1
00:00:02,070 --> 00:00:05,070
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:05,070 --> 00:00:09,150
Deze keer behandelen we geld, deel 2.

3
00:00:09,150 --> 00:00:14,070
De vorige keer keken we in onze studie
van Spreuken naar het onderwerp geld.

4
00:00:14,070 --> 00:00:17,190
De bredere categorie waar
we eigenlijk naar kijken,

5
00:00:17,190 --> 00:00:19,410
zijn de valstrikken van de wereld.

6
00:00:19,410 --> 00:00:23,250
Het punt waar we nu naar kijken,
is de begeerte van de ogen.

7
00:00:23,250 --> 00:00:26,491
Dat is die natuurlijke neiging
om dingen te verwerven —

8
00:00:26,491 --> 00:00:30,511
niet de neiging om dingen te
onderzoeken, maar om ze te verwerven —

9
00:00:30,511 --> 00:00:33,150
het verlangen om dingen te verkrijgen.

10
00:00:33,150 --> 00:00:35,790
Ze spreken niet
noodzakelijk ons vlees aan,

11
00:00:35,790 --> 00:00:38,910
in de zin dat ze geen
lichamelijke behoefte bevredigen,

12
00:00:38,910 --> 00:00:41,010
maar ze trekken onze ogen aan.

13
00:00:41,010 --> 00:00:42,930
Er is status aan verbonden.

14
00:00:42,930 --> 00:00:48,390
Ze zijn zichtbaar aantrekkelijk, zoals een
aantrekkelijk huis, een auto, voorwerpen,

15
00:00:48,390 --> 00:00:50,310
meubels of wat dan ook.

16
00:00:50,310 --> 00:00:53,730
Vaak is iets natuurlijk niet veel
comfortabeler dan iets wat minder

17
00:00:53,730 --> 00:00:58,350
aantrekkelijk zou kunnen zijn, maar het
ligt in onze aard om dingen te waarderen.

18
00:00:58,350 --> 00:01:01,530
We hebben gevoel voor schoonheid
en daardoor voelen we ons

19
00:01:01,530 --> 00:01:03,270
tot dingen aangetrokken.

20
00:01:03,270 --> 00:01:07,410
Het probleem is natuurlijk dat we,
net als bij de begeerte van het vlees,

21
00:01:07,410 --> 00:01:11,550
natuurlijke en rechtmatige
aantrekkingskrachten of verlangens hebben.

22
00:01:11,550 --> 00:01:16,830
Maar die moeten worden beheerst door de
hogere beginselen van God en Gods Woord,

23
00:01:16,830 --> 00:01:20,850
zodat we ons niet zomaar door
onze verlangens laten beheersen.

24
00:01:20,850 --> 00:01:23,670
Hetzelfde geldt voor de
begeerten van de ogen.

25
00:01:23,670 --> 00:01:27,690
Soms verwerven we zoveel als we
kunnen en verlangen we naar meer,

26
00:01:27,690 --> 00:01:31,410
omdat we zien dat iemand
anders meer heeft dan wij.

27
00:01:31,410 --> 00:01:34,230
En iets wat die ander
heeft, is misschien iets

28
00:01:34,230 --> 00:01:36,210
wat wij ook graag zouden willen hebben.

29
00:01:36,210 --> 00:01:38,910
Dit verlangen om gewoon
meer spullen te hebben,

30
00:01:38,910 --> 00:01:43,230
alleen maar om te weten dat we ze hebben,
is iets waarvoor we moeten oppassen.

31
00:01:43,230 --> 00:01:45,150
We kunnen vast komen te zitten in deze

32
00:01:45,150 --> 00:01:49,290
kringloop waarin we altijd maar
meer en meer en meer willen hebben.

33
00:01:49,290 --> 00:01:53,430
We denken dat we zekerheid zouden
hebben als we maar iets meer hadden.

34
00:01:53,430 --> 00:01:56,790
Als we iets meer hadden,
zouden we tevreden zijn.

35
00:01:56,790 --> 00:02:00,750
Dus vergaren we nog wat meer, en dan
ontdekken we dat iemand anders nog steeds

36
00:02:00,750 --> 00:02:04,410
iets meer heeft wat wij ook
wel graag zouden willen hebben.

37
00:02:04,410 --> 00:02:06,930
Daar zouden we nog steeds
meer van willen hebben.

