1
00:00:01,950 --> 00:00:04,050
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,050 --> 00:00:07,770
Deze keer een inleiding op Prediker.

3
00:00:07,770 --> 00:00:10,590
Het boek Prediker is een heel vreemd boek.

4
00:00:10,590 --> 00:00:13,830
Het is vreemd omdat niet
alles erin betrouwbaar is,

5
00:00:13,830 --> 00:00:15,990
en toch staat het in onze Bijbel.

6
00:00:15,990 --> 00:00:17,730
Dat het in de Bijbel is opgenomen,

7
00:00:17,730 --> 00:00:20,550
is misschien wel in twijfel
getrokken vanwege enkele

8
00:00:20,550 --> 00:00:22,710
eigenaardige aspecten ervan.

9
00:00:22,710 --> 00:00:26,730
Als je het leest, is het heel duidelijk
dat er dingen worden gezegd die niet

10
00:00:26,730 --> 00:00:28,230
waar lijken te zijn.

11
00:00:28,230 --> 00:00:31,890
Toch is het niet alsof iemand een fout
heeft gemaakt door het in de Bijbel op te

12
00:00:31,890 --> 00:00:35,730
nemen, want iedereen kon zien
dat er dingen in staan die niet

13
00:00:35,730 --> 00:00:37,230
waar lijken te zijn.

14
00:00:37,230 --> 00:00:42,150
Dus moeten we ons afvragen waarom God ons
door Salomo een boek als Prediker heeft

15
00:00:42,150 --> 00:00:45,510
gegeven, als dat is wat
Hij hier heeft gedaan.

16
00:00:45,510 --> 00:00:48,990
Laten we beginnen met alleen
al de betekenis van de titel.

17
00:00:48,990 --> 00:00:51,870
Het is een vreemd woord, Ecclesiastes.

18
00:00:51,870 --> 00:00:56,010
Het klinkt alsof het heel nauw
verwant is aan het woord ekklesia,

19
00:00:56,010 --> 00:00:59,550
het Griekse woord voor gemeente,
of nauwkeuriger gezegd,

20
00:00:59,550 --> 00:01:03,090
voor vergadering of
samenkomst. Dat is het ook.

21
00:01:03,090 --> 00:01:07,110
Het woord Ecclesiastes is
een Grieks woord dat iemand

22
00:01:07,110 --> 00:01:11,850
aanduidt die mensen bijeenbrengt om
hen toe te spreken, zoals een prediker.

23
00:01:11,850 --> 00:01:15,090
Het is Grieks en komt uit de Septuaginta.

24
00:01:15,090 --> 00:01:18,810
Maar de Hebreeuwse titel
van het boek was Qoheleth.

25
00:01:18,810 --> 00:01:22,230
Daarom kom je soms de
woorden ‘de prediker’ tegen,

26
00:01:22,230 --> 00:01:24,930
zoals in vers 1 van hoofdstuk 1:

27
00:01:24,930 --> 00:01:29,850
De woorden van Prediker, de zoon
van David, koning in Jeruzalem.

28
00:01:29,850 --> 00:01:33,570
In het Hebreeuws is dat
‘de woorden van Qoheleth’.

29
00:01:33,570 --> 00:01:37,230
Ook Qoheleth komt van het
Hebreeuwse woord voor bijeenkomen,

30
00:01:37,230 --> 00:01:41,190
en het betekent iemand die mensen
bijeenbrengt om hen toe te spreken.

31
00:01:41,190 --> 00:01:46,350
Het zou dus zoiets zijn als een prediker,
of iemand die in elk geval een spreker in

32
00:01:46,350 --> 00:01:47,970
het openbaar is.

33
00:01:47,970 --> 00:01:52,950
Wie deze spreker is, wie deze
prediker is — als je het leest,

34
00:01:52,950 --> 00:01:55,890
lijkt het duidelijk dat het
Salomo moet voorstellen.

35
00:01:55,890 --> 00:01:59,310
Maar is het Salomo? Dat is de vraag.

36
00:01:59,310 --> 00:02:01,290
Persoonlijk geloof ik van wel.

37
00:02:01,290 --> 00:02:04,050
Ik geloof dat Salomo dit heeft geschreven,

38
00:02:04,050 --> 00:02:08,070
maar er zijn veel geleerden geweest
die dat in twijfel hebben getrokken.

39
00:02:08,070 --> 00:02:11,670
Hun twijfel is gedeeltelijk
gebaseerd op de taalvormen,

40
00:02:11,670 --> 00:02:15,150
de formuleringen en de
specifieke woordenschat,

41
00:02:15,150 --> 00:02:20,310
die volgens hen bij een latere periode
in de geschiedenis van Israël horen.

42
00:02:20,310 --> 00:02:22,890
Ze zeggen dat sommige
uitdrukkingen eigenlijk pas

43
00:02:22,890 --> 00:02:26,010
na de Babylonische
ballingschap in gebruik kwamen.

44
00:02:26,010 --> 00:02:30,910
Ze zeggen dat er enkele arameïsmen
in staan, dingen uit de Aramese taal,

45
00:02:30,910 --> 00:02:34,110
die volgens hen pas op een later tijdstip

46
00:02:34,110 --> 00:02:37,410
echt in het Hebreeuws
terecht zouden zijn gekomen.

47
00:02:37,410 --> 00:02:41,490
Conservatieve geleerden hebben
echter al deze bezwaren beantwoord

48
00:02:41,490 --> 00:02:44,430
en laten zien dat je op
grond van deze dingen

49
00:02:44,430 --> 00:02:48,930
eigenlijk niets doorslaggevends
over de datering kunt vaststellen.

50
00:02:48,930 --> 00:02:52,230
Sommigen hebben geprobeerd te
betogen dat Salomo het niet

51
00:02:52,230 --> 00:02:55,950
geschreven kan hebben omdat het
bij een latere periode hoort.

52
00:02:55,950 --> 00:02:59,730
Maar er is in de taal eigenlijk
niets waarvan bekwame geleerden

53
00:02:59,730 --> 00:03:04,290
niet hebben kunnen aantonen dat Salomo
het inderdaad in zijn eigen tijd

54
00:03:04,290 --> 00:03:06,150
geschreven zou kunnen hebben.

55
00:03:06,150 --> 00:03:10,170
Een van de eigenaardige dingen aan
het boek is het gebruik van de woorden

56
00:03:10,170 --> 00:03:14,790
‘de prediker’, en de vraag of
de prediker ook de schrijver is.

57
00:03:14,790 --> 00:03:19,710
Je zou zomaar kunnen aannemen van
wel, en misschien zou dat juist zijn.

58
00:03:19,710 --> 00:03:23,610
Over de prediker wordt duidelijk
geschreven alsof hij Salomo is.

59
00:03:23,610 --> 00:03:27,690
Maar volgens één theorie was
Salomo niet de schrijver.

60
00:03:27,690 --> 00:03:31,290
Een latere schrijver schreef
meer een fantasierijk werk

61
00:03:31,290 --> 00:03:33,570
en schreef dat aan Salomo toe.

62
00:03:33,570 --> 00:03:38,130
Of hij baseerde een morele les op
de bekende geschiedenis van Salomo

63
00:03:38,130 --> 00:03:41,910
en legde hem woorden in de mond
alsof dit zijn getuigenis was,

64
00:03:41,910 --> 00:03:44,490
terwijl dat in werkelijkheid niet zo was.

65
00:03:44,490 --> 00:03:49,110
Een argument hiervoor wordt gezien in het
feit dat de prediker in de derde persoon

66
00:03:49,110 --> 00:03:54,150
wordt genoemd, terwijl je door het
hele boek ook dat ‘ik, ik, ik’ hebt,

67
00:03:54,150 --> 00:03:55,710
de eerste persoon.

68
00:03:55,710 --> 00:03:59,190
Daarom zeggen sommigen dat hier
twee personen in beeld zijn.

69
00:03:59,190 --> 00:04:03,810
De ene is de schrijver en de andere
is de prediker over wie hij schrijft.

70
00:04:03,810 --> 00:04:07,350
Maar het is voor geleerden heel
moeilijk om dit uit elkaar te halen,

71
00:04:07,350 --> 00:04:10,710
omdat het grootste deel in de
eerste persoon is geschreven,

72
00:04:10,710 --> 00:04:14,250
alsof de schrijver ook
degene is over wie het gaat.

73
00:04:14,250 --> 00:04:17,910
De reden om te denken dat de
prediker misschien iemand anders is,

74
00:04:17,910 --> 00:04:22,770
komt voort uit een van de plaatsen
waar die term voorkomt, in hoofdstuk 7,

75
00:04:22,770 --> 00:04:25,230
vers 27, waar hij zegt:

76
00:04:25,230 --> 00:04:30,270
Zie, dit heb ik gevonden, zegt
Prediker, het ene bij het andere,

77
00:04:30,270 --> 00:04:32,070
om tot een slotsom te komen,

78
00:04:32,070 --> 00:04:35,430
‘Dit heb ik gevonden’
staat in de eerste persoon.

79
00:04:35,430 --> 00:04:40,230
‘Zegt Prediker’ staat in de derde
persoon, alsof iemand anders hem citeert.

80
00:04:40,230 --> 00:04:44,250
Sommige geleerden hebben gezegd dat
iemand inderdaad over zichzelf in de derde

81
00:04:44,250 --> 00:04:48,630
persoon zou kunnen schrijven, zoals
Mozes dat deed in de Pentateuch,

82
00:04:48,630 --> 00:04:53,730
of zoals Jozua dat waarschijnlijk deed
als hij de schrijver van Jozua is.

83
00:04:53,730 --> 00:04:55,770
Dat is niet ongebruikelijk.

84
00:04:55,770 --> 00:05:00,510
Mattheüs schreef over zichzelf in de
derde persoon in het boek Mattheüs.

85
00:05:00,510 --> 00:05:04,230
Het is niet zo ongebruikelijk dat
mensen over zichzelf in de derde persoon

86
00:05:04,230 --> 00:05:07,050
schrijven en zichzelf de prediker noemen.

87
00:05:07,050 --> 00:05:11,250
Maar het is wel vreemd dat hij de
derde persoon gebruikt in dezelfde zin

88
00:05:11,250 --> 00:05:16,770
waarin hij de eerste persoon gebruikt,
zoals in hoofdstuk 7, vers 27.

89
00:05:16,770 --> 00:05:21,510
Het is alsof iemand anders de schrijver
is en hij de prediker citeert.

90
00:05:21,510 --> 00:05:24,990
Dit is misschien iets wat we
uiteindelijk niet kunnen oplossen.

91
00:05:24,990 --> 00:05:29,010
Maar de gedachte is dat Salomo's
geschriften misschien in de eerste

92
00:05:29,010 --> 00:05:32,490
persoon zijn weergegeven,
en dat een andere auteur

93
00:05:32,490 --> 00:05:35,310
ze in hun huidige vorm
heeft samengebracht.

94
00:05:35,310 --> 00:05:40,770
Die citeert Salomo en noemt hem
Qoheleth, of degene die dit predikt.

95
00:05:40,770 --> 00:05:43,350
Het is alsof het boek een preek is.

96
00:05:43,350 --> 00:05:47,250
Ik denk niet dat het voor ons zo
belangrijk is om te weten of de prediker

97
00:05:47,250 --> 00:05:50,850
over zichzelf schrijft, of dat iemand
anders over de prediker schrijft

98
00:05:50,850 --> 00:05:52,230
en hem citeert.

99
00:05:52,230 --> 00:05:56,430
Het punt is dat vrijwel alles in het
boek nog steeds een citaat zou zijn

100
00:05:56,430 --> 00:05:58,830
van wat Salomo heeft geschreven.

101
00:05:58,830 --> 00:06:03,090
Waar het verschil zou kunnen maken, is
helemaal aan het einde van het boek.

102
00:06:03,090 --> 00:06:05,910
Hoofdstuk 12, vers 9 zegt:

103
00:06:05,910 --> 00:06:10,650
Overigens, Prediker was een wijze:
voortdurend onderwees hij het volk in

104
00:06:10,650 --> 00:06:15,810
kennis, hij was opmerkzaam en
onderzocht, hij stelde vele spreuken op.

105
00:06:15,810 --> 00:06:20,910
Als Salomo over zichzelf schrijft,
spreekt hij in de verleden tijd. Er staat:

106
00:06:20,910 --> 00:06:25,110
De prediker was wijs, Bijna
alsof hij er niet meer is.

107
00:06:25,110 --> 00:06:27,810
Hij was een wijze man uit het verleden.

108
00:06:27,810 --> 00:06:31,590
Dat zou dan natuurlijk vragen
oproepen over de slotsom in vers 13:

109
00:06:31,590 --> 00:06:36,090
De slotsom van al wat door u
gehoord is, is dit : Vrees God,

110
00:06:36,090 --> 00:06:40,230
en houd u aan Zijn geboden,
want dit geldt voor alle mensen.

111
00:06:40,230 --> 00:06:44,490
Is dit de slotsom van Salomo, of
is dit de slotsom van de schrijver,

112
00:06:44,490 --> 00:06:47,070
als de schrijver over Salomo schrijft?

113
00:06:47,070 --> 00:06:51,030
Met andere woorden, stel dat iemand
anders uitspraken van Salomo heeft

114
00:06:51,030 --> 00:06:53,070
opgeschreven en samengevoegd.

115
00:06:53,070 --> 00:06:57,210
Die heeft ze zo gerangschikt dat ze
een verhaal over Salomo vertellen,

116
00:06:57,210 --> 00:07:00,210
en noemt hem Koheleth of de prediker.

117
00:07:00,210 --> 00:07:04,230
Zijn deze laatste woorden dan de
slotsom waartoe die schrijver kwam

118
00:07:04,230 --> 00:07:07,050
toen hij nadacht over Salomo's ervaringen?

119
00:07:07,050 --> 00:07:09,630
Of zijn dit Salomo's eigen woorden?

120
00:07:09,630 --> 00:07:14,610
Ik heb ze altijd opgevat als Salomo's
eigen woorden, en dat komt goed uit,

121
00:07:14,610 --> 00:07:18,450
want ik zou graag willen geloven
dat Salomo aan het einde van zijn

122
00:07:18,450 --> 00:07:21,030
leven tot de Heere is teruggekeerd.

123
00:07:21,030 --> 00:07:25,950
Ik denk dat we die woorden helemaal
aan het einde, in vers 13 en 14,

124
00:07:25,950 --> 00:07:29,610
het beste kunnen opvatten
als Salomo's eigen woorden:

125
00:07:29,610 --> 00:07:34,350
De slotsom van al wat door u
gehoord is, is dit : Vrees God,

126
00:07:34,350 --> 00:07:38,430
en houd u aan Zijn geboden,
want dit geldt voor alle mensen.

127
00:07:38,430 --> 00:07:43,050
God zal namelijk elke daad in het gericht
brengen, met alles wat verborgen is,

128
00:07:43,050 --> 00:07:45,390
hetzij goed, hetzij kwaad.

129
00:07:45,390 --> 00:07:49,170
Als dit Salomo's eigen woorden zijn,
kunnen we zeggen dat hij op het moment

130
00:07:49,170 --> 00:07:52,230
dat hij dit schreef tot
de Heere was teruggekeerd.

131
00:07:52,230 --> 00:07:54,570
Dat is wat ik graag zou willen geloven.

132
00:07:54,570 --> 00:07:58,050
Maar stel dat een schrijver
deze dingen later opschrijft.

133
00:07:58,050 --> 00:08:01,830
Die zegt dan: ‘We hebben nu
stilgestaan bij alles wat Salomo heeft

134
00:08:01,830 --> 00:08:03,330
meegemaakt en gezegd.

135
00:08:03,330 --> 00:08:06,450
Laten wij, de lezers uit een latere tijd,

136
00:08:06,450 --> 00:08:09,690
bedenken welke slotsom we
hieruit kunnen trekken.’

137
00:08:09,690 --> 00:08:11,790
Dan zouden we aan het einde van het boek

138
00:08:11,790 --> 00:08:16,470
de slotsom van die latere schrijver
hebben, in plaats van die van Salomo zelf.

139
00:08:16,470 --> 00:08:21,030
Dan zouden we ons nog steeds afvragen of
Salomo ooit weer tot bezinning is gekomen.

140
00:08:21,030 --> 00:08:23,910
Als ik zeg ‘weer tot
bezinning is gekomen’,

141
00:08:23,910 --> 00:08:28,050
doel ik natuurlijk op het feit
dat we uit 1 Koningen hoofdstuk 11

142
00:08:28,050 --> 00:08:30,990
weten dat Salomo zich van
de Heere heeft afgekeerd.

