1
00:00:02,070 --> 00:00:05,370
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:05,370 --> 00:00:09,690
Deze keer behandelen we Spreuken 31.

3
00:00:09,690 --> 00:00:12,930
Laten we naar Spreuken hoofdstuk 31 gaan.

4
00:00:12,930 --> 00:00:17,610
We hebben ons algemene overzicht van het
boek Spreuken afgerond en daarna hebben we

5
00:00:17,610 --> 00:00:21,090
ook hoofdstuk 30 vrij uitvoerig bekeken.

6
00:00:21,090 --> 00:00:24,630
Nu willen we hoofdstuk
31 uitvoerig behandelen.

7
00:00:24,630 --> 00:00:28,110
Dat betekent niet dat we onze
studie van het boek hebben afgerond,

8
00:00:28,110 --> 00:00:30,450
ook al is dit het laatste hoofdstuk.

9
00:00:30,450 --> 00:00:34,710
We zijn nog niet echt begonnen aan onze
studie van het grootste deel van het boek,

10
00:00:34,710 --> 00:00:38,130
namelijk de hoofdstukken 10 tot en met 29.

11
00:00:38,130 --> 00:00:42,750
Die gaan we thematisch behandelen
en niet hoofdstuk voor hoofdstuk.

12
00:00:42,750 --> 00:00:46,350
We proberen eerst de bijzondere
hoofdstukken af te handelen

13
00:00:46,350 --> 00:00:50,370
voordat we van richting veranderen
en aan onze thematische studies

14
00:00:50,370 --> 00:00:52,050
in Spreuken beginnen.

15
00:00:52,050 --> 00:00:56,010
Daarom hebben we de hoofdstukken
1 tot en met 9 min of meer

16
00:00:56,010 --> 00:01:00,690
achter elkaar doorgenomen en vers
voor vers van commentaar voorzien.

17
00:01:00,690 --> 00:01:03,750
Daarna hebben we hetzelfde
gedaan met hoofdstuk 30,

18
00:01:03,750 --> 00:01:06,930
en dat zullen we ook
met hoofdstuk 31 doen.

19
00:01:06,930 --> 00:01:11,130
Dan is de weg vrij om ons gedurende
de rest van onze tijd in Spreuken

20
00:01:11,130 --> 00:01:14,850
te richten op de onderwerpen die in
het hoofdgedeelte van het boek zo vaak

21
00:01:14,850 --> 00:01:16,170
aan bod komen.

22
00:01:16,170 --> 00:01:18,390
In hoofdstuk 31 staat:

23
00:01:18,390 --> 00:01:23,610
De woorden voor koning Lemuël, de last
waarmee zijn moeder hem onderwezen heeft.

24
00:01:23,610 --> 00:01:28,110
Zoals ik al eerder heb gezegd, weten
we niet zeker wie koning Lemuël is.

25
00:01:28,110 --> 00:01:32,550
Er is geen koning van Israël of
Juda die werkelijk Lemuël heette.

26
00:01:32,550 --> 00:01:36,630
Maar het kan een koosnaam zijn geweest,
een bijnaam die de moeder van een van de

27
00:01:36,630 --> 00:01:38,010
koningen hem had gegeven.

28
00:01:38,010 --> 00:01:42,210
Het is duidelijk dat zijn moeder
hem in vers 4 aanspreekt met:

29
00:01:42,210 --> 00:01:47,610
Het past koningen niet, Lemoël, het
past koningen niet wijn te drinken,

30
00:01:47,610 --> 00:01:51,390
of dat vorsten vragen :
Waar is er sterkedrank?

31
00:01:51,390 --> 00:01:56,550
Het is dus mogelijk dat dit gewoon
een naam was waarmee zij hem aansprak.

32
00:01:56,550 --> 00:02:00,210
In dat geval weten we niet
om welke koning het gaat.

33
00:02:00,210 --> 00:02:04,890
Maar omdat het boek hoofdzakelijk een
boek met de wijsheid van Salomo is,

34
00:02:04,890 --> 00:02:11,670
hebben velen gedacht dat koning Lemuël
een bijnaam van Salomo is. Dat zou kunnen.

35
00:02:11,670 --> 00:02:15,390
Voor zover ik weet, hebben
we geen betere theorieën.

36
00:02:15,390 --> 00:02:19,650
We kunnen er dus net zo goed
van uitgaan dat het Salomo is,

37
00:02:19,650 --> 00:02:23,910
aangezien het vrijwel zeker door
een Israëliet is geschreven.

38
00:02:23,910 --> 00:02:29,190
Zoals ik al zei, heetten de koningen
van Israël en Juda niet Lemuël.

39
00:02:29,190 --> 00:02:33,390
Het zou dus een tweede naam voor
iemand zijn, mogelijk voor Salomo.

40
00:02:33,390 --> 00:02:35,070
Zijn moeder zei dit:

41
00:02:35,070 --> 00:02:41,311
Wat, mijn zoon, en wat, zoon van mijn
schoot, ja, wat zal ik je aanraden ,

42
00:02:41,311 --> 00:02:43,230
zoon van mijn geloften?

43
00:02:43,230 --> 00:02:47,790
Geef je kracht niet aan de vrouwen en
je wegen niet om koningen te verdelgen.

44
00:02:47,790 --> 00:02:52,410
Het past koningen niet, Lemoël, het
past koningen niet wijn te drinken,

45
00:02:52,410 --> 00:02:55,830
of dat vorsten vragen :
Waar is er sterkedrank?

46
00:02:55,830 --> 00:02:58,650
Anders zal hij drinken en
vergeten wat verordend is,

47
00:02:58,650 --> 00:03:01,650
de rechtszaak van alle
ellendigen verdraaien.

48
00:03:01,650 --> 00:03:04,410
Geef sterkedrank aan
wie dreigt om te komen,

49
00:03:04,410 --> 00:03:07,830
en wijn aan hen die bitter
bedroefd van ziel zijn.

50
00:03:07,830 --> 00:03:12,810
Laat hem drinken en zijn armoede vergeten,
en niet langer aan zijn moeite denken.

51
00:03:12,810 --> 00:03:16,770
Open je mond voor een stomme, voor de
rechtszaak van allen die verkwijnen.

52
00:03:16,770 --> 00:03:19,710
Open je mond, oordeel
met rechtvaardigheid,

53
00:03:19,710 --> 00:03:22,710
en verschaf recht aan
de ellendige en de arme.

54
00:03:22,710 --> 00:03:26,550
Dit is een koningin-moeder die
tegen haar zoon, de koning,

55
00:03:26,550 --> 00:03:29,130
spreekt over zijn
verantwoordelijkheden als koning

56
00:03:29,130 --> 00:03:31,530
en over de gevaren die mannen treffen.

57
00:03:31,530 --> 00:03:35,730
Die treffen vooral mannen met macht en
mensen die welgesteld zijn en kunnen

58
00:03:35,730 --> 00:03:39,630
krijgen wat ze willen, zoals
een koning dat gewoonlijk kan.

59
00:03:39,630 --> 00:03:42,690
Koningen bezwijken meestal
voor hebzucht of vrouwen,

60
00:03:42,690 --> 00:03:47,550
of misschien voor andere
verleidingen: genot, wijn, enzovoort.

61
00:03:47,550 --> 00:03:51,630
Zijn moeder waarschuwt hem dat koningen
bijzondere verantwoordelijkheden hebben.

62
00:03:51,630 --> 00:03:56,370
Ze bevinden zich immers in de positie om
te regeren en rechtvaardig te oordelen,

63
00:03:56,370 --> 00:03:58,170
om recht te brengen in het land,

64
00:03:58,170 --> 00:04:01,410
om uitspraak te doen in juridische
geschillen tussen mensen,

65
00:04:01,410 --> 00:04:05,610
en om ervoor te zorgen dat de armen en
behoeftigen in deze rechtszaken niet

66
00:04:05,610 --> 00:04:07,350
onder de voet worden gelopen.

67
00:04:07,350 --> 00:04:10,650
Dat gebeurde heel vaak, want
in corrupte regeringen —

68
00:04:10,650 --> 00:04:14,070
en er zijn er maar weinig
geweest die niet corrupt waren —

69
00:04:14,070 --> 00:04:17,610
krijgen over het algemeen de
rijken en machtigen wat ze willen.

70
00:04:17,610 --> 00:04:21,990
De armen en behoeftigen kunnen de
rechters of de koning niet omkopen

71
00:04:21,990 --> 00:04:25,050
en daarom worden ze in de
rechtbanken vaak slecht behandeld,

72
00:04:25,050 --> 00:04:27,630
ook al staat het recht
misschien aan hun kant.

73
00:04:27,630 --> 00:04:30,930
Dat is in onze samenleving
beslist in veel gevallen zo.

74
00:04:30,930 --> 00:04:34,650
Hoewel we beweren een land te zijn dat
rechtvaardigheid voor iedereen belangrijk

75
00:04:34,650 --> 00:04:40,170
vindt, blijft het zo dat grote bedrijven
met veel geld het Congres kunnen omkopen.

76
00:04:40,170 --> 00:04:44,370
Of ze kunnen op zijn minst geld schenken
aan de campagnes van bepaalde politici die

77
00:04:44,370 --> 00:04:48,690
hun belangen zullen steunen, zelfs als
die belangen niet goed zijn voor mensen

78
00:04:48,690 --> 00:04:52,770
en zelfs als die belangen soms schade
toebrengen aan de armen en aan degenen die

79
00:04:52,770 --> 00:04:54,930
niet tegen hen opgewassen zijn.

80
00:04:54,930 --> 00:04:59,010
Ik zal geen voorbeelden geven, al
heb ik er wel een paar in gedachten.

81
00:04:59,010 --> 00:05:01,290
De enige reden waarom
ik ze niet zal geven,

82
00:05:01,290 --> 00:05:05,010
is dat ik niet wil dat ze klinken
als persoonlijke ergernissen van mij

83
00:05:05,010 --> 00:05:08,970
over onze eigen regering, en daar
willen we hiermee niet naartoe.

84
00:05:08,970 --> 00:05:12,570
Maar de waarheid is dat
het altijd zo is geweest:

85
00:05:12,570 --> 00:05:16,290
rijke mensen konden van de rechters in
de rechtbanken krijgen wat ze wilden,

86
00:05:16,290 --> 00:05:20,070
omdat zij hadden wat de rechters
wilden, namelijk geld om hun de hand

87
00:05:20,070 --> 00:05:21,450
mee te smeren.

88
00:05:21,450 --> 00:05:25,050
In vers 8 staat in de gebruikte
Nederlandse Bijbeltekst:

89
00:05:25,050 --> 00:05:28,470
kom op voor hen die geen stem hebben. En:

90
00:05:28,470 --> 00:05:30,750
kom op voor allen die verkwijnen.

91
00:05:30,750 --> 00:05:33,510
De Engelse vertaling die
hier wordt besproken,

92
00:05:33,510 --> 00:05:37,230
spreekt over degenen die
„bestemd zijn om te sterven”.

93
00:05:37,230 --> 00:05:41,910
Dat zou natuurlijk verwijzen naar mensen
die ten onrechte ter dood zijn veroordeeld

94
00:05:41,910 --> 00:05:44,850
of die door onderdrukking
dreigen om te komen.

95
00:05:44,850 --> 00:05:47,130
Misschien worden hun
rechten of hun bezittingen

96
00:05:47,130 --> 00:05:51,750
hun afgenomen door rijke onderdrukkers,
waardoor ze het gevaar kunnen lopen om van

97
00:05:51,750 --> 00:05:54,990
de honger te sterven. Vers 9 zegt:

98
00:05:54,990 --> 00:05:58,950
Doe je mond open en
oordeel rechtvaardig En:

99
00:05:58,950 --> 00:06:01,830
kom op voor de armen en behoeftigen.

100
00:06:01,830 --> 00:06:03,510
Daar komt het uiteindelijk op neer.

101
00:06:03,510 --> 00:06:08,070
Terwijl ze dat uiteenzet, wijst ze erop
dat er bepaalde afleidingen zijn die

102
00:06:08,070 --> 00:06:11,910
iemand met macht ertoe kunnen
brengen compromissen te sluiten

103
00:06:11,910 --> 00:06:14,850
of de dingen zelfs niet
meer scherp te zien.

104
00:06:14,850 --> 00:06:18,870
Een daarvan is de vertekening van
de werkelijkheid die kan ontstaan

105
00:06:18,870 --> 00:06:22,110
wanneer een man zich door
hartstocht laat meeslepen.

106
00:06:22,110 --> 00:06:27,030
Een andere ontstaat wanneer hij
zich door alcohol laat meeslepen.

107
00:06:27,030 --> 00:06:29,190
Eerst zegt ze in vers 3:

108
00:06:29,190 --> 00:06:34,470
Geef je kracht niet aan de vrouwen en
je wegen niet om koningen te verdelgen.

109
00:06:34,470 --> 00:06:37,530
Als Salomo degene was
die deze raad ontving,

110
00:06:37,530 --> 00:06:40,710
heeft hij die beslist niet
opgevolgd, want hij ging

111
00:06:40,710 --> 00:06:44,310
ten onder als gevolg van zijn
liefde voor vele vrouwen.

112
00:06:44,310 --> 00:06:48,750
Volgens het boek 1 Koningen had
hij veel buitenlandse vrouwen lief,

113
00:06:48,750 --> 00:06:52,770
en zijn liefde voor hen bracht
hem ertoe concessies te doen aan

114
00:06:52,770 --> 00:06:55,110
zijn godsdienstige zuiverheid.

115
00:06:55,110 --> 00:07:00,270
Hij bouwde heiligdommen voor de goden van
de heidenen om zijn vrouwen in Jeruzalem

116
00:07:00,270 --> 00:07:01,710
ter wille te zijn.

117
00:07:01,710 --> 00:07:06,990
Hierdoor keerde zijn hart zich van God
af, kwam het oordeel over hem en werd hij

118
00:07:06,990 --> 00:07:12,810
te gronde gericht — in zekere zin werd
zijn koninkrijk te gronde gericht.

119
00:07:12,810 --> 00:07:15,510
Na zijn dood werd het in tweeën gesplitst.

120
00:07:15,510 --> 00:07:17,850
Hij heeft dat tijdens
zijn leven niet gezien,

121
00:07:17,850 --> 00:07:22,590
maar hij wist dat het zou gebeuren,
omdat het hem geprofeteerd was.

122
00:07:22,590 --> 00:07:26,070
Tegenwoordig zal een man waarschijnlijk
geen tempels bouwen voor de

123
00:07:26,070 --> 00:07:29,910
goden van het verkeerde soort
vrouwen die hem misschien verleiden.

124
00:07:29,910 --> 00:07:34,530
Maar hij kan op andere manieren concessies
doen aan zijn christelijke overtuigingen,

125
00:07:34,530 --> 00:07:36,270
karakter en beginselen.

126
00:07:36,270 --> 00:07:38,730
Als een man van het
geloof wordt weggeleid,

127
00:07:38,730 --> 00:07:42,330
komt dat vaak ten dele doordat hij
belangstelling heeft voor iemand die het

128
00:07:42,330 --> 00:07:47,430
geloof niet waardeert, en hij haar liever
of meer ter wille wil zijn dan God.

129
00:07:47,430 --> 00:07:49,110
Daarom zei Jezus:

130
00:07:49,110 --> 00:07:53,550
Wie vader of moeder liefheeft
boven Mij, is Mij niet waard;

131
00:07:53,550 --> 00:07:57,990
en wie zoon of dochter liefheeft
boven Mij, is Mij niet waard.

132
00:07:57,990 --> 00:08:01,650
Het beginsel dat niemand boven
Christus gesteld mag worden,

133
00:08:01,650 --> 00:08:04,230
geldt natuurlijk ook
in de andere richting.