38
00:02:06,930 --> 00:02:10,650
Het wordt werkelijk een eindeloze
kringloop van ontevredenheid.

39
00:02:10,650 --> 00:02:14,130
De houdingen tegenover geld waar
we de vorige keer naar keken,

40
00:02:14,130 --> 00:02:18,150
waren dat mensen geneigd zijn hun
zekerheid in geld te stellen als ze geld

41
00:02:18,150 --> 00:02:20,490
hebben. Salomo zei:

42
00:02:20,490 --> 00:02:24,330
Het bezit van een rijke is zijn
sterke stad, als een hoge muur,

43
00:02:24,330 --> 00:02:25,890
in zijn verbeelding.

44
00:02:25,890 --> 00:02:30,090
Dat wil zeggen dat zijn rijkdom in
zijn eigen ogen zijn verdediging is,

45
00:02:30,090 --> 00:02:32,430
zijn buffer tegen rampspoed.

46
00:02:32,430 --> 00:02:35,490
Zo zouden wij bijna
allemaal van nature denken.

47
00:02:35,490 --> 00:02:39,570
Toch hebben we een aantal spreuken
gelezen die duidelijk maken hoe

48
00:02:39,570 --> 00:02:45,090
onvoorspelbaar geld is en hoe weinig
het werkelijk als echte zekerheid dient.

49
00:02:45,090 --> 00:02:49,350
Er kunnen namelijk onverwachte en
onvoorspelbare veranderingen en

50
00:02:49,350 --> 00:02:54,570
omkeringen plaatsvinden in de economie
en in onze eigen omstandigheden.

51
00:02:54,570 --> 00:02:58,830
Daarom is geld voor ons een
onbetrouwbare bron van zekerheid.

52
00:02:58,830 --> 00:03:03,330
Vervolgens zagen we dat Salomo veel dingen
noemde die volgens hem belangrijker zijn

53
00:03:03,330 --> 00:03:10,530
dan geld en begerenswaardiger zijn dan
geld: vrede in huis, liefde in relaties,

54
00:03:10,530 --> 00:03:14,370
een zuiver geweten en het
bewaren van je integriteit.

55
00:03:14,370 --> 00:03:17,130
Deze dingen zijn belangrijker dan geld.

56
00:03:17,130 --> 00:03:20,190
Dat zijn de dingen waar we
de vorige keer naar keken.

57
00:03:20,190 --> 00:03:23,010
Nu wil ik kijken naar de
spreuken die spreken over het

58
00:03:23,010 --> 00:03:25,650
algemene onderwerp van geld verkrijgen.

59
00:03:25,650 --> 00:03:27,930
Geldbeheer heeft twee aspecten.

60
00:03:27,930 --> 00:03:32,610
Het ene is geld verkrijgen en
het andere is geld uitgeven.

61
00:03:32,610 --> 00:03:34,950
Salomo heeft over beide iets te zeggen,

62
00:03:34,950 --> 00:03:39,570
maar wij willen spreken over geld
verdienen, over hoe je aan geld komt.

63
00:03:39,570 --> 00:03:44,370
In hoofdstuk 11, vers 4, wil ik
beginnen met dit fundamentele inzicht.

64
00:03:44,370 --> 00:03:48,270
Er zijn enkele verzen die een
grondbeginsel vastleggen dat altijd op de

65
00:03:48,270 --> 00:03:51,270
achtergrond werkzaam moet zijn
wanneer we nadenken over het

66
00:03:51,270 --> 00:03:53,010
onderwerp geld verdienen.

67
00:03:53,010 --> 00:03:56,130
In hoofdstuk 11, vers 4, staat:

68
00:03:56,130 --> 00:03:58,830
Bezit baat niet op de
dag van de verbolgenheid,

69
00:03:58,830 --> 00:04:01,350
maar gerechtigheid redt van de dood.

70
00:04:01,350 --> 00:04:05,610
Opnieuw is het idee dat er grenzen
zijn aan wat geld voor je kan doen.

71
00:04:05,610 --> 00:04:07,950
Als je denkt dat het je
zekerheid zal bieden,

72
00:04:07,950 --> 00:04:11,010
vooral tegen Gods toorn
en tegen het oordeel,

73
00:04:11,010 --> 00:04:14,190
dan is het duidelijk dat
dit onmogelijk zo kan zijn.

74
00:04:14,190 --> 00:04:18,210
Alleen gerechtigheid zal je
verlossen van Gods toorn.

