

211
00:12:03,750 --> 00:12:06,810
Er is iets vluchtigs wat
op de aarde plaatsvindt:

212
00:12:06,810 --> 00:12:10,890
er zijn rechtvaardigen die het vergaat
naar het werk van de goddelozen,

213
00:12:10,890 --> 00:12:15,210
en er zijn goddelozen die het vergaat
naar het werk van de rechtvaardigen.

214
00:12:15,210 --> 00:12:17,310
Ik zeg dat ook dit vluchtig is.

215
00:12:17,310 --> 00:12:19,830
Mensen krijgen niet
altijd wat ze verdienen.

216
00:12:19,830 --> 00:12:24,270
Mensen die rechtvaardig zijn, krijgen
uiteindelijk de straf die een goddeloze

217
00:12:24,270 --> 00:12:25,710
zou moeten krijgen.

218
00:12:25,710 --> 00:12:29,550
En goddeloze mensen krijgen soms
de beloningen die de rechtvaardigen

219
00:12:29,550 --> 00:12:31,050
zouden moeten krijgen.

220
00:12:31,050 --> 00:12:35,310
Daarom prees ik de blijdschap, omdat de
mens niets beters heeft onder de zon dan

221
00:12:35,310 --> 00:12:38,550
te eten, te drinken en zich te verblijden.

222
00:12:38,550 --> 00:12:41,190
Dat zal hem immers
vergezellen bij zijn zwoegen,

223
00:12:41,190 --> 00:12:45,210
de dagen van zijn leven die
God hem geeft onder de zon.

224
00:12:45,210 --> 00:12:48,330
Steeds weer komt hij op
dezelfde conclusie terug.

225
00:12:48,330 --> 00:12:49,950
Let erop dat hij zegt:

226
00:12:49,950 --> 00:12:52,170
Ik sprak mijn waardering uit.

227
00:12:52,170 --> 00:12:54,090
Dit is verleden tijd.

228
00:12:54,090 --> 00:12:55,830
Zo dacht ik er toen over.

229
00:12:55,830 --> 00:12:59,910
Toen ik deze vluchtigheid zag, bracht
dat me op de gedachte dat ik maar zoveel

230
00:12:59,910 --> 00:13:05,190
mogelijk moest eten, drinken en vrolijk
zijn, voor zover ik daarmee weg kon komen.

231
00:13:05,190 --> 00:13:08,610
Toen ik mij met heel mijn hart
erop toelegde wijsheid te kennen

232
00:13:08,610 --> 00:13:11,430
en de bezigheid te zien
die op aarde plaatsvindt,

233
00:13:11,430 --> 00:13:15,450
dat men zelfs overdag of 's nachts
de slaap niet met zijn ogen ziet,

234
00:13:15,450 --> 00:13:19,350
toen zag ik al het werk van God,
dat de mens niet kan ontdekken,

235
00:13:19,350 --> 00:13:21,930
het werk dat onder de zon plaatsvindt.

236
00:13:21,930 --> 00:13:26,130
Hoezeer de mens zwoegt bij het
zoeken, hij zal het niet ontdekken.

237
00:13:26,130 --> 00:13:30,810
Zelfs als de wijze zegt het te weten,
zal hij het toch niet kunnen ontdekken.

238
00:13:30,810 --> 00:13:36,090
Zelfs als je er je slaap voor laat, zelfs
als je dag en nacht alle uren van je leven

239
00:13:36,090 --> 00:13:39,810
gebruikt om dingen uit te
zoeken, kun je nooit alles weten.

240
00:13:39,810 --> 00:13:42,510
Je kunt nooit alle
werken van God ontdekken.

241
00:13:42,510 --> 00:13:47,730
Voor iemand met een onverzadigbare dorst
naar kennis is dat een beetje frustrerend,

242
00:13:47,730 --> 00:13:52,470
want mensen zeggen soms: ‘Ik wou dat ik
de Bijbel net zo goed kende als jij.’

243
00:13:52,470 --> 00:13:54,750
Dan denk ik: ‘Waarom?

244
00:13:54,750 --> 00:13:57,990
Waarom zou je de Bijbel net
zo goed willen kennen als ik?

245
00:13:57,990 --> 00:14:01,950
Ik zou de Bijbel graag net zo
goed kennen als bepaalde anderen.

246
00:14:01,950 --> 00:14:05,310
Waarom zou jij niet naar
hún kennisniveau streven?’

247
00:14:05,310 --> 00:14:08,370
Waarom zou je mijn niveau
als maatstaf nemen?

248
00:14:08,370 --> 00:14:10,710
Daarboven is nog een ander niveau.

249
00:14:10,710 --> 00:14:15,390
Iedereen zou moeten zeggen: ‘Ik wou dat
ik alles kon weten wat er over de Bijbel

250
00:14:15,390 --> 00:14:16,710
te weten valt.’

251
00:14:16,710 --> 00:14:20,730
Niet alleen: ‘Ik weet
evenveel als deze persoon.’

252
00:14:20,730 --> 00:14:23,310
We vergelijken onszelf niet met elkaar.

253
00:14:23,310 --> 00:14:27,450
Als je hongert naar de kennis van
God en naar de kennis van Gods Woord,

254
00:14:27,450 --> 00:14:31,170
of naar kennis van wat dan ook in
de werkelijkheid, naar waarheid,

255
00:14:31,170 --> 00:14:35,970
dan besef je dat er veel meer is dan
wie dan ook tot nu toe heeft begrepen.

256
00:14:35,970 --> 00:14:37,230
Paulus zei:

257
00:14:37,230 --> 00:14:40,830
Want wij kennen ten dele
en wij profeteren ten dele,

258
00:14:40,830 --> 00:14:44,070
Met ‘wij’ rekende hij zichzelf daarbij.

259
00:14:44,070 --> 00:14:48,750
Daarom kunnen we alleen maar hopen een
groter deel van die kennis te verwerven.

260
00:14:48,750 --> 00:14:52,650
We kunnen nooit alle kennis bezitten,
zelfs niet een piepkleine fractie

261
00:14:52,650 --> 00:14:54,210
van één procent.

262
00:14:54,210 --> 00:14:57,210
Dat is frustrerend voor
iemand die alles wil weten,

263
00:14:57,210 --> 00:15:00,450
die alles wil weten
wat hij maar kan weten.

264
00:15:00,450 --> 00:15:04,110
Hij ontdekt dat er grenzen
zijn aan wat hij kan weten.

265
00:15:04,110 --> 00:15:09,150
Hij zou dag en nacht kunnen opblijven,
zijn slaap ervoor laten, zegt hij,

266
00:15:09,150 --> 00:15:12,630
maar je zult nooit alles
ontdekken wat er te weten valt.

267
00:15:12,630 --> 00:15:16,890
Je moet tevreden zijn met wat je
kunt weten en daar ongetwijfeld

268
00:15:16,890 --> 00:15:18,990
zo goed mogelijk gebruik van maken.

269
00:15:18,990 --> 00:15:20,430
Hoofdstuk 9.

270
00:15:20,430 --> 00:15:23,610
‘Want ik dacht bij mezelf
over dit alles na.’

271
00:15:23,610 --> 00:15:25,050
Deze uitspraak:

272
00:15:25,050 --> 00:15:28,290
Voorzeker, dit alles heb
ik ter harte genomen,

273
00:15:28,290 --> 00:15:33,270
zodat ik dit alles zou kunnen verklaren:
hoe de rechtvaardigen en de wijzen

274
00:15:33,270 --> 00:15:35,790
en hun werken in de hand van God zijn.

275
00:15:35,790 --> 00:15:40,950
Ook liefde, ook haat kent de
mens niet: alles ligt vóór hem.

276
00:15:40,950 --> 00:15:44,550
moet je betrekken op alles
wat hierna gezegd gaat worden.

277
00:15:44,550 --> 00:15:48,030
Veel mensen nemen sommige
uitspraken uit hoofdstuk 9

278
00:15:48,030 --> 00:15:50,250
en maken er leerstellingen van.

279
00:15:50,250 --> 00:15:55,110
We moeten bedenken dat hij het heeft
over een eerdere periode in zijn leven,

280
00:15:55,110 --> 00:15:57,630
toen dit de dingen waren die hij dacht.

281
00:15:57,630 --> 00:16:01,950
Het was dezelfde periode waarin
hij het genieten prees en zei:

282
00:16:01,950 --> 00:16:06,810
Daarom prees ik de blijdschap, omdat de
mens niets beters heeft onder de zon dan

283
00:16:06,810 --> 00:16:10,350
te eten, te drinken en zich te verblijden.

284
00:16:10,350 --> 00:16:13,290
Dat zal hem immers
vergezellen bij zijn zwoegen,

285
00:16:13,290 --> 00:16:17,610
de dagen van zijn leven die
God hem geeft onder de zon.

286
00:16:17,610 --> 00:16:20,370
Dit is niet de raad van
een godvruchtig man.

287
00:16:20,370 --> 00:16:24,870
Dit zijn de overpeinzingen van
een man die van God is afgedwaald.

288
00:16:24,870 --> 00:16:26,190
Hij zegt:

289
00:16:26,190 --> 00:16:29,790
Voorzeker, dit alles heb
ik ter harte genomen,

290
00:16:29,790 --> 00:16:34,890
zodat ik dit alles zou kunnen verklaren:
hoe de rechtvaardigen en de wijzen

291
00:16:34,890 --> 00:16:37,650
en hun werken in de hand van God zijn.

292
00:16:37,650 --> 00:16:43,110
Ook liefde, ook haat kent de
mens niet: alles ligt vóór hem.

293
00:16:43,110 --> 00:16:46,711
Eén en hetzelfde overkomt
allen als alle anderen :

294
00:16:46,711 --> 00:16:52,950
de rechtvaardige en de goddeloze,
de goede en reine en de onreine,

295
00:16:52,950 --> 00:16:58,830
wie offert en wie niet offert, wie
goed is vergaat het net als de zondaar,

296
00:16:58,830 --> 00:17:03,511
wie zweert net als wie bevreesd
is een eed af te leggen .

297
00:17:03,511 --> 00:17:08,490
Want het maakt eigenlijk niet uit welke
weg je kiest, hetzelfde zal je overkomen.

298
00:17:08,490 --> 00:17:13,530
Natuurlijk heeft hij het over de dood,
en daar gaat hij nog verder op in.

299
00:17:13,530 --> 00:17:18,330
Maar de gedachte is: ik zag dat
het niet uitmaakt of je God aanbidt

300
00:17:18,330 --> 00:17:22,830
of God niet aanbidt, of je offers
brengt of geen offers brengt,

301
00:17:22,830 --> 00:17:28,470
of je goed bent of slecht, of je
eden aflegt of geen eden aflegt.

302
00:17:28,470 --> 00:17:30,330
Hetzelfde zal gebeuren.

303
00:17:30,330 --> 00:17:33,030
Je zult niet aan de dood ontkomen.

304
00:17:33,030 --> 00:17:35,910
Omdat hij niet wist wat
er na de dood gebeurt,

305
00:17:35,910 --> 00:17:38,370
leek het allemaal volkomen zinloos.

306
00:17:38,370 --> 00:17:41,430
Je doet goed; wat heeft het je opgeleverd?

307
00:17:41,430 --> 00:17:44,490
Je sterft en dan is alles voorbij, toch?

308
00:17:44,490 --> 00:17:46,590
Dat geloofde hij op dat moment.

309
00:17:46,590 --> 00:17:47,850
Hij zegt:

310
00:17:47,850 --> 00:17:51,810
Dit is een kwaad bij alles wat
er onder de zon plaatsvindt:

311
00:17:51,810 --> 00:17:55,710
dat allen een en hetzelfde overkomt.

312
00:17:55,710 --> 00:17:58,710
Ook is het hart van de
mensenkinderen vol kwaad.

313
00:17:58,710 --> 00:18:04,410
Hun leven is vervuld van onverstand in hun
hart, en daarna gaan zij naar de doden.

314
00:18:04,410 --> 00:18:08,430
Want wie nog bij al de levenden
mag behoren, heeft hoop.

315
00:18:08,430 --> 00:18:12,030
Een levende hond is namelijk
beter dan een dode leeuw.

316
00:18:12,030 --> 00:18:14,970
Een leeuw is natuurlijk veel
indrukwekkender dan een hond,

317
00:18:14,970 --> 00:18:19,590
maar als de leeuw dood is, is hij er
eigenlijk slechter aan toe dan de hond,

318
00:18:19,590 --> 00:18:21,330
als die hond nog leeft.

319
00:18:21,330 --> 00:18:27,090
In het verlengde daarvan zou een levende
boer beter af zijn dan een dode koning.

320
00:18:27,090 --> 00:18:31,050
Salomo zou een dode koning
worden. Dat wist hij.

321
00:18:31,050 --> 00:18:36,330
Tijdens zijn leven is hij als een leeuw,
maar op een dag zal hij dood zijn,

322
00:18:36,330 --> 00:18:41,190
en dan zal de armste boer die nog leeft
in het voordeel zijn ten opzichte van hem.

323
00:18:41,190 --> 00:18:44,130
Want de levenden weten
dat zij sterven zullen,

324
00:18:44,130 --> 00:18:46,470
maar de doden weten helemaal niets.

325
00:18:46,470 --> 00:18:50,550
Zij hebben ook geen loon meer,
maar hun nagedachtenis is vergeten.

326
00:18:50,550 --> 00:18:55,530
Ook hun liefde, ook hun haat,
ook hun afgunst is al vergaan.

327
00:18:55,530 --> 00:19:01,110
Zij hebben geen deel meer, voor eeuwig,
aan alles wat er onder de zon plaatsvindt.

328
00:19:01,110 --> 00:19:03,450
Hij lijkt niet van de opstanding te weten.

329
00:19:03,450 --> 00:19:07,230
Hoewel het strikt genomen waar is dat ze
geen deel zullen hebben aan iets wat onder

330
00:19:07,230 --> 00:19:08,730
de zon wordt gedaan.

331
00:19:08,730 --> 00:19:12,210
Want bij de opstanding, wanneer
ze ontvangen wat hun deel is,

332
00:19:12,210 --> 00:19:16,830
zullen er geen zon, maan of sterren
meer zijn om onder te leven.

333
00:19:16,830 --> 00:19:19,710
Volgens het boek Openbaring
zullen er op dat moment

334
00:19:19,710 --> 00:19:22,230
nieuwe hemelen en een nieuwe aarde zijn.

335
00:19:22,230 --> 00:19:26,550
Als de beschrijving letterlijk is, moeten
we dus aannemen dat er daarna geen zon

336
00:19:26,550 --> 00:19:27,750
meer zal zijn.

337
00:19:27,750 --> 00:19:31,890
Of het letterlijk is of niet, daar
valt misschien over te discussiëren.

338
00:19:31,890 --> 00:19:35,010
Maar wanneer hij zegt dat de
doden helemaal niets weten,

339
00:19:35,010 --> 00:19:40,890
en dat hun liefde en hun haat en dat alles
vergaan is, dat er niets meer van over is,

340
00:19:40,890 --> 00:19:45,570
lijkt hij de opvatting te hebben dat
wanneer iemand dood is, het licht uitgaat.

341
00:19:45,570 --> 00:19:47,550
Er is geen bewustzijn meer.

342
00:19:47,550 --> 00:19:51,630
Ze weten niets, denken
niets en voelen niets.

343
00:19:51,630 --> 00:19:55,050
Ik geloof niet dat de Bijbel
die gedachte ondersteunt.