134
00:08:04,230 --> 00:08:07,410
Veel vrouwen hebben concessies
gedaan aan hun geloof

135
00:08:07,410 --> 00:08:11,010
doordat ze verliefd werden op
iemand die geen gelovige was.

136
00:08:11,010 --> 00:08:14,970
Misschien hielden ze zichzelf voor
dat ze hem tot de Heere konden leiden

137
00:08:14,970 --> 00:08:16,830
nadat ze getrouwd waren.

138
00:08:16,830 --> 00:08:20,190
Ze zijn met hem getrouwd en
hebben zich in een ongelijk

139
00:08:20,190 --> 00:08:24,690
span verbonden met iemand die hun
verdriet bezorgde en hen ertoe bracht

140
00:08:24,690 --> 00:08:26,070
concessies te doen.

141
00:08:26,070 --> 00:08:30,750
Zowel mannen als vrouwen kunnen worden
weggeleid en te gronde worden gericht

142
00:08:30,750 --> 00:08:34,950
wanneer zij hun kracht prijsgeven
om een ander ter wille te zijn.

143
00:08:34,950 --> 00:08:39,510
Ik vraag me af of juist deze regel
misschien terugverwijst naar Simson.

144
00:08:39,510 --> 00:08:42,150
Hij was beslist een man met grote kracht,

145
00:08:42,150 --> 00:08:45,870
maar hij gaf zijn kracht prijs
om een vrouw ter wille te zijn.

146
00:08:45,870 --> 00:08:47,490
Ze bleef hem vragen:

147
00:08:47,490 --> 00:08:52,530
Toen zei Delila tegen Simson: Vertel
mij toch waarin je grote kracht ligt en

148
00:08:52,530 --> 00:08:55,950
waarmee je vastgebonden zou
kunnen worden om je te bedwingen.

149
00:08:55,950 --> 00:09:00,570
Ze maakte hem beslist duidelijk dat ze van
plan was om alles te doen waarvan hij haar

150
00:09:00,570 --> 00:09:03,090
zou vertellen dat het
zijn kracht zou wegnemen.

151
00:09:03,090 --> 00:09:06,090
Want drie keer gaf hij
haar een verkeerd antwoord,

152
00:09:06,090 --> 00:09:10,230
en telkens deed ze datgene waarvan
hij had gezegd dat het hem zijn kracht

153
00:09:10,230 --> 00:09:11,730
zou doen verliezen.

154
00:09:11,730 --> 00:09:16,410
Er kon geen twijfel over bestaan dat
het haar om zijn kracht te doen was.

155
00:09:16,410 --> 00:09:19,590
Ze zou hem ten onder
richten als ze dat kon.

156
00:09:19,590 --> 00:09:22,530
Omdat ze jammerde en klaagde en zei:

157
00:09:22,530 --> 00:09:27,030
Daarop zei zij tegen hem: Hoe
kun je zeggen: Ik heb je lief,

158
00:09:27,030 --> 00:09:29,430
terwijl je hart niet met mij is?

159
00:09:29,430 --> 00:09:34,650
Je hebt mij nu drie keer bedrogen en mij
niet verteld waarin je grote kracht ligt.

160
00:09:34,650 --> 00:09:40,290
liet hij zich door deze vrouw manipuleren,
gaf hij toe en leverde hij zijn kracht in.

161
00:09:40,290 --> 00:09:45,510
Hij vertelde haar dat hij zijn kracht zou
verliezen als zijn haar werd afgeschoren.

162
00:09:45,510 --> 00:09:48,810
Hij wist dat ze ervoor zou
zorgen dat dit gebeurde.

163
00:09:48,810 --> 00:09:50,670
Hoe kon hij dat niet weten?

164
00:09:50,670 --> 00:09:53,610
Ze had ook al het andere
gedaan wat hij had gezegd.

165
00:09:53,610 --> 00:09:56,550
Dus eigenlijk zei hij: ‘Ik geef het op.

166
00:09:56,550 --> 00:09:58,890
Ik geef alles op voor deze vrouw.’

167
00:09:58,890 --> 00:10:03,810
Hij verloor alles: zijn
ogen, de vrouw en zijn leven.

168
00:10:03,810 --> 00:10:05,670
Zij richtte hem ten onder.

169
00:10:05,670 --> 00:10:08,610
Hij was geen koning,
maar hij was een richter,

170
00:10:08,610 --> 00:10:13,530
wat in die tijd het dichtst in de
buurt kwam van een koning in Israël.

171
00:10:13,530 --> 00:10:18,090
Misschien heeft Lemuëls moeder een
geval als dat van Simson in gedachten.

172
00:10:18,090 --> 00:10:21,330
Maar als ze generaties na
de tijd van Salomo schreef,

173
00:10:21,330 --> 00:10:24,810
kan ze heel goed Salomo zelf
in gedachten hebben gehad.

174
00:10:24,810 --> 00:10:29,010
Hij gaf als het ware zijn koninkrijk
prijs vanwege zijn liefde voor

175
00:10:29,010 --> 00:10:31,050
vele vrouwen van het verkeerde soort.

176
00:10:31,050 --> 00:10:35,430
Later in het hoofdstuk geeft
ze in vers 10 tot en met 31

177
00:10:35,430 --> 00:10:38,010
een beschrijving van
het juiste soort vrouw,

178
00:10:38,010 --> 00:10:43,110
in het bekende lied over de deugdzame
vrouw, of de deugdzame echtgenote.

179
00:10:43,110 --> 00:10:45,450
Maar ze kent beide soorten vrouwen.

180
00:10:45,450 --> 00:10:47,910
Ze kent het type dat deugdzaam is en

181
00:10:47,910 --> 00:10:52,050
Zij doet hem goed en geen kwaad,
al de dagen van haar leven.

182
00:10:52,050 --> 00:10:55,710
Ze kent ook het soort vrouw dat
een man ten onder zal richten

183
00:10:55,710 --> 00:10:58,110
en hem zijn kracht zal ontnemen.

184
00:10:58,110 --> 00:11:02,850
Behalve van vrouwen is ze zich ervan
bewust dat koningen vaak feestvieren,

185
00:11:02,850 --> 00:11:05,490
en dat ze dat doen met wijn en gezang.

186
00:11:05,490 --> 00:11:10,110
Ze zegt: ‘Lemuël, je moet uit
de buurt van alcohol blijven.’

187
00:11:10,110 --> 00:11:15,450
De Bijbel verbiedt niet, zoals sommige
mensen denken, elk gebruik van alcohol.

188
00:11:15,450 --> 00:11:18,630
Er zijn veel christenen die vinden
dat christenen helemaal geen

189
00:11:18,630 --> 00:11:20,370
alcohol moeten drinken.

190
00:11:20,370 --> 00:11:24,870
Sommige denominaties hanteren
dit als hun officiële standpunt.

191
00:11:24,870 --> 00:11:29,790
En er zijn mensen die er zo over denken,
of hun denominatie dat nu doet of niet,

192
00:11:29,790 --> 00:11:33,270
omdat ze in veel gevallen in
hun eigen gezin of hun eigen

193
00:11:33,270 --> 00:11:36,210
leven de verschrikkelijke
verwoesting hebben gezien die

194
00:11:36,210 --> 00:11:38,250
alcoholmisbruik kan aanrichten.

195
00:11:38,250 --> 00:11:41,850
Sommigen hebben dierbaren verloren
bij een ongeluk waarbij een dronken

196
00:11:41,850 --> 00:11:43,530
bestuurder betrokken was.

197
00:11:43,530 --> 00:11:46,110
Of ze hadden een vader of echtgenoot

198
00:11:46,110 --> 00:11:51,030
wiens dronkenschap het gezin verwoestte
en iedereen daarin ellende bezorgde.

199
00:11:51,030 --> 00:11:55,050
Zulke mensen kunnen zeer gevoelig zijn
geworden voor de gevaren van alcohol,

200
00:11:55,050 --> 00:11:57,030
en je kunt begrijpen waarom.

201
00:11:57,030 --> 00:12:00,270
Als ze christen zijn,
zeggen ze vaak eenvoudigweg:

202
00:12:00,270 --> 00:12:03,930
„Ik kan me niet voorstellen waarom
een christen ooit het drinken van

203
00:12:03,930 --> 00:12:05,790
alcohol zou goedkeuren.”

204
00:12:05,790 --> 00:12:10,830
Dat komt blijkbaar doordat ze nooit hebben
gezien dat alcohol met mate werd gebruikt.

205
00:12:10,830 --> 00:12:14,370
Ze hebben alleen de schade gezien
die ontstaat wanneer er misbruik

206
00:12:14,370 --> 00:12:15,750
van wordt gemaakt.

207
00:12:15,750 --> 00:12:19,290
We moeten bedenken dat
alcohol door God geschapen is.

208
00:12:19,290 --> 00:12:22,710
We weten niet dat het deel
uitmaakte van de zondeval.

209
00:12:22,710 --> 00:12:26,490
Sommige mensen denken van wel, maar
het lijkt meer iets te zijn wat in de

210
00:12:26,490 --> 00:12:31,470
natuurwetten ingebouwd is, namelijk dat
bepaalde zoete vruchten gaan gisten.

211
00:12:31,470 --> 00:12:36,870
De moeder van Lemuël wijst er zelfs op
dat alcohol een positief gebruik kent.

212
00:12:36,870 --> 00:12:41,850
Maar verkeerd gebruik ervan zal een
koning zijn beoordelingsvermogen ontnemen.

213
00:12:41,850 --> 00:12:47,190
Het juiste gebruik van alcohol,
zegt ze in vers 6 en 7, is:

214
00:12:47,190 --> 00:12:50,250
Geef sterkedrank aan
wie dreigt om te komen,

215
00:12:50,250 --> 00:12:53,730
en wijn aan hen die bitter
bedroefd van ziel zijn.

216
00:12:53,730 --> 00:12:58,830
Laat hem drinken en zijn armoede vergeten,
en niet langer aan zijn moeite denken.

217
00:12:58,830 --> 00:13:02,010
Blijkbaar betekent dit iemand
die een pijnlijke dood sterft.

218
00:13:02,010 --> 00:13:06,150
Misschien iemand die op het slagveld
sterft aan dodelijke verwondingen,

219
00:13:06,150 --> 00:13:08,850
of iemand die door
kanker wordt weggevreten,

220
00:13:08,850 --> 00:13:11,370
als die ziekte destijds al voorkwam.

221
00:13:11,370 --> 00:13:15,990
Ik weet niet of kanker een modern
probleem is vanwege allerlei

222
00:13:15,990 --> 00:13:20,910
leefstijl- en milieukwesties die
in de moderne tijd zijn ontstaan,

223
00:13:20,910 --> 00:13:23,670
of dat ze destijds ook kanker hadden.

224
00:13:23,670 --> 00:13:28,650
Maar er waren beslist manieren waarop
mensen een pijnlijke dood stierven.

225
00:13:28,650 --> 00:13:33,570
Over een van de koningen wordt gezegd
dat zijn ingewanden naar buiten kwamen.

226
00:13:33,570 --> 00:13:37,710
Hij had een aandoening waarbij
zijn darmen via zijn endeldarm naar

227
00:13:37,710 --> 00:13:39,930
buiten kwamen, enzovoort.

228
00:13:39,930 --> 00:13:42,810
Dat moet buitengewoon
pijnlijk zijn geweest.

229
00:13:42,810 --> 00:13:46,590
Dit was een natuurlijke
aandoening, een ziekte die hij had.

230
00:13:46,590 --> 00:13:50,010
Heel veel mensen zijn
in doodsangst gestorven.

231
00:13:50,010 --> 00:13:53,430
De moeder van Lemuël zegt
dat je hun wijn moet geven,

232
00:13:53,430 --> 00:13:56,070
eigenlijk genoeg om hen te verdoven.

233
00:13:56,070 --> 00:14:00,030
„Bitter van hart” kan doelen
op mensen die depressief zijn.

234
00:14:00,030 --> 00:14:03,510
En degenen die stervende zijn,
zijn natuurlijk degenen die op

235
00:14:03,510 --> 00:14:05,190
hun sterfbed liggen.

236
00:14:05,190 --> 00:14:08,610
Ze lijkt twee toepassingen
van wijn te erkennen.

237
00:14:08,610 --> 00:14:11,370
De ene is als verdovingsmiddel.

238
00:14:11,370 --> 00:14:15,210
In die tijd hadden ze geen
beter verdovingsmiddel dan dat.

239
00:14:15,210 --> 00:14:19,950
Zelfs tot vrij recente tijden was een
halve liter wodka of iets dergelijks

240
00:14:19,950 --> 00:14:21,930
het beste verdovingsmiddel.

241
00:14:21,930 --> 00:14:26,610
Je herinnert je wel dat in oude
cowboyfilms iemand koudvuur in zijn been

242
00:14:26,610 --> 00:14:30,510
had en ze het moesten
afzagen. Wat deden ze dan?

243
00:14:30,510 --> 00:14:34,110
Ze bonden de man vast, gaven
hem een halve liter whisky

244
00:14:34,110 --> 00:14:35,850
en begonnen in zijn been te hakken.

245
00:14:35,850 --> 00:14:39,450
Zoals het in films wordt uitgebeeld,
klinkt het alsof het niet alle pijn

246
00:14:39,450 --> 00:14:42,810
volledig verdoofde, maar het kwam
dichter in de buurt dan wanneer hij

247
00:14:42,810 --> 00:14:44,310
nuchter was geweest.

248
00:14:44,310 --> 00:14:48,690
Sommigen zouden misschien zeggen: „Beveel
je aan om mensen dronken te voeren als

249
00:14:48,690 --> 00:14:50,310
verdoving tegen pijn?”

250
00:14:50,310 --> 00:14:53,190
Ik ben hier niet degene
die het advies geeft.

251
00:14:53,190 --> 00:14:56,010
Dit is de moeder van koning Lemuël.

252
00:14:56,010 --> 00:14:57,870
Toch zou ik zeggen dat het hier,

253
00:14:57,870 --> 00:15:01,230
in bijzondere omstandigheden
waarin iemand stervende is

254
00:15:01,230 --> 00:15:05,310
of waarin er iets ingrijpends moet
gebeuren wat buitengewoon pijnlijk is,

255
00:15:05,310 --> 00:15:09,930
inderdaad klinkt alsof God alcohol
misschien als pijnstiller heeft gegeven.

256
00:15:09,930 --> 00:15:13,470
We zouden dronkenschap voor
het plezier niet aanbevelen.

257
00:15:13,470 --> 00:15:17,730
Maar een man door alcohol zover
krijgen dat hij geen pijn voelt,

258
00:15:17,730 --> 00:15:21,630
verschilt moreel misschien niet van hem
met een modern verdovingsmiddel onder

259
00:15:21,630 --> 00:15:23,130
narcose te brengen.

260
00:15:23,130 --> 00:15:27,690
In geen van beide gevallen zou je daar
beslist een gewoonte van willen maken.

261
00:15:27,690 --> 00:15:31,950
Maar voor iets eenmaligs, of om aan het
einde van het leven verlichting te bieden

262
00:15:31,950 --> 00:15:36,570
bij ondraaglijke pijn, weet ik niet zeker
of dit niet een van de dingen was waarvoor

263
00:15:36,570 --> 00:15:42,090
God alcohol geschapen heeft, voordat er
geavanceerde verdovingsmiddelen bestonden.

264
00:15:42,090 --> 00:15:45,390
Dan is er ook degene
die bitter van hart is.

265
00:15:45,390 --> 00:15:49,650
Het probleem hier is dat iemand
dit zo zou kunnen opvatten dat je,

266
00:15:49,650 --> 00:15:54,090
telkens wanneer je je terneergeslagen
voelt, gewoon moet gaan drinken tot je

267
00:15:54,090 --> 00:15:55,410
je gelukkig voelt.