143
00:08:30,990 --> 00:08:34,410
We zijn bezig geweest met de
bestudering van 1 Koningen.

144
00:08:34,410 --> 00:08:37,110
Maar in 1 Koningen hoofdstuk 11 staat:

145
00:08:37,110 --> 00:08:40,110
Koning Salomo had veel
uitheemse vrouwen lief,

146
00:08:40,110 --> 00:08:46,170
en dat naast de dochter van de farao:
Moabitische, Ammonitische, Edomitische,

147
00:08:46,170 --> 00:08:50,550
Sidonische, en Hethitische vrouwen,
uit de volken waarvan de HEERE tegen de

148
00:08:50,550 --> 00:08:54,030
Israëlieten had gezegd: U
mag niet naar hen toe gaan

149
00:08:54,030 --> 00:08:56,310
en zij mogen niet bij u komen.

150
00:08:56,310 --> 00:09:00,930
Zij zouden ongetwijfeld uw hart
doen afwijken, achter hun goden aan.

151
00:09:00,930 --> 00:09:03,450
Aan hen hechtte Salomo zich in liefde.

152
00:09:03,450 --> 00:09:08,970
Hij had zevenhonderd vrouwen —
vorstinnen — en driehonderd bijvrouwen.

153
00:09:08,970 --> 00:09:11,550
Zijn vrouwen deden zijn hart afwijken.

154
00:09:11,550 --> 00:09:15,030
Vervolgens wordt verteld hoe hij ruimte
maakte voor de godsdiensten van zijn

155
00:09:15,030 --> 00:09:18,810
vrouwen uit vreemde landen en
voor de goden van die landen.

156
00:09:18,810 --> 00:09:21,510
Hij werd zelf min of
meer een afgodendienaar,

157
00:09:21,510 --> 00:09:23,370
en daardoor werd hij slecht.

158
00:09:23,370 --> 00:09:25,770
Verderop in het hoofdstuk
wordt verteld hoe God

159
00:09:25,770 --> 00:09:30,870
daarom een profeet stuurde naar Jerobeam,
de voorman van Salomo's werkploeg.

160
00:09:30,870 --> 00:09:36,150
Die zei dat God het koninkrijk van Salomo
zou afnemen en het aan Jerobeam zou geven.

161
00:09:36,150 --> 00:09:40,170
Toen Salomo dit hoorde,
probeerde hij Jerobeam te doden.

162
00:09:40,170 --> 00:09:44,010
We zien dat Salomo aan het einde
van zijn leven geen goed mens was,

163
00:09:44,010 --> 00:09:46,770
nadat hij zich van de Heere had afgekeerd.

164
00:09:46,770 --> 00:09:49,950
Zo eindigt de geschiedenis
van Salomo eigenlijk in de

165
00:09:49,950 --> 00:09:52,590
historische verhalen
van het Oude Testament.

166
00:09:52,590 --> 00:09:57,570
In 1 Koningen lezen we niets over een
terugkeer van Salomo tot de Heere.

167
00:09:57,570 --> 00:10:00,270
We lezen over het einde van zijn regering.

168
00:10:00,270 --> 00:10:04,170
Hij lijkt afvallig te zijn geworden,
en hij is niet teruggekeerd.

169
00:10:04,170 --> 00:10:07,710
Maar de schrijver van dit boek
gelooft beslist in de Heere,

170
00:10:07,710 --> 00:10:12,210
en ook dat je de Heere moet gehoorzamen
en Zijn geboden moet houden.

171
00:10:12,210 --> 00:10:15,810
Als Salomo dus degene is met
wiens woorden dit boek afsluit,

172
00:10:15,810 --> 00:10:19,350
kunnen we concluderen dat Salomo
zelf zijn les heeft geleerd:

173
00:10:19,350 --> 00:10:23,670
dat hij een tijd van God is afgedwaald
en vervolgens op zijn oude dag tot

174
00:10:23,670 --> 00:10:25,350
God is teruggekeerd.

175
00:10:25,350 --> 00:10:28,170
We kunnen aan de manier
waarop hij over dingen spreekt

176
00:10:28,170 --> 00:10:30,870
zien dat het op zijn
oude dag is geschreven,

177
00:10:30,870 --> 00:10:35,310
vooral aan het einde van hoofdstuk
11 en het begin van hoofdstuk 12.

178
00:10:35,310 --> 00:10:39,150
We kunnen zien dat de schrijver op
leeftijd is gekomen en schrijft om

179
00:10:39,150 --> 00:10:42,330
aanwijzingen of lessen te geven
aan jongere mannen die zijn

180
00:10:42,330 --> 00:10:44,670
hoge leeftijd nog niet hebben bereikt.

181
00:10:44,670 --> 00:10:47,610
In hoofdstuk 11, vers 9 staat:

182
00:10:47,610 --> 00:10:51,510
Verblijd u, jongeman, in
uw jeugd, en laat uw hart

183
00:10:51,510 --> 00:10:54,150
vrolijk zijn in de dagen van uw jeugd.

184
00:10:54,150 --> 00:10:57,750
Ga in de wegen van uw hart
en volg wat uw ogen zien,

185
00:10:57,750 --> 00:11:00,990
maar weet dat God u over dit
alles in het gericht zal brengen.

186
00:11:00,990 --> 00:11:04,410
Dan natuurlijk in hoofdstuk 12, vers 1:

187
00:11:04,410 --> 00:11:07,710
Denk aan uw Schepper in
de dagen van uw jeugd,

188
00:11:07,710 --> 00:11:12,270
voordat de kwade dagen komen en de
jaren naderen waarvan u zeggen zult:

189
00:11:12,270 --> 00:11:14,310
Ik vind er geen vreugde in;

190
00:11:14,310 --> 00:11:18,990
Daarna geeft hij die lange, heel
poëtische beschrijving van de ouderdom.

191
00:11:18,990 --> 00:11:22,890
Hij is in feite een oudere man
die aan jongere mannen schrijft.

192
00:11:22,890 --> 00:11:26,490
Ik ben van mening dat het boek
door Salomo is geschreven.

193
00:11:26,490 --> 00:11:30,390
Maar als een latere redacteur deze
verwijzingen naar de prediker in de derde

194
00:11:30,390 --> 00:11:33,810
persoon heeft toegevoegd,
zou dat geen kwaad kunnen,

195
00:11:33,810 --> 00:11:38,070
zolang die schrijver maar zo weinig
mogelijk in het verhaal heeft ingegrepen.

196
00:11:38,070 --> 00:11:42,690
Dat wil zeggen dat Salomo in wezen de
auteur is van alle woorden in het boek,

197
00:11:42,690 --> 00:11:46,470
met uitzondering van de verwijzingen
naar hem als de prediker,

198
00:11:46,470 --> 00:11:49,650
die iemand er later
mogelijk in heeft verwerkt.

199
00:11:49,650 --> 00:11:53,670
Het is natuurlijk mogelijk dat Salomo
elk deel van het boek heeft geschreven,

200
00:11:53,670 --> 00:11:57,390
maar het niet in zijn huidige
vorm heeft samengevoegd.

201
00:11:57,390 --> 00:12:01,170
Iemand die toegang had tot
Salomo's geschreven materiaal

202
00:12:01,170 --> 00:12:05,670
zou het dan in zijn huidige vorm hebben
samengevoegd en in de derde persoon

203
00:12:05,670 --> 00:12:08,190
naar hem hebben verwezen als de prediker.

204
00:12:08,190 --> 00:12:10,950
Ik ga me daar niet al te druk over maken.

205
00:12:10,950 --> 00:12:15,690
Geleerden hebben zich er heel druk over
gemaakt en geprobeerd erachter te komen.

206
00:12:15,690 --> 00:12:17,970
Eerlijk gezegd zijn er
zoveel verschillende

207
00:12:17,970 --> 00:12:21,690
opvattingen dat niemand er echt
uitsluitsel over kan geven.

208
00:12:21,690 --> 00:12:24,630
Ik ga uit van de traditionele opvatting.

209
00:12:24,630 --> 00:12:30,030
De traditionele opvatting van de Joden is
dat Salomo de schrijver van Prediker is,

210
00:12:30,030 --> 00:12:33,510
en ook christenen hebben
dit van oudsher aangenomen.

211
00:12:33,510 --> 00:12:37,650
Pas in de afgelopen eeuw of twee
hebben christelijke geleerden,

212
00:12:37,650 --> 00:12:40,590
onder wie conservatieve
christelijke geleerden,

213
00:12:40,590 --> 00:12:44,490
de vraag opgeworpen of Salomo
het boek wel heeft geschreven.

214
00:12:44,490 --> 00:12:48,450
Ik denk niet dat er voldoende
redenen zijn om daaraan te twijfelen.

215
00:12:48,450 --> 00:12:53,490
Ik geloof dat er voor de toeschrijving
aan Salomo nog altijd evenveel bewijs is

216
00:12:53,490 --> 00:12:56,070
als voor welke andere theorie ook.

217
00:12:56,070 --> 00:13:00,930
We kunnen zeker zien dat de aanwijzingen
in het boek zelf die kant op wijzen.

218
00:13:00,930 --> 00:13:05,370
Tenzij de schrijver een andere rol
aanneemt en zich voordoet als Salomo,

219
00:13:05,370 --> 00:13:07,830
moet de auteur Salomo zijn.

220
00:13:07,830 --> 00:13:10,650
Want alles wat de auteur
over zichzelf zegt,

221
00:13:10,650 --> 00:13:14,070
kan eigenlijk alleen op
Salomo van toepassing zijn.

222
00:13:14,070 --> 00:13:19,230
Niet als je de uitspraken afzonderlijk
neemt, maar wel als je ze samen neemt.

223
00:13:19,230 --> 00:13:22,950
In hoofdstuk 1, vers 1 staat bijvoorbeeld:

224
00:13:22,950 --> 00:13:28,230
De woorden van Prediker, de zoon
van David, koning in Jeruzalem.

225
00:13:28,230 --> 00:13:31,890
Natuurlijk waren alle koningen
in Jeruzalem zonen van David,

226
00:13:31,890 --> 00:13:34,470
dus dit hoeft niet Salomo te zijn.

227
00:13:34,470 --> 00:13:38,970
Deze specifieke regel zou op elk van
de koningen uit het huis van David

228
00:13:38,970 --> 00:13:41,910
in Jeruzalem na Davids tijd kunnen slaan.

229
00:13:41,910 --> 00:13:45,330
Al zegt hij: ‘Koning van Israël.’

230
00:13:45,330 --> 00:13:47,670
En niet: ‘Koning van Juda.’

231
00:13:47,670 --> 00:13:53,370
Na Salomo's tijd, in de tijd van
Rehabeam, werd het koninkrijk verdeeld.

232
00:13:53,370 --> 00:13:57,210
Het zuidelijke koninkrijk werd
niet het Koninkrijk Israël genoemd,

233
00:13:57,210 --> 00:13:59,310
maar het Koninkrijk Juda.

234
00:13:59,310 --> 00:14:02,550
Dus als het om de latere
koningen na Salomo ging,

235
00:14:02,550 --> 00:14:06,870
zou het natuurlijker zijn dat ze niet
‘de koning van Israël’ zouden zeggen,

236
00:14:06,870 --> 00:14:10,050
maar ‘de koning van Juda in Jeruzalem’.

237
00:14:10,050 --> 00:14:14,430
Maar zelfs dat geeft geen volledig
uitsluitsel over deze kwestie.

238
00:14:14,430 --> 00:14:19,290
Want nadat het noordelijke
koninkrijk, Israël, in 722

239
00:14:19,290 --> 00:14:22,590
vóór Christus in handen van
de Assyriërs was gevallen,

240
00:14:22,590 --> 00:14:26,310
bleef het zuidelijke koninkrijk
nog ruim een eeuw bestaan.

241
00:14:26,310 --> 00:14:28,890
Toen er geen noordelijk
koninkrijk meer was,

242
00:14:28,890 --> 00:14:33,330
werd Juda soms Israël
genoemd en soms Juda,

243
00:14:33,330 --> 00:14:37,590
omdat Juda het enige was
wat er van Israël over was.

244
00:14:37,590 --> 00:14:41,310
Daarom werden ze in de
Schrift soms Israël genoemd.

245
00:14:41,310 --> 00:14:44,430
Maar dan zou het om
heel late koningen gaan.

246
00:14:44,430 --> 00:14:47,250
Er zouden maar betrekkelijk
weinig koningen zijn die

247
00:14:47,250 --> 00:14:49,890
dit zo laat geschreven
zouden kunnen hebben.

248
00:14:49,890 --> 00:14:54,030
De eenvoudigste manier om het te
begrijpen is echter dat het Salomo is,

249
00:14:54,030 --> 00:14:57,690
vooral als je andere dingen
leest die hij over zichzelf zegt.

250
00:14:57,690 --> 00:15:01,410
Zoals in hoofdstuk 1,
vers 12, waar hij zegt:

251
00:15:01,410 --> 00:15:05,910
Ik, Prediker, was koning
over Israël in Jeruzalem.

252
00:15:05,910 --> 00:15:07,950
En in vers 16 zegt hij:

253
00:15:07,950 --> 00:15:13,950
Ik overwoog in mijn hart: Zie, ik heb
mijn wijsheid vergroot en vermeerderd,

254
00:15:13,950 --> 00:15:18,391
meer dan allen die vóór mij in
Jeruzalem geweest zijn de hunne .

255
00:15:18,391 --> 00:15:21,330
Mijn hart heeft veel
wijsheid en kennis ontdekt.

256
00:15:21,330 --> 00:15:25,770
Nu zeggen sommigen dat dit niet lijkt
te passen bij Salomo, omdat hij zegt:

257
00:15:25,770 --> 00:15:28,710
‘Iedereen die vóór mij in Jeruzalem was.’

258
00:15:28,710 --> 00:15:33,210
En alleen David was vóór hem
koning geweest in Jeruzalem.

259
00:15:33,210 --> 00:15:37,170
Waarom zou hij spreken over
allen die vóór hem waren geweest?

260
00:15:37,170 --> 00:15:42,270
Sommigen zeggen dat een latere koning van
Juda, een latere nakomeling van David,

261
00:15:42,270 --> 00:15:45,570
zou kunnen spreken over
al zijn voorgangers die

262
00:15:45,570 --> 00:15:48,090
vóór hem in Jeruzalem waren geweest.

263
00:15:48,090 --> 00:15:53,190
Maar zou Salomo spreken over allen die
vóór hem in Jeruzalem waren geweest,

264
00:15:53,190 --> 00:15:56,730
terwijl het zijn vader was,
zijn directe voorganger,

265
00:15:56,730 --> 00:16:00,750
die Jeruzalem had veroverd
en tot hoofdstad had gemaakt?

266
00:16:00,750 --> 00:16:05,550
Vóór Salomo had er maar één koning
ooit in Jeruzalem geregeerd.

267
00:16:05,550 --> 00:16:08,610
Maar let erop dat hij niet specifiek zegt:

268
00:16:08,610 --> 00:16:12,090
‘Alle koningen die vóór
mij in Jeruzalem waren.’

269
00:16:12,090 --> 00:16:16,110
Misschien bedoelt hij met allen
die vóór hem waren niet koningen,

270
00:16:16,110 --> 00:16:18,150
maar alle wijze mensen.

271
00:16:18,150 --> 00:16:22,050
Hij zei dat hij meer wijsheid
had verworven dan allen die

272
00:16:22,050 --> 00:16:24,510
vóór hem in Jeruzalem waren geweest.

273
00:16:24,510 --> 00:16:29,190
Of dit nu een verwijzing is naar
alle koningen of naar alle wijzen,

274
00:16:29,190 --> 00:16:34,890
we kunnen dit zeggen: geen koning na
Salomo zou deze uitspraak kunnen doen.

275
00:16:34,890 --> 00:16:38,010
Geen koning na Salomo zou kunnen zeggen:

276
00:16:38,010 --> 00:16:43,230
‘Ik ben wijzer geweest dan alle koningen
die vóór mij in Jeruzalem waren’,

277
00:16:43,230 --> 00:16:45,930
want Salomo was vóór hen.

278
00:16:45,930 --> 00:16:51,330
Ze zouden terugkijken op alle koningen,
met inbegrip van Salomo, en zeggen:

279
00:16:51,330 --> 00:16:54,510
‘Geen van hen is zo wijs geweest als ik.’

280
00:16:54,510 --> 00:16:59,670
Dat zou nauwelijks logisch zijn, omdat van
Salomo werd gezegd dat hij de wijste man

281
00:16:59,670 --> 00:17:02,610
was die vóór of na hem leefde.