75
00:04:18,210 --> 00:04:23,490
Een volk wordt ten aanzien van Gods
zegen of Gods vervloeking niet veiliger

76
00:04:23,490 --> 00:04:25,710
doordat het meer geld heeft.

77
00:04:25,710 --> 00:04:29,070
Het wordt veiliger doordat
het meer gerechtigheid heeft.

78
00:04:29,070 --> 00:04:32,610
Ook staat er in hoofdstuk 11, vers 28:

79
00:04:32,610 --> 00:04:36,270
Wie op zijn rijkdom vertrouwt,
die zal ten val komen,

80
00:04:36,270 --> 00:04:39,150
maar de rechtvaardigen
zullen groeien als loof.

81
00:04:39,150 --> 00:04:43,350
Opnieuw is daar de tegenstelling
tussen rijkdom en gerechtigheid.

82
00:04:43,350 --> 00:04:47,790
Als het gaat om geld verwerven, moet
onze prioriteit zijn dat we daarbij geen

83
00:04:47,790 --> 00:04:50,130
afbreuk doen aan gerechtigheid.

84
00:04:50,130 --> 00:04:54,810
Er is iets begerenswaardigs aan het
hebben van geld. Geld is nuttig.

85
00:04:54,810 --> 00:04:56,610
Geld is noodzakelijk.

86
00:04:56,610 --> 00:04:59,310
Voor de dingen die wij nodig
hebben om te overleven,

87
00:04:59,310 --> 00:05:04,530
en om onze kinderen en onze gezinnen
te helpen overleven, is geld nodig.

88
00:05:04,530 --> 00:05:07,470
Daarom moeten mensen
belangstelling hebben voor geld.

89
00:05:07,470 --> 00:05:11,130
Maar sommige mensen hebben te
veel belangstelling voor geld,

90
00:05:11,130 --> 00:05:15,510
zoveel zelfs dat ze afbreuk zullen
doen aan hun integriteit en hun

91
00:05:15,510 --> 00:05:17,910
gerechtigheid om aan geld te komen.

92
00:05:17,910 --> 00:05:21,930
Als je hoopt geld te verkrijgen,
zorg er dan voor dat je beseft dat

93
00:05:21,930 --> 00:05:25,050
gerechtigheid voor jou
waardevoller zal zijn dan geld

94
00:05:25,050 --> 00:05:28,170
en dat je geen afbreuk
doet aan je gerechtigheid.

95
00:05:28,170 --> 00:05:29,790
Dat is vaak mogelijk.

96
00:05:29,790 --> 00:05:34,410
Je kunt vaak meer geld verdienen als je
je niet al te druk maakt over het doen van

97
00:05:34,410 --> 00:05:35,790
wat juist is.

98
00:05:35,790 --> 00:05:40,710
Als je bereid bent bepaalde compromissen
te sluiten en een beetje vals te spelen,

99
00:05:40,710 --> 00:05:43,110
kun je sneller meer geld verdienen.

100
00:05:43,110 --> 00:05:46,230
Dat is het fundamentele
inzicht dat we moeten hebben.

101
00:05:46,230 --> 00:05:49,950
Dat staat ook in hoofdstuk 22, vers 2.

102
00:05:49,950 --> 00:05:52,770
Spreuken 22, vers 2:

103
00:05:52,770 --> 00:05:57,150
Rijken en armen ontmoeten elkaar,
de HEERE heeft hen allen gemaakt.

104
00:05:57,150 --> 00:06:00,930
Als de Heere de Schepper is, dan
is Hij Degene aan Wie wij allemaal

105
00:06:00,930 --> 00:06:02,910
verantwoording moeten afleggen.

106
00:06:02,910 --> 00:06:06,990
Wij leggen tegenover de Heere
verantwoording af over ons gedrag,

107
00:06:06,990 --> 00:06:09,270
of we nu rijk zijn of arm.

108
00:06:09,270 --> 00:06:13,410
Dus opnieuw: wanneer we
verantwoording afleggen tegenover God,

109
00:06:13,410 --> 00:06:16,770
is het belangrijker dat we
wat gerechtigheid betreft

110
00:06:16,770 --> 00:06:20,130
bereid zijn om voor Hem te
staan, dan dat we alleen maar

111
00:06:20,130 --> 00:06:25,110
winst en geld hebben nagejaagd, geprobeerd
hebben ons eigen nest te spekken en

112
00:06:25,110 --> 00:06:28,470
onszelf meer zekerheid in
de wereld hebben verschaft.