344
00:19:55,050 --> 00:19:59,370
Er zijn christenen die bewijs voor
dat specifieke standpunt vinden,

345
00:19:59,370 --> 00:20:03,210
niet alleen hier, maar ook in
andere delen van de Schrift.

346
00:20:03,210 --> 00:20:06,810
Volgens hen leert de Bijbel
wel degelijk een zielenslaap,

347
00:20:06,810 --> 00:20:12,030
en ben je wanneer je sterft werkelijk
buiten bewustzijn tot aan de opstanding.

348
00:20:12,030 --> 00:20:14,790
Salomo leek niet eens van
de opstanding te weten.

349
00:20:14,790 --> 00:20:17,190
Hij verwees er in elk geval niet naar.

350
00:20:17,190 --> 00:20:20,550
Christenen die tegenwoordig
in de zielenslaap geloven,

351
00:20:20,550 --> 00:20:24,810
geloven dat Salomo helemaal gelijk
heeft over de toestand van de doden:

352
00:20:24,810 --> 00:20:29,370
ze weten niets, ze zijn buiten
bewustzijn, het is net alsof je helemaal

353
00:20:29,370 --> 00:20:30,870
buiten westen bent.

354
00:20:30,870 --> 00:20:35,970
Maar ze geloven ook dat Jezus, wanneer
Hij terugkomt, de doden zal opwekken.

355
00:20:35,970 --> 00:20:40,470
Want de Bijbel leert wel degelijk
dat Jezus bij Zijn wederkomst de

356
00:20:40,470 --> 00:20:42,030
doden zal opwekken.

357
00:20:42,030 --> 00:20:46,410
Over de tussentoestand tussen dood en
opstanding verschillen zij van mening

358
00:20:46,410 --> 00:20:50,370
met wat misschien de traditionele
opvatting van het christendom is.

359
00:20:50,370 --> 00:20:53,910
Die houdt in dat je geest
leeft wanneer je sterft.

360
00:20:53,910 --> 00:20:57,930
Je geest blijft voortleven in
de tegenwoordigheid van God.

361
00:20:57,930 --> 00:21:01,470
Maar wij hebben goede moed en
wij hebben er meer behagen in

362
00:21:01,470 --> 00:21:05,310
om uit het lichaam uit te wonen
en bij de Heere in te wonen.

363
00:21:05,310 --> 00:21:09,150
Zo hebben de meeste christenen de
tussentoestand, zoals die wordt genoemd,

364
00:21:09,150 --> 00:21:13,530
begrepen: de toestand
tussen dood en opstanding.

365
00:21:13,530 --> 00:21:17,970
De zielenslaap is een alternatieve
opvatting over de tussentoestand.

366
00:21:17,970 --> 00:21:22,950
En mensen die in de zielenslaap geloven,
halen vaak Salomo in dit vers aan:

367
00:21:22,950 --> 00:21:27,390
De doden weten helemaal niets,
alsof dat hun standpunt bewijst.

368
00:21:27,390 --> 00:21:32,070
Ik wil wel zeggen dat er andere passages
zijn die veel geschikter zijn om hun

369
00:21:32,070 --> 00:21:34,410
standpunt te bewijzen dan deze.

370
00:21:34,410 --> 00:21:38,430
Er zijn enkele passages waarvan je met
enig recht zou kunnen zeggen dat ze

371
00:21:38,430 --> 00:21:41,730
klinken alsof ze iets
als zielenslaap leren.

372
00:21:41,730 --> 00:21:45,810
Ik geloof niet dat ze dat doen, maar
ik kan begrijpen waarom sommige mensen

373
00:21:45,810 --> 00:21:46,770
ze zo lezen.

374
00:21:46,770 --> 00:21:49,770
Deze passage is echter niet
bruikbaar voor dat doel,

375
00:21:49,770 --> 00:21:53,610
omdat Salomo ons hier geen
betrouwbare leer onderwijst.

376
00:21:53,610 --> 00:21:58,350
Hij zet de gedachten op een rij die hij
had toen hij een cynicus was, ver van God,

377
00:21:58,350 --> 00:22:01,590
toen hij niet wist wat er
gebeurt nadat mensen sterven.

378
00:22:01,590 --> 00:22:04,050
Hij leek niet eens van
de opstanding te weten,

379
00:22:04,050 --> 00:22:08,310
en hedendaagse aanhangers van de
zielenslaap geloven daar wel in.

380
00:22:08,310 --> 00:22:13,350
Salomo lijkt eenvoudigweg te zeggen:
wanneer je sterft, is dat het einde.

381
00:22:13,350 --> 00:22:14,550
Er is niets meer.

382
00:22:14,550 --> 00:22:19,170
Het licht gaat uit, de stroom valt
weg, er zijn geen hersengolven,

383
00:22:19,170 --> 00:22:24,090
er is nergens bewustzijn, er is geen ziel
die ergens anders is blijven voortbestaan

384
00:22:24,090 --> 00:22:25,410
en verder leeft.

385
00:22:25,410 --> 00:22:27,570
Het is gewoon helemaal voorbij.

386
00:22:27,570 --> 00:22:31,770
Die persoon zal nooit meer deelhebben
aan een leven onder de zon, of,

387
00:22:31,770 --> 00:22:35,070
zoals wij het misschien zouden
zeggen, een leven op aarde.

388
00:22:35,070 --> 00:22:36,510
Dus zegt hij:

389
00:22:36,510 --> 00:22:41,610
Ga uw weg , eet uw brood met blijdschap,
drink uw wijn met een vrolijk hart,

390
00:22:41,610 --> 00:22:44,670
want God schept al behagen in uw werken.

391
00:22:44,670 --> 00:22:50,370
Laat uw kleding te allen tijde wit zijn
en laat op uw hoofd geen olie ontbreken.

392
00:22:50,370 --> 00:22:52,410
Dat gaat niet over rechtvaardig zijn,

393
00:22:52,410 --> 00:22:56,130
zoals bijvoorbeeld het boek
Openbaring in symbolische zin over

394
00:22:56,130 --> 00:22:57,810
witte gewaden spreekt.

395
00:22:57,810 --> 00:23:03,330
Dit gaat gewoon over schone kleren
dragen, jezelf zalven, je haar kammen.

396
00:23:03,330 --> 00:23:07,830
Dat betekent dat je jezelf op de
gebruikelijke manier verzorgt.

397
00:23:07,830 --> 00:23:11,310
Geniet gewoon van het leven,
want God heeft dat aanvaard,

398
00:23:11,310 --> 00:23:13,590
omdat Hij het je heeft gegeven.

399
00:23:13,590 --> 00:23:17,190
Je weet niet wat Hij je morgen
zal geven, maar wat je hebt,

400
00:23:17,190 --> 00:23:19,470
is wat Hij heeft gegeven.

401
00:23:19,470 --> 00:23:22,290
Dus wat je hebt, is wat Hij goedkeurt.

402
00:23:22,290 --> 00:23:24,930
Dat is wat Salomo op dit punt aanneemt.

403
00:23:24,930 --> 00:23:28,290
Dat is niet noodzakelijk een
aanname waarop je kunt vertrouwen,

404
00:23:28,290 --> 00:23:30,690
maar dat is het beste wat hij kan doen.

405
00:23:30,690 --> 00:23:33,030
Prediker 9:9 zegt:

406
00:23:33,030 --> 00:23:35,850
Geniet van het leven met
de vrouw die u liefhebt,

407
00:23:35,850 --> 00:23:40,530
al de dagen van uw vluchtige leven
die Hij u gegeven heeft onder de zon,

408
00:23:40,530 --> 00:23:42,390
al uw vluchtige dagen.

409
00:23:42,390 --> 00:23:47,910
Want dit is uw deel in het leven en bij
uw zwoegen waarmee u zwoegt onder de zon.

410
00:23:47,910 --> 00:23:50,730
Dus ook al beschouwt hij
het leven als ijdelheid,

411
00:23:50,730 --> 00:23:54,090
je hoeft het tenminste niet alleen te
doorstaan als je een vrouw hebt van

412
00:23:54,090 --> 00:23:55,290
wie je houdt.

413
00:23:55,290 --> 00:23:59,370
Natuurlijk, als je trouwt met iemand van
wie je niet houdt of die niet van jou

414
00:23:59,370 --> 00:24:03,330
houdt, is dat duidelijk niet te
verkiezen boven ongetrouwd blijven.

415
00:24:03,330 --> 00:24:07,290
Maar als je een vrouw hebt van wie
je houdt, is dat een van de grootste,

416
00:24:07,290 --> 00:24:09,870
grootste vertroostingen, zegt hij.

417
00:24:09,870 --> 00:24:13,710
Het leven is ijdel, maar wanneer
je iemand hebt om het mee te delen,

418
00:24:13,710 --> 00:24:16,650
iemand van wie je houdt,
een liefdevolle relatie,

419
00:24:16,650 --> 00:24:20,190
dan is dat een deel dat hij als
een geschenk van God beschouwt.

420
00:24:20,190 --> 00:24:23,430
[Vertalersnoot: De Engelse
Bijbeltekst gebruikt hier ‘vain life’,

421
00:24:23,430 --> 00:24:26,730
waar de HSV ‘vluchtige leven’ heeft.

422
00:24:26,730 --> 00:24:30,630
De spreker legt ‘vain’ hier
uit als zinloos of leeg.

423
00:24:30,630 --> 00:24:34,110
Die betekenis klinkt ook door
wanneer hij elders in deze bespreking

424
00:24:34,110 --> 00:24:35,910
over ‘ijdelheid’ spreekt.]

425
00:24:35,910 --> 00:24:38,130
Je kunt je arbeid met iemand anders delen.

426
00:24:38,130 --> 00:24:41,670
Hij had eerder besproken
hoe twee beter zijn dan één,

427
00:24:41,670 --> 00:24:44,550
al had hij het daarbij niet
per se over het huwelijk gehad.

428
00:24:44,550 --> 00:24:48,630
Toch zegt hij dat het beter is om
een metgezel te hebben dan om er

429
00:24:48,630 --> 00:24:49,830
geen te hebben.

430
00:24:49,830 --> 00:24:53,310
In hoofdstuk 4, vers 9 tot en met 12,

431
00:24:53,310 --> 00:24:56,610
spreekt hij over de voordelen
van niet alleen zijn,

432
00:24:56,610 --> 00:24:59,970
de voordelen van een
partner in het leven hebben.

433
00:24:59,970 --> 00:25:02,010
Natuurlijk geldt dit
ook voor het huwelijk,

434
00:25:02,010 --> 00:25:05,190
maar hij had het niet in de
eerste plaats over het huwelijk.

435
00:25:05,190 --> 00:25:07,830
Nu spreekt hij op die
manier over het huwelijk.

436
00:25:07,830 --> 00:25:09,930
Je hebt een vrouw van wie je houdt.

437
00:25:09,930 --> 00:25:14,130
Er is in het leven niet veel wat
je meer vreugde kan geven dan dat.

438
00:25:14,130 --> 00:25:18,930
Hij ziet in het huwelijk niet per se een
waarde die boven dit leven uitstijgt,

439
00:25:18,930 --> 00:25:21,630
zoals wij die vanuit het
Nieuwe Testament zien.

440
00:25:21,630 --> 00:25:24,150
Maar hij ziet het wel
als een van de genoegens

441
00:25:24,150 --> 00:25:28,950
die een man ter beschikking staan
terwijl hij zijn ijdele leven doorbrengt.

442
00:25:28,950 --> 00:25:32,550
Alles wat uw hand vindt om te
doen, doe dat naar uw vermogen,

443
00:25:32,550 --> 00:25:37,350
want er is geen werk, geen overleg,
geen kennis of wijsheid in het graf,

444
00:25:37,350 --> 00:25:38,730
waar u naartoe gaat.

445
00:25:38,730 --> 00:25:40,650
Doe het zolang je kunt.

446
00:25:40,650 --> 00:25:45,810
Ik moet de werken doen van Hem Die
Mij gezonden heeft, zolang het dag is;

447
00:25:45,810 --> 00:25:48,630
er komt een nacht waarin
niemand kan werken.

448
00:25:48,630 --> 00:25:52,410
De lichten zullen uitgaan, en je
zult geen werk meer kunnen doen

449
00:25:52,410 --> 00:25:54,570
nadat je naar het graf bent gegaan.

450
00:25:54,570 --> 00:25:56,730
Doe nu dus alles wat je kunt.

451
00:25:56,730 --> 00:26:00,751
Opnieuw zag ik onder de zon dat
niet de snellen de wedloop winnen ,

452
00:26:00,751 --> 00:26:04,590
en ook niet de helden de strijd,
ook dat niet de wijzen brood hebben,

453
00:26:04,590 --> 00:26:08,850
en ook niet de verstandigen rijkdom,
en evenmin de kenners gunst.

454
00:26:08,850 --> 00:26:12,390
Tijd en toeval overkomen hun immers allen.

455
00:26:12,390 --> 00:26:16,170
Dit is beslist anders dan
wat hij in Spreuken zei.

456
00:26:16,170 --> 00:26:19,230
Daar leek hij namelijk altijd
te zeggen dat je wijsheid

457
00:26:19,230 --> 00:26:22,230
je leven zal verlengen
en je rijk zal maken,

458
00:26:22,230 --> 00:26:26,130
en dat dwaasheid het
tegenovergestelde effect zal hebben.

459
00:26:26,130 --> 00:26:31,530
Nu zegt hij: ‘Ik zie dat beslist niet
meer als iets wat altijd opgaat.’

460
00:26:31,530 --> 00:26:36,030
Soms zijn mensen sterker, maar
verliezen ze de wedloop of de strijd.

461
00:26:36,030 --> 00:26:39,210
Soms zijn mensen wijs,
maar zijn ze niet rijk.

462
00:26:39,210 --> 00:26:43,290
Het lijkt alsof uiteindelijk toch
het toeval de uitkomsten bepaalt.

463
00:26:43,290 --> 00:26:45,030
Nu geloven wij dat niet.

464
00:26:45,030 --> 00:26:48,150
Ik weet niet of er zoiets
als toeval bestaat.

465
00:26:48,150 --> 00:26:52,110
Sommige mensen zeggen dat er
niet zoiets als toeval bestaat.

466
00:26:52,110 --> 00:26:55,290
Ze zeggen dat alles door God is verordend.

467
00:26:55,290 --> 00:26:59,910
Dit is een opvatting over Gods
soevereiniteit waarin Zijn voorzienigheid

468
00:26:59,910 --> 00:27:02,670
alles tot in het kleinste detail bepaalt.

469
00:27:02,670 --> 00:27:07,650
Calvinisten zeggen bijvoorbeeld vaak
zoiets: er bestaat niet zoiets als toeval.

470
00:27:07,650 --> 00:27:11,310
Alles gebeurt omdat God heeft
verordend dat het gebeurt.

471
00:27:11,310 --> 00:27:14,670
Andere christenen denken
niet per se dat dit zo is.

472
00:27:14,670 --> 00:27:19,650
Alle christenen weten dat God verordent
dat sommige dingen gebeuren en dat Hij

473
00:27:19,650 --> 00:27:23,610
ingrijpt om die dingen te laten
gebeuren. Maar hoeveel dingen?

474
00:27:23,610 --> 00:27:27,330
We weten niet bij hoeveel dingen Hij
daadwerkelijk ingrijpt om ze te laten

475
00:27:27,330 --> 00:27:31,470
gebeuren, en hoeveel Hij aan
natuurlijke processen overlaat.

476
00:27:31,470 --> 00:27:33,090
Dat is moeilijk te zeggen.