268
00:15:55,410 --> 00:15:58,410
Ik denk niet dat dit
noodzakelijkerwijs wordt bedoeld.

269
00:15:58,410 --> 00:16:01,350
Ik denk dat het mogelijk de
gedachte is dat een beetje wijn

270
00:16:01,350 --> 00:16:04,110
de stemming kan verbeteren
wanneer de omstandigheden

271
00:16:04,110 --> 00:16:06,510
buitengewoon deprimerend zijn.

272
00:16:06,510 --> 00:16:10,530
Persoonlijk heb ik wijn nooit voor
een van die twee dingen gebruikt.

273
00:16:10,530 --> 00:16:12,030
Ik ben geen drinker.

274
00:16:12,030 --> 00:16:14,730
Ik zeg niet dat ik nooit
wijn heb gedronken.

275
00:16:14,730 --> 00:16:17,670
Dat heb ik wel gedaan, en
ik zou het opnieuw doen.

276
00:16:17,670 --> 00:16:19,710
Ik heb er geen enkel probleem mee.

277
00:16:19,710 --> 00:16:22,590
Maar ik heb er nooit enige
belangstelling voor gehad.

278
00:16:22,590 --> 00:16:26,790
Ik heb het nooit als verdovingsmiddel
of als stemmingsverbeteraar gebruikt,

279
00:16:26,790 --> 00:16:30,990
en ik heb er mijn hele leven nooit ook
maar enige belangstelling voor gehad om

280
00:16:30,990 --> 00:16:32,190
dronken te zijn.

281
00:16:32,190 --> 00:16:34,650
Ik zou er niet eens toe
verleid kunnen worden.

282
00:16:34,650 --> 00:16:38,490
Ik kan me eenvoudigweg niet voorstellen
waarom iemand dat zou willen,

283
00:16:38,490 --> 00:16:42,150
tenzij hij natuurlijk doodsangsten
uitstaat en stervende is.

284
00:16:42,150 --> 00:16:44,670
Ik neem aan dat ik het dan zou aanvaarden.

285
00:16:44,670 --> 00:16:48,570
Maar ik hecht te veel waarde aan mijn
hersencellen om voor mijn plezier

286
00:16:48,570 --> 00:16:51,270
overmatig alcohol te willen gebruiken.

287
00:16:51,270 --> 00:16:54,870
Er is beslist niets mis
met matig gebruik ervan.

288
00:16:54,870 --> 00:16:56,370
De Bijbel zegt:

289
00:16:56,370 --> 00:16:59,730
wijn, die het hart van de
sterveling verblijdt, olie,

290
00:16:59,730 --> 00:17:05,010
die zijn gezicht doet glanzen, en brood,
dat het hart van de sterveling versterkt.

291
00:17:05,010 --> 00:17:10,050
Dat staat er tweemaal, eenmaal in
de Psalmen en eenmaal in Richteren.

292
00:17:10,050 --> 00:17:12,030
In het laatste geval staat er:

293
00:17:12,030 --> 00:17:14,790
het verheugt het hart van God in mensen.

294
00:17:14,790 --> 00:17:16,710
Dat is een vreemde uitdrukking.

295
00:17:16,710 --> 00:17:19,410
Dat staat natuurlijk in
de gelijkenis van Jotham

296
00:17:19,410 --> 00:17:22,470
over de bomen die eropuit
gingen om een koning te zoeken.

297
00:17:22,470 --> 00:17:25,050
Ze vroegen het aan de
wijnstok, en die zegt:

298
00:17:25,050 --> 00:17:29,250
Maar de wijnstok zei tegen hen:
Zou ik mijn nieuwe wijn opgeven,

299
00:17:29,250 --> 00:17:33,630
die het hart van God in mensen verheugt,
en zou ik weggaan om boven de andere

300
00:17:33,630 --> 00:17:35,070
bomen te zweven?

301
00:17:35,070 --> 00:17:38,310
Er wordt ons niet verteld
dat Jotham geïnspireerd was,

302
00:17:38,310 --> 00:17:41,370
dus misschien verheugt
wijn het hart van God niet.

303
00:17:41,370 --> 00:17:44,190
Het is moeilijk te begrijpen
hoe dat zou kunnen,

304
00:17:44,190 --> 00:17:48,210
tenzij Hij blij is wanneer Hij ziet
dat mensen worden opgevrolijkt.

305
00:17:48,210 --> 00:17:52,890
Het punt is dat we heel voorzichtig moeten
zijn wanneer we het gebruik van wijn als

306
00:17:52,890 --> 00:17:55,950
middel om de stemming
te verbeteren overwegen.

307
00:17:55,950 --> 00:18:00,090
We moeten dat niet zien als een
soort goedkeuring van dronkenschap.

308
00:18:00,090 --> 00:18:02,910
Tegelijkertijd moeten we
ervoor oppassen dat we niet

309
00:18:02,910 --> 00:18:07,590
overdreven reageren op de gevaren
van dronkenschap en elk gebruik van

310
00:18:07,590 --> 00:18:11,970
wijn verbieden, zelfs voor de
doeleinden waarvoor de Bijbel zegt dat

311
00:18:11,970 --> 00:18:13,770
wijn nuttig is.

312
00:18:13,770 --> 00:18:17,250
Wijn doodt ziektekiemen. Dat weten we.

313
00:18:17,250 --> 00:18:22,050
In Bijbelse tijden wisten ze dat niet,
maar wijn op een wond doen kon een nuttig

314
00:18:22,050 --> 00:18:23,490
gebruik ervan zijn.

315
00:18:23,490 --> 00:18:27,810
Blijkbaar werden ook het verbeteren van
de stemming en het verdoven van pijn in

316
00:18:27,810 --> 00:18:31,770
Bijbelse tijden als goede
toepassingen van wijn beschouwd.

317
00:18:31,770 --> 00:18:36,810
In Bijbelse tijden rustte er niet het
stigma op dat er in sommige moderne

318
00:18:36,810 --> 00:18:39,390
Amerikaanse evangelische kringen op rust.

319
00:18:39,390 --> 00:18:41,430
Als je bijvoorbeeld naar Europa gaat,

320
00:18:41,430 --> 00:18:44,370
hebben de christenen daar
niet de problemen met wijn,

321
00:18:44,370 --> 00:18:48,510
bier enzovoort die Amerikaanse
christenen er soms mee hebben.

322
00:18:48,510 --> 00:18:52,650
Volgens mij geldt dit meestal voor
Amerikaanse pinkstergelovigen,

323
00:18:52,650 --> 00:18:54,630
en misschien voor baptisten.

324
00:18:54,630 --> 00:18:58,230
Ik ben opgegroeid als baptist, en
er was daar zo’n kwestie rond het

325
00:18:58,230 --> 00:19:00,030
drinken van alcohol.

326
00:19:00,030 --> 00:19:03,510
Sommige kerkgenootschappen
hebben eenvoudigweg als beleid:

327
00:19:03,510 --> 00:19:06,570
“Wij geloven niet in enig
gebruik van alcohol.”

328
00:19:06,570 --> 00:19:09,210
In mijn ogen is dat gewoon wetticisme.

329
00:19:09,210 --> 00:19:13,170
Het lijkt een beetje op wat er
gebeurde toen God tegen Eva zei:

330
00:19:13,170 --> 00:19:16,230
Eet niet van deze vrucht, en zij zei:

331
00:19:16,230 --> 00:19:19,290
We mogen er niet van eten
en hem niet aanraken.

332
00:19:19,290 --> 00:19:23,970
Als je iets niet mag eten, is het echt een
goed idee om het ook niet aan te raken.

333
00:19:23,970 --> 00:19:26,010
Het is uitstekend advies.

334
00:19:26,010 --> 00:19:28,110
Het is alleen niet wat God zei.

335
00:19:28,110 --> 00:19:32,370
Het kan zijn dat het uitstekend advies is
om helemaal niet te drinken als je niet

336
00:19:32,370 --> 00:19:33,810
dronken mag worden.

337
00:19:33,810 --> 00:19:37,290
Het is goed advies, maar
niet het Woord van God.

338
00:19:37,290 --> 00:19:42,330
Er kunnen momenten zijn waarop het gebruik
van alcohol dat God Zelf bedoeld heeft,

339
00:19:42,330 --> 00:19:44,970
als geoorloofd beschouwd moet worden.

340
00:19:44,970 --> 00:19:48,690
Tegenwoordig is alcohol natuurlijk
wat moeilijker te beheersen.

341
00:19:48,690 --> 00:19:53,070
Of misschien komt het er eenvoudigweg
door dat mensen het zelf kunnen maken

342
00:19:53,070 --> 00:19:56,850
en farmaceutische bedrijven er
geen geld aan kunnen verdienen.

343
00:19:56,850 --> 00:20:01,170
Farmaceutische pijnstillers en
farmaceutische stemmingsverbeteraars

344
00:20:01,170 --> 00:20:05,790
worden in onze samenleving in elk
geval veel respectabeler gevonden,

345
00:20:05,790 --> 00:20:10,770
hoewel ze net als alcohol het bewustzijn
veranderen, zij het op andere manieren.

346
00:20:10,770 --> 00:20:14,850
Maar als het gebruik van alcohol
voor deze doeleinden verwerpelijk is,

347
00:20:14,850 --> 00:20:18,510
geldt dat vermoedelijk evenzeer
voor Valium en voor andere

348
00:20:18,510 --> 00:20:21,930
farmaceutische middelen die
tegenwoordig als vervanging dienen.

349
00:20:21,930 --> 00:20:24,270
Ik zeg niet dat al die dingen slecht zijn.

350
00:20:24,270 --> 00:20:27,570
Ik zeg dat we eigenlijk niet het
ene zouden moeten goedkeuren en

351
00:20:27,570 --> 00:20:29,070
het andere niet.

352
00:20:29,070 --> 00:20:32,490
Voordat er farmaceutische
bedrijven waren, was er alcohol,

353
00:20:32,490 --> 00:20:37,350
en deze passage lijkt erop te wijzen dat
alcohol in Gods ogen voor een bepaald

354
00:20:37,350 --> 00:20:38,910
gebruik bestemd was.

355
00:20:38,910 --> 00:20:40,950
Ze zei echter wel het volgende.

356
00:20:40,950 --> 00:20:43,470
En ze is een heel evenwichtige vrouw.

357
00:20:43,470 --> 00:20:46,350
Ze spreekt over slechte
vrouwen en goede vrouwen.

358
00:20:46,350 --> 00:20:49,770
Ze zet niet zonder onderscheid
alle vrouwen op de zwarte lijst,

359
00:20:49,770 --> 00:20:53,790
en ze benadert wijn evenmin
van slechts één kant.

360
00:20:53,790 --> 00:20:57,810
Ze erkent dat wijn enkele
geneeskundige toepassingen heeft.

361
00:20:57,810 --> 00:21:01,650
Maar ze kent ook het gevaar dat
wijn het verstand verdraait.

362
00:21:01,650 --> 00:21:03,390
Ze zegt in vers 4:

363
00:21:03,390 --> 00:21:08,130
Het past koningen niet, Lemoël, het
past koningen niet wijn te drinken,

364
00:21:08,130 --> 00:21:11,670
of dat vorsten vragen :
Waar is er sterkedrank?

365
00:21:11,670 --> 00:21:14,490
Anders zal hij drinken en
vergeten wat verordend is,

366
00:21:14,490 --> 00:21:17,430
de rechtszaak van alle
ellendigen verdraaien.

367
00:21:17,430 --> 00:21:20,850
Het gevaar hier is natuurlijk
dat iemand die te veel drinkt

368
00:21:20,850 --> 00:21:23,610
mogelijk zijn
beoordelingsvermogen verliest.

369
00:21:23,610 --> 00:21:28,950
Zo iemand benevelt zijn verstand met
alcohol en zal geen goede oordelen vellen.

370
00:21:28,950 --> 00:21:35,850
Als je kijkt naar Hosea 4, direct na
het boek Daniël, staat er in Hosea 4:11:

371
00:21:35,850 --> 00:21:40,651
Hoererij, wijn en nieuwe wijn
nemen het hart in beslag .

372
00:21:40,651 --> 00:21:44,910
Dit zijn de twee dingen waar Lemuëls
moeder zich ook zorgen over maakt:

373
00:21:44,910 --> 00:21:50,670
vrouwen, het verkeerde soort vrouwen,
en wijn, het verkeerde gebruik van wijn.

374
00:21:50,670 --> 00:21:54,330
Deze dingen nemen het hart
in beslag; de New King James

375
00:21:54,330 --> 00:21:58,350
verwoordt dat sterker als
„het hart tot slaaf maken”.

376
00:21:58,350 --> 00:22:03,690
Dit kan nauwelijks in overeenstemming zijn
met wat Salomo in Spreuken 4 aanraadde.

377
00:22:03,690 --> 00:22:06,270
Spreuken 4:23 zegt:

378
00:22:06,270 --> 00:22:08,910
Bescherm je hart boven
alles wat te behoeden is,

379
00:22:08,910 --> 00:22:11,550
want daaruit zijn de
uitingen van het leven.

380
00:22:11,550 --> 00:22:14,190
Je wilt je hart niet tot slaaf maken.

381
00:22:14,190 --> 00:22:17,370
Je wilt je hersencellen,
je beoordelingsvermogen,

382
00:22:17,370 --> 00:22:20,730
je gezonde oordeel en je
onderscheidingsvermogen niet

383
00:22:20,730 --> 00:22:23,130
overleveren aan chemische stoffen.

384
00:22:23,130 --> 00:22:25,830
Dit is iets waar we niet
erg vaak over nadenken.

385
00:22:25,830 --> 00:22:30,330
Wijn verandert de hersenen chemisch op
zo’n manier dat die in sommige gevallen

386
00:22:30,330 --> 00:22:34,890
het beoordelingsvermogen wegneemt en
ervoor zorgt dat we morele kwesties niet

387
00:22:34,890 --> 00:22:36,510
meer zo helder zien.

388
00:22:36,510 --> 00:22:40,650
En we zullen nog een plaats in Spreuken
bekijken die dat duidelijk maakt.

389
00:22:40,650 --> 00:22:45,330
Op dezelfde manier doet hoererij
dat ook, of seks in het algemeen.

390
00:22:45,330 --> 00:22:47,490
Uiteraard bestaat er goede seks.

391
00:22:47,490 --> 00:22:49,770
Er is geoorloofde seks
binnen het huwelijk,

392
00:22:49,770 --> 00:22:52,470
en daarnaast is er immorele seks.

393
00:22:52,470 --> 00:22:57,270
Maar het punt is dat de geslachtshormonen
die in een romantische situatie worden

394
00:22:57,270 --> 00:23:02,250
gestimuleerd, ook chemische stoffen
zijn die het bewustzijn veranderen.

395
00:23:02,250 --> 00:23:06,510
Misschien zijn het geen drugs, maar
het zijn wel chemische stoffen.

396
00:23:06,510 --> 00:23:09,990
Wanneer je begint toe te laten
dat je gedachten die kant op gaan,

397
00:23:09,990 --> 00:23:14,610
wanneer je begint toe te laten dat je
seksueel gestimuleerd en opgewonden raakt,

398
00:23:14,610 --> 00:23:19,110
komen er hormonen vrij die je
bewustzijn enigszins veranderen.

399
00:23:19,110 --> 00:23:21,630
Ze doen dat niet op
dezelfde manier als wijn,

400
00:23:21,630 --> 00:23:26,070
maar beslist wel op een manier waardoor
je dingen denkt die je normaal gesproken

401
00:23:26,070 --> 00:23:27,690
niet zou denken.