282
00:17:02,610 --> 00:17:06,450
Hoewel Christus natuurlijk meer
is dan Salomo, zoals Hij zei,

283
00:17:06,450 --> 00:17:11,310
was geen van de koningen die na Salomo
kwamen noodzakelijkerwijs wijzer dan hij

284
00:17:11,310 --> 00:17:15,690
in de betekenis die de
wijsheidsliteratuur aan dat woord geeft.

285
00:17:15,690 --> 00:17:18,210
Nu waren er waarschijnlijk
wel een aantal koningen

286
00:17:18,210 --> 00:17:21,810
die in moreel opzicht
wijzer waren dan Salomo.

287
00:17:21,810 --> 00:17:24,930
Josafat, misschien zelfs Asa.

288
00:17:24,930 --> 00:17:30,630
Zeker Hizkia en Josia waren in moreel
opzicht betere mannen dan Salomo,

289
00:17:30,630 --> 00:17:33,270
en we zouden kunnen zeggen: wijzer.

290
00:17:33,270 --> 00:17:37,170
Maar hier wordt het woord
wijsheid gebruikt in de betekenis

291
00:17:37,170 --> 00:17:39,870
die het in de wijsheidsliteratuur heeft.

292
00:17:39,870 --> 00:17:44,310
Over Salomo lezen we dat niemand op
dat gebied ooit groter was dan hij.

293
00:17:44,310 --> 00:17:49,710
De wijsheid van Salomo was legendarisch
en werd als in wezen uniek beschouwd.

294
00:17:49,710 --> 00:17:54,210
Het zou heel vreemd zijn als een latere
koning over zichzelf zou zeggen dat hij

295
00:17:54,210 --> 00:17:56,130
wijzer was dan Salomo.

296
00:17:56,130 --> 00:17:58,950
Daarom lijkt die schrijver Salomo te zijn.

297
00:17:58,950 --> 00:18:01,950
In hoofdstuk 2, vers 9, zegt hij:

298
00:18:01,950 --> 00:18:07,770
Ik werd groter en nam toe, meer dan allen
die vóór mij in Jeruzalem geweest zijn.

299
00:18:07,770 --> 00:18:10,170
Ook bleef mijn wijsheid bij mij.

300
00:18:10,170 --> 00:18:15,510
Dat hij in grootheid iedereen overtrof
die vóór hem in Jeruzalem was geweest,

301
00:18:15,510 --> 00:18:18,510
zou van latere koningen
niet gezegd kunnen worden.

302
00:18:18,510 --> 00:18:23,070
Er was na Salomo geen koning
die de rijkdom, het aanzien,

303
00:18:23,070 --> 00:18:26,370
de macht en alles had wat Salomo had.

304
00:18:26,370 --> 00:18:30,390
Na de tijd van Salomo raakte
het koninkrijk in verval

305
00:18:30,390 --> 00:18:35,070
en bereikte het nooit meer het niveau
dat het in de dagen van Salomo had gehad.

306
00:18:35,070 --> 00:18:37,770
Hoofdstuk 12, vers 9, zegt:

307
00:18:37,770 --> 00:18:42,690
Overigens, Prediker was een wijze:
voortdurend onderwees hij het volk in

308
00:18:42,690 --> 00:18:48,210
kennis, hij was opmerkzaam en
onderzocht, hij stelde vele spreuken op.

309
00:18:48,210 --> 00:18:50,610
Dat klinkt beslist als Salomo.

310
00:18:50,610 --> 00:18:54,210
In 1 Koningen, hoofdstuk
4, wordt ons verteld dat

311
00:18:54,210 --> 00:18:57,090
Salomo drieduizend spreuken uitsprak.

312
00:18:57,090 --> 00:19:00,390
We kennen eigenlijk geen latere
koning van Juda die dat deed.

313
00:19:00,390 --> 00:19:04,710
Hoewel de prediker, Qoheleth, niet
vermeldt wie hij is en zijn naam niet

314
00:19:04,710 --> 00:19:08,310
noemt, is de overlevering
dat het Salomo was.

315
00:19:08,310 --> 00:19:11,070
Niet alle evangelische
christenen geloven dit;

316
00:19:11,070 --> 00:19:14,130
niet alle conservatieve
christenen geloven dit.

317
00:19:14,130 --> 00:19:18,270
Zelfs Maarten Luther, die wat zijn
Bijbelse geloof betreft een vrij

318
00:19:18,270 --> 00:19:22,770
conservatieve man was, geloofde
niet dat Salomo dit had geschreven.

319
00:19:22,770 --> 00:19:25,110
Maar hij behoorde tot de minderheid.

320
00:19:25,110 --> 00:19:29,670
Door de hele geschiedenis heen is het
zowel in de Joodse als in de christelijke

321
00:19:29,670 --> 00:19:33,570
overlevering zo geweest
dat Salomo deze man is.

322
00:19:33,570 --> 00:19:36,450
Volgens mij kun je
redelijkerwijs concluderen dat,

323
00:19:36,450 --> 00:19:41,190
als Salomo deze man niet is, het
iemand is die zich voor hem uitgeeft.

324
00:19:41,190 --> 00:19:44,790
Ik denk dat, als het iemand
was die zich voor hem uitgaf,

325
00:19:44,790 --> 00:19:48,090
het boek waarschijnlijk niet
in onze Bijbel zou thuishoren.

326
00:19:48,090 --> 00:19:51,510
Ik ben bereid het te nemen
zoals het zich aandient,

327
00:19:51,510 --> 00:19:57,270
alsof Salomo het heeft geschreven, en te
leren wat we over Salomo kunnen leren.

328
00:19:57,270 --> 00:20:00,390
Er staan veel autobiografische
aantekeningen in

329
00:20:00,390 --> 00:20:02,970
over wat de man die dit
schreef heeft gedaan,

330
00:20:02,970 --> 00:20:07,290
en die sluiten aan bij de bekende
levensgeschiedenis van Salomo.

331
00:20:07,290 --> 00:20:12,630
Salomo als de schrijver beschouwen is
duidelijk de weg van de minste weerstand.

332
00:20:12,630 --> 00:20:17,130
Het is de kortste afstand tussen
twee punten, en het is heel logisch.

333
00:20:17,130 --> 00:20:22,110
Toen je het boek las, heb je er vast veel
in gevonden dat op het boek Spreuken leek.

334
00:20:22,110 --> 00:20:25,410
We weten dat Spreuken voornamelijk
door Salomo is geschreven.

335
00:20:25,410 --> 00:20:29,010
Er zijn een paar hoofdstukken die door
andere mensen geschreven lijken te zijn,

336
00:20:29,010 --> 00:20:33,990
maar het boek Spreuken is voornamelijk
een verzameling geschriften van Salomo.

337
00:20:33,990 --> 00:20:37,890
Sommige regels en verzen in Prediker
zijn bijna een herhaling van

338
00:20:37,890 --> 00:20:41,550
vergelijkbare uitspraken in
Spreuken, of het zijn op zijn minst

339
00:20:41,550 --> 00:20:43,650
dezelfde soort uitspraken.

340
00:20:43,650 --> 00:20:45,990
Veel dingen erin lijken op Spreuken.

341
00:20:45,990 --> 00:20:51,210
De toon van het boek is pessimistischer
dan die van Spreuken, en cynisch.

342
00:20:51,210 --> 00:20:55,530
Dat lijkt een deel van de bedoeling
van het boek te zijn: cynisch zijn.

343
00:20:55,530 --> 00:20:59,370
De termen die het vaakst terugkomen,
en de meest cynische termen,

344
00:20:59,370 --> 00:21:01,230
zijn uitdrukkingen als:

345
00:21:01,230 --> 00:21:07,530
Een en al vluchtigheid, zegt Prediker,
een en al vluchtigheid, alles is vluchtig.

346
00:21:07,530 --> 00:21:11,850
Als je een modernere vertaling hebt
dan de King James of de New King James,

347
00:21:11,850 --> 00:21:16,530
staat er misschien iets als
‘leegte’ of ‘zinloosheid’.

348
00:21:16,530 --> 00:21:21,630
Het Hebreeuwse woord dat met ‘vanity’
is vertaald, betekent leegte.

349
00:21:21,630 --> 00:21:26,070
Alleen doordat de New King James zo nauw
aansluit bij het voorbeeld van de King

350
00:21:26,070 --> 00:21:29,970
James, is het woord
‘vanity’ behouden gebleven.

351
00:21:29,970 --> 00:21:34,650
Bij het woord ‘vanity’ denken we in het
moderne Engels aan iets heel anders.

352
00:21:34,650 --> 00:21:38,790
We denken dat ‘vanity’ betekent dat je
voortdurend naar jezelf in de spiegel

353
00:21:38,790 --> 00:21:40,290
kijkt, of zoiets.

354
00:21:40,290 --> 00:21:45,570
Maar dat iets ‘vain’ is, betekent in
de oude Bijbelse taal dat het leeg is.

355
00:21:45,570 --> 00:21:50,970
Deze uitdrukking, ‘vanity’, wordt
in de een of andere vorm 28 of

356
00:21:50,970 --> 00:21:53,730
29 keer gebruikt in het boek Prediker.

357
00:21:53,730 --> 00:21:57,330
In een boek dat zo kort is als
dit, maar twaalf hoofdstukken,

358
00:21:57,330 --> 00:21:59,610
komt dat ene woord dus vaak terug,

359
00:21:59,610 --> 00:22:01,830
gemiddeld meer dan twee
keer per hoofdstuk.

360
00:22:01,830 --> 00:22:05,010
In wezen zegt hij dat alles leeg is.

361
00:22:05,010 --> 00:22:07,410
Alles in het leven is leeg.

362
00:22:07,410 --> 00:22:08,970
Negen keer zegt hij:

363
00:22:08,970 --> 00:22:13,710
Ik heb alle werkzaamheden gezien die
er onder de zon plaatsvinden, en zie,

364
00:22:13,710 --> 00:22:17,310
het was alles vluchtig
en najagen van wind.

365
00:22:17,310 --> 00:22:22,590
De oudere vertaling, de King James,
zegt: ‘Kwelling van de geest.’

366
00:22:22,590 --> 00:22:24,390
Dat is een andere gedachte.

367
00:22:24,390 --> 00:22:28,710
Maar geest en wind zijn in
het Hebreeuws hetzelfde woord.

368
00:22:28,710 --> 00:22:34,890
De traditionele weergave is: ‘Alles is
zinloos en een kwelling van de geest.’

369
00:22:34,890 --> 00:22:38,670
Die Engelse uitdrukking,
‘Vexation of spirit’,

370
00:22:38,670 --> 00:22:43,170
lijkt te gaan over innerlijke
frustratie, een gekwelde geest.

371
00:22:43,170 --> 00:22:47,850
Maar vrijwel alle moderne vertalers zouden
het erover eens zijn dat de uitdrukking in

372
00:22:47,850 --> 00:22:52,410
het Hebreeuws eigenlijk zoiets
betekent als ‘najagen’ of

373
00:22:52,410 --> 00:22:54,390
proberen de wind te grijpen.

374
00:22:54,390 --> 00:22:58,230
In de jaren zestig was er een
populair liedje van Donovan dat

375
00:22:58,230 --> 00:23:01,890
‘I Might as Well Just Try
and Catch the Wind’ heette.

376
00:23:01,890 --> 00:23:06,030
Daarmee werd iets bedoeld wat een
volkomen zinloze poging zou zijn.

377
00:23:06,030 --> 00:23:08,010
Je kunt de wind niet vangen.

378
00:23:08,010 --> 00:23:11,490
Salomo zei dat alles wat
hij probeerde leegte was.

379
00:23:11,490 --> 00:23:16,350
Hij ontdekte dat alles wat hij probeerde
en waarvan hij dacht dat het hoop bood,

380
00:23:16,350 --> 00:23:19,350
dat het hem misschien enige
zin in het leven zou geven,

381
00:23:19,350 --> 00:23:21,330
in werkelijkheid leeg was.

382
00:23:21,330 --> 00:23:24,210
Het was alsof hij de wind
probeerde te grijpen.

383
00:23:24,210 --> 00:23:26,310
Hij probeert iets te grijpen.

384
00:23:26,310 --> 00:23:29,790
Hij probeert ergens vat op
te krijgen: het hoogste goed,

385
00:23:29,790 --> 00:23:31,830
de uiteindelijke zin van het leven,

386
00:23:31,830 --> 00:23:35,730
wat dan ook zijn onverzadigbare
filosofische dorst zal lessen.

387
00:23:35,730 --> 00:23:40,590
Hij wil voelen dat hij werkelijk verbonden
is met de diepste reden van het bestaan

388
00:23:40,590 --> 00:23:43,950
en met wat de mensheid werkelijk
voldoening zal brengen.

389
00:23:43,950 --> 00:23:49,050
Elke keer dat hij iets probeerde, zei hij
dat het uiteindelijk leeg bleek te zijn.

390
00:23:49,050 --> 00:23:53,490
Toen richtte ik mijn aandacht op al mijn
werken, die mijn handen gemaakt hadden,

391
00:23:53,490 --> 00:23:57,750
en op het zwoegen waarmee ik had
gezwoegd om ze tot stand te brengen.

392
00:23:57,750 --> 00:24:01,590
Zie, het was alles vluchtig
en najagen van wind.

393
00:24:01,590 --> 00:24:04,170
Daarin was geen voordeel onder de zon.

394
00:24:04,170 --> 00:24:08,070
Dit is het pessimisme dat we door
het hele boek heen aantreffen.

395
00:24:08,070 --> 00:24:11,670
Keer op keer zegt hij over
bijna alles wat hij beschrijft:

396
00:24:11,670 --> 00:24:14,430
En ik ontdekte dat dat ook leeg was.

397
00:24:14,430 --> 00:24:17,130
Ik ontdekte dat ook dat leegte was.

398
00:24:17,130 --> 00:24:20,610
En het was alsof je de wind
probeerde vast te grijpen.

399
00:24:20,610 --> 00:24:24,570
In deze hoofdstukken zien we een
gefrustreerde man beschreven.

400
00:24:24,570 --> 00:24:29,310
Hij is gefrustreerd omdat hij iets zoekt
en het maar niet lijkt te kunnen vinden.

401
00:24:29,310 --> 00:24:34,410
Hij zoekt naar iets wat niet leeg is,
iets wat betekenis en volheid heeft,

402
00:24:34,410 --> 00:24:38,070
iets wat voldoening geeft,
en hij kan het niet vinden.

403
00:24:38,070 --> 00:24:41,790
Het probleem is hier natuurlijk dat
hij op de verkeerde plaatsen zoekt.

404
00:24:41,790 --> 00:24:45,750
Dat wordt heel duidelijk door het
veelvuldige gebruik van de uitdrukking

405
00:24:45,750 --> 00:24:47,130
‘onder de zon’.

406
00:24:47,130 --> 00:24:50,310
Ook die wordt in het
boek 28 keer gebruikt.

407
00:24:50,310 --> 00:24:53,550
Hij bleef maar spreken
over dingen onder de zon.

408
00:24:53,550 --> 00:24:56,250
Zoals in hoofdstuk 1, vers 3:

409
00:24:56,250 --> 00:25:01,530
Welk voordeel heeft de mens van al zijn
zwoegen waarmee hij zwoegt onder de zon?

410
00:25:01,530 --> 00:25:04,470
Je zult deze uitdrukking
keer op keer tegenkomen.

411
00:25:04,470 --> 00:25:08,670
Het is nuttig om daarop te letten, want
het is een sleutel om te begrijpen wat we

412
00:25:08,670 --> 00:25:10,350
uit dit boek moeten halen.

413
00:25:10,350 --> 00:25:15,810
Hij beschouwt de dingen alleen beneden het
niveau van de hemel, alleen hier op aarde,

414
00:25:15,810 --> 00:25:20,010
vanuit een aardse positie,
vanuit een aards standpunt.

415
00:25:20,010 --> 00:25:24,330
Salomo was in de tijd die hij beschrijft
een man die van God was afgeweken.

416
00:25:24,330 --> 00:25:27,330
Zijn gedachten waren niet
verheven en godvruchtig.

417
00:25:27,330 --> 00:25:31,830
Hij dacht niet na over dingen die dit
leven of deze wereld te boven gaan.

418
00:25:31,830 --> 00:25:36,270
Zo beschrijft hij dus de waarnemingen
van een man met wereldse wijsheid.

419
00:25:36,270 --> 00:25:39,510
Hij beziet de dingen alleen
vanuit een aards standpunt,

420
00:25:39,510 --> 00:25:42,630
alleen zoals ze zich
onder de zon voordoen.

421
00:25:42,630 --> 00:25:48,090
Daarom doet hij uitspraken en komt hij tot
voorlopige conclusies die niet juist zijn.