477
00:27:33,090 --> 00:27:36,510
Als God dingen tot op zekere
hoogte hun beloop laat hebben,

478
00:27:36,510 --> 00:27:40,770
dan speelt iets wat wij toeval noemen
misschien een rol bij sommige uitkomsten.

479
00:27:40,770 --> 00:27:43,770
Maar niets wat werkelijk
ons welzijn aangaat,

480
00:27:43,770 --> 00:27:48,090
zal aan het toeval worden overgelaten
als wij op God vertrouwen.

481
00:27:48,090 --> 00:27:51,150
En ook de haren van uw
hoofd zijn alle geteld.

482
00:27:51,150 --> 00:27:53,370
Hij heeft oog voor de details.

483
00:27:53,370 --> 00:27:57,270
Als ons leven in Zijn handen
is, als wij op Hem vertrouwen,

484
00:27:57,270 --> 00:28:00,510
kunnen we er zeker van
zijn dat Hij in elk geval

485
00:28:00,510 --> 00:28:03,030
alle dingen laat meewerken ten goede.

486
00:28:03,030 --> 00:28:04,650
Zoals Paulus schrijft:

487
00:28:04,650 --> 00:28:07,590
En wij weten dat voor
hen die God liefhebben,

488
00:28:07,590 --> 00:28:12,270
alle dingen meewerken ten goede, voor
hen namelijk die overeenkomstig Zijn

489
00:28:12,270 --> 00:28:14,190
voornemen geroepen zijn.

490
00:28:14,190 --> 00:28:17,970
Zelfs als het zo is dat sommige
dingen door toeval gebeuren,

491
00:28:17,970 --> 00:28:21,570
zullen ze niet gebeuren zonder
dat Hij die dingen kan benutten

492
00:28:21,570 --> 00:28:23,850
en ze ten goede voor ons kan keren.

493
00:28:23,850 --> 00:28:27,810
Het is misschien een meer troostrijke
gedachte dat alles werkelijk

494
00:28:27,810 --> 00:28:30,450
rechtstreeks uit de hand van God komt.

495
00:28:30,450 --> 00:28:35,370
Zelf heb ik dat zo ervaren, in elk
geval omdat de Bijbel leert dat God

496
00:28:35,370 --> 00:28:38,670
alles kan voorkomen wat Hij wil voorkomen.

497
00:28:38,670 --> 00:28:41,310
Want wat zou Hem daarvan
kunnen weerhouden?

498
00:28:41,310 --> 00:28:45,510
Als Hij iets wilde voorkomen, heeft
Hij alle macht om dat te doen.

499
00:28:45,510 --> 00:28:49,470
Wat er dus ook gebeurt, zelfs
als het, laten we zeggen,

500
00:28:49,470 --> 00:28:52,290
door toevallige
gebeurtenissen tot stand komt,

501
00:28:52,290 --> 00:28:55,290
het gebeurt omdat God het niet tegenhoudt.

502
00:28:55,290 --> 00:28:58,710
Hij ziet die toevallige
gebeurtenissen misschien.

503
00:28:58,710 --> 00:29:03,630
Misschien ziet Hij die dominostenen
omvallen en weet Hij waar de laatste

504
00:29:03,630 --> 00:29:05,010
mij zal raken.

505
00:29:05,010 --> 00:29:09,450
Maar Hij kan het tegenhouden als
Hij dat wil, of het laten gebeuren.

506
00:29:09,450 --> 00:29:11,550
Hij kan doen wat Hij wil doen.

507
00:29:11,550 --> 00:29:15,150
Dus zelfs als het waar is dat sommige
dingen niet zozeer door Zijn verordening

508
00:29:15,150 --> 00:29:18,570
gebeuren, maar door iets wat
wij toeval zouden noemen,

509
00:29:18,570 --> 00:29:21,810
dan is het niet zo dat ons welzijn
nog steeds helemaal aan het

510
00:29:21,810 --> 00:29:23,790
toeval is overgelaten.

511
00:29:23,790 --> 00:29:28,770
Ons welzijn is overgelaten aan de wil
van God en aan wat Hij laat gebeuren

512
00:29:28,770 --> 00:29:30,630
of wat Hij niet laat gebeuren.

513
00:29:30,630 --> 00:29:33,990
Dat hele begrip toeval is
een filosofisch concept

514
00:29:33,990 --> 00:29:38,430
waar je hoofd echt van gaat duizelen als
je je probeert te verdiepen in hoe God het

515
00:29:38,430 --> 00:29:42,030
heelal bestuurt en wat
toeval werkelijk betekent.

516
00:29:42,030 --> 00:29:47,250
Hoe dan ook, Salomo denkt op dit punt dat
alles aan het toeval wordt overgelaten.

517
00:29:47,250 --> 00:29:51,570
Als goede mensen worden beloond, komt dat
niet door de onvermijdelijke gevolgen van

518
00:29:51,570 --> 00:29:52,950
hun goede daden.

519
00:29:52,950 --> 00:29:54,870
Het is gewoon toeval.

520
00:29:54,870 --> 00:29:57,750
Ze hadden evengoed niet
beloond kunnen worden.

521
00:29:57,750 --> 00:29:59,850
Alles gebeurt door toeval.

522
00:29:59,850 --> 00:30:02,310
Want de mens weet ook zijn tijd niet,

523
00:30:02,310 --> 00:30:06,210
evenmin als de vissen die in een
boosaardig net worden gevangen,

524
00:30:06,210 --> 00:30:09,270
en als de vogels die
gevangen worden met de strik.

525
00:30:09,270 --> 00:30:13,530
Net als zij worden de mensenkinderen
op een kwaad ogenblik verstrikt,

526
00:30:13,530 --> 00:30:15,810
wanneer dat hun plotseling overvalt.

527
00:30:15,810 --> 00:30:20,310
Een mens kan dus wijs zijn en op
weg zijn naar succes en rijkdom,

528
00:30:20,310 --> 00:30:25,590
maar een kwade tijd kan hem overvallen,
zoals een vogel in een val terechtkomt of

529
00:30:25,590 --> 00:30:27,870
vissen in een net gevangen worden.

530
00:30:27,870 --> 00:30:31,770
Ze gaan gewoon hun gang,
bemoeien zich met hun eigen zaken

531
00:30:31,770 --> 00:30:35,970
en doen wat vissen horen te
doen, wat vogels horen te doen.

532
00:30:35,970 --> 00:30:40,590
En plotseling wordt hun hele wereld
verstoord door iets wat hun overkomt.

533
00:30:40,590 --> 00:30:45,510
Zo kan ook, door toeval, iemand die alles
goed doet een tragedie in zijn leven

534
00:30:45,510 --> 00:30:49,170
meemaken wanneer een kwade
tijd hem plotseling overvalt.

535
00:30:49,170 --> 00:30:52,290
Ook dit voorbeeld van wijsheid
heb ik hier op aarde gezien,

536
00:30:52,290 --> 00:30:54,390
en het maakte grote indruk op me.

537
00:30:54,390 --> 00:30:57,570
Er was een stadje waar
maar weinig mensen woonden,

538
00:30:57,570 --> 00:31:00,210
en een machtige koning trok ertegen op,

539
00:31:00,210 --> 00:31:03,930
belegerde het en zette er
grote valstrikken omheen.

540
00:31:03,930 --> 00:31:08,670
Nu woonde daar een arme, wijze man
die met zijn wijsheid de stad redde,

541
00:31:08,670 --> 00:31:11,130
maar niemand dacht nog aan die arme man.

542
00:31:11,130 --> 00:31:14,790
Toen zei ik: Wijsheid is beter dan kracht.

543
00:31:14,790 --> 00:31:17,910
Toch wordt er neergekeken op
de wijsheid van die arme man

544
00:31:17,910 --> 00:31:20,550
en luistert niemand naar wat hij zegt.

545
00:31:20,550 --> 00:31:24,330
Je kunt beter luisteren naar de
rustige woorden van wijze mensen

546
00:31:24,330 --> 00:31:28,350
dan naar het geschreeuw van
iemand die over dwazen heerst.

547
00:31:28,350 --> 00:31:33,990
Wijsheid is beter dan oorlogswapens,
maar één zondaar maakt veel goeds kapot.

548
00:31:33,990 --> 00:31:36,870
We weten niet welke stad
hij hier beschrijft.

549
00:31:36,870 --> 00:31:41,130
Blijkbaar heeft hij dit tijdens
zijn leven werkelijk zien gebeuren.

550
00:31:41,130 --> 00:31:45,150
Een of andere stad werd van een
overweldigende invasie gered door de raad

551
00:31:45,150 --> 00:31:47,430
van een wijze man die arm was.

552
00:31:47,430 --> 00:31:52,470
En omdat hij arm was, herinnerde niemand
zich hem na zijn dood eigenlijk meer.

553
00:31:52,470 --> 00:31:54,750
Maar hij had de stad gered.

554
00:31:54,750 --> 00:31:57,210
Zulke gevallen zijn er ongetwijfeld.

555
00:31:57,210 --> 00:32:00,810
We weten niet waar dit
specifieke geval zich afspeelde.

556
00:32:00,810 --> 00:32:03,930
We kennen wel een geval waarin
een opstandeling tegen David

557
00:32:03,930 --> 00:32:08,370
een stad in was gevlucht, en
Joab en de legers van Israël die

558
00:32:08,370 --> 00:32:10,050
stad hadden omsingeld.

559
00:32:10,050 --> 00:32:14,550
Ze waren van plan de stad te verwoesten
om deze man gevangen te nemen.

560
00:32:14,550 --> 00:32:16,890
Een wijze vrouw in de stad zei:

561
00:32:16,890 --> 00:32:21,450
Ik ben een van de vredelievende
mensen, van de getrouwen in Israël,

562
00:32:21,450 --> 00:32:25,170
en u probeert een stad te doden
die een moeder is in Israël.

563
00:32:25,170 --> 00:32:28,110
Waarom wilt u het eigendom
van de HEERE verslinden?

564
00:32:28,110 --> 00:32:29,010
Hij zei:

565
00:32:29,010 --> 00:32:32,970
Zo ligt de zaak niet; maar een
man uit het bergland van Efraïm,

566
00:32:32,970 --> 00:32:36,030
van wie de naam Seba
is, de zoon van Bichri,

567
00:32:36,030 --> 00:32:39,750
heeft zijn hand opgeheven
tegen de koning, tegen David.

568
00:32:39,750 --> 00:32:43,410
Lever alleen hem uit, dan zal
ik van de stad wegtrekken.

569
00:32:43,410 --> 00:32:47,610
Toen zei de vrouw tegen Joab:
Zie, zijn hoofd zal u over de

570
00:32:47,610 --> 00:32:49,290
muur toegeworpen worden.

571
00:32:49,290 --> 00:32:50,370
Zij zei:

572
00:32:50,370 --> 00:32:53,430
Nou, laat me eens kijken
of we dat kunnen regelen.

573
00:32:53,430 --> 00:32:58,110
Dus raadde ze de mensen van de stad aan
om de opstandeling gevangen te nemen,

574
00:32:58,110 --> 00:33:02,490
zijn hoofd af te hakken en het
over de muur naar Joab te gooien.

575
00:33:02,490 --> 00:33:04,950
Ze redde de stad door haar raad.

576
00:33:04,950 --> 00:33:08,250
Een gruwelijke raad,
maar beter hij dan zij.

577
00:33:08,250 --> 00:33:12,510
We kennen dus wel gevallen waarin
een wijs persoon door raad te geven,

578
00:33:12,510 --> 00:33:16,050
te onderhandelen en te
bemiddelen vrede kan brengen waar

579
00:33:16,050 --> 00:33:18,390
anders een ramp zou plaatsvinden.

580
00:33:18,390 --> 00:33:23,790
Wijsheid is beter dan wapentuig,
maar één zondaar bederft veel goeds.

581
00:33:23,790 --> 00:33:28,290
Het is beter om wijze raad te
hebben dan per se grote legers,

582
00:33:28,290 --> 00:33:31,830
omdat het mogelijk is een
stad door wijsheid te redden.

583
00:33:31,830 --> 00:33:35,430
Maar hij zegt: als een
arme man die wijsheid

584
00:33:35,430 --> 00:33:40,170
aanreikt en vanwege zijn armoede in de
gemeenschap niet wordt gerespecteerd,

585
00:33:40,170 --> 00:33:43,830
heeft zijn wijsheid hem op de
lange duur geen goed gedaan.

586
00:33:43,830 --> 00:33:46,590
Hij wordt veracht, hij wordt vergeten.

587
00:33:46,590 --> 00:33:50,190
Toch zei hij dat het nog altijd
beter is wijsheid te hebben.

588
00:33:50,190 --> 00:33:52,770
Ik vind vers 17 mooi:

589
00:33:52,770 --> 00:33:57,690
Woorden van wijzen, in rust aangehoord,
zijn beter dan het geroep van hem

590
00:33:57,690 --> 00:33:59,550
die over de dwazen heerst.

591
00:33:59,550 --> 00:34:03,450
Veel mensen verheffen hun stem en
gaan schreeuwen om gehoord te worden,

592
00:34:03,450 --> 00:34:06,810
om invloed te hebben,
om mensen te overtuigen.

593
00:34:06,810 --> 00:34:11,370
Maar als hun argumenten niet deugen,
zou hun geschreeuw hoe dan ook geen

594
00:34:11,370 --> 00:34:12,870
invloed moeten hebben.

595
00:34:12,870 --> 00:34:17,850
Naar iemand die rustig spreekt en de
waarheid heeft, moet geluisterd worden.

596
00:34:17,850 --> 00:34:22,410
Ook als hij zijn punt niet met dramatische
nadruk probeert over te brengen,

597
00:34:22,410 --> 00:34:26,130
zou er naar zijn rustige wijsheid
geluisterd moeten worden.

598
00:34:26,130 --> 00:34:30,750
Meer dan naar het luide geschreeuw van
iemand wiens uitspraken niet deugen,

599
00:34:30,750 --> 00:34:34,770
die een dwaas is en bij wie er
dwaasheid uit zijn mond komt.

600
00:34:34,770 --> 00:34:37,770
Waarschijnlijk heeft iedereen
dit verhaal weleens gehoord.

601
00:34:37,770 --> 00:34:41,730
In elk geval alle christenen die al
langere tijd naar preken luisteren,

602
00:34:41,730 --> 00:34:45,030
want het is een veelgebruikte
illustratie in preken.

603
00:34:45,030 --> 00:34:48,510
Het verhaal gaat dat er een
koster in het kerkgebouw was

604
00:34:48,510 --> 00:34:51,510
die rond de preekstoel
aan het schoonmaken was.

605
00:34:51,510 --> 00:34:54,690
Daar vond hij de preekaantekeningen
van de voorganger,

606
00:34:54,690 --> 00:34:57,270
die na de preek op de
grond waren gevallen,

607
00:34:57,270 --> 00:34:59,550
en de voorganger was al vertrokken.

608
00:34:59,550 --> 00:35:04,710
Hij raapte de preekaantekeningen op en zag
dat de voorganger naast de punten van zijn

609
00:35:04,710 --> 00:35:07,830
preek aanwijzingen voor
zichzelf had geschreven.

610
00:35:07,830 --> 00:35:11,610
Over gebaren en dat soort dingen, die
hij moest maken bij de punten die hij

611
00:35:11,610 --> 00:35:13,050
naar voren bracht.

612
00:35:13,050 --> 00:35:17,610
Op een plek had hij in de kantlijn
geschreven: ‘Dit is een zwak punt.

613
00:35:17,610 --> 00:35:20,070
Sla op de preekstoel en spreek luid.’