402
00:23:27,690 --> 00:23:31,710
Soms doe je daardoor ook dingen die
je normaal gesproken niet zou doen,

403
00:23:31,710 --> 00:23:34,590
dingen waarin je geen enkele
belangstelling zou hebben

404
00:23:34,590 --> 00:23:36,750
of die je niet zou goedkeuren.

405
00:23:36,750 --> 00:23:38,910
Zodra die hormonen actief worden,

406
00:23:38,910 --> 00:23:41,430
vertroebelen ze ook het
beoordelingsvermogen.

407
00:23:41,430 --> 00:23:44,430
Dit zijn werkelijk twee
gebieden waarop het verstand

408
00:23:44,430 --> 00:23:48,510
in verwarring kan raken en waarop zelfs
het denken en de waarden die iemand

409
00:23:48,510 --> 00:23:52,290
hanteert door chemische
processen vertekend kunnen raken.

410
00:23:52,290 --> 00:23:56,130
Ik neem aan dat Lemuëls moeder
niet veel van scheikunde wist.

411
00:23:56,130 --> 00:24:00,270
Ik weet niet of men er destijds op
die manier over gesproken zou hebben.

412
00:24:00,270 --> 00:24:05,430
Maar wij spreken over chemie in een
relatie tussen een man en een vrouw:

413
00:24:05,430 --> 00:24:08,910
er is chemie tussen hen,
of er is geen chemie.

414
00:24:08,910 --> 00:24:11,070
Dat is een juiste uitdrukking.

415
00:24:11,070 --> 00:24:14,850
Soms heb je het over iets
wat niet echt rationeel is.

416
00:24:14,850 --> 00:24:19,350
Er is gewoon iets wat hun gedachten
beïnvloedt wanneer ze bij elkaar zijn.

417
00:24:19,350 --> 00:24:23,070
Dat is gevaarlijk, net
zoals wijn gevaarlijk is.

418
00:24:23,070 --> 00:24:26,670
Je verandert de normale
chemische balans in je hersenen,

419
00:24:26,670 --> 00:24:31,350
hetzij door een teveel aan hormonen in
een situatie waarin dat niet veilig is,

420
00:24:31,350 --> 00:24:33,990
hetzij door een teveel aan alcohol.

421
00:24:33,990 --> 00:24:38,130
Dat verdraait je
beoordelingsvermogen en je denken.

422
00:24:38,130 --> 00:24:44,790
„Wijn, nieuwe wijn en hoererij nemen het
hart weg” — zo staat het in de King James;

423
00:24:44,790 --> 00:24:49,590
de New King James zegt:
„enslave the heart”, oftewel:

424
00:24:49,590 --> 00:24:51,630
„maken het hart tot slaaf”.

425
00:24:51,630 --> 00:24:54,390
Als je je hart met alle
ijver moet bewaken,

426
00:24:54,390 --> 00:24:57,270
want daaruit komen de
uitingen van het leven voort,

427
00:24:57,270 --> 00:25:00,990
dan moet je jezelf ervoor behoeden
dat je denken wordt veranderd

428
00:25:00,990 --> 00:25:04,290
en je beoordelingsvermogen
wordt vertroebeld.

429
00:25:04,290 --> 00:25:11,550
In Spreuken 23:29–35 tekent Salomo
een soort karikatuur van iemand

430
00:25:11,550 --> 00:25:16,230
die aan wijn verslaafd is en van de
uitwerking die wijn op hem heeft.

431
00:25:16,230 --> 00:25:19,350
Spreuken 23:29 zegt:

432
00:25:19,350 --> 00:25:22,050
Bij wie is ach, bij wie is wee?

433
00:25:22,050 --> 00:25:24,930
Bij wie is geruzie? Bij wie geklaag?

434
00:25:24,930 --> 00:25:27,450
Bij wie zijn er wonden zonder reden?

435
00:25:27,450 --> 00:25:29,490
Bij wie wazige ogen?

436
00:25:29,490 --> 00:25:32,010
Bij hen die lang doorgaan bij de wijn,

437
00:25:32,010 --> 00:25:34,950
bij hen die komen om
gemengde drank te proeven.

438
00:25:34,950 --> 00:25:39,390
Kijk niet naar de wijn, wanneer hij rood
kleurt, als hij fonkelt in de beker,

439
00:25:39,390 --> 00:25:41,550
al glijdt hij gemakkelijk naar binnen.

440
00:25:41,550 --> 00:25:45,990
Uiteindelijk bijt hij als een
slang, spuwt hij gif als een adder.

441
00:25:45,990 --> 00:25:48,630
Je ogen zullen naar
vreemde vrouwen kijken,

442
00:25:48,630 --> 00:25:51,750
en je hart zal verderfelijke
dingen spreken.

443
00:25:51,750 --> 00:25:55,590
Je zult zijn als iemand die ligt
te slapen in het hart van de zee,

444
00:25:55,590 --> 00:25:59,190
en als iemand die in de top
van de mast ligt te slapen.

445
00:25:59,190 --> 00:26:03,990
Men heeft mij geslagen, ik ben niet ziek
geworden, men heeft op mij ingebeukt,

446
00:26:03,990 --> 00:26:05,790
maar ik heb het niet gevoeld.

447
00:26:05,790 --> 00:26:07,410
Wanneer zal ik ontwaken?

448
00:26:07,410 --> 00:26:09,511
Ik ga weer op zoek naar wijn !

449
00:26:09,511 --> 00:26:12,510
Dit is met een ironische
ondertoon geschreven.

450
00:26:12,510 --> 00:26:16,710
Iemand die te veel drinkt, iemand die
zich aan alcohol heeft overgegeven,

451
00:26:16,710 --> 00:26:23,070
heeft ellende, verdriet, ruzies, klachten,
wonden zonder oorzaak en rode ogen.

452
00:26:23,070 --> 00:26:26,070
Dat is degene die lang
bij de wijn blijft hangen.

453
00:26:26,070 --> 00:26:29,550
In Salomo’s ogen is er natuurlijk
niets mis met wijn drinken.

454
00:26:29,550 --> 00:26:34,950
Maar lang blijven hangen — lange tijd
drinken, grote hoeveelheden wijn innemen,

455
00:26:34,950 --> 00:26:37,770
met andere woorden: dronken worden.

456
00:26:37,770 --> 00:26:41,370
Zo ver komen dat je geen pijn
voelt wanneer je gewond raakt.

457
00:26:41,370 --> 00:26:45,750
Een kerel wordt dronken in een café en
raakt bij een gevecht betrokken omdat hij

458
00:26:45,750 --> 00:26:48,210
een eikel is wanneer hij dronken is.

459
00:26:48,210 --> 00:26:50,190
Er ontstaat een vechtpartij.

460
00:26:50,190 --> 00:26:53,130
Hij wordt in elkaar
geslagen en raakt gewond,

461
00:26:53,130 --> 00:26:58,110
maar hij merkt het niet omdat hij
dronken is; hij is verdoofd. Salomo zegt:

462
00:26:58,110 --> 00:27:02,430
Je zult zijn als iemand die boven in de
mast van een schip probeert te slapen.

463
00:27:02,430 --> 00:27:06,090
Die duizeligheid — wat een
vreemde beschrijving is dat.

464
00:27:06,090 --> 00:27:09,750
Het klinkt bijna alsof de schrijver
die ervaring heeft gekend.

465
00:27:09,750 --> 00:27:12,510
Volgens mij beschrijft hij
dronkenschap met opzet op een

466
00:27:12,510 --> 00:27:14,730
heel onaantrekkelijke manier.

467
00:27:14,730 --> 00:27:18,510
Dan zegt hij dat die persoon daarna
wakker wordt en zegt: „Tjonge,

468
00:27:18,510 --> 00:27:20,070
ik heb al die wonden.

469
00:27:20,070 --> 00:27:22,170
Ik weet niet waar die vandaan komen.

470
00:27:22,170 --> 00:27:25,590
Ik weet niet waar deze
gloednieuwe tatoeage vandaan komt,

471
00:27:25,590 --> 00:27:27,810
maar ik heb helemaal niets gevoeld.

472
00:27:27,810 --> 00:27:31,290
Deze alcohol richt me werkelijk te gronde.

473
00:27:31,290 --> 00:27:33,750
Wanneer kan ik nog iets
te drinken krijgen?”

474
00:27:33,750 --> 00:27:36,810
Met andere woorden, het is een verslaving.

475
00:27:36,810 --> 00:27:41,910
De moeder van Lemuël weet ook dat alcohol
het beoordelingsvermogen kan vertroebelen.

476
00:27:41,910 --> 00:27:46,530
Als iemand zich in een positie bevindt
waarin hij juiste oordelen moet vellen,

477
00:27:46,530 --> 00:27:51,090
zoals een koning, of rechters, of
zoals een christen dat iedere dag doet,

478
00:27:51,090 --> 00:27:54,270
dan moet een onaangetast
beoordelingsvermogen

479
00:27:54,270 --> 00:27:56,550
bijzonder hoog worden gewaardeerd.

480
00:27:56,550 --> 00:28:01,290
We vellen voortdurend oordelen, misschien
wel vaker dan de gemiddelde mens.

481
00:28:01,290 --> 00:28:05,970
Voor ons zijn er namelijk veel dingen
die ethische of morele kwesties vormen,

482
00:28:05,970 --> 00:28:09,990
terwijl iemand die niet aan God denkt
zich daar niet om zou bekommeren.

483
00:28:09,990 --> 00:28:14,550
Wij vellen ethische oordelen over dingen
waar andere mensen misschien niet eens in

484
00:28:14,550 --> 00:28:16,590
zulke termen over nadenken.

485
00:28:16,590 --> 00:28:20,790
En we moeten er in elk geval voor
zorgen dat we ons beoordelingsvermogen

486
00:28:20,790 --> 00:28:22,710
niet opzettelijk aantasten.

487
00:28:22,710 --> 00:28:25,890
We zouden natuurlijk moeten hopen
dat het nooit wordt aangetast,

488
00:28:25,890 --> 00:28:29,370
maar we moeten niet opzettelijk dingen
doen waardoor we in die toestand

489
00:28:29,370 --> 00:28:32,310
terechtkomen. Dat is niet wijs.

490
00:28:32,310 --> 00:28:35,250
Spreuken houdt zich bezig met wijs zijn.

491
00:28:35,250 --> 00:28:38,190
Nu krijgen we dit lied
over de deugdzame vrouw.

492
00:28:38,190 --> 00:28:42,030
De King James Version
zegt „virtuous woman”.

493
00:28:42,030 --> 00:28:45,450
Veel vertalingen zeggen „excellent wife”.

494
00:28:45,450 --> 00:28:49,410
„Virtuous” kan worden
vertaald als „voortreffelijk”.

495
00:28:49,410 --> 00:28:55,230
„Wife” kan worden vertaald als „vrouw”; in
het Hebreeuws zijn dat dezelfde woorden.

496
00:28:55,230 --> 00:29:00,030
Maar de vrouw om wie het hier gaat, is
beslist een getrouwde vrouw en een moeder.

497
00:29:00,030 --> 00:29:02,970
De beschrijving gaat
over de ideale huisvrouw.

498
00:29:02,970 --> 00:29:06,570
Je zou dit gedeelte kunnen zien
als een eerbetoon aan de vrouw,

499
00:29:06,570 --> 00:29:10,830
behalve dat het erop wijst dat er niet
veel vrouwen zijn die deugdzaam zijn.

500
00:29:10,830 --> 00:29:14,850
Als een man dit zou zeggen, zoals
Salomo het in Prediker zegt,

501
00:29:14,850 --> 00:29:18,870
zou je kunnen zeggen: „Een
cynische oude chauvinist.”

502
00:29:18,870 --> 00:29:20,850
In Prediker zegt Salomo:

503
00:29:20,850 --> 00:29:25,530
Zie, dit heb ik gevonden, zegt
Prediker, het ene bij het andere,

504
00:29:25,530 --> 00:29:30,270
om tot een slotsom te komen, die ik nog
altijd zoek, maar niet heb gevonden.

505
00:29:30,270 --> 00:29:32,790
Eén man onder duizend heb ik gevonden.

506
00:29:32,790 --> 00:29:36,090
Een vrouw onder die allen
heb ik echter niet gevonden.

507
00:29:36,090 --> 00:29:40,890
Hij spreekt niet erg vleiend over mannen,
maar nog minder vleiend over vrouwen.

508
00:29:40,890 --> 00:29:45,270
De uitspraak hier is niet: „Kijk
eens hoe deugdzaam vrouwen zijn.”

509
00:29:45,270 --> 00:29:48,810
De uitspraak is: „Wie kan
er één vinden die dat is?”

510
00:29:48,810 --> 00:29:52,170
Het idee is dat het zeldzaam is
om een vrouw te vinden die aan

511
00:29:52,170 --> 00:29:53,970
deze beschrijving voldoet.

512
00:29:53,970 --> 00:29:57,090
Het is zeldzaam om een
werkelijk goede vrouw te vinden.

513
00:29:57,090 --> 00:30:01,470
Als je dit een chauvinistische gedachte
vindt, zou ik twee dingen zeggen.

514
00:30:01,470 --> 00:30:04,110
Ten eerste zegt Spreuken elders:

515
00:30:04,110 --> 00:30:07,290
Menig mens roept zijn
eigen goedertierenheid uit,

516
00:30:07,290 --> 00:30:09,510
maar wie zal een
betrouwbaar iemand vinden?

517
00:30:09,510 --> 00:30:11,730
Dit „wie kan hem vinden?”

518
00:30:11,730 --> 00:30:13,950
wijst erop dat het niet gemakkelijk is.

519
00:30:13,950 --> 00:30:17,190
Maar hij zegt over een trouwe
man hetzelfde als zijn moeder

520
00:30:17,190 --> 00:30:19,350
over een deugdzame vrouw zegt.

521
00:30:19,350 --> 00:30:21,810
Het is moeilijk om goede mensen te vinden.

522
00:30:21,810 --> 00:30:25,470
Wanneer hij over mannen spreekt, zegt
hij dat het moeilijk is om een goede

523
00:30:25,470 --> 00:30:26,610
man te vinden.

524
00:30:26,610 --> 00:30:29,730
Wanneer hij over vrouwen
spreekt, is het ook moeilijk om

525
00:30:29,730 --> 00:30:31,650
onder hen een goede te vinden.

526
00:30:31,650 --> 00:30:36,930
Het is eenvoudigweg moeilijk om goede
mensen te vinden, mannen of vrouwen.

527
00:30:36,930 --> 00:30:41,190
Wanneer je naar vrouwen kijkt zoals Lemuël
dat misschien deed toen hij mogelijke

528
00:30:41,190 --> 00:30:46,110
toekomstige echtgenotes beoordeelde, wil
zijn moeder hem duidelijk maken dat niet

529
00:30:46,110 --> 00:30:48,630
iedere vrouw een goede vrouw is.

530
00:30:48,630 --> 00:30:52,710
In feite zijn vrouwen die werkelijk
goed zijn moeilijk te vinden.

531
00:30:52,710 --> 00:30:57,150
In vers 10 staat dat haar waarde
die van robijnen te boven gaat,

532
00:30:57,150 --> 00:31:01,110
en dat betekent eenvoudigweg
dat ze zeldzaam is.

533
00:31:01,110 --> 00:31:04,110
Waarom zouden robijnen
van grote waarde zijn?

534
00:31:04,110 --> 00:31:08,670
Voordat lasers werden uitgevonden,
werd een robijn alleen gewaardeerd als

535
00:31:08,670 --> 00:31:12,390
edelsteen; tegenwoordig
worden robijnen ook voor

536
00:31:12,390 --> 00:31:15,270
industriële doeleinden in lasers gebruikt.