422
00:25:48,090 --> 00:25:54,270
Hij zegt dan: ‘Ik kwam tot deze
conclusie’, of: ‘Ik overwoog dat’, of:

423
00:25:54,270 --> 00:25:56,670
‘Ik zocht dit en ik vond dit.’

424
00:25:56,670 --> 00:26:01,410
Wat hij vindt, is altijd
deprimerend en altijd ontmoedigend.

425
00:26:01,410 --> 00:26:03,990
Maar hij zoekt ook altijd onder de zon.

426
00:26:03,990 --> 00:26:08,430
Het hele boek beschrijft waarop een man
onvermijdelijk uitkomt als zijn blik

427
00:26:08,430 --> 00:26:13,230
en zijn belangstelling beperkt blijven
tot het aardse niveau, onder de zon:

428
00:26:13,230 --> 00:26:15,510
dat niets er werkelijk toe doet.

429
00:26:15,510 --> 00:26:18,990
De uiteindelijke boodschap van het boek
zou natuurlijk zijn dat de zin van het

430
00:26:18,990 --> 00:26:23,490
leven ergens buiten de dingen moet
liggen die onder de zon te vinden zijn.

431
00:26:23,490 --> 00:26:25,230
Dat zou in God zijn.

432
00:26:25,230 --> 00:26:27,270
Hij noemt God heel vaak.

433
00:26:27,270 --> 00:26:30,990
Er staan behoorlijk wat verwijzingen
naar God in het boek Prediker.

434
00:26:30,990 --> 00:26:36,330
Maar het is interessant dat hij nooit
het woord Jahweh of Jehovah gebruikt.

435
00:26:36,330 --> 00:26:39,990
Hij gebruikt nooit de
gebruikelijke verbondsnaam van God.

436
00:26:39,990 --> 00:26:45,390
Hij gebruikt altijd het woord Elohim,
de meest algemene term voor God.

437
00:26:45,390 --> 00:26:49,410
Elohim betekent in het Hebreeuws
eenvoudig ‘de Machtige’.

438
00:26:49,410 --> 00:26:53,010
Het is natuurlijk in veel
passages een verwijzing naar God.

439
00:26:53,010 --> 00:26:58,230
Zeker, Jahweh is Elohim
en Elohim is Jahweh.

440
00:26:58,230 --> 00:27:00,510
Maar de termen worden
verschillend gebruikt,

441
00:27:00,510 --> 00:27:03,930
omdat Jahweh specifiek
de God van Israël was.

442
00:27:03,930 --> 00:27:07,650
Dat was de Naam waarmee God
Zich aan hen bekendmaakte

443
00:27:07,650 --> 00:27:10,110
toen Hij met hen een verbond sloot.

444
00:27:10,110 --> 00:27:14,010
Jahweh heeft dus altijd de gevoelswaarde
van de God van het verbond,

445
00:27:14,010 --> 00:27:17,010
Degene Die in een
verbond met Israël staat.

446
00:27:17,010 --> 00:27:22,050
Dat was de bijzondere Naam voor God die
Israël kende en waarmee het Hem liefdevol

447
00:27:22,050 --> 00:27:23,910
en eerbiedig aanriep.

448
00:27:23,910 --> 00:27:28,050
Maar Elohim zou een term zijn die
iedereen zou kunnen gebruiken,

449
00:27:28,050 --> 00:27:31,830
ongeacht zijn godsdienst,
voor welke god dan ook.

450
00:27:31,830 --> 00:27:33,990
Salomo was geen atheïst.

451
00:27:33,990 --> 00:27:38,910
Zelfs in de perioden waarin hij van
God afdwaalde, was hij geen atheïst.

452
00:27:38,910 --> 00:27:43,170
En voor zover we kunnen nagaan,
was hij ook geen polytheïst.

453
00:27:43,170 --> 00:27:45,870
Misschien was hij dat
wel; we weten het niet,

454
00:27:45,870 --> 00:27:50,130
want hij had de goden van zijn vrouwen
wel een plaats gegeven in Jeruzalem.

455
00:27:50,130 --> 00:27:54,690
Misschien dacht hij dus dat daar iets in
zat, maar hij geloofde wel in een God.

456
00:27:54,690 --> 00:27:58,890
Hij geloofde wel in Jahweh,
maar hij noemde Hem niet Jahweh.

457
00:27:58,890 --> 00:28:01,290
Hij geloofde dat er een hogere macht was,

458
00:28:01,290 --> 00:28:04,350
maar hij leek niet veel inzicht
te hebben in hoe God was.

459
00:28:04,350 --> 00:28:08,250
Omdat hij van God vervreemd was,
vond hij niet veel voldoening in zijn

460
00:28:08,250 --> 00:28:09,570
geloof in God.

461
00:28:09,570 --> 00:28:13,350
Hij verwijst naar God, dus hij
schrijft niet als een atheïst

462
00:28:13,350 --> 00:28:17,070
of als iemand met een filosofisch
naturalistische overtuiging,

463
00:28:17,070 --> 00:28:21,390
die niet geloofde in het bestaan van
het bovennatuurlijke of iets dergelijks.

464
00:28:21,390 --> 00:28:24,630
Maar kennelijk probeerde hij zijn
vervulling niet te vinden in een relatie

465
00:28:24,630 --> 00:28:27,510
met God, zoals zijn
vader David had gedaan.

466
00:28:27,510 --> 00:28:32,010
We zien David voortdurend spreken over
hoe het zijn diepste hartsverlangen is om

467
00:28:32,010 --> 00:28:36,870
in verbondenheid met God te leven,
om te mediteren in Zijn tempel,

468
00:28:36,870 --> 00:28:40,530
Eén ding heb ik van de HEERE
verlangd, dát zal ik zoeken:

469
00:28:40,530 --> 00:28:45,270
dat ik wonen mag in het huis van de
HEERE, al de dagen van mijn leven,

470
00:28:45,270 --> 00:28:48,930
om de lieflijkheid van de HEERE
te aanschouwen en te onderzoeken

471
00:28:48,930 --> 00:28:50,550
in Zijn tempel.

472
00:28:50,550 --> 00:28:53,550
en om voortdurend voor God te komen.

473
00:28:53,550 --> 00:28:58,170
Salomo vond zijn voldoening
niet in God en week van God af.

474
00:28:58,170 --> 00:29:00,930
Daarom vond hij ook in
niets anders voldoening,

475
00:29:00,930 --> 00:29:03,210
want die was nergens te vinden.

476
00:29:03,210 --> 00:29:07,470
Salomo was te wijs om genoegen te
nemen met een oppervlakkig bestaan.

477
00:29:07,470 --> 00:29:12,030
Hij zou het ermee eens zijn geweest
dat een leven waarover je niet nadenkt,

478
00:29:12,030 --> 00:29:14,490
niet de moeite waard is om te leven.

479
00:29:14,490 --> 00:29:19,470
Hij was zinnelijk, hij gaf toe aan zijn
begeerten, hij was een vleselijk mens.

480
00:29:19,470 --> 00:29:21,930
Maar hij was geen oppervlakkige man.

481
00:29:21,930 --> 00:29:24,510
Hij had een scherp filosofisch inzicht.

482
00:29:24,510 --> 00:29:28,230
Hij was veel te wijs om er eenvoudig
genoegen mee te nemen in het weekend

483
00:29:28,230 --> 00:29:31,770
dronken te worden en te denken
dat het leven daarom draait.

484
00:29:31,770 --> 00:29:33,450
Hij heeft het geprobeerd.

485
00:29:33,450 --> 00:29:35,970
Hij heeft allerlei dingen geprobeerd.

486
00:29:35,970 --> 00:29:39,630
Hij heeft alle dingen geprobeerd
die oppervlakkige mensen proberen,

487
00:29:39,630 --> 00:29:45,330
maar anders dan zij besloot hij: ‘Dit
is dwaas. Dit is niets. Dit is leeg.

488
00:29:45,330 --> 00:29:47,550
Het moet ergens anders te vinden zijn.’

489
00:29:47,550 --> 00:29:52,290
Er zijn mensen die minder wijs zijn
dan Salomo en die al deze dingen doen.

490
00:29:52,290 --> 00:29:56,250
Ik weet niet of ze er voldoening in
vinden of niet, maar als dat zo is,

491
00:29:56,250 --> 00:29:59,010
komt dat doordat het geen
mensen zijn die nadenken.

492
00:29:59,010 --> 00:30:03,330
Het zijn mensen die alleen maar leven om
hun dierlijke instincten te bevredigen

493
00:30:03,330 --> 00:30:06,990
en niet nadenken over waar
het leven werkelijk om draait.

494
00:30:06,990 --> 00:30:11,310
Niemand kan geloven dat het leven
om deze oppervlakkige dingen draait,

495
00:30:11,310 --> 00:30:14,010
tenzij die persoon niet
erg helder nadenkt.

496
00:30:14,010 --> 00:30:16,470
We hebben in Prediker
een werkelijk prachtig en

497
00:30:16,470 --> 00:30:20,790
uniek getuigenis van een man die
wijzer was dan andere mensen.

498
00:30:20,790 --> 00:30:25,830
Dat wil zeggen, wijs genoeg om na te
denken en de dingen werkelijk te doorzien,

499
00:30:25,830 --> 00:30:28,950
hoewel hij te dwaas is
om bij God te blijven.

500
00:30:28,950 --> 00:30:32,550
Zijn hartstochten waren blijkbaar
te sterk om ze werkelijk door zijn

501
00:30:32,550 --> 00:30:34,290
godsdienst te beheersen.

502
00:30:34,290 --> 00:30:37,050
Hij was dus niet wijs genoeg
om bij God te blijven,

503
00:30:37,050 --> 00:30:41,370
maar hij was wel wijs genoeg om te
herkennen dat alles wat hij buiten God

504
00:30:41,370 --> 00:30:43,830
zocht niet werkelijk zinvol was.

505
00:30:43,830 --> 00:30:47,850
Toch was hij ook een man die als geen
ander in de positie verkeerde om te

506
00:30:47,850 --> 00:30:54,030
experimenteren en aan elke begeerte toe te
geven, omdat hij eindeloze rijkdom bezat.

507
00:30:54,030 --> 00:30:57,150
Salomo had zoveel goud
in Jeruzalem dat hij het

508
00:30:57,150 --> 00:31:00,690
gebruikte om bijna elk
belangrijk gebouw te bekleden.

509
00:31:00,690 --> 00:31:02,790
Het was met goud bekleed.

510
00:31:02,790 --> 00:31:06,330
Zilver was in Jeruzalem
even gewoon als stenen.

511
00:31:06,330 --> 00:31:09,330
Salomo was zo rijk dat
er werkelijk niets was

512
00:31:09,330 --> 00:31:14,190
wat hij zichzelf ooit zou moeten ontzeggen
en wat er destijds voor geld te koop was.

513
00:31:14,190 --> 00:31:17,850
Als hij een man was die zich
aan seksuele begeerte overgaf,

514
00:31:17,850 --> 00:31:22,770
had hij zeker volop gelegenheid om daaraan
toe te geven, laten we het zo zeggen.

515
00:31:22,770 --> 00:31:26,430
Hij had zevenhonderd vrouwen
en driehonderd bijvrouwen.

516
00:31:26,430 --> 00:31:30,450
Dat zijn meer vrouwen dan de meeste mannen
in een heel leven zouden kunnen bedienen,

517
00:31:30,450 --> 00:31:31,890
laten we het zo zeggen.

518
00:31:31,890 --> 00:31:35,970
Hij kon dus werkelijk experimenteren met
de dingen die veel mensen aantrekken,

519
00:31:35,970 --> 00:31:39,630
maar die veel mensen niet voor
zichzelf kunnen verkrijgen.

520
00:31:39,630 --> 00:31:43,590
Veel mensen nemen aan dat ze veel meer
voldoening in het leven zouden vinden

521
00:31:43,590 --> 00:31:47,910
als ze eenvoudigweg meer gelegenheid
hadden om aan dit of dat verlangen toe te

522
00:31:47,910 --> 00:31:52,170
geven, of meer geld hadden om dingen
te kopen die ze wilden hebben.

523
00:31:52,170 --> 00:31:56,010
Toch hebben mensen die dat aannemen
vaak niet de gelegenheid om die vraag te

524
00:31:56,010 --> 00:31:59,370
onderzoeken, omdat ze
nooit genoeg geld krijgen.

525
00:31:59,370 --> 00:32:03,690
Ze hebben nooit genoeg gelegenheid
om al die dingen uit te proberen.

526
00:32:03,690 --> 00:32:07,590
Salomo verkeerde in een unieke
positie om alles uit te proberen,

527
00:32:07,590 --> 00:32:09,390
om alles te onderzoeken.

528
00:32:09,390 --> 00:32:13,770
Hij was intelligent genoeg om zich op
hoog niveau met intellectuele bezigheden

529
00:32:13,770 --> 00:32:15,030
bezig te houden.

530
00:32:15,030 --> 00:32:18,630
Hij was rijk genoeg om te
ontdekken wat geld kon doen.

531
00:32:18,630 --> 00:32:24,210
Hij was zo bevoorrecht dat hij ongestraft
met al zijn verlangens kon experimenteren

532
00:32:24,210 --> 00:32:26,490
en kon ontdekken wat ze opleverden.

533
00:32:26,490 --> 00:32:28,950
We hebben in Prediker dus
het dagboek van een man

534
00:32:28,950 --> 00:32:31,830
die op zijn oude dag
tot God is teruggekeerd

535
00:32:31,830 --> 00:32:35,850
en aan jongere mannen schrijft om hen
te waarschuwen dat de dingen waarvan ze

536
00:32:35,850 --> 00:32:37,237
misschien denken dat die hun
voldoening zullen geven, dat niet doen.

537
00:32:37,237 --> 00:32:37,242
Bespaar jezelf dus de moeite.

538
00:32:37,242 --> 00:32:40,470
Er wordt gezegd dat een wijs man
van de fouten van anderen leert,

539
00:32:40,470 --> 00:32:43,710
maar dat een dwaas van zijn
eigen fouten moet leren.

540
00:32:43,710 --> 00:32:46,830
Salomo hoopt met wat hij doet
dat wij wijs genoeg zullen zijn

541
00:32:46,830 --> 00:32:48,930
om van zijn fouten te leren.

542
00:32:48,930 --> 00:32:50,970
Hij heeft zijn leven verspild.

543
00:32:50,970 --> 00:32:55,410
Hij had eindeloze mogelijkheden,
bijna onbeperkte mogelijkheden,

544
00:32:55,410 --> 00:32:57,810
en toch heeft hij daar veel van verkwist

545
00:32:57,810 --> 00:33:00,330
en kreeg hij daar later
blijkbaar spijt van.

546
00:33:00,330 --> 00:33:04,050
Ik heb de indruk dat hij dit boek
waarschijnlijk deels heeft geschreven om

547
00:33:04,050 --> 00:33:06,450
de fouten die hij had
gemaakt goed te maken,

548
00:33:06,450 --> 00:33:09,750
door anderen te waarschuwen
die weg niet op te gaan.

549
00:33:09,750 --> 00:33:13,410
Het is een verslag van
Salomo's grote experiment.

550
00:33:13,410 --> 00:33:17,250
Het grote experiment was
om te ontdekken: is er zin?

551
00:33:17,250 --> 00:33:21,630
Is er in deze wereld voldoening te
vinden in wat er onder de zon, op aarde,

552
00:33:21,630 --> 00:33:23,490
buiten God beschikbaar is?

553
00:33:23,490 --> 00:33:26,790
Hij experimenteerde zoals maar
heel weinig mensen dat kunnen,

554
00:33:26,790 --> 00:33:30,210
en hij ontdekte dat daar
werkelijk niets te vinden is.

555
00:33:30,210 --> 00:33:35,010
Aan het einde kwam hij tot de
conclusie: volg eenvoudigweg God.

556
00:33:35,010 --> 00:33:39,810
De slotsom van al wat door u
gehoord is, is dit : Vrees God,

557
00:33:39,810 --> 00:33:43,950
en houd u aan Zijn geboden,
want dit geldt voor alle mensen.

558
00:33:43,950 --> 00:33:45,270
zegt hij.

559
00:33:45,270 --> 00:33:49,830
G. Campbell Morgan, die soms de prins
onder de Bijbeluitleggers werd genoemd,

560
00:33:49,830 --> 00:33:53,010
de prins onder de Bijbelleraren, zei:

561
00:33:53,010 --> 00:33:57,750
‘Prediker is een geïnspireerde belijdenis
van mislukking en pessimisme wanneer

562
00:33:57,750 --> 00:33:59,190
God wordt buitengesloten.