614
00:35:20,070 --> 00:35:22,410
Ik weet niet of dat echt gebeurd is.

615
00:35:22,410 --> 00:35:26,490
Het verhaal wordt vaak verteld, maar als
je afgaat op de manier waarop sommige

616
00:35:26,490 --> 00:35:29,610
mensen preken, zou het
zeker gebeurd kunnen zijn.

617
00:35:29,610 --> 00:35:33,450
Als ze een heel zwak punt hebben,
leggen ze er heel veel nadruk op.

618
00:35:33,450 --> 00:35:35,850
Misschien zijn ze een heerser over dwazen,

619
00:35:35,850 --> 00:35:40,230
maar ze schreeuwen luid en denken dat
mensen zullen begrijpen of zullen aannemen

620
00:35:40,230 --> 00:35:41,490
wat ze zeggen.

621
00:35:41,490 --> 00:35:43,170
Soms is dat ook zo.

622
00:35:43,170 --> 00:35:46,410
Soms luisteren mensen naar
degene die het hardst schreeuwt,

623
00:35:46,410 --> 00:35:49,350
niet naar degene die het
verstandigst spreekt of

624
00:35:49,350 --> 00:35:51,330
wiens woorden het meest kloppen.

625
00:35:51,330 --> 00:35:53,190
In hoofdstuk 10 staat:

626
00:35:53,190 --> 00:35:58,050
Een dode vlieg doet de zalf van
de zalfbereider stinkend gisten.

627
00:35:58,050 --> 00:36:02,190
Zo doet ook een kleine dwaasheid
met kostbare wijsheid en eer.

628
00:36:02,190 --> 00:36:06,510
Dat betekent kennelijk dat wanneer
de zalfbereider zijn pot parfum maakt

629
00:36:06,510 --> 00:36:09,330
en er een paar vliegen
in landen en doodgaan,

630
00:36:09,330 --> 00:36:14,010
dat piepkleine beetje bederf of
verontreiniging in zijn zalf het

631
00:36:14,010 --> 00:36:15,570
geheel laat stinken.

632
00:36:15,570 --> 00:36:18,630
Ik weet niet veel over het
soort parfum dat ze hadden,

633
00:36:18,630 --> 00:36:21,330
maar hij moet geweten
hebben dat dit waar was.

634
00:36:21,330 --> 00:36:25,470
Hij wist heel veel over van
alles. En hij zegt verder:

635
00:36:25,470 --> 00:36:28,830
‘Die dode vliegen zorgen
ervoor dat het gaat stinken.

636
00:36:28,830 --> 00:36:33,270
Zo doet een beetje dwaasheid ook afbreuk
aan iemand die om zijn wijsheid en

637
00:36:33,270 --> 00:36:34,830
aanzien wordt gerespecteerd.’

638
00:36:34,830 --> 00:36:38,670
Dus als iemand de reputatie
heeft eerbaar te zijn,

639
00:36:38,670 --> 00:36:43,470
hoeft hij maar weinig dwaasheid te begaan
om zijn hele reputatie te bederven.

640
00:36:43,470 --> 00:36:48,150
Dat is iets heel beangstigends voor
iemand in de bediening, iemand zoals ik,

641
00:36:48,150 --> 00:36:50,970
want ik heb wel wat dwaze dingen gedaan.

642
00:36:50,970 --> 00:36:53,670
Gelukkig zijn ze niet
allemaal algemeen bekend.

643
00:36:53,670 --> 00:36:57,450
Maar als mensen je respecteren
als geestelijk leider,

644
00:36:57,450 --> 00:37:00,150
vooral als ze je op een
soort voetstuk zetten,

645
00:37:00,150 --> 00:37:03,330
en er dan iets dwaas bekend
wordt dat je hebt gedaan,

646
00:37:03,330 --> 00:37:06,330
dan kan dat het kleinste
deel van je leven zijn.

647
00:37:06,330 --> 00:37:11,430
Het kan iets zijn dat in een ogenblik
gebeurde, maar het bederft het geheel:

648
00:37:11,430 --> 00:37:16,170
het hele beeld, de hele
reputatie. Salomo wist dat.

649
00:37:16,170 --> 00:37:19,170
Natuurlijk was er bij hem
meer dan een beetje dwaasheid,

650
00:37:19,170 --> 00:37:21,750
want hij liep andere goden achterna.

651
00:37:21,750 --> 00:37:25,710
Maar hij stond beslist internationaal
bekend om zijn wijsheid.

652
00:37:25,710 --> 00:37:31,770
Vervolgens bedierven zijn dwaze keuzes
op latere leeftijd zijn hele reputatie.

653
00:37:31,770 --> 00:37:34,710
Het hart van een wijze
is tot zijn rechterhand,

654
00:37:34,710 --> 00:37:38,130
maar het hart van een dwaas
is tot zijn linkerhand.

655
00:37:38,130 --> 00:37:42,750
Kennelijk vertegenwoordigen rechts
en links verschillende morele zaken.

656
00:37:42,750 --> 00:37:46,890
Het hart van een wijze komt
tot uitdrukking in goede daden,

657
00:37:46,890 --> 00:37:48,810
dat bedoelt hij ongetwijfeld.

658
00:37:48,810 --> 00:37:53,310
En het hart van een dwaas komt
tot uitdrukking in slechte daden,

659
00:37:53,310 --> 00:37:55,410
de daden van een linkerhand.

660
00:37:55,410 --> 00:37:59,310
Ook wanneer de dwaas op de weg
loopt, ontbreekt zijn verstand:

661
00:37:59,310 --> 00:38:02,610
hij zegt tegen iedereen
dat hij een dwaas is.

662
00:38:02,610 --> 00:38:06,210
Een dwaas lijkt niet alleen
dwaas wanneer hij iets uiteenzet,

663
00:38:06,210 --> 00:38:09,210
maar ook wanneer hij gewoon
alledaagse dingen doet.

664
00:38:09,210 --> 00:38:12,990
[Vertalersnoot: Bij Prediker 10:3
spreekt de Engelse Bijbeltekst

665
00:38:12,990 --> 00:38:16,290
die de spreker volgt over
het tonen van dwaasheid.

666
00:38:16,290 --> 00:38:21,030
De HSV heeft hier ‘hij zegt tegen
iedereen dat hij een dwaas is’.

667
00:38:21,030 --> 00:38:23,790
De spreker licht de
Engelse formulering toe.]

668
00:38:23,790 --> 00:38:25,830
Hij is gewoon altijd dwaas.

669
00:38:25,830 --> 00:38:28,170
Zelfs wanneer hij alleen
maar over de weg loopt,

670
00:38:28,170 --> 00:38:31,170
wordt zijn dwaasheid op de een
of andere manier zichtbaar,

671
00:38:31,170 --> 00:38:34,170
omdat dwaasheid zijn hele wezen doortrekt.

672
00:38:34,170 --> 00:38:38,910
Als de geest van de heerser zich tegen
u keert, verlaat dan uw plaats niet,

673
00:38:38,910 --> 00:38:42,630
want het is een medicijn,
het voorkomt grote zonden.

674
00:38:42,630 --> 00:38:45,930
Kennelijk zou het verlaten van
je post slaan op een situatie

675
00:38:45,930 --> 00:38:50,910
waarin je een overheidsfunctionaris bent
en je meerderen boos op je zijn geworden.

676
00:38:50,910 --> 00:38:54,630
Blijf op je post in plaats van te
vluchten en probeer verzoening tot

677
00:38:54,630 --> 00:38:55,770
stand te brengen.

678
00:38:55,770 --> 00:38:59,010
Met andere woorden, als je
voor de heerser wegvlucht,

679
00:38:59,010 --> 00:39:02,010
zul je de rest van je leven
een voortvluchtige zijn.

680
00:39:02,010 --> 00:39:05,550
Je kunt beter blijven staan
en je positie verdedigen,

681
00:39:05,550 --> 00:39:08,610
en hopelijk de woede van
die heerser laten bedaren,

682
00:39:08,610 --> 00:39:11,430
zodat je geen voortvluchtige
hoeft te worden.

683
00:39:11,430 --> 00:39:14,730
Verzoening brengt grote
overtredingen tot bedaren.

684
00:39:14,730 --> 00:39:19,530
[Vertalersnoot: De Engelse Bijbeltekst
die de spreker bij Prediker 10:4 aanhaalt,

685
00:39:19,530 --> 00:39:24,990
luidt hier in vertaling: ‘Verzoening
brengt grote overtredingen tot bedaren.’

686
00:39:24,990 --> 00:39:26,910
Daarop berust zijn uitleg.

687
00:39:26,910 --> 00:39:31,590
De HSV spreekt hierboven over een
medicijn dat grote zonden voorkomt.]

688
00:39:31,590 --> 00:39:34,410
Er is een kwaad dat ik
gezien heb onder de zon,

689
00:39:34,410 --> 00:39:38,010
een soort dwaling die van
de machthebber afkomstig is:

690
00:39:38,010 --> 00:39:42,750
de dwaas wordt op grote hoogten geplaatst,
maar de rijken zitten in de laagte.

691
00:39:42,750 --> 00:39:47,010
Ik heb dienaren te paard gezien en
vorsten die als dienaren te voet over

692
00:39:47,010 --> 00:39:48,450
de aarde gingen.

693
00:39:48,450 --> 00:39:51,330
Dit lijkt hem duidelijk een
verkeerde gang van zaken,

694
00:39:51,330 --> 00:39:53,910
al weet ik niet zeker
waar hij dit heeft gezien.

695
00:39:53,910 --> 00:39:56,070
Dit komt niet zo heel vaak voor.

696
00:39:56,070 --> 00:39:58,770
Wie een kuil graaft, zal erin vallen.

697
00:39:58,770 --> 00:40:02,730
Wie een gat slaat in een muur,
een slang zal hem bijten.

698
00:40:02,730 --> 00:40:06,270
Wie stenen lostrekt, zal
daardoor bezeerd worden.

699
00:40:06,270 --> 00:40:09,750
Wie hout klooft, zal
daardoor gevaar lopen.

700
00:40:09,750 --> 00:40:14,970
Salomo wist veel van steengroeven, want
hij bouwde grote stenen gebouwen waarvoor

701
00:40:14,970 --> 00:40:17,670
enorme stenen moesten worden uitgehouwen.

702
00:40:17,670 --> 00:40:21,690
Kennelijk heeft hij gezien dat mensen
in de steengroeven gewond raakten.

703
00:40:21,690 --> 00:40:23,490
Dat kan ik me voorstellen.

704
00:40:23,490 --> 00:40:27,210
Als het ijzer bot wordt en
iemand slijpt de snede niet,

705
00:40:27,210 --> 00:40:29,190
dan moet hij meer kracht zetten.

706
00:40:29,190 --> 00:40:32,490
Het voornaamste om te slagen is wijsheid.

707
00:40:32,490 --> 00:40:35,670
Dit zijn net spreuken
uit het boek Spreuken.

708
00:40:35,670 --> 00:40:41,790
Het zijn waarnemingen over het leven: bij
elke bezigheid, elke alledaagse bezigheid,

709
00:40:41,790 --> 00:40:43,770
kan er een ongeluk gebeuren.

710
00:40:43,770 --> 00:40:46,950
Wanneer je hout klooft,
moet je oppassen dat je niet

711
00:40:46,950 --> 00:40:49,830
gewond raakt door rondvliegende splinters.

712
00:40:49,830 --> 00:40:53,370
Natuurlijk hebben we tegenwoordig
veiligheidsbrillen voor dat soort dingen.

713
00:40:53,370 --> 00:40:57,750
Maar Salomo had gezien dat mensen bij
de gewone bezigheden van het leven

714
00:40:57,750 --> 00:40:58,890
gewond kunnen raken.

715
00:40:58,890 --> 00:41:01,710
De dingen die gewoonlijk niet
als gevaarlijk worden beschouwd,

716
00:41:01,710 --> 00:41:05,970
kunnen soms toch gevaren opleveren,
en mensen kunnen gewond raken.

717
00:41:05,970 --> 00:41:11,130
Dat de bijl bot is, komt doordat iemand
te lui is om hem scherp te houden.

718
00:41:11,130 --> 00:41:13,770
Hij heeft zijn gereedschap
niet onderhouden.

719
00:41:13,770 --> 00:41:16,170
Hij heeft dus de gemakkelijke weg gekozen,

720
00:41:16,170 --> 00:41:18,750
maar uiteindelijk moet hij
daardoor harder werken,

721
00:41:18,750 --> 00:41:22,410
omdat een botte bijl niet
zo gemakkelijk hout klooft.

722
00:41:22,410 --> 00:41:27,330
Met een botte bijl moet je meer kracht
gebruiken dan met een scherpe bijl.

723
00:41:27,330 --> 00:41:30,690
Dus eigenlijk is het een
verkeerde tijdsbesparing om het

724
00:41:30,690 --> 00:41:33,570
onderhoud van je
gereedschap te verwaarlozen.

725
00:41:33,570 --> 00:41:37,650
Je bespaart misschien tijd op het moment
dat je dat onderhoud zou moeten doen,

726
00:41:37,650 --> 00:41:40,830
maar vervolgens heb je
later meer werk te doen.

727
00:41:40,830 --> 00:41:42,930
Houd die dingen dus goed bij.

728
00:41:42,930 --> 00:41:48,030
Als de slang vóór de bezwering bijt,
heeft de meesterbezweerder geen nut.

729
00:41:48,030 --> 00:41:50,790
Woorden uit de mond van
een wijze zijn aangenaam,

730
00:41:50,790 --> 00:41:54,030
maar de lippen van een
dwaas verslinden hemzelf.

731
00:41:54,030 --> 00:41:58,590
Het begin van de woorden uit zijn mond
is dwaasheid en het laatste uit zijn

732
00:41:58,590 --> 00:42:00,870
mond boosaardige zotternij.

733
00:42:00,870 --> 00:42:06,090
Het begint dwaas en wordt kennelijk alleen
maar erger naarmate hij verder praat.

734
00:42:06,090 --> 00:42:10,890
De dwaas gebruikt veel woorden, maar
de mens weet niet wat er gebeuren zal.

735
00:42:10,890 --> 00:42:14,970
Wat er na hem zal gebeuren,
wie zal het hem bekendmaken?

736
00:42:14,970 --> 00:42:18,330
Het zwoegen van de dwazen
maakt hen moe, omdat zij niet

737
00:42:18,330 --> 00:42:20,250
weten hoe zij naar de stad moeten gaan.

738
00:42:20,250 --> 00:42:25,170
Dit zijn blijkbaar overdrijvingen over
hoe dwaas, hoe dom sommige mensen zijn.

739
00:42:25,170 --> 00:42:27,510
Ze kunnen niet eens de
weg naar de stad vinden,

740
00:42:27,510 --> 00:42:30,210
terwijl die toch niet moeilijk
te vinden zou moeten zijn,

741
00:42:30,210 --> 00:42:32,730
aangezien er grote muren omheen stonden.

742
00:42:32,730 --> 00:42:36,510
Het is dat enorme ding daar,
net voorbij je landbouwgrond.

743
00:42:36,510 --> 00:42:39,750
Met die grote muren. Daar ligt de stad.

744
00:42:39,750 --> 00:42:42,030
Maar de dwaas kan haar niet eens vinden.

745
00:42:42,030 --> 00:42:46,170
Het is net als die luiaard die zelfs te
lui is om zijn hand uit de schotel te

746
00:42:46,170 --> 00:42:48,870
halen en het eten naar
zijn mond te brengen.