537
00:31:15,270 --> 00:31:19,770
Agaten zijn mooie, goedkope,
veelvoorkomende stenen.

538
00:31:19,770 --> 00:31:23,430
Je zou van agaten ringen en
halskettingen kunnen maken.

539
00:31:23,430 --> 00:31:27,630
Sommige zijn heel mooi, maar
mensen hechten er geen waarde aan.

540
00:31:27,630 --> 00:31:31,110
Aan robijnen hechten
ze wel waarde. Waarom?

541
00:31:31,110 --> 00:31:34,050
Omdat agaten overal te vinden zijn.

542
00:31:34,050 --> 00:31:36,270
Robijnen zijn moeilijk te vinden.

543
00:31:36,270 --> 00:31:38,790
Diamanten zijn nog moeilijker te vinden.

544
00:31:38,790 --> 00:31:42,930
Wanneer een steen buitengewoon
moeilijk te vinden is en hij mooi is,

545
00:31:42,930 --> 00:31:44,910
is hij een edelsteen.

546
00:31:44,910 --> 00:31:47,310
Zijn waarde berust op zijn zeldzaamheid.

547
00:31:47,310 --> 00:31:50,970
Als het hele strand in plaats van
met zand met robijnen bedekt was,

548
00:31:50,970 --> 00:31:55,770
zouden robijnen geen bijzondere waarde
hebben, ook al waren ze in ieder opzicht

549
00:31:55,770 --> 00:31:57,870
precies zoals ze nu zijn.

550
00:31:57,870 --> 00:32:00,210
Het gaat om hun zeldzaamheid.

551
00:32:00,210 --> 00:32:05,130
Wanneer hij dus zegt dat een deugdzame
vrouw, een deugdzame echtgenote,

552
00:32:05,130 --> 00:32:07,950
een waarde heeft die
robijnen te boven gaat,

553
00:32:07,950 --> 00:32:10,830
zegt hij dat zij een zeldzame vondst is.

554
00:32:10,830 --> 00:32:13,950
Het is zeldzaam om
zoiets als dit te vinden.

555
00:32:13,950 --> 00:32:15,750
Hij beschrijft het verder:

556
00:32:15,750 --> 00:32:18,570
Op haar vertrouwt het
hart van haar echtgenoot,

557
00:32:18,570 --> 00:32:20,970
en bezit zal hem niet ontbreken.

558
00:32:20,970 --> 00:32:25,350
Zij doet hem goed en geen kwaad,
al de dagen van haar leven.

559
00:32:25,350 --> 00:32:28,410
Anders dan de vrouw die in
vers 3 wordt geïmpliceerd,

560
00:32:28,410 --> 00:32:32,850
die koningen te gronde richt,
doet deze vrouw haar man goed.

561
00:32:32,850 --> 00:32:35,970
In de Engelse vertaling
waarop deze uitleg berust,

562
00:32:35,970 --> 00:32:39,450
staat dat zijn hart
„veilig” op haar vertrouwt.

563
00:32:39,450 --> 00:32:42,330
Er zijn veel mannen geweest
die hun vrouw vertrouwden,

564
00:32:42,330 --> 00:32:44,550
maar bij wie dat niet veilig was.

565
00:32:44,550 --> 00:32:49,290
Het is heel belangrijk om te beseffen dat
deze man zijn vrouw niet alleen vertrouwt.

566
00:32:49,290 --> 00:32:51,810
Het is voor hem veilig om dat te doen.

567
00:32:51,810 --> 00:32:55,770
De vrouw die in de eerdere hoofdstukken
van Spreuken de verleidster was,

568
00:32:55,770 --> 00:32:57,270
had ook een man.

569
00:32:57,270 --> 00:32:59,190
Hij ging op een lange reis.

570
00:32:59,190 --> 00:33:01,950
We weten niets over haar
man of hun huwelijk,

571
00:33:01,950 --> 00:33:05,370
behalve dat zij mannen ging
verleiden wanneer hij weg was.

572
00:33:05,370 --> 00:33:06,990
Wist haar man daarvan?

573
00:33:06,990 --> 00:33:09,630
Misschien wel, maar misschien ook niet.

574
00:33:09,630 --> 00:33:13,830
Misschien was zij, voor zover
hij wist, een trouwe echtgenote.

575
00:33:13,830 --> 00:33:18,270
Hij kon met een grote zak geld op een
lange reis vertrekken en erop vertrouwen

576
00:33:18,270 --> 00:33:20,490
dat zijn vrouw hem trouw zou blijven.

577
00:33:20,490 --> 00:33:23,910
Als dat zo was, was dat
vertrouwen misplaatst.

578
00:33:23,910 --> 00:33:29,010
Hij kon niet veilig op haar vertrouwen,
hoewel hij haar misschien wel vertrouwde.

579
00:33:29,010 --> 00:33:33,450
Menige vrouw heeft haar man vertrouwd
terwijl hij geen trouwe echtgenoot was.

580
00:33:33,450 --> 00:33:39,210
Dus terwijl zij hem vertrouwde, was degene
op wie zij vertrouwde niet betrouwbaar,

581
00:33:39,210 --> 00:33:40,890
niet te vertrouwen.

582
00:33:40,890 --> 00:33:45,810
Het idee dat iemand veilig op jou kan
vertrouwen, betekent dat je trouw bent.

583
00:33:45,810 --> 00:33:50,550
Iemand stelt zich kwetsbaar tegenover
je op en schenkt jou zijn vertrouwen.

584
00:33:50,550 --> 00:33:55,350
Dat is niet veilig als je geen trouw mens
bent, als je hem in de rug zult steken,

585
00:33:55,350 --> 00:33:57,210
als je hem zult verraden.

586
00:33:57,210 --> 00:33:59,730
Maar de vrouw die veilig
vertrouwd kan worden,

587
00:33:59,730 --> 00:34:02,430
is een vrouw die niet vreemd zal gaan.

588
00:34:02,430 --> 00:34:04,770
Ze zal haar man niet verraden.

589
00:34:04,770 --> 00:34:07,350
Ze zal zich aan haar geloften houden.

590
00:34:07,350 --> 00:34:09,990
Dat is wat hier over haar wordt gezegd.

591
00:34:09,990 --> 00:34:12,750
Haar man kan volledig op haar vertrouwen.

592
00:34:12,750 --> 00:34:17,370
Hij kan zich via zijn loopbaan inzetten
voor de welvaart van het gezin,

593
00:34:17,370 --> 00:34:20,130
zonder dat hij zijn vrouw
in de gaten hoeft te houden

594
00:34:20,130 --> 00:34:23,790
om te zien of ze achter zijn
rug om met anderen omgaat.

595
00:34:23,790 --> 00:34:28,590
Hij kan zich richten op wat hij hoort
te doen, namelijk voor het gezin zorgen,

596
00:34:28,590 --> 00:34:33,150
terwijl hij weet dat zijn vrouw
zal doen wat zij hoort te doen.

597
00:34:33,150 --> 00:34:37,530
Samen kunnen zij als partners het
welzijn van het gezin verbeteren.

598
00:34:37,530 --> 00:34:41,190
Hij gaat eropuit en behaalt
winst met zijn zaken,

599
00:34:41,190 --> 00:34:44,430
en hij weet dat zij
thuis voor alles zorgt.

600
00:34:44,430 --> 00:34:49,050
Zij zoekt wol en vlas en werkt
volgens de wens van haar handen.

601
00:34:49,050 --> 00:34:54,090
Zij is als schepen van een koopman,
zij laat haar voedsel van verre komen.

602
00:34:54,090 --> 00:34:58,530
Zij staat op als het nog nacht is
en geeft haar huisgezin voedsel,

603
00:34:58,530 --> 00:35:01,830
haar dienstmeisjes het
hun toegewezen deel.

604
00:35:01,830 --> 00:35:05,070
Zij zet haar zinnen op
een akker en verwerft die;

605
00:35:05,070 --> 00:35:08,670
van de vrucht van haar handen
plant zij een wijngaard.

606
00:35:08,670 --> 00:35:13,470
Zij omgordt haar heupen met
kracht, zij maakt haar armen sterk.

607
00:35:13,470 --> 00:35:18,390
Zij merkt dat het met haar zaken goed
gaat, haar lamp dooft 's nachts niet.

608
00:35:18,390 --> 00:35:22,230
Zij steekt haar handen uit naar het
spinnewiel en haar handen houden

609
00:35:22,230 --> 00:35:23,790
een weefspoel vast.

610
00:35:23,790 --> 00:35:27,030
Dat is een weefgetouw
waarop ze stof maakt.

611
00:35:27,030 --> 00:35:32,250
Zij opent haar hand voor de ellendige,
zij spreidt haar handen uit naar de arme.

612
00:35:32,250 --> 00:35:35,970
Zij is niet bevreesd voor haar
huisgezin vanwege de sneeuw,

613
00:35:35,970 --> 00:35:39,690
want heel haar huisgezin
is in scharlaken gekleed.

614
00:35:39,690 --> 00:35:45,690
Zij maakt voor zichzelf dekens; van fijn
linnen en roodpurper is haar kleding.

615
00:35:45,690 --> 00:35:49,590
Haar echtgenoot is bekend in de
poorten als hij daar zit met de oudsten

616
00:35:49,590 --> 00:35:50,730
van het land.

617
00:35:50,730 --> 00:35:56,430
Zij maakt onderkleding en verkoopt
die, zij levert de kooplieden gordels.

618
00:35:56,430 --> 00:36:01,170
Kracht en glorie zijn haar kleding,
zij lacht de komende dag toe.

619
00:36:01,170 --> 00:36:03,750
Zij doet haar mond open met wijsheid,

620
00:36:03,750 --> 00:36:06,870
onderricht uit genegenheid
ligt op haar tong.

621
00:36:06,870 --> 00:36:11,550
Zij houdt de gangen van haar huisgezin
in het oog en brood van de luiheid

622
00:36:11,550 --> 00:36:12,750
eet zij niet.

623
00:36:12,750 --> 00:36:14,790
Dit zijn de dingen die ze doet.

624
00:36:14,790 --> 00:36:19,590
Ze is beslist een huiselijke vrouw, die
zich bezighoudt met de dingen die moeders

625
00:36:19,590 --> 00:36:21,750
en echtgenotes moeten doen.

626
00:36:21,750 --> 00:36:26,610
Ze zorgt voor voedsel voor haar gezin,
zowel door er boodschappen voor te doen —

627
00:36:26,610 --> 00:36:31,830
ze gaat eropuit en koopt het voedsel
— als door het voedsel klaar te maken.

628
00:36:31,830 --> 00:36:36,270
In vers 15 staat dat ze zelfs
opstaat voordat de zon op is,

629
00:36:36,270 --> 00:36:38,310
om haar gezin van voedsel te voorzien.

630
00:36:38,310 --> 00:36:41,610
Ik weet niet precies wat ze
in die tijd als ontbijt aten,

631
00:36:41,610 --> 00:36:44,370
maar omdat ze geen
moderne gemakken hadden,

632
00:36:44,370 --> 00:36:48,870
moest ze blijkbaar ergens kolen
vandaan halen als ze iets wilde koken.

633
00:36:48,870 --> 00:36:52,650
Misschien hielden ze de kolen van
de vorige avond smeulend in de oven,

634
00:36:52,650 --> 00:36:56,610
of misschien was er een openbaar vuur
waar alle mensen uit het dorp naartoe

635
00:36:56,610 --> 00:36:58,290
gingen en samenkwamen.

636
00:36:58,290 --> 00:37:00,630
Maar je moest een vuur
aan de gang krijgen.

637
00:37:00,630 --> 00:37:03,630
Je moest alles op temperatuur
krijgen, enzovoort.

638
00:37:03,630 --> 00:37:05,430
Dat kostte veel tijd.

639
00:37:05,430 --> 00:37:08,610
Arbeiders stonden normaal gesproken
bij het krieken van de dag op

640
00:37:08,610 --> 00:37:12,690
om naar het veld te gaan of te
doen wat ze ook maar moesten doen.

641
00:37:12,690 --> 00:37:16,170
Blijkbaar moest zij dus vóór
het krieken van de dag opstaan,

642
00:37:16,170 --> 00:37:20,850
zodat er warm eten voor haar man en
kinderen klaarstond wanneer zij opstonden.

643
00:37:20,850 --> 00:37:25,890
Ze stond dus op terwijl het nog nacht
was om te koken en alles klaar te maken.

644
00:37:25,890 --> 00:37:30,410
Ze is ’s avonds laat nog steeds op,
want haar kaars, zo wordt ons verteld,

645
00:37:30,410 --> 00:37:32,550
gaat ’s nachts niet uit.

646
00:37:32,550 --> 00:37:34,470
Dit is vers 18:

647
00:37:34,470 --> 00:37:38,850
ze ziet dat haar handel goed loopt
en haar lamp gaat 's nachts niet uit.

648
00:37:38,850 --> 00:37:44,310
Ze staat op voordat het licht is en
blijft op nadat het donker is geworden.

649
00:37:44,310 --> 00:37:48,210
Na het invallen van de duisternis
opblijven lijkt ons niet vreemd.

650
00:37:48,210 --> 00:37:50,670
We doen gewoon het licht aan, en soms

651
00:37:50,670 --> 00:37:54,330
kunnen we het ’s nachts lichter
hebben dan het overdag zou zijn.

652
00:37:54,330 --> 00:37:58,830
Soms doen we zelfs overdag het
licht aan om meer licht te hebben.

653
00:37:58,830 --> 00:38:02,130
We vinden het vanzelfsprekend
dat er licht beschikbaar is.

654
00:38:02,130 --> 00:38:06,150
Voor ons is werken in een avonddienst
of een nachtdienst een mogelijkheid,

655
00:38:06,150 --> 00:38:08,730
want midden in de nacht
is het in een fabriek,

656
00:38:08,730 --> 00:38:13,590
een kantoor of een winkel net zo
licht als op elk ander tijdstip.

657
00:38:13,590 --> 00:38:16,110
Maar in de oudheid
hadden ze die luxe niet,

658
00:38:16,110 --> 00:38:20,310
en zelfs vóór de uitvinding van
de gloeilamp hadden ze die niet.

659
00:38:20,310 --> 00:38:24,030
Over het algemeen gingen mensen
na het invallen van de duisternis

660
00:38:24,030 --> 00:38:28,110
niet naar buiten, tenzij er
sprake was van een noodgeval.

661
00:38:28,110 --> 00:38:31,470
Als ze dat wel deden, moesten
ze een fakkel meenemen,

662
00:38:31,470 --> 00:38:33,510
en dan bedoel ik geen zaklamp.

663
00:38:33,510 --> 00:38:37,350
De Britten gebruiken het woord
‘torch’ voor een zaklamp.

664
00:38:37,350 --> 00:38:41,730
Zij moesten een fakkel of een lamp
meenemen, en brandstof was duur:

665
00:38:41,730 --> 00:38:43,350
olie en dergelijke.

666
00:38:43,350 --> 00:38:45,690
Ze wilden daar niet veel van verbranden.

667
00:38:45,690 --> 00:38:50,070
Ze bleven na het invallen van
de duisternis niet urenlang op

668
00:38:50,070 --> 00:38:54,390
terwijl ze de brandstof voor hun
lamp verbrandden. Waarom zouden ze?

669
00:38:54,390 --> 00:38:57,450
Ze moesten toch opstaan
wanneer de zon opkwam.

670
00:38:57,450 --> 00:39:01,290
Ze werkten zolang het dag was. Jezus zei:

671
00:39:01,290 --> 00:39:06,030
Ik moet de werken doen van Hem Die
Mij gezonden heeft, zolang het dag is;

672
00:39:06,030 --> 00:39:09,030
er komt een nacht waarin
niemand kan werken.