563
00:33:59,190 --> 00:34:03,090
Wanneer de mens onder de zon
leeft en het grotere deel

564
00:34:03,090 --> 00:34:07,830
vergeet dat altijd boven de zon
is, de eeuwige en blijvende dingen.

565
00:34:07,830 --> 00:34:10,710
Als je wilt weten waar een
man met grote voorrechten,

566
00:34:10,710 --> 00:34:14,190
grote geleerdheid en grote
wijsheid terecht kan komen,

567
00:34:14,190 --> 00:34:18,570
lees dan dit verslag van een man
die in zijn daadwerkelijke leven God

568
00:34:18,570 --> 00:34:20,670
buiten beschouwing heeft gelaten.’

569
00:34:20,670 --> 00:34:24,570
Hij wordt terecht een prediker
genoemd, want dit is een preek.

570
00:34:24,570 --> 00:34:26,430
Het is een heel goede preek.

571
00:34:26,430 --> 00:34:30,210
Het is alsof je luistert naar
iemands getuigenis over de tijd

572
00:34:30,210 --> 00:34:35,670
voordat hij tot Christus kwam, over zijn
leven van misdaad of zijn leven van zonde

573
00:34:35,670 --> 00:34:39,870
of zijn leven van lege godsdienst,
of wat hij ook maar deed voordat

574
00:34:39,870 --> 00:34:41,370
hij christen was.

575
00:34:41,370 --> 00:34:44,130
Wanneer je mensen hun
getuigenis hoort geven

576
00:34:44,130 --> 00:34:48,630
of hun boek met hun getuigenis leest,
vertellen ze alles wat ze deden

577
00:34:48,630 --> 00:34:50,490
voordat ze christen waren.

578
00:34:50,490 --> 00:34:55,110
Dan vertellen ze natuurlijk aan het
einde: ‘En toen werd ik christen.

579
00:34:55,110 --> 00:34:59,850
Nu dien ik God, en ik heb
ontdekt dat God is wat ik zocht.’

580
00:34:59,850 --> 00:35:02,370
Dat is zo ongeveer wat Prediker is.

581
00:35:02,370 --> 00:35:06,870
Maar tijdens het schrijven deelt hij
enkele van de overpeinzingen die hij had

582
00:35:06,870 --> 00:35:08,910
toen hij ver van God leefde.

583
00:35:08,910 --> 00:35:13,470
Doordat hij dat doet, legt hij soms
uitspraken vast waarmee we het niet

584
00:35:13,470 --> 00:35:15,450
werkelijk eens kunnen zijn.

585
00:35:15,450 --> 00:35:18,870
Sterker nog, waarschijnlijk was hij
het er zelf ook niet meer mee eens toen

586
00:35:18,870 --> 00:35:20,130
hij ze opschreef.

587
00:35:20,130 --> 00:35:24,390
Het is alsof je naar iemands
getuigenis luistert en diegene zegt:

588
00:35:24,390 --> 00:35:30,630
‘Ik was hindoe voordat ik christen
was, en ik geloofde dit en dit en dit.’

589
00:35:30,630 --> 00:35:35,430
Door te zeggen wat ze geloofden, vertellen
ze ons niet dat die dingen waar zijn.

590
00:35:35,430 --> 00:35:38,850
Ze zeggen alleen dat ze die
dingen werkelijk geloofden.

591
00:35:38,850 --> 00:35:43,050
Ze vertellen het verhaal naar waarheid,
maar ze bevestigen niet de waarheid van de

592
00:35:43,050 --> 00:35:45,150
dingen die ze ooit geloofden.

593
00:35:45,150 --> 00:35:47,490
Dat zie je Salomo soms ook doen.

594
00:35:47,490 --> 00:35:51,630
Er zijn verschillende momenten waarop hij
daadwerkelijk dingen zegt waarmee wij het

595
00:35:51,630 --> 00:35:55,950
niet eens zouden zijn, en waarmee we
het ook niet eens zouden moeten zijn.

596
00:35:55,950 --> 00:35:58,830
En waarschijnlijk was hij het
er aan het einde van zijn leven

597
00:35:58,830 --> 00:36:00,750
zelf ook niet meer mee eens.

598
00:36:00,750 --> 00:36:04,530
Hij geeft in het boek Prediker
minstens tien redenen om

599
00:36:04,530 --> 00:36:06,450
cynisch over het leven te zijn.

600
00:36:06,450 --> 00:36:08,250
Het boek heeft een cynische,

601
00:36:08,250 --> 00:36:12,930
pessimistische toon door die voortdurende
verwijzing naar hoe alles vluchtig is,

602
00:36:12,930 --> 00:36:14,610
hoe alles leegte is.

603
00:36:14,610 --> 00:36:19,110
Maar wat hij eigenlijk zegt, is
natuurlijk dat alles leegte is zonder God.

604
00:36:19,110 --> 00:36:23,790
Het is zoals Augustinus zei: ‘Heere,
U hebt de mens voor Uzelf gemaakt,

605
00:36:23,790 --> 00:36:28,410
en hij is rusteloos totdat
hij zijn rust vindt in U.’ Of

606
00:36:28,410 --> 00:36:32,370
zoals we in de jaren zeventig zeiden:
God heeft de mens gemaakt met een

607
00:36:32,370 --> 00:36:35,010
leegte die de vorm van God heeft.

608
00:36:35,010 --> 00:36:38,730
Zolang God die leegte niet
vult, ben je niet vervuld.

609
00:36:38,730 --> 00:36:44,010
Je kunt proberen die leegte met allerlei
andere dingen te vullen — drugs, alcohol,

610
00:36:44,010 --> 00:36:50,130
seks, literatuur, onderwijs, wat dan ook
— en je zult gewoon niet vervuld worden,

611
00:36:50,130 --> 00:36:52,950
omdat die leegte de vorm van God heeft.

612
00:36:52,950 --> 00:36:55,890
Niets past op die plek zoals God Zelf.

613
00:36:55,890 --> 00:36:59,010
Dat is zo ongeveer de preek
die Salomo hier houdt.

614
00:36:59,010 --> 00:37:03,750
Tussendoor geeft hij wel wat advies,
en een deel daarvan is goed advies.

615
00:37:03,750 --> 00:37:05,190
Dat is het nu juist.

616
00:37:05,190 --> 00:37:06,930
Hij was een wijs man.

617
00:37:06,930 --> 00:37:10,890
Hij was een wijs, werelds man toen
hij nadacht over de dingen die hij in

618
00:37:10,890 --> 00:37:12,390
dit boek vastlegt.

619
00:37:12,390 --> 00:37:15,750
Als wijs man zag hij natuurlijk
sommige dingen juist.

620
00:37:15,750 --> 00:37:18,330
Sommige dingen die hij zegt, zijn waar.

621
00:37:18,330 --> 00:37:22,350
Sommige zijn gedeeltelijk waar, en
sommige zijn helemaal niet waar.

622
00:37:22,350 --> 00:37:26,610
Maar zijn hele toon is cynisch,
en het grootste deel van het boek

623
00:37:26,610 --> 00:37:31,110
besteedt hij eraan uiteen te zetten waarom
het leven zonder God deprimerend is,

624
00:37:31,110 --> 00:37:33,750
dat wil zeggen: onder de zon.

625
00:37:33,750 --> 00:37:36,990
De strekking van zijn preek
is duidelijk te maken dat je,

626
00:37:36,990 --> 00:37:39,690
als je God niet vanaf
je jeugd gaat volgen,

627
00:37:39,690 --> 00:37:43,590
uiteindelijk een van die gebieden
zult betreden die hij heeft verkend.

628
00:37:43,590 --> 00:37:45,990
En dan zul je vinden wat hij vond.

629
00:37:45,990 --> 00:37:49,350
Dit boek kan ons veel
tijd en moeite besparen.

630
00:37:49,350 --> 00:37:53,490
Iemand die jong is, zegt: ‘Waar
zal ik in het leven naar streven?

631
00:37:53,490 --> 00:37:57,510
Wat dacht je van rijkdom?’
Salomo had die. Hij zei:

632
00:37:57,510 --> 00:37:58,950
Dat is zinloos.

633
00:37:58,950 --> 00:38:01,650
Wat dacht je van gewoon
een leven vol feesten?

634
00:38:01,650 --> 00:38:03,390
Dat heeft hij ook geprobeerd.

635
00:38:03,390 --> 00:38:05,430
Dat is ook leeg, zei hij.

636
00:38:05,430 --> 00:38:08,010
Hoe zit het met een goede
opleiding krijgen en

637
00:38:08,010 --> 00:38:11,550
aanzien genieten in de
gemeenschap? Dat had Salomo.

638
00:38:11,550 --> 00:38:13,230
Dat heeft hij geprobeerd.

639
00:38:13,230 --> 00:38:16,710
Hij zegt: ‘Doe geen moeite
om het daar te zoeken.’

640
00:38:16,710 --> 00:38:20,850
Waar je ook maar naar voldoening
wilt zoeken zonder God, Salomo zegt:

641
00:38:20,850 --> 00:38:23,370
‘Daar ben ik geweest, dat heb ik gedaan.

642
00:38:23,370 --> 00:38:28,050
Ik heb het T-shirt, en ik zeg je: het was
niet de moeite waard om erheen te gaan.

643
00:38:28,050 --> 00:38:30,090
Het was de toegangsprijs niet waard.

644
00:38:30,090 --> 00:38:32,070
Het was tijdverspilling.’

645
00:38:32,070 --> 00:38:34,110
Dat is wat het boek Prediker zegt.

646
00:38:34,110 --> 00:38:39,150
Ik heb een lijst gemaakt van enkele dingen
die hij redenen vond voor pessimisme of

647
00:38:39,150 --> 00:38:42,510
cynisme over het leven,
zonder God natuurlijk.

648
00:38:42,510 --> 00:38:46,230
Eén daarvan staat in hoofdstuk
1, vers 4 tot en met 10.

649
00:38:46,230 --> 00:38:51,270
Hij wijst erop dat alles zich lijkt te
herhalen en nergens naartoe lijkt te gaan.

650
00:38:51,270 --> 00:38:54,750
Wat er ook gebeurt, het is
alleen maar een herhaling in een

651
00:38:54,750 --> 00:38:57,630
eindeloze, zinloze kringloop.

652
00:38:57,630 --> 00:38:59,910
Niets heeft werkelijk betekenis.

653
00:38:59,910 --> 00:39:01,770
Er is geen vooruitgang.

654
00:39:01,770 --> 00:39:06,150
Alles wat je nu doormaakt, is gewoon
iets wat iemand anders al eerder heeft

655
00:39:06,150 --> 00:39:10,050
doorgemaakt, en jij zult
het opnieuw doormaken.

656
00:39:10,050 --> 00:39:11,910
Er is geen vooruitgang.

657
00:39:11,910 --> 00:39:16,710
Alles draait alleen maar in een kring
rond, en het is allemaal herhaling,

658
00:39:16,710 --> 00:39:18,810
zonder enige richting.

659
00:39:18,810 --> 00:39:23,190
Ten tweede wijst hij er in
hoofdstuk 1, vers 17 en 18,

660
00:39:23,190 --> 00:39:27,930
op dat hoe meer kennis je krijgt, hoe
meer verdriet daarmee gepaard gaat.

661
00:39:27,930 --> 00:39:31,050
Meer kennis brengt
eenvoudigweg meer verdriet.

662
00:39:31,050 --> 00:39:34,110
Dat wil zeggen: het is
fijn om kennis te hebben,

663
00:39:34,110 --> 00:39:37,470
en onwetend zijn geeft
niet veel voldoening.

664
00:39:37,470 --> 00:39:40,530
Maar naarmate je meer kennis
van de werkelijkheid krijgt,

665
00:39:40,530 --> 00:39:44,070
ontdek je dat de werkelijkheid
wreed en lelijk is.

666
00:39:44,070 --> 00:39:47,850
We leven bijvoorbeeld in een
informatietijdperk waarin we een

667
00:39:47,850 --> 00:39:50,010
overvloed aan informatie hebben.

668
00:39:50,010 --> 00:39:53,670
Hoe meer je te weten komt, hoe
meer stress het je bezorgt.

669
00:39:53,670 --> 00:39:57,930
Je beseft namelijk hoeveel mensen
er over de hele wereld verhongeren,

670
00:39:57,930 --> 00:40:01,350
hoeveel mensen er over de
hele wereld worden afgeslacht.

671
00:40:01,350 --> 00:40:06,570
Ik las net over weer een schietpartij met
veel slachtoffers, in een buurt in Ohio.

672
00:40:06,570 --> 00:40:10,650
Een schutter joeg zomaar een
heleboel onschuldige mensen achterna

673
00:40:10,650 --> 00:40:12,210
en schoot hen dood.

674
00:40:12,210 --> 00:40:14,490
Als we geen internet
of geen nieuws hadden,

675
00:40:14,490 --> 00:40:16,470
zouden we al die dingen niet weten.

676
00:40:16,470 --> 00:40:20,430
Je zou kunnen zeggen: ‘Dan zouden we
als een struisvogel met onze kop in

677
00:40:20,430 --> 00:40:21,510
het zand zitten.

678
00:40:21,510 --> 00:40:25,410
We zouden niet op de hoogte
zijn.’ Dat is misschien waar.

679
00:40:25,410 --> 00:40:28,710
Misschien is het beter om te
weten dat die dingen gebeuren.

680
00:40:28,710 --> 00:40:30,930
Maar gelukkig maakt het je niet.

681
00:40:30,930 --> 00:40:33,990
Meer kennis laat het
leven niet beter lijken.

682
00:40:33,990 --> 00:40:38,430
Alles bij elkaar is de werkelijkheid
waarover je hoort deprimerender.

683
00:40:38,430 --> 00:40:41,550
Dus hoewel kennis iets
begerenswaardigs is,

684
00:40:41,550 --> 00:40:44,010
bezorgt ze je alleen maar meer verdriet.

685
00:40:44,010 --> 00:40:46,830
Dat is de reden die hij
geeft voor pessimisme.

686
00:40:46,830 --> 00:40:51,630
In hoofdstuk 2, vers 3 tot en met
11, wijst hij erop dat vrolijkheid,

687
00:40:51,630 --> 00:40:55,530
waarmee feesten wordt bedoeld,
en jezelf te buiten gaan,

688
00:40:55,530 --> 00:40:59,310
onbevredigende dwaasheid
zijn, zoals hij concludeert.

689
00:40:59,310 --> 00:41:02,730
In hoofdstuk 2, vers 14 tot en met 23,

690
00:41:02,730 --> 00:41:05,250
en op verschillende andere
plaatsen in het boek,

691
00:41:05,250 --> 00:41:08,790
denkt hij na over het feit dat de
dood de gemeenschappelijke bestemming

692
00:41:08,790 --> 00:41:10,530
van iedereen is.

693
00:41:10,530 --> 00:41:17,250
Mens, dier, wijs, dwaas — het maakt
niet uit wat je doet, je zult sterven.

694
00:41:17,250 --> 00:41:20,970
Voor zover hij wist, is alles
voorbij wanneer je sterft.

695
00:41:20,970 --> 00:41:24,510
De dood maakt alles wat
je hebt gedaan zinloos.

696
00:41:24,510 --> 00:41:29,370
Een vijfde ding dat het leven deprimerend
maakt en tot pessimisme leidt,

697
00:41:29,370 --> 00:41:34,230
is dat een wijs man wat hij tot stand
heeft gebracht nalaat aan iemand

698
00:41:34,230 --> 00:41:36,330
die misschien een dwaas is.

699
00:41:36,330 --> 00:41:42,150
Hoofdstuk 2, vers 18 en 19, vertelt
ons dat een wijs man werkelijk

700
00:41:42,150 --> 00:41:45,930
grote dingen kan bereiken en
een groot vermogen kan opbouwen.

701
00:41:45,930 --> 00:41:50,310
Maar natuurlijk gaat hij sterven,
en dan neemt zijn zoon het over.

702
00:41:50,310 --> 00:41:53,130
Wie weet of zijn zoon het
goed zal doen of niet?

703
00:41:53,130 --> 00:41:57,510
Zijn zoon zou een volslagen dwaas
kunnen zijn en alles verspillen,

704
00:41:57,510 --> 00:42:00,090
alles vernietigen wat hij heeft opgebouwd.

705
00:42:00,090 --> 00:42:03,390
Die gedachte was voor hem
bijzonder frustrerend.

706
00:42:03,390 --> 00:42:08,430
Natuurlijk is dat precies wat hem is
overkomen en wat zijn zoon heeft gedaan.

707
00:42:08,430 --> 00:42:12,030
Hij had een dwaze zoon, Rehabeam.