747
00:42:48,870 --> 00:42:52,410
Hij heeft zijn hand uitgestoken,
maar daarmee heeft hij alle

748
00:42:52,410 --> 00:42:55,530
energie verbruikt die hij
bereid is te verbruiken.

749
00:42:55,530 --> 00:42:57,210
Hij is een luie man.

750
00:42:57,210 --> 00:43:01,470
Hij gaat zijn hand niet eens vanuit
de kom terug naar zijn mond brengen.

751
00:43:01,470 --> 00:43:03,570
Dit zijn overdrijvingen.

752
00:43:03,570 --> 00:43:09,450
Wee u, land, als uw koning een kind is,
als uw vorsten 's morgens maaltijd houden.

753
00:43:09,450 --> 00:43:12,750
Gelukkig bent u, land,
als uw koning een zoon van

754
00:43:12,750 --> 00:43:16,350
edelen is en uw vorsten op de
juiste tijd maaltijd houden,

755
00:43:16,350 --> 00:43:19,410
tot versterking en niet
om zich te bedrinken.

756
00:43:19,410 --> 00:43:22,950
Door grote luiheid zakt het gebinte ineen.

757
00:43:22,950 --> 00:43:25,830
Door slapheid van handen
gaat het huis lekken.

758
00:43:25,830 --> 00:43:29,730
Men richt maaltijden aan om te
lachen, wijn verblijdt de levenden,

759
00:43:29,730 --> 00:43:32,130
en het geld verantwoordt alles.

760
00:43:32,130 --> 00:43:36,630
Vervloek zelfs in uw gedachten een koning
niet en vervloek een rijke niet in uw

761
00:43:36,630 --> 00:43:41,430
slaapkamer, want de vogels in de lucht
zouden het geluid mee kunnen voeren:

762
00:43:41,430 --> 00:43:45,150
wat vleugels bezit, zou het
woord bekend kunnen maken.

763
00:43:45,150 --> 00:43:48,870
Sommige van deze gedachten zijn
wel enigszins interessant, denk ik.

764
00:43:48,870 --> 00:43:53,490
Hij heeft het erover hoe gebouwen
vervallen als ze niet worden onderhouden.

765
00:43:53,490 --> 00:43:57,090
Het lijkt op die bijl die af
en toe geslepen moet worden.

766
00:43:57,090 --> 00:44:00,630
Om ervoor te zorgen dat dingen blijven
werken zoals ze horen te werken,

767
00:44:00,630 --> 00:44:03,510
moeten mensen werk
verrichten, moeten mensen zich

768
00:44:03,510 --> 00:44:05,550
inspannen om ze te onderhouden.

769
00:44:05,550 --> 00:44:09,330
Het is duidelijk een waarneming van wat
wij de tweede wet van de thermodynamica

770
00:44:09,330 --> 00:44:13,770
noemen: door de zondeval blijven
dingen niet vanzelf mooi.

771
00:44:13,770 --> 00:44:15,630
Ze blijven niet geordend.

772
00:44:15,630 --> 00:44:17,970
Ze blijven niet in goede staat.

773
00:44:17,970 --> 00:44:22,290
Dingen gaan achteruit, zelfs
mensen, zelfs ons lichaam,

774
00:44:22,290 --> 00:44:25,950
als je je niet inspant om ze te
veranderen of te onderhouden.

775
00:44:25,950 --> 00:44:30,570
Hij ziet dit. Hij heeft er niet
de naam voor die wij hebben,

776
00:44:30,570 --> 00:44:34,830
de tweede wet van de thermodynamica,
maar hij ziet het principe.

777
00:44:34,830 --> 00:44:36,990
Hij ziet die neiging.

778
00:44:36,990 --> 00:44:41,130
Waarschijnlijk denkt hij dat dit ook een
deel is van wat alles zo ijdel maakt.

779
00:44:41,130 --> 00:44:44,190
Je kunt grote gebouwen
neerzetten, zoals hij deed,

780
00:44:44,190 --> 00:44:47,250
maar als je er niet aan
blijft werken, vervallen ze.

781
00:44:47,250 --> 00:44:49,590
Je moet altijd blijven werken.

782
00:44:49,590 --> 00:44:52,590
Je werk is met andere woorden nooit klaar.

783
00:44:52,590 --> 00:44:55,890
Je kunt niet zomaar iets
doen en het dan laten liggen,

784
00:44:55,890 --> 00:44:58,170
en dan blijft het voor altijd goed.

785
00:44:58,170 --> 00:45:00,630
Je moet er gewoon aan blijven werken.

786
00:45:00,630 --> 00:45:05,850
Je krijgt nooit echt iets af waarbij
je kunt denken: oké, geen werk meer.

787
00:45:05,850 --> 00:45:08,970
Ik heb al het werk gedaan
dat ik hieraan moet doen.

788
00:45:08,970 --> 00:45:10,410
Dat stukje over:

789
00:45:10,410 --> 00:45:13,290
‘Vervloek een koning
zelfs niet in gedachten.

790
00:45:13,290 --> 00:45:18,030
Vervloek de rijken niet, want een
vogel zal je woorden doorvertellen.’

791
00:45:18,030 --> 00:45:23,370
Daar komt onze uitdrukking vandaan:
‘Een vogeltje heeft het me verteld.’

792
00:45:23,370 --> 00:45:26,850
Wanneer je iets hebt gehoord waarvan
mensen denken dat je het niet

793
00:45:26,850 --> 00:45:32,550
gehoord zou moeten hebben: ‘Een vogeltje
heeft het me verteld.’ Het is hetzelfde.

794
00:45:32,550 --> 00:45:35,910
Dat doet me denken aan een verhaal
dat we nog niet hebben bestudeerd,

795
00:45:35,910 --> 00:45:38,490
in 2 Koningen hoofdstuk 6.

796
00:45:38,490 --> 00:45:43,170
Het gaat erover hoe de koning van
Syrië plannen maakte om de koning van

797
00:45:43,170 --> 00:45:45,810
Israël in een hinderlaag te lokken.

798
00:45:45,810 --> 00:45:48,930
Zijn plannen voor een hinderlaag
werden telkens verijdeld,

799
00:45:48,930 --> 00:45:53,610
omdat de profeet Elisa door
inspiratie, door openbaring,

800
00:45:53,610 --> 00:45:57,630
wist welke plannen de Syrische
koning in het geheim maakte.

801
00:45:57,630 --> 00:46:02,370
Hij waarschuwde de koning van Israël,
zodat de koning van Israël een andere

802
00:46:02,370 --> 00:46:05,190
route nam en de hinderlaag ontliep.

803
00:46:05,190 --> 00:46:09,390
De koning van Syrië dacht dat er
onder zijn mensen iemand moest zijn

804
00:46:09,390 --> 00:46:11,190
die zijn vijand was.

805
00:46:11,190 --> 00:46:14,610
Wie van jullie staat aan de
kant van de koning van Israël?

806
00:46:14,610 --> 00:46:16,470
Wie vertelt hem mijn plannen?

807
00:46:16,470 --> 00:46:18,870
Hij komt steeds achter mijn plannen.

808
00:46:18,870 --> 00:46:20,730
Een van zijn raadgevers zei:

809
00:46:20,730 --> 00:46:22,170
Niemand van ons.

810
00:46:22,170 --> 00:46:23,310
Hij zei:

811
00:46:23,310 --> 00:46:25,530
Het is de profeet Elisa.

812
00:46:25,530 --> 00:46:29,910
Hij vertelt de koning van Israël
wat u in uw slaapkamer zegt.

813
00:46:29,910 --> 00:46:33,150
Met andere woorden, je kunt
maar beter voorzichtig zijn

814
00:46:33,150 --> 00:46:35,550
met wat je in bed tegen je vrouw zegt,

815
00:46:35,550 --> 00:46:39,870
want alles wat je zegt wordt door
de profeet Elisa doorverteld.

816
00:46:39,870 --> 00:46:41,910
Hij krijgt het ergens vandaan.

817
00:46:41,910 --> 00:46:44,910
Een vogeltje moet het
hem brengen of zoiets.

818
00:46:44,910 --> 00:46:49,770
Maar de dingen die je in het geheim
zegt, kunnen openbaar worden. Jezus zei:

819
00:46:49,770 --> 00:46:52,590
Daarom, al wat u in het
duister gezegd hebt,

820
00:46:52,590 --> 00:46:56,370
zal in het licht gehoord worden en wat
u in de binnenkamers in iemands oor

821
00:46:56,370 --> 00:46:59,610
gesproken hebt, zal op de
daken gepredikt worden.

822
00:46:59,610 --> 00:47:03,630
In wezen zegt Salomo: let op
je gedachten en je woorden,

823
00:47:03,630 --> 00:47:06,270
ook op wat je in het geheim denkt en zegt.

824
00:47:06,270 --> 00:47:09,210
Je denkt misschien dat
het geheim zal blijven.

825
00:47:09,210 --> 00:47:11,190
Dat hoeft helemaal niet zo te zijn.

826
00:47:11,190 --> 00:47:14,490
Het is verbazingwekkend
hoe nieuws zich verspreidt.

827
00:47:14,490 --> 00:47:18,030
Soms lijkt het bijna alsof een
vogel het moet hebben overgebracht,

828
00:47:18,030 --> 00:47:22,110
omdat je niemand anders kunt bedenken
die het gerucht heeft verspreid.

829
00:47:22,110 --> 00:47:25,410
Maar zodra je iets uitspreekt,
is het de wereld in,

830
00:47:25,410 --> 00:47:28,050
en wie weet hoe ver het
zich zal verspreiden?

831
00:47:28,050 --> 00:47:29,550
Hoofdstuk 11:

832
00:47:29,550 --> 00:47:34,470
Werp uw brood uit over het water,
want na vele dagen zult u het vinden.

833
00:47:34,470 --> 00:47:38,970
Verdeel het in zevenen of zelfs in achten,
want u weet niet welk kwaad er over de

834
00:47:38,970 --> 00:47:40,470
aarde komen zal.

835
00:47:40,470 --> 00:47:42,510
Blijkbaar bedoelt hij hier met:

836
00:47:42,510 --> 00:47:44,670
Gooi je brood op het water, dat...

837
00:47:44,670 --> 00:47:46,590
We hebben die uitdrukking vaak gehoord,

838
00:47:46,590 --> 00:47:48,990
maar weet iemand eigenlijk
wat die betekent?

839
00:47:48,990 --> 00:47:51,090
Ik weet niet zeker of ik het weet.

840
00:47:51,090 --> 00:47:53,430
Maar ik denk dat het dit betekent.

841
00:47:53,430 --> 00:47:57,450
Ik weet niet zeker waar het beeld van
brood op het water werpen op slaat.

842
00:47:57,450 --> 00:48:01,230
Als je brood op het water gooit,
lijkt het erop dat je de vissen voert.

843
00:48:01,230 --> 00:48:04,290
Ik weet niet waar dat brood
op het water werpen over gaat,

844
00:48:04,290 --> 00:48:07,470
maar hij lijkt wel te zeggen dat
je moet geven van wat je hebt.

845
00:48:07,470 --> 00:48:11,790
Geef aan zes of zeven mensen een deel,
omdat je niet weet welk kwaad er op de

846
00:48:11,790 --> 00:48:12,750
aarde zal zijn.

847
00:48:12,750 --> 00:48:15,630
[Vertalersnoot: De Engelse
Bijbeltekst die de spreker aanhaalt,

848
00:48:15,630 --> 00:48:19,410
spreekt over een deel geven
aan zeven en ook aan acht.

849
00:48:19,410 --> 00:48:22,890
Daarop sluit zijn uitleg
over vrijgevigheid aan.

850
00:48:22,890 --> 00:48:28,590
De HSV heeft hierboven ‘Verdeel
het in zevenen of zelfs in achten’.

851
00:48:28,590 --> 00:48:33,210
In zijn toelichting zegt de
spreker vervolgens ‘zes of zeven’.]

852
00:48:33,210 --> 00:48:35,850
Als je probeert alles
voor jezelf op te potten,

853
00:48:35,850 --> 00:48:39,210
heb je uiteindelijk misschien
toch niet genoeg voor jezelf.

854
00:48:39,210 --> 00:48:43,350
Geef het dus gewoon weg, en
uiteindelijk zal het bij je terugkomen.

855
00:48:43,350 --> 00:48:46,890
Brood op het water werpen
betekent vermoedelijk zoiets als:

856
00:48:46,890 --> 00:48:50,190
er stroomt een rivier voorbij
en je gooit je brood erin.

857
00:48:50,190 --> 00:48:51,930
Je doet het gewoon weg.

858
00:48:51,930 --> 00:48:54,030
Je zult het nooit meer terugzien.

859
00:48:54,030 --> 00:48:57,930
Maar in werkelijkheid zal het,
verrassend genoeg, bij je terugkomen.

860
00:48:57,930 --> 00:49:00,570
Je zult beloond worden
voor wat je weggeeft.

861
00:49:00,570 --> 00:49:03,390
De Bijbel leert in het Nieuwe Testament:

862
00:49:03,390 --> 00:49:09,450
Geef en aan u zal gegeven worden:
een goede, vastgedrukte, geschudde,

863
00:49:09,450 --> 00:49:12,990
overlopende maat zal men
u in de schoot geven,

864
00:49:12,990 --> 00:49:17,490
want met dezelfde maat waarmee u
meet, zal er bij u ook gemeten worden.

865
00:49:17,490 --> 00:49:20,790
Het lijkt erop dat hij
zegt: deel wat je hebt.

866
00:49:20,790 --> 00:49:22,890
Laat het los uit je hand.

867
00:49:22,890 --> 00:49:26,790
Gooi het ergens heen waar je het
nooit meer verwacht terug te zien.

868
00:49:26,790 --> 00:49:29,610
Als je het op het water gooit, is het weg.

869
00:49:29,610 --> 00:49:31,350
Maar misschien toch niet.

870
00:49:31,350 --> 00:49:35,430
God zal het op Zijn tijd bij je
terugbrengen, als het Zijn wil is.

871
00:49:35,430 --> 00:49:38,490
Misschien ben je het uiteindelijk
toch niet voorgoed kwijt.

872
00:49:38,490 --> 00:49:39,570
Hij zegt:

873
00:49:39,570 --> 00:49:43,590
Als de wolken vol zijn geworden,
gieten zij regen uit op de aarde.

874
00:49:43,590 --> 00:49:47,070
Of een boom naar het zuiden
valt of naar het noorden,

875
00:49:47,070 --> 00:49:50,790
op de plaats waar de boom
valt, daar blijft hij liggen.

876
00:49:50,790 --> 00:49:54,150
Wie op de wind blijft
letten, zal niet zaaien.

877
00:49:54,150 --> 00:49:57,450
Wie naar de wolken blijft
kijken, zal niet oogsten.

878
00:49:57,450 --> 00:50:01,110
Het is moeilijk om precies te zeggen
waarop die verwijzing naar de wolken en

879
00:50:01,110 --> 00:50:02,610
de bomen slaat.

880
00:50:02,610 --> 00:50:06,270
Misschien vergelijkt hij ze
met bepaalde soorten mensen.

881
00:50:06,270 --> 00:50:10,590
Als wolken vol regen zijn,
zal die regen eruit stromen.

882
00:50:10,590 --> 00:50:14,550
Net als bij sommige mensen: als
ze vol zitten met een mening of

883
00:50:14,550 --> 00:50:19,530
vol gedachten of vol emoties, dan
zal dat allemaal naar buiten stromen.