113
00:06:28,470 --> 00:06:32,370
Want in werkelijkheid zal God,
Die ons allemaal heeft gemaakt,

114
00:06:32,370 --> 00:06:34,710
ook ons allemaal oordelen.

115
00:06:34,710 --> 00:06:38,430
Alleen gerechtigheid zal
ons van de toorn redden.

116
00:06:38,430 --> 00:06:40,710
Geld zal dat niet doen.

117
00:06:40,710 --> 00:06:45,150
Spreuken bevat heel wat verzen waarin
hard werken tegenover gemakkelijk verdiend

118
00:06:45,150 --> 00:06:46,590
geld wordt gesteld.

119
00:06:46,590 --> 00:06:51,330
De algemene boodschap van Spreuken
over geld is dat je het moet verdienen.

120
00:06:51,330 --> 00:06:54,210
Je moet ervoor werken, en dat is waar.

121
00:06:54,210 --> 00:06:58,350
Veel mensen willen gemakkelijk geld,
dat zonder veel werk binnenkomt.

122
00:06:58,350 --> 00:07:02,250
We moeten onthouden dat werk
iets is wat God heeft verordend.

123
00:07:02,250 --> 00:07:06,990
Vooral hard werken is iets wat God als
gevolg van de zondeval heeft verordend,

124
00:07:06,990 --> 00:07:11,910
niet zozeer als straf, maar waarschijnlijk
om mensen uit de problemen te houden.

125
00:07:11,910 --> 00:07:15,570
Adam en Eva hadden veel vrije
tijd toen God hen maakte.

126
00:07:15,570 --> 00:07:17,790
Ze hadden veel aangenaam werk te doen,

127
00:07:17,790 --> 00:07:20,970
maar het was blijkbaar
een tamelijk rustig leven.

128
00:07:20,970 --> 00:07:25,830
Zo rustig zelfs dat ze wat konden
ronddwalen en gesprekken konden voeren met

129
00:07:25,830 --> 00:07:27,450
slangen en dergelijke.

130
00:07:27,450 --> 00:07:29,370
Ze raakten in de problemen.

131
00:07:29,370 --> 00:07:32,430
Men zegt dat de duivel werk
vindt voor ledige handen.

132
00:07:32,430 --> 00:07:37,710
Het is natuurlijk waar dat je, tenzij je
jezelf tot gerechtigheid disciplineert,

133
00:07:37,710 --> 00:07:42,510
allerlei manieren kunt vinden om in de
problemen te raken wanneer je niet werkt.

134
00:07:42,510 --> 00:07:46,830
Werken biedt dus in zekere zin
bescherming tegen slecht gedrag,

135
00:07:46,830 --> 00:07:50,550
hoewel werken zelf ook
slecht gedrag kan zijn.

136
00:07:50,550 --> 00:07:53,610
Werk kan je ook betrekken
bij allerlei compromissen.

137
00:07:53,610 --> 00:07:58,530
Maar het belangrijkste is dat eten en
consumeren sinds de zondeval alleen

138
00:07:58,530 --> 00:08:02,370
mogelijk zijn geweest ten
koste van zweet en gezwoeg.

139
00:08:02,370 --> 00:08:07,170
Dat is wat God in hoofdstuk 3 van
Genesis tegen Adam en Eva zei:

140
00:08:07,170 --> 00:08:10,410
In het zweet van uw
gezicht zult u brood eten,

141
00:08:10,410 --> 00:08:15,150
totdat u tot de aardbodem terugkeert,
omdat u daaruit genomen bent;

142
00:08:15,150 --> 00:08:19,050
want stof bent u en u
zult tot stof terugkeren.

143
00:08:19,050 --> 00:08:23,070
Het grootste deel van de geschiedenis
hebben mensen er daarom op uit moeten

144
00:08:23,070 --> 00:08:27,450
trekken om het land te bewerken
en hun voedsel te verbouwen.

145
00:08:27,450 --> 00:08:31,350
Ze ontdekten dat de grond
doornen en distels voortbracht,

146
00:08:31,350 --> 00:08:33,030
en ze hadden het moeilijk.