708
00:42:12,030 --> 00:42:16,230
Hij merkt in hoofdstuk 3,
vers 16, en op enkele andere

709
00:42:16,230 --> 00:42:21,030
plaatsen ook op dat er in hoge kringen
onderdrukking en corruptie zijn.

710
00:42:21,030 --> 00:42:25,290
Veel mensen worden neerslachtig als ze
zien hoe weinig gerechtigheid er in de

711
00:42:25,290 --> 00:42:29,490
rechtbanken is en hoe dwaas
de wetgevers lijken te zijn.

712
00:42:29,490 --> 00:42:32,190
Waarom hebben die niet
meer gezond verstand?

713
00:42:32,190 --> 00:42:34,290
En waarom zijn er mensen die bereid zijn

714
00:42:34,290 --> 00:42:38,190
steekpenningen aan te nemen en
belangengroepen ter wille te zijn?

715
00:42:38,190 --> 00:42:42,870
Die belangengroepen stoppen hun geld
toe en corrumperen de rechtspleging.

716
00:42:42,870 --> 00:42:47,610
De reden waarom dat deprimerend is, is
natuurlijk dat de meesten van ons gewone

717
00:42:47,610 --> 00:42:51,210
mensen zijn die dat werkelijk
niet kunnen tegenhouden.

718
00:42:51,210 --> 00:42:54,150
We zijn niet in een positie
om er iets aan te doen,

719
00:42:54,150 --> 00:42:59,070
en dus worden we geregeerd door een
systeem dat corrupt en onrechtvaardig is.

720
00:42:59,070 --> 00:43:01,530
Dat kan een reden voor pessimisme zijn.

721
00:43:01,530 --> 00:43:07,890
Een zevende reden is dat zelfs rijkdom de
bezitter ervan zijn gemoedsrust ontneemt.

722
00:43:07,890 --> 00:43:11,250
Je zou denken dat rijkdom het
tegenovergestelde effect zou hebben,

723
00:43:11,250 --> 00:43:15,810
want mensen denken: ‘Als ik maar
meer geld had, zou ik veilig zijn.

724
00:43:15,810 --> 00:43:19,950
Als ik dit maar kon kopen, of
zoveel op de bank kon hebben staan,

725
00:43:19,950 --> 00:43:23,670
of zelfs die dure
beveiligingssystemen kon aanschaffen.

726
00:43:23,670 --> 00:43:27,630
Als ik genoeg geld had, zou ik
mijn veiligheid kunnen verzekeren.’

727
00:43:27,630 --> 00:43:29,250
Maar hij zegt van niet.

728
00:43:29,250 --> 00:43:33,150
Iemand met rijkdom is in
werkelijkheid niet per se veilig.

729
00:43:33,150 --> 00:43:37,050
Vaak hebben mensen rijkdom,
maar ontneemt die hun de rust,

730
00:43:37,050 --> 00:43:41,610
omdat ze een heel nieuwe reeks problemen
hebben die met rijkdom gepaard gaan.

731
00:43:41,610 --> 00:43:45,570
Hij zegt dit in hoofdstuk
5, vers 10 tot en met 17.

732
00:43:45,570 --> 00:43:48,150
Hij is ook niet erg gelukkig met vrouwen.

733
00:43:48,150 --> 00:43:51,450
Eerlijk gezegd weet ik ook niet
hoe gelukkig zij met hem waren.

734
00:43:51,450 --> 00:43:55,830
Maar zijn ervaringen met vrouwen
waren over het algemeen niet positief,

735
00:43:55,830 --> 00:43:58,590
ondanks het feit dat hij
Hooglied heeft geschreven,

736
00:43:58,590 --> 00:44:00,510
waarschijnlijk toen hij jonger was.

737
00:44:00,510 --> 00:44:05,130
Over het algemeen vond hij vrouwen
niet erg betrouwbaar of respectabel.

738
00:44:05,130 --> 00:44:09,210
In hoofdstuk 7, vers 26 tot en met 29,

739
00:44:09,210 --> 00:44:13,530
lijkt hij behoorlijk pessimistisch te
zijn over zijn ervaringen met vrouwen.

740
00:44:13,530 --> 00:44:17,850
Dat zijn veel mannen natuurlijk, en
veel vrouwen zijn ook pessimistisch over

741
00:44:17,850 --> 00:44:22,170
romantiek en liefde en het
huwelijk, vooral in onze tijd.

742
00:44:22,170 --> 00:44:26,370
De meeste mensen zijn, in elk geval
tegen de tijd dat ze mijn leeftijd hebben

743
00:44:26,370 --> 00:44:30,510
bereikt, getrouwd geweest, en
ongeveer de helft van hen of meer

744
00:44:30,510 --> 00:44:32,490
is inmiddels gescheiden.

745
00:44:32,490 --> 00:44:34,950
Anderen zijn gedesillusioneerd geraakt.

746
00:44:34,950 --> 00:44:40,290
Sommigen zijn zo gedesillusioneerd
dat ze denken: ‘Het andere geslacht,

747
00:44:40,290 --> 00:44:41,970
daar deugt niets van.’

748
00:44:41,970 --> 00:44:44,910
Anderen hopen dat ze iets
beters zullen vinden.

749
00:44:44,910 --> 00:44:49,230
Maar waar het om gaat, is dat
iemand, wanneer hij oud wordt,

750
00:44:49,230 --> 00:44:54,270
veel gelegenheden kan hebben gehad om
door slechte relaties verbitterd en

751
00:44:54,270 --> 00:44:58,290
gedesillusioneerd te raken
over het andere geslacht.

752
00:44:58,290 --> 00:45:02,430
En Salomo zal daar waarschijnlijk
zijn deel van hebben gehad.

753
00:45:02,430 --> 00:45:07,890
Een negende reden voor cynisme en
pessimisme is dat het lot van een mens

754
00:45:07,890 --> 00:45:13,350
en wat hem ten deel valt door toeval
worden bepaald, niet door verdienste.

755
00:45:13,350 --> 00:45:15,090
Dat dacht hij tenminste.

756
00:45:15,090 --> 00:45:19,830
In hoofdstuk 9, vers 11,
geloofde Salomo dat wat je doet,

757
00:45:19,830 --> 00:45:22,830
of je nu wijs bent of dwaas, niet

758
00:45:22,830 --> 00:45:26,310
werkelijk invloed zal hebben
op hoe goed het je vergaat.

759
00:45:26,310 --> 00:45:30,090
Dat klinkt beslist als het
tegenovergestelde van wat hij

760
00:45:30,090 --> 00:45:31,650
in Spreuken zei.

761
00:45:31,650 --> 00:45:36,690
In Spreuken zegt hij steeds dat iemand
die wijs is gerespecteerd zal worden,

762
00:45:36,690 --> 00:45:39,690
dat iemand die wijs is
voorspoed zal hebben,

763
00:45:39,690 --> 00:45:43,170
dat iemand die wijs is succesvol zal zijn.

764
00:45:43,170 --> 00:45:48,150
En iemand die een dwaas is, zal
arm zijn, hij zal spijt krijgen,

765
00:45:48,150 --> 00:45:51,930
hij zal zijn leven verknoeien
omdat hij een dwaas is.

766
00:45:51,930 --> 00:45:57,570
Welnu, Salomo was wijs, en
hij verknoeide zijn leven.

767
00:45:57,570 --> 00:46:02,550
Zijn waarneming in hoofdstuk
9, vers 11, is dat het toeval

768
00:46:02,550 --> 00:46:07,050
lijkt te bepalen hoe het mensen
vergaat, niet hun verdiensten,

769
00:46:07,050 --> 00:46:09,270
niet hun bekwaamheden.

770
00:46:09,270 --> 00:46:13,350
De tiende reden voor cynisme
en pessimisme die hij geeft,

771
00:46:13,350 --> 00:46:18,690
is dat mensen meer worden gewaardeerd om
hun maatschappelijke positie dan om hun

772
00:46:18,690 --> 00:46:20,850
deugdzaamheid en wijsheid.

773
00:46:20,850 --> 00:46:24,810
Met andere woorden, het waardestelsel
van de wereld is scheef.

774
00:46:24,810 --> 00:46:29,670
Een man kan wijs en deugdzaam zijn
en toch niet gerespecteerd worden.

775
00:46:29,670 --> 00:46:32,250
Iemand kan wijs noch deugdzaam zijn,

776
00:46:32,250 --> 00:46:36,930
maar een hoge maatschappelijke positie
hebben en in hoog aanzien staan.

777
00:46:36,930 --> 00:46:42,030
Dat zien we natuurlijk voortdurend,
vooral bij mensen uit de amusementswereld.

778
00:46:42,030 --> 00:46:46,110
Mensen uit de amusementswereld,
of ze nu filmsterren zijn of

779
00:46:46,110 --> 00:46:49,650
muzikanten of wat dan
ook, worden vaak aanbeden,

780
00:46:49,650 --> 00:46:52,530
of staan in elk geval in hoog aanzien.

781
00:46:52,530 --> 00:46:55,530
Iedereen wil in ieder
geval weten wat ze doen.

782
00:46:55,530 --> 00:46:59,010
Misschien respecteert niemand
hen werkelijk als goede mensen,

783
00:46:59,010 --> 00:47:01,710
maar iedereen heeft
belangstelling voor hen.

784
00:47:01,710 --> 00:47:06,090
Iedereen wil weten met wie ze
getrouwd zijn, met wie ze seks hebben,

785
00:47:06,090 --> 00:47:09,450
wat voor schandalige
dingen ze doen, enzovoort.

786
00:47:09,450 --> 00:47:12,990
Mensen lijken buitengewoon in
hen geïnteresseerd te zijn.

787
00:47:12,990 --> 00:47:16,050
Ze worden behandeld alsof
ze heel belangrijk zijn,

788
00:47:16,050 --> 00:47:19,530
maar niet omdat ze wijs of deugdzaam zijn.

789
00:47:19,530 --> 00:47:25,710
Salomo vond dat ook iets ijdels:
hoofdstuk 9, vers 13 tot en met 16.

790
00:47:25,710 --> 00:47:29,970
Salomo zegt in dit boek verschillende
dingen waarvan wij zouden inzien

791
00:47:29,970 --> 00:47:35,130
dat ze niet helemaal waar zijn, omdat we
vertrouwd zijn met de rest van de Schrift.

792
00:47:35,130 --> 00:47:39,870
In zekere zin zijn ze misschien waar
op het niveau waarop hij ze bekijkt.

793
00:47:39,870 --> 00:47:43,890
Hij beperkt zijn blikveld tot
de werkelijkheid onder de zon,

794
00:47:43,890 --> 00:47:49,650
dat wil zeggen: in de zichtbare,
lichamelijke, natuurlijke wereld.

795
00:47:49,650 --> 00:47:53,670
Hij houdt geen rekening met God,
geen rekening met de eeuwigheid,

796
00:47:53,670 --> 00:47:56,130
geen rekening met geestelijke dingen.

797
00:47:56,130 --> 00:47:59,250
Misschien zijn deze dingen
waar, maar zelfs dan

798
00:47:59,250 --> 00:48:03,270
zijn ze misschien niet helemaal
waar, ook binnen die beperking.

799
00:48:03,270 --> 00:48:06,510
In hoofdstuk 1, vers 9, zegt hij:

800
00:48:06,510 --> 00:48:09,450
Wat er geweest is, dat zal er weer zijn.

801
00:48:09,450 --> 00:48:12,570
Wat er plaatsvindt, dat
zal weer plaatsvinden.

802
00:48:12,570 --> 00:48:15,150
Er is niets nieuws onder de zon.

803
00:48:15,150 --> 00:48:17,490
Nou, onder de zon misschien niet.

804
00:48:17,490 --> 00:48:21,870
In wezen zegt hij dat alles wat je
ziet een herhaling is van iets wat al

805
00:48:21,870 --> 00:48:23,370
eerder is gebeurd.

806
00:48:23,370 --> 00:48:27,150
Er is eigenlijk niets
oorspronkelijks. En niets verandert.

807
00:48:27,150 --> 00:48:31,470
Alles wat er gebeurt, is hetzelfde
als wat er altijd al is gebeurd.

808
00:48:31,470 --> 00:48:36,810
En wat er morgen gaat gebeuren, zal gewoon
een herhaling zijn van wat er nu gebeurt.

809
00:48:36,810 --> 00:48:38,490
Er is niets nieuws.

810
00:48:38,490 --> 00:48:40,950
Er is niets fris aan het leven.

811
00:48:40,950 --> 00:48:45,990
Nou, dat is natuurlijk niet helemaal waar,
vooral wanneer je je niet beperkt tot wat

812
00:48:45,990 --> 00:48:47,670
er onder de zon is.

813
00:48:47,670 --> 00:48:52,050
Wanneer je kijkt naar de dingen
in de Zoon, in Christus en in God,

814
00:48:52,050 --> 00:48:54,510
dan zijn er zeker nieuwe dingen.

815
00:48:54,510 --> 00:48:58,950
Daarom, als iemand in Christus
is, is hij een nieuwe schepping:

816
00:48:58,950 --> 00:49:03,750
het oude is voorbijgegaan,
zie, alles is nieuw geworden.

817
00:49:03,750 --> 00:49:06,990
Buiten het gebied waartoe
Salomo zijn beschouwing beperkt,

818
00:49:06,990 --> 00:49:09,750
zijn er zeker dingen die nieuw zijn.

819
00:49:09,750 --> 00:49:14,070
Zijn uitspraak is niet strikt waar, al is
die misschien betrekkelijk waar binnen het

820
00:49:14,070 --> 00:49:16,110
gebied waarover hij nadenkt.

821
00:49:16,110 --> 00:49:19,470
In hoofdstuk 1, vers 15, zei hij:

822
00:49:19,470 --> 00:49:24,690
Het kromme kan niet rechtgemaakt worden en
wat ontbreekt, kan niet meegeteld worden.

823
00:49:24,690 --> 00:49:28,590
Nou, — ik weet niet zeker of hij
aan moreel kromme dingen denkt,

824
00:49:28,590 --> 00:49:31,410
of aan iets anders. Het is poëtisch.

825
00:49:31,410 --> 00:49:35,070
Het is een poëtische uitspraak, dus
het is niet duidelijk hoe letterlijk

826
00:49:35,070 --> 00:49:36,270
hij het bedoelt.

827
00:49:36,270 --> 00:49:40,890
Maar hij lijkt wel te zeggen dat alles
wat verbogen is of verkeerd gevormd,

828
00:49:40,890 --> 00:49:44,790
niet echt hersteld kan worden,
niet rechtgezet kan worden.

829
00:49:44,790 --> 00:49:46,650
Misschien denkt hij aan mensen.

830
00:49:46,650 --> 00:49:48,930
Het is moeilijk te zeggen
waar hij aan denkt.

831
00:49:48,930 --> 00:49:51,870
Maar zelfs dan is het niet
helemaal waar wanneer je

832
00:49:51,870 --> 00:49:54,150
geestelijke dingen in aanmerking neemt.

833
00:49:54,150 --> 00:49:58,530
De boodschap van Johannes de
Doper is volgens Jesaja 40:

834
00:49:58,530 --> 00:50:03,810
Alle dalen zullen verhoogd worden, alle
bergen en heuvels zullen verlaagd worden;

835
00:50:03,810 --> 00:50:09,690
wat krom is, zal recht worden; wat
rotsachtig is, zal tot een vlakte worden.

836
00:50:09,690 --> 00:50:11,970
Ter voorbereiding op de komst van Jezus

837
00:50:11,970 --> 00:50:15,570
riep hij iedereen op om hun
kromme plaatsen recht te maken.

838
00:50:15,570 --> 00:50:21,390
Paulus zei over de christenen in
Korinthe, in 1 Korinthe 6:9 tot en met 11:

839
00:50:21,390 --> 00:50:24,750
Hij geeft een lange lijst van
onrechtvaardige gedragingen

840
00:50:24,750 --> 00:50:27,090
en zegt dat mensen die deze dingen doen

841
00:50:27,090 --> 00:50:30,090
het Koninkrijk van God
niet zullen beërven.

842
00:50:30,090 --> 00:50:33,930
Daarna zegt hij: ‘Sommigen
van u zijn dat wel geweest.’

843
00:50:33,930 --> 00:50:38,670
Of weet u niet dat onrechtvaardigen het
Koninkrijk van God niet zullen beërven?

844
00:50:38,670 --> 00:50:39,870
Dwaal niet!