884
00:50:19,530 --> 00:50:22,290
Als een boom naar het noorden
of naar het zuiden valt,

885
00:50:22,290 --> 00:50:24,150
blijft hij daar gewoon liggen.

886
00:50:24,150 --> 00:50:26,490
Hij gaat nergens anders meer heen.

887
00:50:26,490 --> 00:50:29,010
Misschien denkt hij aan de luie man.

888
00:50:29,010 --> 00:50:32,190
Zodra die gaat liggen,
ligt zijn positie vast.

889
00:50:32,190 --> 00:50:33,930
Hij zal niet meer opstaan.

890
00:50:33,930 --> 00:50:38,190
Ik weet niet of hij daaraan denkt, of dat
hij een ander beginsel voor ogen heeft

891
00:50:38,190 --> 00:50:41,730
wanneer hij over deze overduidelijke
verschijnselen spreekt.

892
00:50:41,730 --> 00:50:45,390
Je hoeft geen wijs man te zijn om
deze specifieke dingen te zien,

893
00:50:45,390 --> 00:50:48,990
maar misschien is er een wijzer man
voor nodig om te doorgronden wat

894
00:50:48,990 --> 00:50:50,370
hij erover zegt.

895
00:50:50,370 --> 00:50:51,690
Maar hij zegt:

896
00:50:51,690 --> 00:50:54,870
Wie op de wind let, komt
niet aan zaaien toe.

897
00:50:54,870 --> 00:50:59,970
Als je eropuit gaat om zaad te zaaien,
zeg je: ‘Het waait vandaag te hard.

898
00:50:59,970 --> 00:51:04,530
Ik denk dat het zaad gewoon zal
wegwaaien en overal terecht zal komen.

899
00:51:04,530 --> 00:51:08,250
Misschien waait het wel van mijn grond
af, naar de grond van de buurman.

900
00:51:08,250 --> 00:51:12,750
Ik wacht wel op een dag waarop het minder
hard waait om mijn zaad uit te strooien.’

901
00:51:12,750 --> 00:51:13,530
Of:

902
00:51:13,530 --> 00:51:17,190
als hij op de wolken let,
komt hij niet aan oogsten toe.

903
00:51:17,190 --> 00:51:21,090
Het is dus tijd om te oogsten, maar
het ziet ernaar uit dat het vandaag

904
00:51:21,090 --> 00:51:22,590
kan gaan regenen.

905
00:51:22,590 --> 00:51:25,050
‘Ik denk dat ik vandaag maar binnenblijf.

906
00:51:25,050 --> 00:51:27,690
Misschien kan ik op een
andere dag oogsten.’

907
00:51:27,690 --> 00:51:32,550
Met andere woorden, als iemand alleen
maar naar ongunstige omstandigheden kijkt,

908
00:51:32,550 --> 00:51:36,150
zal hij altijd een excuus vinden
om zijn werk niet te doen.

909
00:51:36,150 --> 00:51:40,170
Het is net als de dwaas of de
luie man in Spreuken, die zegt:

910
00:51:40,170 --> 00:51:44,370
Een luiaard zegt: Een felle leeuw
op de weg, een leeuw op de pleinen!

911
00:51:44,370 --> 00:51:49,350
Niet dat er werkelijk een is, maar er zou
er een kunnen zijn. Je weet maar nooit.

912
00:51:49,350 --> 00:51:52,470
‘Er zou vandaag een leeuw
op straat kunnen zijn.

913
00:51:52,470 --> 00:51:56,130
Volgens mij heb ik zo'n vierhonderd
jaar geleden eens van een gehoord.

914
00:51:56,130 --> 00:51:58,050
Iemand zag een leeuw op straat.

915
00:51:58,050 --> 00:52:01,830
Dus misschien gebeurt het vandaag
wel weer. Ik blijf binnen.’

916
00:52:01,830 --> 00:52:05,790
Het gaat erom dat je excuses
verzint om niet te werken.

917
00:52:05,790 --> 00:52:10,170
Je kunt altijd wel iets vinden dat je
ervan weerhoudt te doen wat je hoort te

918
00:52:10,170 --> 00:52:14,610
doen, zodat je in plaats daarvan
kunt doen wat je wilt doen.

919
00:52:14,610 --> 00:52:17,850
Evenmin als u weet wat de
richting van de wind is,

920
00:52:17,850 --> 00:52:21,511
of hoe het gaat met de beenderen
in de buik van een zwangere vrouw ,

921
00:52:21,511 --> 00:52:25,230
evenmin kent u het werk
van God, Die alles maakt.

922
00:52:25,230 --> 00:52:28,170
En dat zei Jezus ook tegen Nicodemus.

923
00:52:28,170 --> 00:52:31,770
Wat moet dat voor mensen in de
oudheid geheimzinnig zijn geweest.

924
00:52:31,770 --> 00:52:36,810
Voor ons is het dat ook, al hebben we
alle stadia van het embryo geanalyseerd

925
00:52:36,810 --> 00:52:38,970
en weten we hoe cellen zich delen,

926
00:52:38,970 --> 00:52:41,490
en kunnen we sommige van
die dingen verklaren.

927
00:52:41,490 --> 00:52:43,290
Het blijft geheimzinnig.

928
00:52:43,290 --> 00:52:47,070
Maar wat moet het voor de mensen in
de oudheid geheimzinnig zijn geweest

929
00:52:47,070 --> 00:52:52,050
om te zien dat er eerst geen baby in zit,
en dat er vervolgens een baby uit komt,

930
00:52:52,050 --> 00:52:57,330
met zijn botten en zijn skelet helemaal
gevormd en alles erop en eraan.

931
00:52:57,330 --> 00:52:58,830
Hoe is dat gebeurd?

932
00:52:58,830 --> 00:53:03,210
Zonder enige wetenschappelijke kennis
zouden ze daar echt verbijsterd over zijn

933
00:53:03,210 --> 00:53:05,910
geweest als ze erover hadden nagedacht.

934
00:53:05,910 --> 00:53:07,110
Hij zegt:

935
00:53:07,110 --> 00:53:11,550
Je weet niet welke kant de wind op gaat en
ook niet hoe botten groeien in de buik van

936
00:53:11,550 --> 00:53:16,110
een zwangere vrouw, en zo weet je ook
niet wat God doet, Die alles maakt.

937
00:53:16,110 --> 00:53:19,470
Dat is in wezen wat Jezus
tegen Nicodemus zei.

938
00:53:19,470 --> 00:53:23,310
De wind waait waarheen hij
wil en u hoort zijn geluid,

939
00:53:23,310 --> 00:53:27,330
maar u weet niet waar hij vandaan
komt en waar hij heen gaat;

940
00:53:27,330 --> 00:53:30,630
zo is het met iedereen die
uit de Geest geboren is.

941
00:53:30,630 --> 00:53:35,010
maar zo is het ook met het werk van
God in het hart van een gelovige

942
00:53:35,010 --> 00:53:37,890
wanneer die uit de Geest geboren wordt.

943
00:53:37,890 --> 00:53:42,750
Zaai uw zaad in de morgen en trek
uw hand in de avond niet terug.

944
00:53:42,750 --> 00:53:48,270
U weet immers niet of dit zal slagen of
dat, of dat het allebei goed zal zijn.

945
00:53:48,270 --> 00:53:51,450
Kennelijk: doe al het
werk dat je kunt doen.

946
00:53:51,450 --> 00:53:54,990
Je weet nooit welk werk
van je iets zal opleveren.

947
00:53:54,990 --> 00:53:57,630
Misschien zal het allemaal iets opleveren.

948
00:53:57,630 --> 00:54:01,830
Het licht is aangenaam, en het
doet de ogen goed de zon te zien.

949
00:54:01,830 --> 00:54:07,230
Ja, indien de mens vele jaren leeft,
laat hij zich dan al die tijd verblijden,

950
00:54:07,230 --> 00:54:12,450
maar laat hij ook denken aan de dagen van
duisternis, want die zullen er veel zijn.

951
00:54:12,450 --> 00:54:14,430
Al wat nog komt, is een zucht.

952
00:54:14,430 --> 00:54:19,290
Dagen van duisternis kunnen dus
rampspoed betekenen, of zelfs de dood.

953
00:54:19,290 --> 00:54:23,730
Het licht zou dan verwijzen naar
positieve tijden, plezierige tijden.

954
00:54:23,730 --> 00:54:27,930
De tijd waarin je gezond bent en
leeft, de tijd waarin het goed gaat.

955
00:54:27,930 --> 00:54:30,390
Dat is zoet, dat is aangenaam.

956
00:54:30,390 --> 00:54:33,450
Maar vergeet niet dat er
ook andere tijden zijn.

957
00:54:33,450 --> 00:54:35,970
Soms wil je dat bijna even vergeten.

958
00:54:35,970 --> 00:54:40,350
Het vergalt je plezier in de goede
tijden van nu als je steeds denkt: ‘Nou,

959
00:54:40,350 --> 00:54:43,470
dit kan ophouden. Dit gaat ophouden.’

960
00:54:43,470 --> 00:54:48,150
Toch kan dat kleine vleugje negativiteit,
als het in je gedachten aanwezig is,

961
00:54:48,150 --> 00:54:50,550
de dingen misschien enigszins temperen.

962
00:54:50,550 --> 00:54:54,030
Het kan je plezier temperen
en je gedrag temperen,

963
00:54:54,030 --> 00:54:57,570
doordat je weet dat de tijden
niet altijd zo zullen blijven.

964
00:54:57,570 --> 00:54:59,910
Wijsheid houdt daar rekening mee.

965
00:54:59,910 --> 00:55:00,750
Bedenk:

966
00:55:00,750 --> 00:55:03,090
Het is beter naar een klaaghuis te gaan

967
00:55:03,090 --> 00:55:06,511
dan naar een huis te gaan waar
een feestmaal gehouden wordt .

968
00:55:06,511 --> 00:55:11,670
Dat is immers het einde van ieder mens,
en de levende moet het ter harte nemen.

969
00:55:11,670 --> 00:55:15,390
Het is beter om naar begrafenissen
te gaan dan naar feesten,

970
00:55:15,390 --> 00:55:19,830
want bij een begrafenis zal
iedereen uiteindelijk terechtkomen.

971
00:55:19,830 --> 00:55:24,390
Het is goed om daar van tevoren over na
te denken, om ervoor te zorgen dat je,

972
00:55:24,390 --> 00:55:27,810
wanneer die tijd voor jou
komt, in je leven hebt gedaan

973
00:55:27,810 --> 00:55:29,910
wat je gedaan wilt hebben.

974
00:55:29,910 --> 00:55:34,710
Verblijd u, jongeman, in uw jeugd,
en laat uw hart vrolijk zijn

975
00:55:34,710 --> 00:55:36,930
in de dagen van uw jeugd.

976
00:55:36,930 --> 00:55:40,650
Ga in de wegen van uw hart
en volg wat uw ogen zien,

977
00:55:40,650 --> 00:55:45,270
maar weet dat God u over dit
alles in het gericht zal brengen.

978
00:55:45,270 --> 00:55:49,890
Weer dus de wrevel uit uw hart, en
doe het kwade weg uit uw lichaam.

979
00:55:49,890 --> 00:55:52,650
De jeugd en jonge jaren
zijn immers een zucht.

980
00:55:52,650 --> 00:55:53,970
Wanneer hij zegt:

981
00:55:53,970 --> 00:55:58,290
Geniet van je jeugd, jongeman, laat
je hart vrolijk zijn en volg je hart,

982
00:55:58,290 --> 00:56:01,470
dan bedoelt hij dat misschien
min of meer ironisch,

983
00:56:01,470 --> 00:56:03,990
in plaats van dat hij dit
gewoon als advies geeft.

984
00:56:03,990 --> 00:56:08,790
Want hij zegt: ‘Ga maar lekker
plezier maken. Doe alles wat je wilt.

985
00:56:08,790 --> 00:56:12,450
Onthoud alleen dat je om dit
alles geoordeeld zult worden.’

986
00:56:12,450 --> 00:56:15,210
Dus misschien moet je niet
alles doen wat je wilt.

987
00:56:15,210 --> 00:56:19,530
Misschien moet je voorzichtiger zijn
met wat je besluit te doen met je jeugd.

988
00:56:19,530 --> 00:56:23,550
Een jongere is geneigd zichzelf
als onsterfelijk te beschouwen.

989
00:56:23,550 --> 00:56:26,970
Hoewel hij verstandelijk misschien
weet dat hij op een dag oud zal worden

990
00:56:26,970 --> 00:56:30,090
en zal sterven, is het gewoon onwerkelijk.

991
00:56:30,090 --> 00:56:32,070
Het is gewoon surrealistisch.

992
00:56:32,070 --> 00:56:35,430
Het is niet iets waarmee hij
rekening houdt als een werkelijkheid

993
00:56:35,430 --> 00:56:39,450
die zijn denken, zijn gedrag
en zijn keuzes bepaalt.

994
00:56:39,450 --> 00:56:44,130
Hij zegt: ‘Jonge mannen, ga je
gang, maak maar lekker plezier,

995
00:56:44,130 --> 00:56:47,310
maar weet dat de tijd komt
dat dit voorbij zal zijn

996
00:56:47,310 --> 00:56:49,950
en je er rekenschap van
zult moeten afleggen.’

997
00:56:49,950 --> 00:56:53,190
Dus misschien moet je,
wanneer je plezier maakt,

998
00:56:53,190 --> 00:56:57,030
voorzichtig zijn met de manier
waarop je plezier maakt.

999
00:56:57,030 --> 00:56:59,070
Hij zegt in hoofdstuk 12:

1000
00:56:59,070 --> 00:57:02,490
Denk aan uw Schepper in
de dagen van uw jeugd,

1001
00:57:02,490 --> 00:57:06,990
voordat de kwade dagen komen en de
jaren naderen waarvan u zeggen zult:

1002
00:57:06,990 --> 00:57:08,970
Ik vind er geen vreugde in;

1003
00:57:08,970 --> 00:57:13,770
De dagen zullen komen waarin je te oud
bent om nog de genoegens te hebben die je

1004
00:57:13,770 --> 00:57:15,570
had toen je jong was.

1005
00:57:15,570 --> 00:57:19,170
Dien God dus zolang je krachten
op hun best zijn en je de

1006
00:57:19,170 --> 00:57:20,730
beste mogelijkheden hebt.

1007
00:57:20,730 --> 00:57:25,410
voordat de zon verduisterd wordt, evenals
het licht en de maan en de sterren,

1008
00:57:25,410 --> 00:57:28,830
en de wolken terugkeren
na de regen, op die dag,

1009
00:57:28,830 --> 00:57:31,410
wanneer de bewakers van
het huis zullen beven,

1010
00:57:31,410 --> 00:57:35,130
de sterke mannen zich zullen
krommen, de maalsters ophouden,

1011
00:57:35,130 --> 00:57:38,850
omdat ze met weinigen zijn, en
zij die door de vensters kijken,

1012
00:57:38,850 --> 00:57:43,170
verduisterd worden; wanneer de beide
deuren naar de straat gesloten worden,

1013
00:57:43,170 --> 00:57:47,970
het geluid van de molen verzwakt, men
opstaat bij het geluid van de vogels,

1014
00:57:47,970 --> 00:57:50,910
en alle zangeressen
neergebogen zullen worden,

1015
00:57:50,910 --> 00:57:55,050
men ook gaat vrezen voor de hoogte,
en er verschrikkingen zijn op de weg,

1016
00:57:55,050 --> 00:57:59,370
de amandelboom gaat bloeien, de
sprinkhaan zichzelf tot last wordt,

1017
00:57:59,370 --> 00:58:04,770
en de kapperbes niet meer helpt — de
mens gaat immers naar zijn eeuwig huis:

1018
00:58:04,770 --> 00:58:07,411
rouwklagers doen de ronde in de straat —

1019
00:58:07,411 --> 00:58:12,330
Dit gedeelte, vers 2 tot en met
5, kon je daar iets van begrijpen?