673
00:39:09,030 --> 00:39:10,890
Wanneer de nacht viel, was het

674
00:39:10,890 --> 00:39:14,250
eenvoudigweg niet mogelijk
om buiten verder te werken.

675
00:39:14,250 --> 00:39:18,750
De vrouw hier laat haar lamp na het
invallen van de duisternis wel branden.

676
00:39:18,750 --> 00:39:23,310
Het is mogelijk dat in dit tafereel de
rest van het gezin naar bed is gegaan

677
00:39:23,310 --> 00:39:26,130
en dat zij nog op is om klaar te maken wat

678
00:39:26,130 --> 00:39:28,950
vóór de volgende ochtend
klaargemaakt moet worden.

679
00:39:28,950 --> 00:39:31,950
Het punt is dat ze geen luie vrouw is.

680
00:39:31,950 --> 00:39:34,230
Ze is geen vrouw die van slapen houdt.

681
00:39:34,230 --> 00:39:38,850
In het boek Spreuken wordt iemand die
van slapen houdt altijd getypeerd als een

682
00:39:38,850 --> 00:39:40,770
dwaas en een slecht mens.

683
00:39:40,770 --> 00:39:45,030
Een luiaard wordt werkelijk altijd
als een slecht mens beschouwd.

684
00:39:45,030 --> 00:39:49,350
Maar zij is het tegenovergestelde
daarvan. Ze is ijverig.

685
00:39:49,350 --> 00:39:51,630
Ze maakt dingen klaar voor haar gezin.

686
00:39:51,630 --> 00:39:54,810
Ze maakt kleding voor hen
en onderhandelt ook over

687
00:39:54,810 --> 00:39:58,830
andere soorten transacties die
het gezin welvarender maken.

688
00:39:58,830 --> 00:40:03,390
Tegenwoordig lezen mensen dit vaak
en zeggen ze: ‘Ze is een zakenvrouw.’

689
00:40:03,390 --> 00:40:07,830
Want sinds de opkomst van de feministische
beweging, de vrouwenbeweging,

690
00:40:07,830 --> 00:40:11,070
zijn vrouwen even vaak
buitenshuis als thuis,

691
00:40:11,070 --> 00:40:15,330
misschien wel vaker buitenshuis
dan thuis, om de kost te verdienen.

692
00:40:15,330 --> 00:40:19,770
Mensen hebben er vaak op gewezen dat het
normaal is dat een vrouw de hele dag van

693
00:40:19,770 --> 00:40:24,390
huis is, weg van de kinderen en
weg van het huishoudelijke werk.

694
00:40:24,390 --> 00:40:30,150
Zelfs deze deugdzame vrouw ging
eropuit, bekeek een akker en kocht die.

695
00:40:30,150 --> 00:40:32,250
‘Ze is makelaar,’ zeggen ze.

696
00:40:32,250 --> 00:40:35,610
Ze maakte gordels en verkocht
die aan de kooplieden.

697
00:40:35,610 --> 00:40:39,390
Ze is een industrieel, een
fabrikant, een zakenvrouw.

698
00:40:39,390 --> 00:40:43,470
Dat is waar. De Bijbel zegt
inderdaad dat ze zakendoet.

699
00:40:43,470 --> 00:40:47,550
Ze gaat er inderdaad opuit en
bekijkt een akker voor het gezin.

700
00:40:47,550 --> 00:40:51,450
Ze sluit geen onroerendgoedtransacties
voor andere mensen.

701
00:40:51,450 --> 00:40:54,570
Ze heeft haar huiselijke
leven niet opgegeven.

702
00:40:54,570 --> 00:40:59,070
Ze gaat eropuit en bekijkt een akker om
die voor het familiebedrijf te kopen,

703
00:40:59,070 --> 00:41:04,290
ongetwijfeld zodat zij of de dienaren meer
gewassen kunnen verbouwen om het gezin

704
00:41:04,290 --> 00:41:05,970
welvarender te maken.

705
00:41:05,970 --> 00:41:08,070
Ze heeft inderdaad een bedrijf aan huis.

706
00:41:08,070 --> 00:41:12,150
Ze maakt sierlijke weefsels voor
zichzelf en voor haar huishouden.

707
00:41:12,150 --> 00:41:18,210
In de verzen 21 en 22 kleedt ze
haar hele gezin in scharlaken en

708
00:41:18,210 --> 00:41:22,770
tooit ze zichzelf met sierlijke weefsels
die ze eigenhandig heeft gemaakt.

709
00:41:22,770 --> 00:41:27,150
Terwijl ze daarmee bezig is, maakt
ze meer dan haar gezin nodig heeft.

710
00:41:27,150 --> 00:41:29,250
Dus in vers 24:

711
00:41:29,250 --> 00:41:34,650
ze maakt linnen kleding en verkoopt die,
en levert sjerpen aan de kooplieden.

712
00:41:34,650 --> 00:41:36,870
Ze is geen koopvrouw.

713
00:41:36,870 --> 00:41:41,010
Naast het koken, het maken van de
kleding van haar gezin en alle andere

714
00:41:41,010 --> 00:41:45,870
huishoudelijke bezigheden heeft ze er
thuis nog een productiebedrijfje bij.

715
00:41:45,870 --> 00:41:48,690
Ze heeft ook iets wat ze
aan de kooplieden verkoopt.

716
00:41:48,690 --> 00:41:53,130
Gaat ze naar de markt om het aan de
kooplieden te verkopen? Misschien.

717
00:41:53,130 --> 00:41:55,650
Er staat niet dat ze het
aan het publiek verkoopt,

718
00:41:55,650 --> 00:41:58,890
alsof ze haar eigen winkel
of iets dergelijks heeft.

719
00:41:58,890 --> 00:42:00,570
Maar ze maakt dingen.

720
00:42:00,570 --> 00:42:03,090
Ze brengt inkomsten binnen voor het gezin.

721
00:42:03,090 --> 00:42:06,570
Ze heeft een bedrijf
aan huis. Dat is prima.

722
00:42:06,570 --> 00:42:10,470
Blijkbaar hoeft ze daarvoor niet bij de
kinderen vandaan of haar huishoudelijke

723
00:42:10,470 --> 00:42:11,970
taken te verlaten.

724
00:42:11,970 --> 00:42:16,230
Wat doet haar man? We zagen eerder
dat hij volledig op haar vertrouwt,

725
00:42:16,230 --> 00:42:18,750
zodat het hun aan geen winst ontbreekt.

726
00:42:18,750 --> 00:42:22,710
Hij is eropuit om een goed inkomen
voor het gezin te verdienen.

727
00:42:22,710 --> 00:42:25,350
Daarnaast staat er in vers 23:

728
00:42:25,350 --> 00:42:30,030
haar man is bekend in de stadspoort, waar
hij tussen de oudsten van het land zit.

729
00:42:30,030 --> 00:42:33,690
Wanneer we de historische boeken
van het Oude Testament bestuderen,

730
00:42:33,690 --> 00:42:36,630
zullen we zien dat de
stadspoorten de plaatsen waren

731
00:42:36,630 --> 00:42:39,630
waar mensen gewoonlijk
juridische zaken afhandelden.

732
00:42:39,630 --> 00:42:43,650
Als mensen een juridisch geschil
hadden, gingen zij naar de stadspoorten,

733
00:42:43,650 --> 00:42:46,950
zoals wij naar het gerechtsgebouw
van het district zouden gaan.

734
00:42:46,950 --> 00:42:51,210
De oudsten van de stad en
de rechters, de magistraten,

735
00:42:51,210 --> 00:42:55,050
kwamen bij de stadspoort bijeen,
waarschijnlijk omdat het merendeel van de

736
00:42:55,050 --> 00:42:57,390
bevolking buiten de stadsmuren woonde.

737
00:42:57,390 --> 00:43:01,470
Vrijwel het hele handelsgebied van
iedere stad lag binnen de stadsmuren,

738
00:43:01,470 --> 00:43:04,050
maar de meeste mensen
woonden niet in de stad.

739
00:43:04,050 --> 00:43:06,690
Sommigen wel, maar de
meesten waren boeren,

740
00:43:06,690 --> 00:43:10,050
en binnen de stadsmuren was
geen ruimte voor landbouwgrond.

741
00:43:10,050 --> 00:43:15,090
De meeste mensen woonden dus in de dorpen
en op de landbouwgrond buiten de muren.

742
00:43:15,090 --> 00:43:18,510
Als er een invasie door een
vreemde mogendheid plaatsvond,

743
00:43:18,510 --> 00:43:20,850
renden ze misschien allemaal de stad in.

744
00:43:20,850 --> 00:43:25,290
Alle mensen van buiten gingen dan naar
binnen en sloegen de poorten dicht.

745
00:43:25,290 --> 00:43:28,710
Vervolgens verbrandden de vreemdelingen
gewoonlijk hun gewassen en

746
00:43:28,710 --> 00:43:30,030
hongerden hen uit.

747
00:43:30,030 --> 00:43:33,930
Maar als gewone burgers een juridische
transactie wilden afhandelen,

748
00:43:33,930 --> 00:43:37,710
kwamen ze bij de poorten bijeen, in
plaats van daarvoor de ommuurde stad

749
00:43:37,710 --> 00:43:38,910
binnen te gaan.

750
00:43:38,910 --> 00:43:42,810
Daar was een plek waar ze niet binnen
de stadsmuren hoefden te gaan en het

751
00:43:42,810 --> 00:43:47,610
handelsgebied niet drukker maakten, maar
hun juridische zaken met de oudsten of de

752
00:43:47,610 --> 00:43:50,430
magistraten bij de
poorten konden afhandelen.

753
00:43:50,430 --> 00:43:53,850
De man van deze vrouw is een
magistraat of een oudste,

754
00:43:53,850 --> 00:43:55,890
en hij is bekend in de poorten.

755
00:43:55,890 --> 00:43:59,730
Wat dit natuurlijk suggereert — hoewel
dat niet noodzakelijkerwijs waar hoeft te

756
00:43:59,730 --> 00:44:03,710
zijn, want ook een man die geen oudste
is, kan een goede vrouw hebben —

757
00:44:03,710 --> 00:44:09,090
is wat Lemuëls moeder zegt: achter
iedere grote man staat een grote vrouw.

758
00:44:09,090 --> 00:44:13,110
Haar man kan veel zaken die het
gezin aangaan aan haar overlaten.

759
00:44:13,110 --> 00:44:17,610
Zij is bekwaam en gewetensvol,
werkt hard en doet de dingen die van

760
00:44:17,610 --> 00:44:18,750
haar worden verwacht.

761
00:44:18,750 --> 00:44:23,010
Daardoor staat hij in de stad bekend als
een man die een geweldige vrouw heeft,

762
00:44:23,010 --> 00:44:26,070
en dat zorgt ervoor dat
hij wordt gerespecteerd.

763
00:44:26,070 --> 00:44:29,670
Een goed huwelijk vereist een
goede man en een goede vrouw,

764
00:44:29,670 --> 00:44:34,110
en veel huwelijken zijn niet goed
omdat de een of de ander niet goed is.

765
00:44:34,110 --> 00:44:38,910
De man kan goed zijn, terwijl zijn
vrouw dat niet is, of de vrouw is goed,

766
00:44:38,910 --> 00:44:41,010
terwijl haar man dat niet is.

767
00:44:41,010 --> 00:44:44,370
Maar als je een goede man hebt die
met een goede vrouw getrouwd is,

768
00:44:44,370 --> 00:44:49,290
wordt hij een voorbeeld en iemand
die in de samenleving respect geniet.

769
00:44:49,290 --> 00:44:53,190
Men beschouwt hem als iemand die
weet hoe hij de zaken moet leiden.

770
00:44:53,190 --> 00:44:57,090
Hij leidt zijn huishouden goed, dus
misschien kan hij ook het bedrijf,

771
00:44:57,090 --> 00:44:59,610
het land of de stad goed leiden.

772
00:44:59,610 --> 00:45:02,970
Omdat zijn huwelijk goed is
en zijn gezin op orde is,

773
00:45:02,970 --> 00:45:07,230
wordt hij als bekwaam beschouwd
om een van de magistraten te zijn.

774
00:45:07,230 --> 00:45:10,350
Vanwege zijn vrouw wordt
hij in de stad geëerd.

775
00:45:10,350 --> 00:45:14,310
Dat is wat Paulus zei toen hij
over oudsten van de gemeente sprak.

776
00:45:14,310 --> 00:45:18,450
In de passage waaraan ik denk,
gebruikt hij het woord ‘opzieners’,

777
00:45:18,450 --> 00:45:23,370
maar opzieners en oudsten waren termen
die Paulus door elkaar gebruikte.

778
00:45:23,370 --> 00:45:26,190
In 1 Timotheus 3:1 staat:

779
00:45:26,190 --> 00:45:30,150
Dit is een betrouwbaar woord: als
iemand verlangen heeft naar het ambt van

780
00:45:30,150 --> 00:45:33,450
opziener, begeert hij
een voortreffelijk werk.

781
00:45:33,450 --> 00:45:39,210
De New King James zegt ‘bishop’,
maar het Griekse woord is ‘overseer’.

782
00:45:39,210 --> 00:45:41,310
Wij zouden ‘een oudste’ kunnen zeggen,

783
00:45:41,310 --> 00:45:45,090
want Paulus gebruikt opziener
en oudste beslist als

784
00:45:45,090 --> 00:45:47,070
onderling verwisselbare termen.

785
00:45:47,070 --> 00:45:53,370
Een opziener nu moet onberispelijk zijn,
de man van één vrouw, beheerst, bezonnen,

786
00:45:53,370 --> 00:45:59,190
eerbaar, gastvrij, bekwaam om te
onderwijzen, niet verslaafd aan wijn,

787
00:45:59,190 --> 00:46:03,630
niet vechtlustig, niet uit op
schandelijke winst, maar welwillend,

788
00:46:03,630 --> 00:46:06,510
niet strijdlustig en zonder geldzucht.

789
00:46:06,510 --> 00:46:11,310
Hij moet goed leiding geven aan zijn eigen
huis, zijn kinderen onderdanig houden,

790
00:46:11,310 --> 00:46:12,990
in alle waardigheid.

791
00:46:12,990 --> 00:46:17,250
De man moet een goed geleid huishouden
hebben om als opziener in de gemeente

792
00:46:17,250 --> 00:46:19,170
in aanmerking te komen.

793
00:46:19,170 --> 00:46:20,910
In vers 5 zegt hij:

794
00:46:20,910 --> 00:46:24,630
Want als iemand niet weet hoe hij
leiding moet geven aan zijn eigen huis,

795
00:46:24,630 --> 00:46:27,870
hoe zal hij voor de gemeente
van God zorg dragen?

796
00:46:27,870 --> 00:46:32,310
Leidinggeven aan een gemeente lijkt
op leidinggeven aan een huishouden.

797
00:46:32,310 --> 00:46:35,250
Een man die zijn eigen
huishouden niet goed kan leiden,

798
00:46:35,250 --> 00:46:39,450
is evenmin een goede kandidaat
om leider in de gemeente te zijn.

799
00:46:39,450 --> 00:46:44,430
Wat we zien, is dat een goede vrouw, en
als gevolg daarvan een goed huwelijk,

800
00:46:44,430 --> 00:46:48,030
ervoor zal zorgen dat een goede man
in aanmerking komt voor leiderschap

801
00:46:48,030 --> 00:46:49,470
in de gemeente.

802
00:46:49,470 --> 00:46:55,050
Zoals in Spreuken 31 staat, maakt zij
hem geschikt voor leiderschap in de stad.

803
00:46:55,050 --> 00:46:59,070
Als zijn vrouw een feeks is,
als zijn huwelijk een ramp is,

804
00:46:59,070 --> 00:47:02,730
waarom zou iemand dan willen dat
hij leidinggeeft in de gemeente?