845
00:50:39,870 --> 00:50:44,790
Ontuchtplegers, afgodendienaars,
overspelers, schandknapen,

846
00:50:44,790 --> 00:50:49,650
mannen die met mannen slapen,
dieven, hebzuchtigen, dronkaards,

847
00:50:49,650 --> 00:50:54,030
lasteraars en rovers zullen het
Koninkrijk van God niet beërven.

848
00:50:54,030 --> 00:50:57,990
Sommigen van u zijn dat wel
geweest, maar u bent schoongewassen,

849
00:50:57,990 --> 00:51:01,410
maar u bent geheiligd, maar
u bent gerechtvaardigd,

850
00:51:01,410 --> 00:51:05,670
in de Naam van de Heere Jezus
en door de Geest van onze God.

851
00:51:05,670 --> 00:51:07,890
Maar nu is dat niet meer waar.

852
00:51:07,890 --> 00:51:13,350
Jullie zijn veranderd, zei hij, door
Christus, door de Geest van God.

853
00:51:13,350 --> 00:51:16,770
Dus dingen die krom zijn,
kunnen recht worden gemaakt,

854
00:51:16,770 --> 00:51:21,210
maar misschien niet in de natuurlijke
wereld zonder rekening te houden met God.

855
00:51:21,210 --> 00:51:26,130
In hoofdstuk 2, vers 16, zei hij dat er
uiteindelijk eigenlijk niet veel verschil

856
00:51:26,130 --> 00:51:31,590
is tussen een wijze en een dwaas, als het
erom gaat dat ze allemaal zullen sterven.

857
00:51:31,590 --> 00:51:34,410
Hij zegt in hoofdstuk 2, vers 16:

858
00:51:34,410 --> 00:51:37,650
Er is immers voor eeuwig niet
meer herinnering aan een wijze dan

859
00:51:37,650 --> 00:51:39,090
aan een dwaas.

860
00:51:39,090 --> 00:51:43,890
Wat er nu is, wordt in de dagen
die komen, allemaal vergeten.

861
00:51:43,890 --> 00:51:46,290
Hoe sterft de wijze met de dwaas?

862
00:51:46,290 --> 00:51:50,910
Nou, wijze mensen, als het
godvruchtige wijze mensen zijn,

863
00:51:50,910 --> 00:51:54,150
sterven niet precies hetzelfde als dwazen.

864
00:51:54,150 --> 00:52:00,090
Iemand die God kent, kan blijmoedig
sterven, kan zegevierend sterven.

865
00:52:00,090 --> 00:52:03,090
Misschien heeft Salomo
dat nooit waargenomen.

866
00:52:03,090 --> 00:52:07,410
Waarschijnlijk heeft hij alleen mensen
waargenomen die net zo goddeloos waren als

867
00:52:07,410 --> 00:52:13,230
hijzelf, en zag hij dat de goddeloze op
dezelfde manier sterft als een dwaas.

868
00:52:13,230 --> 00:52:17,850
Hij houdt geen rekening met de mens
die klaar is om God te ontmoeten en die

869
00:52:17,850 --> 00:52:21,690
vrede heeft, of zelfs blij
is, met de dood voor ogen.

870
00:52:21,690 --> 00:52:26,370
Nu is er één ding dat hij zegt dat niet
waar is, en hij zegt het herhaaldelijk:

871
00:52:26,370 --> 00:52:30,330
[Vertalersnoot: De spreker bespreekt
hier de formulering ‘Er is voor een mens

872
00:52:30,330 --> 00:52:35,130
niets beters dan te eten en te drinken’
uit zijn Engelse Bijbelvertaling.

873
00:52:35,130 --> 00:52:39,510
Het onderstaande Nederlandse citaat
vraagt daarentegen ‘Is het dan niet goed

874
00:52:39,510 --> 00:52:41,010
voor de mens’.

875
00:52:41,010 --> 00:52:44,430
Zijn uitleg volgt de Engelse formulering.]

876
00:52:44,430 --> 00:52:48,510
Is het dan niet goed voor de mens dat
hij eet en drinkt en zichzelf in zijn

877
00:52:48,510 --> 00:52:51,030
zwoegen het goede laat genieten?

878
00:52:51,030 --> 00:52:54,690
Ook dit heb ik gezien: het
komt uit de hand van God.

879
00:52:54,690 --> 00:52:59,910
Dit staat in hoofdstuk 2, vers 24, en
wordt een aantal keren door het hele

880
00:52:59,910 --> 00:53:01,530
boek heen herhaald:

881
00:53:01,530 --> 00:53:05,490
Er is voor een mens niets
beters dan te eten en te drinken

882
00:53:05,490 --> 00:53:08,250
en te genieten van de
vruchten van zijn werk.

883
00:53:08,250 --> 00:53:12,210
Nu is het waar dat er niets
mis is met eten en drinken

884
00:53:12,210 --> 00:53:14,970
en genieten van de vruchten van je arbeid.

885
00:53:14,970 --> 00:53:19,650
Maar dat is iets anders dan zeggen dat
er voor een mens niets beters is dan dat.

886
00:53:19,650 --> 00:53:21,930
Soms is het beter om te vasten.

887
00:53:21,930 --> 00:53:27,510
Soms is het beter om de vruchten van
je arbeid weg te geven. Jezus zei:

888
00:53:27,510 --> 00:53:31,650
Ik heb u in alles laten zien
dat men, door zo te arbeiden,

889
00:53:31,650 --> 00:53:35,970
het moet opnemen voor de zwakken en de
woorden van de Heere Jezus in herinnering

890
00:53:35,970 --> 00:53:38,970
moet houden, namelijk
dat Hij gezegd heeft:

891
00:53:38,970 --> 00:53:42,150
Het is zaliger te geven dan te ontvangen.

892
00:53:42,150 --> 00:53:46,950
Wat Salomo zegt, is dat er onder
de zon niets is om voor te leven,

893
00:53:46,950 --> 00:53:49,770
dus geniet er maar zoveel mogelijk van.

894
00:53:49,770 --> 00:53:53,730
Geniet van het eten en
drinken dat je hebt, en:

895
00:53:53,730 --> 00:53:59,550
Maar zie, er is vreugde en blijdschap,
men doodt runderen en slacht schapen,

896
00:53:59,550 --> 00:54:01,710
men eet vlees en drinkt wijn.

897
00:54:01,710 --> 00:54:06,330
Men zegt: Laten wij eten en
drinken, want morgen sterven wij!

898
00:54:06,330 --> 00:54:08,430
Dat is in wezen wat hij daar zegt.

899
00:54:08,430 --> 00:54:12,330
Dat is niet echt de manier waarop
God het aan ons heeft geopenbaard.

900
00:54:12,330 --> 00:54:17,790
Er zijn dingen die beter zijn
dan eten en drinken. Jezus zei:

901
00:54:17,790 --> 00:54:21,390
Werk niet om het voedsel dat
vergaat, maar om het voedsel dat

902
00:54:21,390 --> 00:54:26,190
blijft tot in het eeuwige leven,
dat de Zoon des mensen u geven zal;

903
00:54:26,190 --> 00:54:29,070
want Hem heeft God de Vader verzegeld.

904
00:54:29,070 --> 00:54:33,150
Maar Hij antwoordde en
zei: Er staat geschreven:

905
00:54:33,150 --> 00:54:38,130
De mens zal niet van brood alleen leven,
maar van elk woord dat uit de mond

906
00:54:38,130 --> 00:54:39,510
van God komt.

907
00:54:39,510 --> 00:54:43,950
Dus deze uitspraak, dat er voor
een mens niets beters is dan dat,

908
00:54:43,950 --> 00:54:45,990
is strikt genomen niet waar.

909
00:54:45,990 --> 00:54:49,170
Het is een nogal wereldse
manier om ernaar te kijken.

910
00:54:49,170 --> 00:54:52,950
In hoofdstuk 7, vers 16, zegt hij:

911
00:54:52,950 --> 00:54:57,690
Wees niet al te rechtvaardig en
acht uzelf niet bovenmate wijs.

912
00:54:57,690 --> 00:55:00,090
Waarom zou u uzelf verwoesten?

913
00:55:00,090 --> 00:55:02,130
Dat is een vreemde uitspraak.

914
00:55:02,130 --> 00:55:06,210
In hoofdstuk 7, vers 16, zegt hij:

915
00:55:06,210 --> 00:55:10,290
Wees niet al te rechtvaardig
en ook niet al te wijs.

916
00:55:10,290 --> 00:55:12,930
Waarom zou je jezelf kapotmaken?

917
00:55:12,930 --> 00:55:14,190
En dan:

918
00:55:14,190 --> 00:55:18,150
Wees niet al te goddeloos
en wees niet al te dwaas.

919
00:55:18,150 --> 00:55:21,630
Waarom zou u sterven vóór uw tijd?

920
00:55:21,630 --> 00:55:23,910
Zorg gewoon voor evenwicht.

921
00:55:23,910 --> 00:55:28,890
Wees er niet al te bezeten van om
rechtvaardig en goed en wijs te zijn,

922
00:55:28,890 --> 00:55:31,470
en ook niet van het tegenovergestelde.

923
00:55:31,470 --> 00:55:34,710
[Vertalersnoot: De spreker redeneert
vanuit de Engelse formulering

924
00:55:34,710 --> 00:55:36,690
‘wees niet al te wijs’.

925
00:55:36,690 --> 00:55:41,790
Het Nederlandse citaat hierboven zegt
‘acht uzelf niet bovenmate wijs’.

926
00:55:41,790 --> 00:55:44,970
Zijn uitleg volgt de Engelse formulering.]

927
00:55:44,970 --> 00:55:48,750
Wees gewoon matig
rechtvaardig, matig wijs.

928
00:55:48,750 --> 00:55:51,270
Zorg gewoon dat je niet
in de problemen komt.

929
00:55:51,270 --> 00:55:54,870
Dat is niet echt een levenshouding
die wij zouden aanbevelen.

930
00:55:54,870 --> 00:55:59,010
Hij zegt: „Waarom zou je je
uitsloven om zo goed te zijn?”

931
00:55:59,010 --> 00:56:03,510
Nou, er kan een uitstekende reden zijn
om de goede strijd van het geloof te

932
00:56:03,510 --> 00:56:08,550
strijden, om te voorkomen dat je
slecht handelt of compromissen sluit.

933
00:56:08,550 --> 00:56:10,410
Compromissen hebben gevolgen.

934
00:56:10,410 --> 00:56:13,950
Hij denkt dus niet echt als een
godvruchtig man wanneer hij dat zegt.

935
00:56:13,950 --> 00:56:18,810
En dan zijn er uitspraken zoals
deze in hoofdstuk 9, vers 5.

936
00:56:18,810 --> 00:56:23,730
Sommige mensen die de zielenslaap
leren, gebruiken die als bewijstekst.

937
00:56:23,730 --> 00:56:26,310
Alsof we Salomo op zijn
woord kunnen geloven

938
00:56:26,310 --> 00:56:30,450
en dit kunnen beschouwen als de manier
waarop we weten hoe de werkelijkheid aan

939
00:56:30,450 --> 00:56:33,150
de andere kant van het graf eruitziet.

940
00:56:33,150 --> 00:56:35,850
Hij zegt in vers 5 van hoofdstuk 9:

941
00:56:35,850 --> 00:56:38,790
Want de levenden weten
dat zij sterven zullen,

942
00:56:38,790 --> 00:56:41,250
maar de doden weten helemaal niets.

943
00:56:41,250 --> 00:56:45,750
Zij hebben ook geen loon meer,
maar hun nagedachtenis is vergeten.

944
00:56:45,750 --> 00:56:46,950
Nu staat er:

945
00:56:46,950 --> 00:56:51,330
De doden weten niets, Sommigen
zeggen dan: „Nou, zie je wel,

946
00:56:51,330 --> 00:56:55,410
de Bijbel leert dat je niet bij
bewustzijn bent wanneer je sterft.

947
00:56:55,410 --> 00:56:58,590
Je gaat niet naar de hemel,
je gaat nergens heen.

948
00:56:58,590 --> 00:57:00,810
Je bent gewoon buiten bewustzijn.

949
00:57:00,810 --> 00:57:02,430
Je weet niets.”

950
00:57:02,430 --> 00:57:06,030
Nou, dat kan waar zijn of
niet, maar waar het om gaat,

951
00:57:06,030 --> 00:57:10,710
is dat je dat niet kunt vaststellen op
grond van zo'n uitspraak in Prediker.

952
00:57:10,710 --> 00:57:13,710
Dat hoofdstuk begint
immers met deze woorden:

953
00:57:13,710 --> 00:57:16,950
Voorzeker, dit alles heb
ik ter harte genomen,

954
00:57:16,950 --> 00:57:21,810
zodat ik dit alles zou kunnen verklaren:
hoe de rechtvaardigen en de wijzen en hun

955
00:57:21,810 --> 00:57:23,970
werken in de hand van God zijn.

956
00:57:23,970 --> 00:57:29,130
Ook liefde, ook haat kent de
mens niet: alles ligt vóór hem.

957
00:57:29,130 --> 00:57:30,810
Dat is verleden tijd.

958
00:57:30,810 --> 00:57:34,830
Hij heeft het nog steeds over de periode
waarin hij probeert te ontdekken waar het

959
00:57:34,830 --> 00:57:40,530
in het leven om gaat, terwijl hij ver
van God verwijderd is. En in die tijd:

960
00:57:40,530 --> 00:57:46,110
Ik dacht diep over deze dingen na, Daar
hoorde ook bij dat de doden niets weten.

961
00:57:46,110 --> 00:57:50,910
Nou, ik denk niet dat hij op dat moment
in zijn leven een deskundige zou zijn

962
00:57:50,910 --> 00:57:53,370
die je daarover zou moeten raadplegen.

963
00:57:53,370 --> 00:57:56,730
Hij dacht alleen na over dingen
in de natuurlijke wereld,

964
00:57:56,730 --> 00:58:00,270
in de lichamelijke wereld,
in de aardse wereld.

965
00:58:00,270 --> 00:58:05,610
Het kan waar zijn dat mensen, zodra ze
sterven, voor zover het de aarde betreft,

966
00:58:05,610 --> 00:58:08,250
niets weten van wat er gaande is.

967
00:58:08,250 --> 00:58:12,330
Ze gaan ergens anders heen en letten
niet op wat er op aarde gebeurt.

968
00:58:12,330 --> 00:58:17,130
Maar dat ze helemaal niets weten, is niet
noodzakelijk iets wat we op gezag van

969
00:58:17,130 --> 00:58:19,170
Salomo zouden kunnen vaststellen.

970
00:58:19,170 --> 00:58:22,710
Ook niet als hij dat geloofde op
het moment dat hij dat schreef.

971
00:58:22,710 --> 00:58:25,110
Hij heeft het immers niet alleen soms mis,

972
00:58:25,110 --> 00:58:28,410
maar hij lijkt zichzelf
soms ook tegen te spreken.

973
00:58:28,410 --> 00:58:31,530
En dat is ook een van de
eigenaardigheden van het boek.

974
00:58:31,530 --> 00:58:34,710
Als iemand zegt dat de
Bijbel zichzelf tegenspreekt,

975
00:58:34,710 --> 00:58:38,250
heeft diegene gelijk als
hij het over Prediker heeft.

976
00:58:38,250 --> 00:58:41,070
Salomo sprak zichzelf inderdaad tegen.

977
00:58:41,070 --> 00:58:46,290
Maar dat deed hij omdat hij, als de man
die hij toen was, zoekend naar antwoorden,

978
00:58:46,290 --> 00:58:49,170
op het ene moment het ene dacht.

979
00:58:49,170 --> 00:58:52,770
Vervolgens ontdekte hij dat dat niet
klopte en dacht hij op een ander

980
00:58:52,770 --> 00:58:54,510
moment iets anders.

981
00:58:54,510 --> 00:58:58,050
En terwijl hij ons vertelt wat hij
op verschillende momenten dacht,

982
00:58:58,050 --> 00:59:02,010
merken we dat de dingen die hij
zegt niet altijd met elkaar stroken.

983
00:59:02,010 --> 00:59:05,850
Bijvoorbeeld: houdt wijsheid
je in leven of niet?

984
00:59:05,850 --> 00:59:09,270
In hoofdstuk 2, vers 16, zei hij:

985
00:59:09,270 --> 00:59:12,150
Er is immers voor eeuwig niet
meer herinnering aan een wijze dan

986
00:59:12,150 --> 00:59:13,470
aan een dwaas.

987
00:59:13,470 --> 00:59:17,430
Wat er nu is, wordt in de dagen
die komen, allemaal vergeten.

988
00:59:17,430 --> 00:59:19,350
Hoe sterft de wijze met de dwaas?

989
00:59:19,350 --> 00:59:23,130
Een wijs man sterft net
zoals een dwaas sterft.