1020
00:58:12,330 --> 00:58:17,010
Heb je het weleens in een moderne
parafrase gelezen? Het is interessant.

1021
00:58:17,010 --> 00:58:19,890
Dit is een dichterlijke
beschrijving van de ouderdom.

1022
00:58:19,890 --> 00:58:23,610
Hij zegt: ‘Dien God terwijl
je jong en energiek bent,

1023
00:58:23,610 --> 00:58:27,090
want de dagen zullen komen
waarin alles uit elkaar valt.’

1024
00:58:27,090 --> 00:58:29,550
Hij bedoelt de delen van je lichaam.

1025
00:58:29,550 --> 00:58:33,090
Maar dat is niet duidelijk door de
dichterlijke taal die hij gebruikt.

1026
00:58:33,090 --> 00:58:39,270
Ik heb hier de New Living Translation,
de Good News Translation en The Message.

1027
00:58:39,270 --> 00:58:42,870
Natuurlijk raad ik die niet aan
als Bijbels voor Bijbelstudie,

1028
00:58:42,870 --> 00:58:45,870
maar ze geven allemaal weer
wat Bijbelgeleerden over deze

1029
00:58:45,870 --> 00:58:49,590
passage weten en waar Salomo
het werkelijk over heeft.

1030
00:58:49,590 --> 00:58:53,010
Laat ik je bijvoorbeeld voorlezen
wat de New Living Translation zegt.

1031
00:58:53,010 --> 00:58:55,050
Lees mee in de New King James,

1032
00:58:55,050 --> 00:58:58,890
zodat je ziet welke zinsdelen
hier worden geparafraseerd.

1033
00:58:58,890 --> 00:59:01,110
Ik begin bij vers 2.

1034
00:59:01,110 --> 00:59:03,030
In Nederlandse vertaling:

1035
00:59:03,030 --> 00:59:05,910
‘Denk aan Hem voordat
het licht van de zon,

1036
00:59:05,910 --> 00:59:08,910
de maan en de sterren voor je oude ogen

1037
00:59:08,910 --> 00:59:12,750
verzwakt en regenwolken je
hemel voortdurend verduisteren.

1038
00:59:12,750 --> 00:59:16,890
Denk aan Hem voordat je benen,
de bewakers van je huis,

1039
00:59:16,890 --> 00:59:22,230
beginnen te beven en voordat je
schouders, de sterke mannen, zich krommen.

1040
00:59:22,230 --> 00:59:29,190
Denk aan Hem voordat je tanden, je weinige
overgebleven dienaren, ophouden met malen.

1041
00:59:29,190 --> 00:59:34,710
En voordat je ogen — de vrouwen die door
de vensters kijken — nog maar weinig zien.

1042
00:59:34,710 --> 00:59:39,510
Denk aan Hem voordat de deur naar de
mogelijkheden van het leven dichtgaat

1043
00:59:39,510 --> 00:59:42,030
en het geluid van het werk wegsterft.

1044
00:59:42,030 --> 00:59:45,390
Nu sta je op bij het eerste
getjilp van de vogels,

1045
00:59:45,390 --> 00:59:48,450
maar dan zullen al hun
geluiden zwakker worden.

1046
00:59:48,450 --> 00:59:51,870
Denk aan Hem voordat je
bang wordt om te vallen

1047
00:59:51,870 --> 00:59:54,870
en je zorgen maakt over gevaar op straat,

1048
00:59:54,870 --> 00:59:58,710
voordat je haar wit wordt als
een bloeiende amandelboom.

1049
00:59:58,710 --> 01:00:03,270
En je sleept je zonder energie
voort als een stervende sprinkhaan.

1050
01:00:03,270 --> 01:00:06,870
En de kapperbes wekt geen
seksueel verlangen meer op.

1051
01:00:06,870 --> 01:00:11,250
Denk aan Hem voordat je het
graf nadert, je eeuwige huis,

1052
01:00:11,250 --> 01:00:14,610
wanneer de rouwklagers op je
begrafenis zullen huilen.’

1053
01:00:14,610 --> 01:00:16,590
Hier houdt deze vertaling op.

1054
01:00:16,590 --> 01:00:20,430
Laten we eens kijken wat de Good
News Translation hierover zegt.

1055
01:00:20,430 --> 01:00:23,190
Lees weer mee in je eigen vertaling.

1056
01:00:23,190 --> 01:00:26,070
Je kunt zien hoe ze
parafraseren wat er staat.

1057
01:00:26,070 --> 01:00:31,230
Vers 2 luidt in de Good News Translation,
hier in Nederlandse vertaling:

1058
01:00:31,230 --> 01:00:35,850
Dan wordt het licht van de zon, de
maan en de sterren voor je zwakker

1059
01:00:35,850 --> 01:00:38,250
en blijven de regenwolken maar hangen.

1060
01:00:38,250 --> 01:00:41,850
Dan gaan je armen, die je altijd
hebben beschermd, trillen.

1061
01:00:41,850 --> 01:00:45,750
De New Living Translation vatte dit
op als een verwijzing naar de benen,

1062
01:00:45,750 --> 01:00:50,190
de beschermers, de verdedigers,
maar hier zijn het de armen.

1063
01:00:50,190 --> 01:00:54,150
‘Je armen, die je altijd hebben
beschermd, zullen trillen.

1064
01:00:54,150 --> 01:00:58,230
En je benen, die nu sterk
zijn, zullen zwak worden.’

1065
01:00:58,230 --> 01:01:02,550
De New Living Translation vatte wat
hier als de benen wordt aangeduid op

1066
01:01:02,550 --> 01:01:03,930
als de schouders.

1067
01:01:03,930 --> 01:01:06,570
Hoe dan ook, ze zien
daarin het verlies van

1068
01:01:06,570 --> 01:01:09,150
kracht in verschillende
delen van het lichaam.

1069
01:01:09,150 --> 01:01:12,750
‘Je zult te weinig tanden
hebben om je eten te kauwen.’

1070
01:01:12,750 --> 01:01:15,750
Dat zijn de maalsters,
die met weinigen zijn.

1071
01:01:15,750 --> 01:01:20,130
‘En je ogen zullen te weinig zien
om nog duidelijk te kunnen kijken.

1072
01:01:20,130 --> 01:01:23,610
Je oren zullen doof zijn voor
de geluiden van de straat.

1073
01:01:23,610 --> 01:01:26,430
Je zult de molen nauwelijks
kunnen horen malen

1074
01:01:26,430 --> 01:01:29,010
en de muziek nauwelijks
kunnen horen spelen.

1075
01:01:29,010 --> 01:01:32,970
Maar zelfs het gezang van een
vogel zal je uit je slaap wekken.

1076
01:01:32,970 --> 01:01:37,530
Je zult bang zijn voor hoge plaatsen
en lopen zal gevaarlijk worden.

1077
01:01:37,530 --> 01:01:42,090
Je haar zal wit worden en je zult je
nauwelijks meer kunnen voortslepen.

1078
01:01:42,090 --> 01:01:45,090
En alle verlangen zal verdwenen zijn.’

1079
01:01:45,090 --> 01:01:48,270
Met dat laatste wordt
seksueel verlangen bedoeld.

1080
01:01:48,270 --> 01:01:51,210
Er staat dat we naar onze
laatste rustplaats gaan,

1081
01:01:51,210 --> 01:01:54,210
en dat er dan op straat
gerouwd zal worden.

1082
01:01:54,210 --> 01:01:58,590
Dan The Message, die ik nooit
als vertaling aanbeveel.

1083
01:01:58,590 --> 01:02:02,190
Soms laat die zien wat iemand
denkt dat het betekent.

1084
01:02:02,190 --> 01:02:04,230
Dat is net als bij de andere.

1085
01:02:04,230 --> 01:02:08,730
Dit komt uit The Message,
dezelfde verzen. Er staat:

1086
01:02:08,730 --> 01:02:12,450
Als je oud wordt, werkt je
lichaam niet meer zo goed mee.

1087
01:02:12,450 --> 01:02:16,290
Je spieren verslappen, je krijgt
minder kracht in je handen en je

1088
01:02:16,290 --> 01:02:17,670
gewrichten worden stijf.

1089
01:02:17,670 --> 01:02:20,730
Het is alsof de gordijnen
voor de wereld dichtgaan.

1090
01:02:20,730 --> 01:02:23,910
Je kunt niet meer gaan
en staan waar je wilt.

1091
01:02:23,910 --> 01:02:26,310
Alles komt langzaam tot stilstand.

1092
01:02:26,310 --> 01:02:28,350
De geluiden in huis verstommen.

1093
01:02:28,350 --> 01:02:31,350
Je wordt nu wakker van
het gezang van vogels.

1094
01:02:31,350 --> 01:02:34,170
Bergwandelingen behoren tot het verleden.

1095
01:02:34,170 --> 01:02:37,470
Zelfs een ommetje over
straat kan je angst aanjagen.

1096
01:02:37,470 --> 01:02:42,030
Je haar wordt zo wit als
appelbloesem en siert een broos,

1097
01:02:42,030 --> 01:02:45,930
krachteloos lijf zo dun
als een luciferhoutje.

1098
01:02:45,930 --> 01:02:49,890
Ja, je bent al een heel eind
op weg naar je eeuwige rust,

1099
01:02:49,890 --> 01:02:52,470
terwijl je vrienden je begrafenis plannen.

1100
01:02:52,470 --> 01:02:56,370
Deze parafrases wijken in hun
uitleg duidelijk behoorlijk af

1101
01:02:56,370 --> 01:02:59,370
van de eigenlijke tekst en van elkaar.

1102
01:02:59,370 --> 01:03:02,910
Maar ze geven allemaal
hetzelfde algemene thema weer.

1103
01:03:02,910 --> 01:03:05,850
Waar hij hier in dichterlijke
bewoordingen over spreekt,

1104
01:03:05,850 --> 01:03:10,650
is het verlies van mannelijke potentie,
het verlies van gezichtsvermogen,

1105
01:03:10,650 --> 01:03:13,470
het verlies van kracht, enzovoort.

1106
01:03:13,470 --> 01:03:18,750
Ik wilde die voorlezen omdat ze zo anders
zijn dan de bewoordingen die hier staan.

1107
01:03:18,750 --> 01:03:21,930
Maar ze hebben ongetwijfeld
de grondgedachte gevat die

1108
01:03:21,930 --> 01:03:23,790
Salomo wil overbrengen.

1109
01:03:23,790 --> 01:03:26,850
Geef God niet de restjes
van het einde van je leven,

1110
01:03:26,850 --> 01:03:29,010
wanneer je nog maar weinig kunt doen.

1111
01:03:29,010 --> 01:03:32,850
De tijd waarin je jong en sterk
bent en mogelijkheden hebt,

1112
01:03:32,850 --> 01:03:35,730
is de tijd die je aan God moet geven.

1113
01:03:35,730 --> 01:03:39,510
Zo vaak denken mensen precies
het tegenovergestelde.

1114
01:03:39,510 --> 01:03:43,890
Ze denken: ‘Nou, ik doe in mijn
jeugd gewoon wat ik zelf wil,

1115
01:03:43,890 --> 01:03:47,310
en als ik dan oud ben, geef
ik mijn leven aan God.’

1116
01:03:47,310 --> 01:03:51,930
Want ze denken dat behouden worden alleen
maar betekent dat je een toegangskaartje

1117
01:03:51,930 --> 01:03:53,130
voor de hemel krijgt.

1118
01:03:53,130 --> 01:03:58,170
Wat ze niet beseffen, is dat je, wanneer
je werkelijk, oprecht behouden wordt,

1119
01:03:58,170 --> 01:04:01,470
zult wensen dat je God je
hele leven had gediend.

1120
01:04:01,470 --> 01:04:05,070
Je zult alleen maar spijt hebben
als je je werkelijk bekeert.

1121
01:04:05,070 --> 01:04:07,230
Als iemand zich niet werkelijk bekeert,

1122
01:04:07,230 --> 01:04:10,770
als hij alleen maar een toegangskaartje
voor de hemel probeert te krijgen,

1123
01:04:10,770 --> 01:04:15,330
dan bidt hij het zondaarsgebed en
doet hij wat hij denkt te moeten doen.

1124
01:04:15,330 --> 01:04:18,210
Hij laat zich op zijn
sterfbed dopen of zoiets,

1125
01:04:18,210 --> 01:04:20,730
laat zich met wijwater besprenkelen.

1126
01:04:20,730 --> 01:04:26,070
Als er geen echte bekering is, zal hij het
gevoel hebben: ‘Ik ben ermee weggekomen.

1127
01:04:26,070 --> 01:04:30,810
Ik heb mijn hele leven mezelf gediend,
maar dan krijg ik dit alles in de hemel er

1128
01:04:30,810 --> 01:04:31,950
ook nog bij.’

1129
01:04:31,950 --> 01:04:34,830
Maar je krijgt de hemel
er echt niet ook nog bij.

1130
01:04:34,830 --> 01:04:38,490
Want echte bekering brengt
iemand tot oprechte spijt over

1131
01:04:38,490 --> 01:04:43,170
elke verspilde gelegenheid, over alles
wat hij heeft gedaan dat God niet

1132
01:04:43,170 --> 01:04:46,290
behaagde en Gods belang niet diende.

1133
01:04:46,290 --> 01:04:50,670
Als iemand werkelijk wacht tot hij
oud is en zich dan werkelijk bekeert

1134
01:04:50,670 --> 01:04:54,870
en echt behouden wordt, zal hij alleen
maar verdriet hebben over de jaren die

1135
01:04:54,870 --> 01:04:56,370
hij heeft verspild.

1136
01:04:56,370 --> 01:05:00,510
Hij zal beseffen hoeveel mannelijke
potentie, hoeveel kracht,

1137
01:05:00,510 --> 01:05:04,350
hoeveel mogelijkheden hij had die
hij voor God had kunnen gebruiken,

1138
01:05:04,350 --> 01:05:08,550
en waarvan het Gods bedoeling was dat
ze voor Hem gebruikt zouden worden.

1139
01:05:08,550 --> 01:05:13,650
Maar dat is allemaal gewoon verspild,
en daarover zal alleen maar spijt zijn.

1140
01:05:13,650 --> 01:05:17,790
Dus hij zegt: ‘Gebruik die
kansen zolang ze er nog zijn.

1141
01:05:17,790 --> 01:05:20,490
Er komt een tijd dat ze er niet meer zijn.

1142
01:05:20,490 --> 01:05:21,930
Je kunt niets meer doen.

1143
01:05:21,930 --> 01:05:23,610
Je bent te oud.’

1144
01:05:23,610 --> 01:05:28,110
Dat is niet het moment om erover te gaan
nadenken om God te proberen te dienen.

1145
01:05:28,110 --> 01:05:33,090
Dan geef je God alleen nog het
versleten laatste stukje van je leven.

1146
01:05:33,090 --> 01:05:39,090
Dat is niet veel als offer, als levend
offer dat je voor Hem op het altaar legt.