805
00:47:02,730 --> 00:47:06,870
Helaas wordt dit in moderne
gemeenten in veel gevallen genegeerd.

806
00:47:06,870 --> 00:47:10,590
Soms mag een man die geen goede
relatie met zijn vrouw heeft,

807
00:47:10,590 --> 00:47:13,830
toch oudste of opziener
in de gemeente zijn.

808
00:47:13,830 --> 00:47:18,570
Ik heb vaak gezegd dat ik mijzelf juist om
die reden niet geschikt vind om opziener

809
00:47:18,570 --> 00:47:20,310
in een gemeente te zijn.

810
00:47:20,310 --> 00:47:22,890
Mijn huwelijksleven is
geen goed voorbeeld.

811
00:47:22,890 --> 00:47:26,850
Persoonlijk denk ik dat ik als echtgenoot
een goed voorbeeld ben geweest,

812
00:47:26,850 --> 00:47:29,310
maar mijn huwelijk weerspiegelt dat niet.

813
00:47:29,310 --> 00:47:32,490
Daarom denk ik niet dat iemand
er verstandig aan zou doen

814
00:47:32,490 --> 00:47:36,210
mij uit te nodigen om opziener
in een gemeente te zijn.

815
00:47:36,210 --> 00:47:40,710
Een mislukt huwelijk betekent niet dat
een man niet heeft gedaan wat hij kon,

816
00:47:40,710 --> 00:47:45,450
dat hij niet het juiste heeft gedaan
en dat hij geen goede echtgenoot of

817
00:47:45,450 --> 00:47:46,950
vader is geweest.

818
00:47:46,950 --> 00:47:49,470
Maar buitenstaanders weten dat niet.

819
00:47:49,470 --> 00:47:55,050
Iedere man zal, zoals Salomo zei,
zijn eigen goedheid verkondigen:

820
00:47:55,050 --> 00:47:58,410
Menig mens roept zijn
eigen goedertierenheid uit,

821
00:47:58,410 --> 00:48:01,230
maar wie zal een
betrouwbaar iemand vinden?

822
00:48:01,230 --> 00:48:05,430
Als een huwelijk stukloopt, zal iedereen
zeggen dat het de schuld van zijn vrouw

823
00:48:05,430 --> 00:48:09,390
was, of zal de vrouw zeggen dat
het de schuld van haar man was.

824
00:48:09,390 --> 00:48:12,030
Dat gebeurt tenminste
in de meeste gevallen.

825
00:48:12,030 --> 00:48:15,510
Maar de gemiddelde cynische
buitenstaander zal zeggen:

826
00:48:15,510 --> 00:48:18,450
„Hoe komt het dat jij denkt
dat je ons kunt leiden,

827
00:48:18,450 --> 00:48:20,790
terwijl jouw huwelijk is mislukt?”

828
00:48:20,790 --> 00:48:23,310
Dat cynisme is gerechtvaardigd.

829
00:48:23,310 --> 00:48:27,570
Het is niet altijd van toepassing op
situaties in het werkelijke leven,

830
00:48:27,570 --> 00:48:30,270
maar het is een
gerechtvaardigde verdenking.

831
00:48:30,270 --> 00:48:34,830
Om dat te voorkomen zegt Paulus daarom dat
de leiders mensen moeten zijn van wie de

832
00:48:34,830 --> 00:48:38,850
vrouw, de kinderen en het
huishouden goed op orde zijn.

833
00:48:38,850 --> 00:48:43,770
Iemand kan naar hun huishouden kijken
en zeggen: „Dat is een ordelijk gezin.

834
00:48:43,770 --> 00:48:47,610
Waarschijnlijk zal een gemeente waar zo
iemand op toeziet ook ordelijk zijn.”

835
00:48:47,610 --> 00:48:53,010
Dat is wat Paulus zegt, en dat komt sterk
overeen met wat de moeder van Lemuël zei.

836
00:48:53,010 --> 00:48:56,190
De man die een deugdzame vrouw
heeft, vertrouwt op haar,

837
00:48:56,190 --> 00:49:00,870
en de veronderstelling is duidelijk
dat de man zelf ook een goed man is.

838
00:49:00,870 --> 00:49:04,410
Natuurlijk kan een deugdzame vrouw
een slechte echtgenoot hebben.

839
00:49:04,410 --> 00:49:09,090
Hij hoort niet met de oudsten in de poort
te zitten, tenzij hij daar terechtstaat.

840
00:49:09,090 --> 00:49:12,690
Maar de veronderstelling is
dat de man een goed man is.

841
00:49:12,690 --> 00:49:15,810
De vraag is: heeft hij een goed huwelijk?

842
00:49:15,810 --> 00:49:18,810
Dat zal hij hebben als
hij een goede vrouw heeft.

843
00:49:18,810 --> 00:49:23,670
Een goede man en een goede vrouw
zullen samen een goed huwelijk hebben.

844
00:49:23,670 --> 00:49:28,590
Als dat zo is, zal hij een leidinggevende
positie in de samenleving hebben,

845
00:49:28,590 --> 00:49:31,050
of misschien zelfs in de gemeente.

846
00:49:31,050 --> 00:49:34,410
Er staat ook over haar dat zij sterk is.

847
00:49:34,410 --> 00:49:35,970
Vers 17 zegt:

848
00:49:35,970 --> 00:49:40,830
Zij omgordt haar heupen met
kracht, zij maakt haar armen sterk.

849
00:49:40,830 --> 00:49:43,710
Dit gaat blijkbaar over
lichamelijke kracht,

850
00:49:43,710 --> 00:49:49,650
want vers 19 spreekt erover hoe zij haar
handen uitstrekt naar het spinrokken

851
00:49:49,650 --> 00:49:52,530
en met haar hand de spindel vasthoudt.

852
00:49:52,530 --> 00:49:57,690
Het weefgetouw waarop stof wordt gemaakt,
vereist dat er fysiek wordt gewerkt met

853
00:49:57,690 --> 00:50:02,070
grote houten onderdelen en dergelijke,
waarvoor enige kracht nodig is

854
00:50:02,070 --> 00:50:03,750
om ze te hanteren.

855
00:50:03,750 --> 00:50:06,270
Ze is in goede conditie gebleven.

856
00:50:06,270 --> 00:50:08,550
Ze is een actieve vrouw geweest.

857
00:50:08,550 --> 00:50:11,010
Waarschijnlijk heeft ze veel kracht.

858
00:50:11,010 --> 00:50:13,710
Wij beschouwen de vrouw
als het zwakkere vat.

859
00:50:13,710 --> 00:50:15,810
De Bijbel gebruikt die term.

860
00:50:15,810 --> 00:50:19,410
Ik weet niet zeker of daarmee
lichamelijke zwakheid wordt bedoeld.

861
00:50:19,410 --> 00:50:24,090
Het is natuurlijk wel zo dat, als alle
andere omstandigheden gelijk zijn,

862
00:50:24,090 --> 00:50:28,230
de meeste vrouwen lichamelijk niet
zo sterk zijn als de meeste mannen.

863
00:50:28,230 --> 00:50:32,790
Maar je zult beslist vrouwen aantreffen
die zo sterk zijn en mannen die

864
00:50:32,790 --> 00:50:36,270
zo zwak zijn, dat die
tweedeling niet opgaat.

865
00:50:36,270 --> 00:50:38,670
Er zijn sterke vrouwen, en hier wordt

866
00:50:38,670 --> 00:50:42,930
gesuggereerd dat zij lichamelijk sterk
is omdat ze lichamelijk actief is.

867
00:50:42,930 --> 00:50:48,390
Als een vrouw alleen maar thuis rondhangt,
bonbons eet en soapseries kijkt,

868
00:50:48,390 --> 00:50:52,110
zal dat er niet toe bijdragen dat
ze lichamelijk in goede conditie

869
00:50:52,110 --> 00:50:54,150
en lichamelijk sterk is.

870
00:50:54,150 --> 00:50:56,730
Er staat in vers 25:

871
00:50:56,730 --> 00:51:01,890
Kracht en glorie zijn haar kleding,
zij lacht de komende dag toe.

872
00:51:01,890 --> 00:51:03,990
Dat is natuurlijk beeldspraak.

873
00:51:03,990 --> 00:51:07,710
Zij bekleedt zich daarmee, zoals
de Bijbel zegt dat mensen met

874
00:51:07,710 --> 00:51:10,050
nederigheid bekleed moeten zijn.

875
00:51:10,050 --> 00:51:17,070
Of zoals er, naar ik meen, in 1 Timotheus
hoofdstuk 2 over deugdzame vrouwen staat.

876
00:51:17,070 --> 00:51:19,050
Paulus zei dat vrouwen zich niet met

877
00:51:19,050 --> 00:51:23,730
kostbare juwelen en dergelijke moesten
tooien, maar dat ze zich in plaats daarvan

878
00:51:23,730 --> 00:51:26,070
met goede werken moesten tooien.

879
00:51:26,070 --> 00:51:31,350
Hier is zij dus getooid, of
bekleed, met kracht en eer.

880
00:51:31,350 --> 00:51:34,470
Intellectueel is zij
tegen haar man opgewassen.

881
00:51:34,470 --> 00:51:38,850
Zij is wijs, en voor Salomo
is dat de voornaamste deugd.

882
00:51:38,850 --> 00:51:41,010
Er staat in vers 26:

883
00:51:41,010 --> 00:51:43,830
Zij doet haar mond open met wijsheid,

884
00:51:43,830 --> 00:51:46,890
onderricht uit genegenheid
ligt op haar tong.

885
00:51:46,890 --> 00:51:52,950
De deugdzame vrouw, de ideale vrouw, is
iemand die, wanneer ze haar mond opendoet,

886
00:51:52,950 --> 00:51:56,190
iets zegt wat de moeite
waard is om te zeggen.

887
00:51:56,190 --> 00:51:57,930
Het is iets scherpzinnigs.

888
00:51:57,930 --> 00:52:02,250
Ze kan iemand anders raad geven:
haar kinderen, zelfs haar man,

889
00:52:02,250 --> 00:52:06,030
of andere vrouwen die met
moeilijkheden in hun leven worstelen.

890
00:52:06,030 --> 00:52:08,070
Ze kan wijze raad geven.

891
00:52:08,070 --> 00:52:10,410
Ze opent haar mond met wijsheid.

892
00:52:10,410 --> 00:52:14,190
Het is niet alleen de harde,
ongevoelige soort wijsheid die

893
00:52:14,190 --> 00:52:16,890
soms van een intelligente man kan komen.

894
00:52:16,890 --> 00:52:20,430
Misschien heeft hij niet de
fijngevoeligheid die een vrouw heeft.

895
00:52:20,430 --> 00:52:24,690
De Engelse vertaling noemt dit
„de wet van goedertierenheid”;

896
00:52:24,690 --> 00:52:30,030
de gebruikte Nederlandse Bijbeltekst
spreekt van „onderricht uit genegenheid”.

897
00:52:30,030 --> 00:52:32,970
Goedertierenheid kenmerkt
dus wat zij zegt.

898
00:52:32,970 --> 00:52:36,390
Ze kan als het ware de
waarheid in liefde spreken.

899
00:52:36,390 --> 00:52:39,930
Ze spreekt met wijsheid
en ze spreekt vriendelijk.

900
00:52:39,930 --> 00:52:44,610
Dit is de beschrijving van de
ideale echtgenote, de ideale vrouw.

901
00:52:44,610 --> 00:52:46,770
Er staat in vers 27:

902
00:52:46,770 --> 00:52:52,350
Zij houdt de gangen van haar gezin in het
oog en brood van de luiheid eet zij niet.

903
00:52:52,350 --> 00:52:56,130
Ze waakt dus over haar
gezin; ze is huisvrouw.

904
00:52:56,130 --> 00:53:00,390
In onze tijd hebben veel vrouwen
niet de luxe om huisvrouw te zijn.

905
00:53:00,390 --> 00:53:04,290
Om te beginnen zijn veel vrouwen
alleenstaande moeders die door hun man in

906
00:53:04,290 --> 00:53:07,470
de steek zijn gelaten,
en ze hebben geen keus.

907
00:53:07,470 --> 00:53:11,310
Ze moeten buitenshuis gaan
werken en hun gezin onderhouden.

908
00:53:11,310 --> 00:53:16,530
Dat is minder dan ideaal, en ik zou denken
dat iedere alleenstaande moeder erkent dat

909
00:53:16,530 --> 00:53:19,170
haar situatie minder dan ideaal is.

910
00:53:19,170 --> 00:53:21,210
Het is niet verkeerd, want het is niet

911
00:53:21,210 --> 00:53:25,170
immoreel dat zij buitenshuis gaat
werken om haar gezin te onderhouden.

912
00:53:25,170 --> 00:53:29,550
In die noodsituatie is het ongetwijfeld
zelfs deugdzaam dat ze dat doet.

913
00:53:29,550 --> 00:53:33,930
Maar niemand zou dat leven als norm
aanbevelen, want het is beneden de norm.

914
00:53:33,930 --> 00:53:35,910
Het is minder dan ideaal.

915
00:53:35,910 --> 00:53:39,810
God wil niet dat vrouwen eropuit
moeten om hun gezin te onderhouden.

916
00:53:39,810 --> 00:53:43,710
Het is duidelijk dat Hij er de
voorkeur aan geeft dat hun man in hun

917
00:53:43,710 --> 00:53:47,790
onderhoud kan voorzien, zodat zij
er voor hun kinderen kunnen zijn.

918
00:53:47,790 --> 00:53:50,850
Paulus geeft die raad
in Titus hoofdstuk 2.

919
00:53:50,850 --> 00:53:55,890
In Titus hoofdstuk 2, vers
3 tot en met 5, zegt Paulus:

920
00:53:55,890 --> 00:54:00,810
Evenzo moeten de oudere vrouwen in hun
gedrag zijn zoals het heiligen past:

921
00:54:00,810 --> 00:54:06,630
geen kwaadspreeksters, niet verslaafd aan
veel wijn, maar leraressen van het goede,

922
00:54:06,630 --> 00:54:10,171
Vers 4 zegt dat zij de
jonge vrouwen aansporen —

923
00:54:10,171 --> 00:54:14,851
zoals de oudere vrouwen de jonge vrouwen
moeten aansporen of onderwijzen —

924
00:54:14,851 --> 00:54:18,030
opdat zij de jongere vrouwen
leren verstandig te zijn,

925
00:54:18,030 --> 00:54:21,450
hun man lief te hebben, hun
kinderen lief te hebben,

926
00:54:21,450 --> 00:54:26,910
bezonnen te zijn en kuis, te zorgen
voor hun huishouden, goed te zijn,

927
00:54:26,910 --> 00:54:32,610
hun eigen mannen onderdanig te zijn, opdat
het Woord van God niet gelasterd wordt.

928
00:54:32,610 --> 00:54:36,930
De Engelse vertaling gebruikt
hier het woord ‘homemakers’.

929
00:54:36,930 --> 00:54:40,950
De onderliggende Griekse term is een
samenstelling die letterlijk naar

930
00:54:40,950 --> 00:54:42,750
werk thuis verwijst.

931
00:54:42,750 --> 00:54:48,330
De Nederlandse Bijbeltekst geeft dit
weer als „te zorgen voor hun huishouden”.

932
00:54:48,330 --> 00:54:53,610
De reputatie van God rust op christenen,
omdat ze zichzelf christenen noemen.

933
00:54:53,610 --> 00:54:56,070
Ze dragen de Naam van Jezus.

934
00:54:56,070 --> 00:54:58,590
Ze vertegenwoordigen het Evangelie.

935
00:54:58,590 --> 00:55:02,670
Wanneer ze het Evangelie verkondigen,
zullen mensen naar hun leven kijken en

936
00:55:02,670 --> 00:55:05,970
zeggen: ‘Trekt dit mij aan of niet?