990
00:59:23,130 --> 00:59:25,770
Wijsheid verandert daar
eigenlijk niets aan.

991
00:59:25,770 --> 00:59:30,090
Ze verandert niet noodzakelijk zijn
leven en zorgt er niet noodzakelijk voor

992
00:59:30,090 --> 00:59:31,770
dat hij langer leeft.

993
00:59:31,770 --> 00:59:35,610
En toch staat er in hoofdstuk 7, vers 12:

994
00:59:35,610 --> 00:59:40,530
Immers, wijsheid biedt
schaduw en geld biedt schaduw.

995
00:59:40,530 --> 00:59:45,270
Het voordeel van kennis is echter dat
wijsheid haar bezitters het leven geeft.

996
00:59:45,270 --> 00:59:49,050
In Spreuken heeft hij dus zeker een
aantal keren gezegd dat wijsheid je,

997
00:59:49,050 --> 00:59:54,870
als je wijs bent, een lang leven en
lengte van dagen zal geven, enzovoort.

998
00:59:54,870 --> 00:59:58,950
Maar wanneer hij Prediker schrijft,
is hij daar soms niet zo zeker van,

999
00:59:58,950 --> 01:00:02,070
hoewel hij soms nog steeds
denkt dat het waar is.

1000
01:00:02,070 --> 01:00:05,490
In hoofdstuk 3, vers 21, zegt hij:

1001
01:00:05,490 --> 01:00:09,030
Wie merkt op dat de adem van de
mensenkinderen naar boven stijgt

1002
01:00:09,030 --> 01:00:12,690
en de adem van de dieren naar
beneden daalt naar de aarde?

1003
01:00:12,690 --> 01:00:16,650
Nu zeggen de meeste moderne
vertalingen volgens mij zoiets als:

1004
01:00:16,650 --> 01:00:21,510
Wie weet of de geest van een mens
omhooggaat en die van een dier omlaag?

1005
01:00:21,510 --> 01:00:25,830
Zo staat het in de Septuaginta en
in een aantal andere vertalingen.

1006
01:00:25,830 --> 01:00:30,210
De Hebreeuwse tekst die we hier volgen,
verschilt van veel van de andere.

1007
01:00:30,210 --> 01:00:31,410
En ik denk dat die andere

1008
01:00:31,410 --> 01:00:35,010
waarschijnlijk de oorspronkelijke
betekenis zouden kunnen bewaren.

1009
01:00:35,010 --> 01:00:39,930
Wie weet of de geest van de mens,
wanneer hij sterft, omhooggaat of niet?

1010
01:00:39,930 --> 01:00:43,770
Dat kan een idee zijn dat mensen
hebben, maar hoe weten we dat?

1011
01:00:43,770 --> 01:00:45,570
Hoe kunnen we dat zeggen?

1012
01:00:45,570 --> 01:00:49,290
Salomo weet het niet en roept er
misschien enige twijfel over op.

1013
01:00:49,290 --> 01:00:53,610
En toch zei hij in hoofdstuk 12, vers 7:

1014
01:00:53,610 --> 01:00:59,970
het stof terugkeert naar de aarde zoals
het was, en de geest terugkeert tot God,

1015
01:00:59,970 --> 01:01:01,830
Die hem gegeven heeft.

1016
01:01:01,830 --> 01:01:06,510
Daar lijkt hij er dus zeker van te
zijn dat onze geest na ons sterven

1017
01:01:06,510 --> 01:01:07,890
teruggaat naar God.

1018
01:01:07,890 --> 01:01:10,950
Maar eerder in het boek is
hij daar niet zo zeker van

1019
01:01:10,950 --> 01:01:13,710
en stelt hij de vraag of dat waar is.

1020
01:01:13,710 --> 01:01:17,610
In hoofdstuk 4, vers 2, zegt hij:

1021
01:01:17,610 --> 01:01:22,770
Daarom prees ik de doden, die al
gestorven waren, boven de levenden,

1022
01:01:22,770 --> 01:01:25,410
omdat die nog steeds in leven zijn.

1023
01:01:25,410 --> 01:01:30,570
Met andere woorden, ik vond dat degenen
die gestorven waren beter af waren

1024
01:01:30,570 --> 01:01:32,550
dan degenen die nog leven.

1025
01:01:32,550 --> 01:01:37,230
Maar in hoofdstuk 9, vers
4 tot en met 6, zegt hij:

1026
01:01:37,230 --> 01:01:41,370
Want wie nog bij al de levenden
mag behoren, heeft hoop.

1027
01:01:41,370 --> 01:01:45,150
Een levende hond is namelijk
beter dan een dode leeuw.

1028
01:01:45,150 --> 01:01:48,330
Want de levenden weten
dat zij sterven zullen,

1029
01:01:48,330 --> 01:01:50,970
maar de doden weten helemaal niets.

1030
01:01:50,970 --> 01:01:55,470
Zij hebben ook geen loon meer,
maar hun nagedachtenis is vergeten.

1031
01:01:55,470 --> 01:02:00,750
Ook hun liefde, ook hun haat,
ook hun afgunst is al vergaan.

1032
01:02:00,750 --> 01:02:05,970
Zij hebben geen deel meer, voor eeuwig,
aan alles wat er onder de zon plaatsvindt.

1033
01:02:05,970 --> 01:02:07,710
Enzovoort.

1034
01:02:07,710 --> 01:02:11,430
Hij heeft het erover dat je
beter in leven kunt zijn.

1035
01:02:11,430 --> 01:02:15,690
En toch prees hij eerder de doden,
alsof zij misschien degenen waren

1036
01:02:15,690 --> 01:02:17,730
die meer te benijden waren.

1037
01:02:17,730 --> 01:02:22,410
In hoofdstuk 7, vers 26 tot en met 29,

1038
01:02:22,410 --> 01:02:26,130
spreekt hij over zijn cynisme
ten aanzien van vrouwen.

1039
01:02:26,130 --> 01:02:28,290
In vers 26 zegt hij:

1040
01:02:28,290 --> 01:02:33,210
Ik vond iets wat bitterder is dan de
dood: de vrouw die een vangnet is.

1041
01:02:33,210 --> 01:02:36,330
Haar hart is een sleepnet,
haar handen zijn boeien.

1042
01:02:36,330 --> 01:02:40,230
Wie goed is voor het aangezicht
van God, zal aan haar ontkomen,

1043
01:02:40,230 --> 01:02:43,050
maar een zondaar wordt door haar gevangen.

1044
01:02:43,050 --> 01:02:43,770
Hij zegt:

1045
01:02:43,770 --> 01:02:48,210
Zie, dit heb ik gevonden, zegt
Prediker, het ene bij het andere,

1046
01:02:48,210 --> 01:02:53,130
om tot een slotsom te komen, die ik nog
altijd zoek, maar niet heb gevonden.

1047
01:02:53,130 --> 01:02:55,650
Eén man onder duizend heb ik gevonden.

1048
01:02:55,650 --> 01:02:58,890
Een vrouw onder die allen
heb ik echter niet gevonden.

1049
01:02:58,890 --> 01:03:03,090
Dat is geen erg duidelijke zin, maar hij
lijkt te zeggen dat hij bij het zoeken

1050
01:03:03,090 --> 01:03:06,090
naar een goede man er één op
de duizend heeft gevonden,

1051
01:03:06,090 --> 01:03:09,090
maar dat hij geen enkele
goede vrouw heeft gevonden.

1052
01:03:09,090 --> 01:03:12,150
En aangezien hij duizend
vrouwen had en zei:

1053
01:03:12,150 --> 01:03:17,070
Onder al deze mensen heb ik er niet
één gevonden, zou hij dus zeggen:

1054
01:03:17,070 --> 01:03:21,390
‘Onder duizend vind ik één goede
man, maar geen goede vrouwen.’

1055
01:03:21,390 --> 01:03:23,430
Dat is zijn eigen kijk erop.

1056
01:03:23,430 --> 01:03:27,450
Maar in hoofdstuk 9, vers 9, zegt hij:

1057
01:03:27,450 --> 01:03:30,690
Geniet van het leven met
de vrouw die u liefhebt,

1058
01:03:30,690 --> 01:03:35,910
al de dagen van uw vluchtige leven
die Hij u gegeven heeft onder de zon,

1059
01:03:35,910 --> 01:03:37,890
al uw vluchtige dagen.

1060
01:03:37,890 --> 01:03:44,130
Want dit is uw deel in het leven en bij
uw zwoegen waarmee u zwoegt onder de zon.

1061
01:03:44,130 --> 01:03:48,090
Een gelukkig huwelijk hebben — al
klinkt het niet alsof hij dat had.

1062
01:03:48,090 --> 01:03:51,870
Maar in het ene geval is hij
nogal cynisch over vrouwen.

1063
01:03:51,870 --> 01:03:55,950
Een andere keer beveelt hij aan
dat het misschien het beste is om

1064
01:03:55,950 --> 01:03:58,410
gewoon een gelukkig huwelijk te hebben.

1065
01:03:58,410 --> 01:04:02,190
In hoofdstuk 3, vers 9, zegt hij:

1066
01:04:02,190 --> 01:04:06,810
Welk voordeel heeft hij die werkt,
van datgene waarvoor hij zwoegt?

1067
01:04:06,810 --> 01:04:09,990
En hij bespreekt redenen om
pessimistisch te zijn over

1068
01:04:09,990 --> 01:04:15,030
hard werken en dingen tot stand brengen,
omdat het ophoudt wanneer je sterft.

1069
01:04:15,030 --> 01:04:16,950
Je raakt alles kwijt.

1070
01:04:16,950 --> 01:04:20,190
Misschien laat je het na
aan een dwaas, enzovoort.

1071
01:04:20,190 --> 01:04:23,910
En toch zegt hij in hoofdstuk 5, vers 18:

1072
01:04:23,910 --> 01:04:28,230
Zie, wat ik gezien heb: een
goede zaak die voortreffelijk is,

1073
01:04:28,230 --> 01:04:33,510
namelijk te eten en te drinken en het
goede te genieten bij al zijn zwoegen

1074
01:04:33,510 --> 01:04:38,070
waarmee hij zwoegt onder de zon
tijdens het getal van zijn levensdagen,

1075
01:04:38,070 --> 01:04:42,150
die God hem gegeven heeft,
want dat is zijn deel.

1076
01:04:42,150 --> 01:04:44,070
Dus zegt hij herhaaldelijk:

1077
01:04:44,070 --> 01:04:47,370
Het is goed om te genieten
van de vruchten van je werk.

1078
01:04:47,370 --> 01:04:50,910
Op andere momenten zegt
hij: ‘Wat heb je aan werken?

1079
01:04:50,910 --> 01:04:54,390
Wat heb je aan de vrucht
van je arbeid? Niets.’

1080
01:04:54,390 --> 01:04:59,070
We kunnen dus zien dat hij heen en weer
gaat tussen verschillende opvattingen over

1081
01:04:59,070 --> 01:05:01,530
sommige van dezelfde onderwerpen.

1082
01:05:01,530 --> 01:05:04,950
In hoofdstuk 9, vers 5, zei hij:

1083
01:05:04,950 --> 01:05:08,250
Want de levenden weten
dat zij sterven zullen,

1084
01:05:08,250 --> 01:05:10,890
maar de doden weten helemaal niets.

1085
01:05:10,890 --> 01:05:15,330
Zij hebben ook geen loon meer,
maar hun nagedachtenis is vergeten.

1086
01:05:15,330 --> 01:05:17,250
Maar hij zegt over hen:

1087
01:05:17,250 --> 01:05:21,690
Ze krijgen geen beloning meer, want
niemand herinnert zich hen nog.

1088
01:05:21,690 --> 01:05:25,830
Het klinkt dus alsof hij zegt
dat er na de dood niets is.

1089
01:05:25,830 --> 01:05:29,190
Er is geen beloning meer
voor degenen die sterven.

1090
01:05:29,190 --> 01:05:33,030
En toch zegt hij in hoofdstuk 12, vers 14:

1091
01:05:33,030 --> 01:05:38,250
God zal namelijk elke daad in het gericht
brengen, met alles wat verborgen is,

1092
01:05:38,250 --> 01:05:40,710
hetzij goed, hetzij kwaad.

1093
01:05:40,710 --> 01:05:45,210
Dus op de ene plaats lijkt hij te denken
dat er na de dood rekenschap moet worden

1094
01:05:45,210 --> 01:05:49,650
afgelegd, en op een andere plaats
dat dit misschien niet zo is.

1095
01:05:49,650 --> 01:05:53,790
Maar deze tegenstrijdigheden zijn
niet echt gebreken in de Bijbel,

1096
01:05:53,790 --> 01:05:55,830
of zelfs gebreken in het boek.

1097
01:05:55,830 --> 01:05:59,370
Ze zijn eigenlijk heel goed in
overeenstemming met wat het boek ons wil

1098
01:05:59,370 --> 01:06:02,970
vertellen: dat hij een man was
die zocht naar iets wat niet

1099
01:06:02,970 --> 01:06:05,430
te vinden is op de plek waar hij zocht.

1100
01:06:05,430 --> 01:06:07,890
Hij zocht naar het
hoogste goed voor de mens,

1101
01:06:07,890 --> 01:06:12,270
naar dat wat de diepste en uiteindelijke
voldoening in het leven brengt.

1102
01:06:12,270 --> 01:06:17,130
Maar hij zocht op plaatsen waar je het
niet werkelijk kunt vinden, onder de zon.

1103
01:06:17,130 --> 01:06:22,170
Wat je daar vindt, is leegte, en
het is alsof je de wind najaagt.

1104
01:06:22,170 --> 01:06:24,270
En dat is zijn getuigenis.

1105
01:06:24,270 --> 01:06:26,850
Maar zijn getuigenis aan het einde is:

1106
01:06:26,850 --> 01:06:31,770
De slotsom van al wat door u
gehoord is, is dit : Vrees God,

1107
01:06:31,770 --> 01:06:35,910
en houd u aan Zijn geboden,
want dit geldt voor alle mensen.

1108
01:06:35,910 --> 01:06:39,810
want God zal uiteindelijk elk
werk in het oordeel brengen.

1109
01:06:39,810 --> 01:06:42,990
En dus is het een preek,
maar het is een preek vol

1110
01:06:42,990 --> 01:06:45,870
cynisme over het leven zonder God.

1111
01:06:45,870 --> 01:06:49,710
En het is een behoorlijk uitvoerige
beschrijving van hoe hij door zijn

1112
01:06:49,710 --> 01:06:54,270
experiment tot die conclusie kwam, terwijl
hij probeerde te ontdekken wat voldoening

1113
01:06:54,270 --> 01:06:55,590
zou kunnen brengen.

1114
01:06:55,590 --> 01:06:59,070
Hij zegt nergens dat God
dienen voldoening zal brengen.

1115
01:06:59,070 --> 01:07:02,490
Misschien heeft hij het nooit
genoeg gedaan om dat te ontdekken.

1116
01:07:02,490 --> 01:07:06,210
Maar hij zei wel dat God dienen
het juiste is om te doen,

1117
01:07:06,210 --> 01:07:11,250
en dat het het enige is wat zin heeft
gezien de ijdelheid van het leven.

1118
01:07:11,250 --> 01:07:13,110
Er zal een oordeel zijn.

1119
01:07:13,110 --> 01:07:17,070
Het is het beste om te sterven terwijl
je op goede voet staat met God,

1120
01:07:17,070 --> 01:07:21,090
als iemand die volgens Zijn wetten
en Zijn geboden heeft geleefd.

1121
01:07:21,090 --> 01:07:26,010
Dat is het hoogste doel van de mens,
en dat is wat de mens behoort te doen.

1122
01:07:26,010 --> 01:07:29,430
We zullen het boek natuurlijk
doornemen, en we zullen er enigszins

1123
01:07:29,430 --> 01:07:31,050
snel doorheen gaan.

1124
01:07:31,050 --> 01:07:34,110
We zullen niet lang bij
afzonderlijke gedeelten stilstaan,

1125
01:07:34,110 --> 01:07:38,670
om de eenvoudige reden dat het niet
eens allemaal betrouwbare filosofie is.

1126
01:07:38,670 --> 01:07:42,990
En toen hij het schreef, zou hij ook
niet hebben gewild dat wij dat dachten.

1127
01:07:42,990 --> 01:07:47,250
Maar we zullen het doornemen en zeker een
overzicht geven van de dingen die hij in

1128
01:07:47,250 --> 01:07:51,270
die dagen zei en dacht en
hoe hij experimenteerde.

1129
01:07:51,270 --> 01:07:54,390
Maar daarvoor zullen we moeten
wachten tot een volgende lezing.