1147
01:05:39,090 --> 01:05:40,410
Vers 6:

1148
01:05:40,410 --> 01:05:45,210
voordat het zilveren koord verwijderd
wordt en de gouden oliehouder verbrijzeld,

1149
01:05:45,210 --> 01:05:50,430
de kruik bij de bron stukgebroken wordt
en het rad bij de waterput verbrijzeld,

1150
01:05:50,430 --> 01:05:56,190
het stof terugkeert naar de aarde zoals
het was, en de geest terugkeert tot God,

1151
01:05:56,190 --> 01:05:58,050
Die hem gegeven heeft.

1152
01:05:58,050 --> 01:06:01,170
Daar was hij niet zo zeker van
toen hij eerder in het boek zijn

1153
01:06:01,170 --> 01:06:02,550
gedachten liet gaan.

1154
01:06:02,550 --> 01:06:04,470
Maar nu gelooft hij dat.

1155
01:06:04,470 --> 01:06:08,610
Een en al vluchtigheid, zegt
de Prediker, alles is vluchtig.

1156
01:06:08,610 --> 01:06:10,710
Nu krijgen we dit nawoord.

1157
01:06:10,710 --> 01:06:15,750
Overigens, Prediker was een wijze:
voortdurend onderwees hij het volk in

1158
01:06:15,750 --> 01:06:21,030
kennis, hij was opmerkzaam en
onderzocht, hij stelde vele spreuken op.

1159
01:06:21,030 --> 01:06:21,750
En:

1160
01:06:21,750 --> 01:06:24,510
‘Hij bracht de mensen
nog steeds kennis bij.’

1161
01:06:24,510 --> 01:06:26,730
Ook al dacht hij dat alles zinloos was,

1162
01:06:26,730 --> 01:06:30,990
toch bleef hij dingen waarnemen
en bleef hij mensen onderwijzen.

1163
01:06:30,990 --> 01:06:35,910
Prediker zocht aangename woorden te
vinden: het geschrevene is oprecht,

1164
01:06:35,910 --> 01:06:37,710
woorden van waarheid.

1165
01:06:37,710 --> 01:06:42,510
Op een bepaald moment in zijn leven
schreef hij overeenkomstig de waarheid.

1166
01:06:42,510 --> 01:06:46,470
Op andere momenten dwaalde
hij af en speculeerde hij.

1167
01:06:46,470 --> 01:06:51,150
[Vertalersnoot: Bij Prediker 12:10 luidt
de Engelse formulering die de spreker

1168
01:06:51,150 --> 01:06:55,470
volgt in vertaling ‘wat
geschreven werd, was oprecht’.

1169
01:06:55,470 --> 01:06:59,130
De HSV heeft ‘het geschrevene is oprecht’.

1170
01:06:59,130 --> 01:07:01,770
De spreker verbindt zijn
uitleg over verschillende

1171
01:07:01,770 --> 01:07:05,010
perioden in Salomo’s leven
aan de Engelse formulering.]

1172
01:07:05,010 --> 01:07:09,450
De woorden van wijzen zijn
als prikkels en als spijkers,

1173
01:07:09,450 --> 01:07:12,630
diep ingeslagen door
meesters in het verzamelen.

1174
01:07:12,630 --> 01:07:15,510
Zij zijn gegeven door één Herder.

1175
01:07:15,510 --> 01:07:21,090
Een ossenprikkel is iets waarmee je een
dier aanport; het is een veeprikker.

1176
01:07:21,090 --> 01:07:26,370
Een prikkel is een veeprikker, in
die tijd in feite een scherpe stok.

1177
01:07:26,370 --> 01:07:30,750
Nu hebben we elektrische,
waarschijnlijk zoals stroomstootwapens,

1178
01:07:30,750 --> 01:07:33,090
waarmee je vee in beweging brengt.

1179
01:07:33,090 --> 01:07:36,390
Maar zij hadden een scherpe, puntige stok.

1180
01:07:36,390 --> 01:07:40,470
Dat was een prikkel, en daarmee
prikten ze de koe in haar achterwerk

1181
01:07:40,470 --> 01:07:42,750
om haar in beweging te krijgen.

1182
01:07:42,750 --> 01:07:45,570
Zo werken de woorden
van de wijzen bij ons.

1183
01:07:45,570 --> 01:07:48,390
Ze sporen ons aan om verder te gaan.

1184
01:07:48,390 --> 01:07:50,610
Ze porren ons de goede kant op.

1185
01:07:50,610 --> 01:07:54,990
Een vreemde vermenging van beelden:
herders die spijkers geven die ergens

1186
01:07:54,990 --> 01:07:56,430
in worden geslagen.

1187
01:07:56,430 --> 01:08:00,270
Je zou denken dat het een
timmerman zou zijn, geen herder.

1188
01:08:00,270 --> 01:08:04,890
De gedachte hier is blijkbaar
dat God de Herder van Israël is.

1189
01:08:04,890 --> 01:08:10,350
De woorden van de wijzen sporen mensen aan
in de goede richting en zetten hen vast

1190
01:08:10,350 --> 01:08:14,310
of bouwen hen op, zoals
een gebouw wordt opgebouwd.

1191
01:08:14,310 --> 01:08:18,390
Hun woorden zijn als de spijkers
waarmee iets wordt gebouwd.

1192
01:08:18,390 --> 01:08:23,790
Je leven wordt blijkbaar opgebouwd doordat
je de woorden van wijze mensen opvolgt.

1193
01:08:23,790 --> 01:08:29,490
Maar die woorden komen uiteindelijk van
God, van de Herder Die ons allemaal leidt.

1194
01:08:29,490 --> 01:08:33,870
Wat erbovenuit gaat, mijn
zoon, wees gewaarschuwd!

1195
01:08:33,870 --> 01:08:36,990
Er komt geen einde aan
vele boeken te maken,

1196
01:08:36,990 --> 01:08:39,930
en veel studeren vermoeit het lichaam.

1197
01:08:39,930 --> 01:08:42,810
Trouwens, niet alleen voor het verstand.

1198
01:08:42,810 --> 01:08:44,310
Dit is wat hij waarneemt.

1199
01:08:44,310 --> 01:08:47,430
Het is niet alleen dat mijn
verstand er moe van wordt;

1200
01:08:47,430 --> 01:08:49,590
mijn lichaam wordt er moe van.

1201
01:08:49,590 --> 01:08:55,110
Het is verbazingwekkend hoe geestelijke
inspanning je lichamelijk kan uitputten.

1202
01:08:55,110 --> 01:08:59,370
Je verbruikt duidelijk energie
wanneer je studeert en nadenkt,

1203
01:08:59,370 --> 01:09:01,470
en dat was hem opgevallen.

1204
01:09:01,470 --> 01:09:04,110
Salomo was waarschijnlijk niet sportief.

1205
01:09:04,110 --> 01:09:06,570
Als koning was hij
waarschijnlijk behoorlijk lui

1206
01:09:06,570 --> 01:09:08,730
en verwend en dat soort dingen.

1207
01:09:08,730 --> 01:09:12,090
Maar hij merkte dat hij zich
inspande met zijn denken,

1208
01:09:12,090 --> 01:09:15,330
met zijn studeren en
met alles wat hij las.

1209
01:09:15,330 --> 01:09:18,510
Hij zei dat zijn lichaam
van zulke dingen moe werd,

1210
01:09:18,510 --> 01:09:21,450
net alsof hij zich
lichamelijk had ingespannen.

1211
01:09:21,450 --> 01:09:22,830
Dus er staat:

1212
01:09:22,830 --> 01:09:27,990
De slotsom van al wat door u
gehoord is, is dit : Vrees God,

1213
01:09:27,990 --> 01:09:32,310
en houd u aan Zijn geboden,
want dit geldt voor alle mensen.

1214
01:09:32,310 --> 01:09:37,530
God zal namelijk elke daad in het gericht
brengen, met alles wat verborgen is,

1215
01:09:37,530 --> 01:09:40,170
hetzij goed, hetzij kwaad.

1216
01:09:40,170 --> 01:09:44,850
Uiteindelijk, na allerlei speculaties
in verschillende andere richtingen,

1217
01:09:44,850 --> 01:09:48,510
waarbij hij voorlopig tot
andere conclusies kwam dan deze,

1218
01:09:48,510 --> 01:09:51,210
is hij weer bij dit punt teruggekomen.

1219
01:09:51,210 --> 01:09:56,250
Hij dacht dat arbeid zinloos is, dat al
te rechtvaardig zijn tijdverspilling is,

1220
01:09:56,250 --> 01:10:01,170
dat er na de dood geen afrekening
is, dat het dan gewoon afgelopen is.

1221
01:10:01,170 --> 01:10:05,550
Nadat hij al die dingen heeft
overdacht, is hij weer teruggekomen.

1222
01:10:05,550 --> 01:10:10,350
De conclusie die hij nu heeft
bereikt, is dat God vrezen en Zijn

1223
01:10:10,350 --> 01:10:14,010
geboden houden werkelijk alles
is waarvoor we hier zijn.

1224
01:10:14,010 --> 01:10:18,870
[Vertalersnoot: De Engelse Bijbeltekst
die de spreker bij Prediker 12:13 volgt,

1225
01:10:18,870 --> 01:10:22,290
noemt dit ‘de volledige
plicht van de mens’.

1226
01:10:22,290 --> 01:10:26,670
De HSV heeft ‘dit geldt voor alle mensen’.

1227
01:10:26,670 --> 01:10:29,970
De spreker gaat in zijn herhaalde
uitleg van de slotsom uit van

1228
01:10:29,970 --> 01:10:31,770
de Engelse formulering.]

1229
01:10:31,770 --> 01:10:36,270
Hij zegt niet Jahweh, maar hij
heeft het ongetwijfeld over Jahweh.

1230
01:10:36,270 --> 01:10:39,810
Dat is iets anders dan wat hij
door het hele boek heen zei,

1231
01:10:39,810 --> 01:10:42,930
wanneer hij zegt dat
er niets beters is dan:

1232
01:10:42,930 --> 01:10:45,630
[Vertalersnoot: De spreker volgt
hier de Engelse formulering

1233
01:10:45,630 --> 01:10:51,390
‘er is niets beters dan eten en drinken
en genieten van de vruchten van je werk’.

1234
01:10:51,390 --> 01:10:55,050
Het volgende HSV-citaat
formuleert dit als een vraag

1235
01:10:55,050 --> 01:10:57,991
en bevat de woorden ‘niets beters’ niet.]

1236
01:10:57,991 --> 01:11:02,490
Is het dan niet goed voor de mens dat hij
eet en drinkt en zichzelf in zijn zwoegen

1237
01:11:02,490 --> 01:11:04,230
het goede laat genieten?

1238
01:11:04,230 --> 01:11:08,250
Ook dit heb ik gezien: het
komt uit de hand van God.

1239
01:11:08,250 --> 01:11:13,350
Gewoon een wereldse filosofie van
zoveel mogelijk uit het leven halen.

1240
01:11:13,350 --> 01:11:15,510
Je leeft maar één keer.

1241
01:11:15,510 --> 01:11:17,670
Geniet zoveel als je kunt.

1242
01:11:17,670 --> 01:11:21,870
Hij zegt: ‘Nou, nee, zo denk
ik er nu eigenlijk niet over.

1243
01:11:21,870 --> 01:11:27,390
Ik denk dat het belangrijkste is dat
je God vreest en Zijn geboden houdt.

1244
01:11:27,390 --> 01:11:29,490
Dat is werkelijk je plicht.’

1245
01:11:29,490 --> 01:11:33,090
En je zult blij zijn dat
je dat hebt gedaan, want:

1246
01:11:33,090 --> 01:11:38,130
Hij zal oordelen over alles wat
mensen doen, het goede en het slechte.

1247
01:11:38,130 --> 01:11:41,790
Dus uiteindelijk komt hij met een
boodschap die we kunnen onderschrijven en

1248
01:11:41,790 --> 01:11:44,730
waarmee de Bijbel in het
algemeen zou instemmen.

1249
01:11:44,730 --> 01:11:48,390
Maar op weg daarheen heeft
hij allerlei speculaties en

1250
01:11:48,390 --> 01:11:50,970
filosofische overpeinzingen doorlopen.

1251
01:11:50,970 --> 01:11:54,870
Dat waren geen dingen die wij of de rest
van de Bijbel konden onderschrijven.

1252
01:11:54,870 --> 01:11:57,870
Dat is ongetwijfeld het
doel van wat hij schrijft:

1253
01:11:57,870 --> 01:12:01,230
laten zien dat de dingen die
hij in die perioden dacht,

1254
01:12:01,230 --> 01:12:03,870
de dingen zijn die mensen
geneigd zijn te denken

1255
01:12:03,870 --> 01:12:06,570
wanneer ze niet vanuit
Gods gezichtspunt denken.

1256
01:12:06,570 --> 01:12:08,790
Wanneer ze hun denken beperken tot

1257
01:12:08,790 --> 01:12:12,450
overwegingen die betrekking hebben
op aardse dingen onder de zon.

1258
01:12:12,450 --> 01:12:16,950
Hij heeft ons een dagboek gegeven,
of een verslag van zijn pelgrimstocht

1259
01:12:16,950 --> 01:12:20,250
om te ontdekken wat hij eerder
had moeten ontdekken, namelijk:

1260
01:12:20,250 --> 01:12:24,150
alles wat een mens moet doen,
is gewoon ontzag hebben voor God

1261
01:12:24,150 --> 01:12:26,310
en zich aan Zijn geboden houden.

1262
01:12:26,310 --> 01:12:30,630
Hij heeft ons verteld welke fouten hij
onderweg allemaal heeft gemaakt bij zijn

1263
01:12:30,630 --> 01:12:34,110
pogingen om betekenis en
voldoening in het leven te vinden.

1264
01:12:34,110 --> 01:12:36,630
Niemand had meer mogelijkheden dan hij.

1265
01:12:36,630 --> 01:12:42,390
Toch ontdekte hij dat alles leegte was,
afgezien van deze uiteindelijke conclusie.

1266
01:12:42,390 --> 01:12:44,250
Niet alles is leegte.

1267
01:12:44,250 --> 01:12:50,550
Als God elke daad zal oordelen en goed en
kwaad zal vergelden, dan is niets leeg.

1268
01:12:50,550 --> 01:12:52,770
Alles zit vol mogelijkheden.

1269
01:12:52,770 --> 01:12:58,110
Alles is vol betekenis, omdat elk
werk beoordeeld en beloond zal worden.

1270
01:12:58,110 --> 01:13:02,070
Dus niet alles is leegte wanneer
je rekening houdt met God,

1271
01:13:02,070 --> 01:13:04,770
Hem vreest en Zijn geboden houdt.

1272
01:13:04,770 --> 01:13:06,510
Zoals de slotsom luidt:

1273
01:13:06,510 --> 01:13:11,370
De slotsom van al wat door u
gehoord is, is dit : Vrees God,

1274
01:13:11,370 --> 01:13:15,750
en houd u aan Zijn geboden,
want dit geldt voor alle mensen.

1275
01:13:15,750 --> 01:13:20,610
God zal namelijk elke daad in het gericht
brengen, met alles wat verborgen is,

1276
01:13:20,610 --> 01:13:23,010
hetzij goed, hetzij kwaad.

1277
01:13:23,010 --> 01:13:25,410
Dat is de slotsom van de zaak.

1278
01:13:25,410 --> 01:13:29,850
Soms zouden we bij het bestuderen van het
boek Prediker willen dat hij wat sneller

1279
01:13:29,850 --> 01:13:31,470
tot die conclusie was gekomen.

1280
01:13:31,470 --> 01:13:33,450
Maar beter laat dan nooit.

1281
01:13:33,450 --> 01:13:36,990
Daarmee zijn we klaar met het boek,
en ook met onze bespreking ervan.