937
00:55:05,970 --> 00:55:09,270
Is hun leven een sieraad
voor het Evangelie?’

938
00:55:09,270 --> 00:55:11,850
Wat houdt ‘een sieraad zijn’ in?

939
00:55:11,850 --> 00:55:14,490
Iets mooier maken, aantrekkelijk maken.

940
00:55:14,490 --> 00:55:19,230
Maakt het leven van een gelovige het
Evangelie aantrekkelijk voor toeschouwers?

941
00:55:19,230 --> 00:55:23,310
Wat vrouwen betreft, zei Paulus dat
een vrouw die haar man gehoorzaamt,

942
00:55:23,310 --> 00:55:27,330
die van haar kinderen houdt, die zich
bezighoudt met de zaken van het huis,

943
00:55:27,330 --> 00:55:31,170
enzovoort, een sieraad zal
zijn voor het Evangelie.

944
00:55:31,170 --> 00:55:35,850
Nogmaals, iemand kan ook onder
minder dan normale omstandigheden een

945
00:55:35,850 --> 00:55:38,070
sieraad zijn voor het Evangelie.

946
00:55:38,070 --> 00:55:42,450
Mijn eigen omstandigheden zijn minder
dan normaal. Ik ben gescheiden.

947
00:55:42,450 --> 00:55:47,550
Ik was een alleenstaande vader. Dat
is niet normaal. Dat is niet ideaal.

948
00:55:47,550 --> 00:55:49,410
Het is niet wat ik aanbeveel.

949
00:55:49,410 --> 00:55:51,870
Het is niet wat ik iemand zou toewensen.

950
00:55:51,870 --> 00:55:56,490
Toch gebeuren er in de gevallen wereld
dingen die minder dan ideaal zijn.

951
00:55:56,490 --> 00:56:00,090
En God verwijt het ons niet altijd
dat we de last van een minder dan

952
00:56:00,090 --> 00:56:02,550
ideale levenswijze moeten dragen.

953
00:56:02,550 --> 00:56:06,450
Maar heel weinig mensen zouden
zeggen dat mijn omstandigheden een

954
00:56:06,450 --> 00:56:08,610
sieraad zijn voor het Evangelie.

955
00:56:08,610 --> 00:56:12,750
Mijn eigen volwassen kinderen hebben
vaak gedacht — ze geloven wel,

956
00:56:12,750 --> 00:56:16,290
maar ze zouden beslist geen leven
als het mijne willen hebben.

957
00:56:16,290 --> 00:56:18,810
Ze hebben mij als een mislukkeling gezien.

958
00:56:18,810 --> 00:56:21,090
Mijn huwelijken zijn stukgelopen.

959
00:56:21,090 --> 00:56:24,150
Op verschillende momenten ben
ik mijn bediening kwijtgeraakt

960
00:56:24,150 --> 00:56:26,310
doordat mijn huwelijken stukliepen.

961
00:56:26,310 --> 00:56:29,130
Ik heb heel wat verschillende
dingen doorgemaakt.

962
00:56:29,130 --> 00:56:31,170
Daarover zit ik niet te klagen.

963
00:56:31,170 --> 00:56:36,570
Ik zeg alleen dat er dingen zijn waarbij
mensen, als ze ernaar kijken, niet zeggen:

964
00:56:36,570 --> 00:56:39,930
‘Wauw, dat is een leven dat
ik wel zou willen leiden.’

965
00:56:39,930 --> 00:56:44,490
Mijn kinderen kijken ernaar en denken
niet dat ik veel plezier heb in het leven.

966
00:56:44,490 --> 00:56:45,750
Dat heb ik wel.

967
00:56:45,750 --> 00:56:47,310
Ik houd van mijn leven.

968
00:56:47,310 --> 00:56:49,710
Ik houd van wat ik doe, enzovoort.

969
00:56:49,710 --> 00:56:52,470
Maar wanneer mensen naar een
christelijk gezin kijken,

970
00:56:52,470 --> 00:56:56,070
zou het ideaal zijn dat ze daar zien
wat iedereen in zijn eigen gezin

971
00:56:56,070 --> 00:56:57,330
zou willen hebben.

972
00:56:57,330 --> 00:57:01,110
Ze kunnen dan zeggen: ‘De reden
dat het goed gaat met dit gezin,

973
00:57:01,110 --> 00:57:05,850
is dat zowel de man als de vrouw toegewijd
zijn aan het volgen van Gods wegen,

974
00:57:05,850 --> 00:57:08,190
aan het volgen van het Woord van God.

975
00:57:08,190 --> 00:57:12,450
Kijk eens hoe gelukzalig dat
huwelijk is. Kijk naar de kinderen.

976
00:57:12,450 --> 00:57:14,790
Deze kinderen gebruiken geen drugs.

977
00:57:14,790 --> 00:57:17,010
Deze kinderen zijn niet opstandig.

978
00:57:17,010 --> 00:57:19,170
De dochters raken niet zwanger.

979
00:57:19,170 --> 00:57:21,150
Het zijn geen misdadigers.

980
00:57:21,150 --> 00:57:24,690
De vrouw is niet alleen
tevreden, maar ook opgewekt.

981
00:57:24,690 --> 00:57:27,810
Ze ondersteunt met haar woorden
graag wat haar man doet,

982
00:57:27,810 --> 00:57:30,450
en steunt achter de schermen wat hij doet.

983
00:57:30,450 --> 00:57:35,610
Haar man houdt van haar, zorgt voor
haar en voorziet in haar behoeften.’

984
00:57:35,610 --> 00:57:39,210
Dit is een situatie die het
Evangelie tot sieraad strekt.

985
00:57:39,210 --> 00:57:43,770
Als mensen allemaal de Bijbelse
voorschriften volgen — mannen, vrouwen,

986
00:57:43,770 --> 00:57:48,030
kinderen en ouders — als iedereen
de Bijbelse voorschriften volgt,

987
00:57:48,030 --> 00:57:50,430
zullen gezinnen gelukzalig zijn.

988
00:57:50,430 --> 00:57:54,690
De kinderen zullen haar ook
waarderen, staat er in vers 28.

989
00:57:54,690 --> 00:57:57,450
Spreuken 31:28:

990
00:57:57,450 --> 00:58:02,910
Haar kinderen staan op en prijzen haar
gelukkig, ook haar echtgenoot roemt haar:

991
00:58:02,910 --> 00:58:05,130
Ze krijgt dus haar waardering.

992
00:58:05,130 --> 00:58:08,130
Waarschijnlijk prijzen de mensen
in de gemeenschap haar ook,

993
00:58:08,130 --> 00:58:11,910
maar ze is niet buiten de deur
om hun lofbetuigingen te horen.

994
00:58:11,910 --> 00:58:14,370
Ze hoort echter wat haar kinderen zeggen.

995
00:58:14,370 --> 00:58:16,350
Ze hoort wat haar man zegt.

996
00:58:16,350 --> 00:58:20,190
Trouwens, kinderen horen hun
deugdzame moeder te prijzen,

997
00:58:20,190 --> 00:58:23,910
en mannen horen hun deugdzame
vrouw met woorden te prijzen.

998
00:58:23,910 --> 00:58:26,850
Haar man zegt dit in vers 29:

999
00:58:26,850 --> 00:58:31,950
Veel dochters hebben krachtige daden
verricht, maar jíj overtreft ze allemaal.

1000
00:58:31,950 --> 00:58:34,650
Iedere man zou dat over zijn
vrouw moeten kunnen zeggen:

1001
00:58:34,650 --> 00:58:36,990
dat zij alle anderen overtreft.

1002
00:58:36,990 --> 00:58:39,450
Natuurlijk kan dat niet
letterlijk waar zijn.

1003
00:58:39,450 --> 00:58:43,350
Het kan niet zo zijn dat iedere
vrouw alle andere vrouwen overtreft.

1004
00:58:43,350 --> 00:58:47,850
Maar in zijn ogen doet zij dat wel, en
hij moet ervoor zorgen dat zij dat weet.

1005
00:58:47,850 --> 00:58:51,270
Bevalligheid is bedrieglijk
en schoonheid vergankelijk;

1006
00:58:51,270 --> 00:58:54,990
een vrouw die de HEERE vreest,
die zal geprezen worden.

1007
00:58:54,990 --> 00:58:56,970
Geef haar van de vrucht van haar handen

1008
00:58:56,970 --> 00:58:59,910
en laten haar werken haar
prijzen in de poorten.

1009
00:58:59,910 --> 00:59:03,510
Dat is een krachtig vers, want
charme en schoonheid oefenen een

1010
00:59:03,510 --> 00:59:05,130
krachtige invloed uit.

1011
00:59:05,130 --> 00:59:09,870
Onze samenleving, en waarschijnlijk
iedere samenleving vóór de onze,

1012
00:59:09,870 --> 00:59:14,010
heeft altijd gezien hoeveel macht
een mooie en charmante vrouw heeft

1013
00:59:14,010 --> 00:59:16,290
om de samenleving te beïnvloeden.

1014
00:59:16,290 --> 00:59:18,870
Allereerst voelen mannen
zich tot haar aangetrokken,

1015
00:59:18,870 --> 00:59:21,210
maar vrouwen bewonderen haar ook.

1016
00:59:21,210 --> 00:59:26,190
Misschien nemen ze haar iets kwalijk, maar
wat zij doet, zet min of meer de trend.

1017
00:59:26,190 --> 00:59:28,410
Iedereen wil zoals zij zijn.

1018
00:59:28,410 --> 00:59:32,490
Daarom gebruiken adverteerders
altijd mooie vrouwelijke modellen,

1019
00:59:32,490 --> 00:59:35,190
zelfs om producten aan
vrouwen te verkopen.

1020
00:59:35,190 --> 00:59:39,330
De vrouwen die de producten kopen,
willen zich namelijk vereenzelvigen met

1021
00:59:39,330 --> 00:59:40,710
de mooie vrouw.

1022
00:59:40,710 --> 00:59:44,430
Ze gebruiken mooie vrouwen om
producten aan mannen te verkopen,

1023
00:59:44,430 --> 00:59:48,750
en mannen voelen zich om een andere
reden tot mooie vrouwen aangetrokken.

1024
00:59:48,750 --> 00:59:53,010
Maar het punt is dat schoonheid
iets is wat macht over mensen heeft.

1025
00:59:53,010 --> 00:59:57,870
Maar de moeder van Salomo zegt volgens
de Engelse vertaling dat schoonheid

1026
00:59:57,870 --> 01:00:03,030
„ijdel” of „leeg” is; de
gebruikte Nederlandse Bijbeltekst

1027
01:00:03,030 --> 01:00:05,310
noemt haar „vergankelijk”.

1028
01:00:05,310 --> 01:00:09,450
Ze levert je niet het soort blijvend
respect op dat je wilt krijgen.

1029
01:00:09,450 --> 01:00:10,770
Ze vergaat.

1030
01:00:10,770 --> 01:00:16,470
Iedere mooie vrouw wordt een oude,
lelijke vrouw, tenzij ze jong sterft.

1031
01:00:16,470 --> 01:00:21,510
Trouwens, mannen worden ook lelijke
oude mannen, tenzij ze jong sterven.

1032
01:00:21,510 --> 01:00:27,270
Maar het punt is dat charme wordt gebruikt
om te manipuleren, om te misleiden.

1033
01:00:27,270 --> 01:00:28,890
Schoonheid is leeg.

1034
01:00:28,890 --> 01:00:32,130
Als een mooie vrouw geen
onderscheidingsvermogen heeft,

1035
01:00:32,130 --> 01:00:34,410
kan zij hiermee vergeleken worden:

1036
01:00:34,410 --> 01:00:39,210
Een mooie vrouw zonder inzicht is
een gouden ring in een varkenssnuit.

1037
01:00:39,210 --> 01:00:43,350
Maar de vrouw die de Heere
vreest, zij zal geprezen worden.

1038
01:00:43,350 --> 01:00:48,570
Ter afsluiting kunnen we de parallelle
gedachte zien in 1 Petrus, hoofdstuk 3.

1039
01:00:48,570 --> 01:00:54,090
In de openingsverzen van 1 Petrus,
hoofdstuk 3, zegt hij: „Evenzo.”

1040
01:00:54,090 --> 01:00:59,370
Evenzo, vrouwen, wees uw eigen
mannen onderdanig; opdat ook,

1041
01:00:59,370 --> 01:01:02,130
als sommigen aan het
Woord ongehoorzaam zijn,

1042
01:01:02,130 --> 01:01:07,110
zij door de levenswandel van de vrouwen
zonder woorden gewonnen mogen worden,

1043
01:01:07,110 --> 01:01:10,590
Mannen die anders geen enkele
belangstelling voor het Evangelie hebben,

1044
01:01:10,590 --> 01:01:15,690
kunnen ertoe aangetrokken worden als het
gedrag van hun vrouw het Evangelie siert.

1045
01:01:15,690 --> 01:01:17,370
Hij zegt in vers 3:

1046
01:01:17,370 --> 01:01:22,770
Uw sieraad moet niet bestaan in iets
uiterlijks: het vlechten van het haar,

1047
01:01:22,770 --> 01:01:26,970
het dragen van gouden sieraden of
het aantrekken van mooie kleren;

1048
01:01:26,970 --> 01:01:31,830
In de New King James staat in het
Engels het woord „fine” cursief gedrukt,

1049
01:01:31,830 --> 01:01:35,310
wat aangeeft dat het niet
rechtstreeks in het Grieks staat.

1050
01:01:35,310 --> 01:01:39,510
De Nederlandse Bijbeltekst
vertaalt hier wel „mooie kleren”.

1051
01:01:39,510 --> 01:01:42,630
Volgens de uitleg van de
spreker moet je versiering niet

1052
01:01:42,630 --> 01:01:47,610
primair bestaan uit de kleding en
sieraden die je draagt, maar veeleer:

1053
01:01:47,610 --> 01:01:50,010
Laat het gaan om wie je vanbinnen bent,

1054
01:01:50,010 --> 01:01:54,390
met de onvergankelijke schoonheid van
een zachtmoedige en rustige geest,

1055
01:01:54,390 --> 01:01:57,330
die in Gods ogen heel kostbaar is.

1056
01:01:57,330 --> 01:02:01,230
Een vrouw die de Heere vreest,
hoort geprezen te worden.

1057
01:02:01,230 --> 01:02:05,370
Schoonheid en charme zijn
oppervlakkige en bedrieglijke dingen.

1058
01:02:05,370 --> 01:02:09,750
Ze hebben wel degelijk macht en
invloed, maar die zijn van korte duur.

1059
01:02:09,750 --> 01:02:13,950
Toch zal iemand die God vreest nog
generaties lang geprezen worden door haar

1060
01:02:13,950 --> 01:02:18,210
eigen kinderen, door haar
man en zelfs in de poorten.

1061
01:02:18,210 --> 01:02:21,930
Bevalligheid is bedrieglijk
en schoonheid vergankelijk;

1062
01:02:21,930 --> 01:02:25,890
een vrouw die de HEERE vreest,
die zal geprezen worden.

1063
01:02:25,890 --> 01:02:29,550
Geef haar van de vrucht van haar handen
en laten haar werken haar prijzen

1064
01:02:29,550 --> 01:02:30,870
in de poorten.

1065
01:02:30,870 --> 01:02:33,930
Dat wil zeggen: op openbare plaatsen.

1066
01:02:33,930 --> 01:02:38,190
Ze zal bekendstaan als iemand die
voortreffelijk en deugdzaam is geweest.

1067
01:02:38,190 --> 01:02:43,530
En zo eindigt de beschrijving van de
deugdzame vrouw in Spreuken 31. Amen.