147
00:08:33,030 --> 00:08:35,190
Ze vochten tegen de natuur om

148
00:08:35,190 --> 00:08:38,430
ternauwernood in hun
levensonderhoud te voorzien.

149
00:08:38,430 --> 00:08:41,970
Daarom hebben mensen gedurende het
grootste deel van de geschiedenis

150
00:08:41,970 --> 00:08:44,250
hard moeten werken om te kunnen eten.

151
00:08:44,250 --> 00:08:46,830
Degenen die niet hard hoefden te werken,

152
00:08:46,830 --> 00:08:50,370
waren degenen die hadden
uitgedacht hoe ze andere mensen

153
00:08:50,370 --> 00:08:52,650
hard voor zich konden laten werken.

154
00:08:52,650 --> 00:08:57,690
Ze bezaten slaven, of ze hadden voldoende
kapitaal om mensen in dienst te nemen die

155
00:08:57,690 --> 00:09:02,490
hun werk voor hen deden, en ze maakten
winst op het zweet van andere mensen.

156
00:09:02,490 --> 00:09:05,910
Maar het feit blijft
dat iemand moest zweten.

157
00:09:05,910 --> 00:09:08,370
Tegenwoordig komt er
minder zweet aan te pas

158
00:09:08,370 --> 00:09:11,190
vanwege onze machines en dat soort dingen.

159
00:09:11,190 --> 00:09:14,610
Wat landbouw betreft, hebben we
beslist manieren gevonden om het

160
00:09:14,610 --> 00:09:16,230
gemakkelijker te maken.

161
00:09:16,230 --> 00:09:19,410
Maar er blijft een bepaalde
hoeveelheid arbeid over,

162
00:09:19,410 --> 00:09:22,770
een bepaalde hoeveelheid werk
die iemand liever niet zou doen,

163
00:09:22,770 --> 00:09:27,390
maar die gedaan moet worden om voort te
brengen wat we geregeld willen consumeren.

164
00:09:27,390 --> 00:09:30,690
Nu consumeren we veel
meer dan alleen voedsel.

165
00:09:30,690 --> 00:09:33,330
We consumeren heel veel producten.

166
00:09:33,330 --> 00:09:37,050
Je gaat naar de winkel, en de meeste
dingen die je tegenwoordig koopt,

167
00:09:37,050 --> 00:09:38,730
zijn geen voedsel.

168
00:09:38,730 --> 00:09:42,450
In Jesaja 55, vers 2 staat:

169
00:09:42,450 --> 00:09:45,690
Waarom weegt u geld af
voor wat geen brood is,

170
00:09:45,690 --> 00:09:48,990
en uw arbeid voor wat niet verzadigen kan?

171
00:09:48,990 --> 00:09:52,110
Luister aandachtig naar
Mij, eet het goede,

172
00:09:52,110 --> 00:09:55,530
en laat uw ziel vreugde
scheppen in de overvloed.

173
00:09:55,530 --> 00:09:58,770
Toch is dat waarschijnlijk
wat we meer doen dan wat ook.

174
00:09:58,770 --> 00:10:03,210
We eten veel, maar ik zou zeggen dat
het grootste deel van ons budget niet

175
00:10:03,210 --> 00:10:04,770
naar voedsel gaat.

176
00:10:04,770 --> 00:10:08,970
Als we wat onze financiën betreft
tot de lagere klasse behoren,

177
00:10:08,970 --> 00:10:13,590
als we in armoede leven, dan kan het zijn
dat we een groot deel van ons inkomen

178
00:10:13,590 --> 00:10:17,430
besteden aan de simpele
poging om in leven te blijven.

179
00:10:17,430 --> 00:10:21,510
De meeste Amerikanen verkeren
echter niet in die toestand.

180
00:10:21,510 --> 00:10:24,571
De meeste mensen in de
wereld, in armere landen —

181
00:10:24,571 --> 00:10:29,250
en zo leefden alle mensen eeuwen
geleden — werken de hele dag,

182
00:10:29,250 --> 00:10:32,730
alleen maar om te kunnen
eten en hun gezin te voeden.

183
00:10:32,730 --> 00:10:36,810
Dat is landbouw om in het eigen
levensonderhoud te voorzien,

184
00:10:36,810 --> 00:10:38,430
leven op bestaansniveau.

185
00:10:38,430 --> 00:10:40,830
We kunnen ons daar nauwelijks
iets bij voorstellen,

186
00:10:40,830 --> 00:10:45,030
omdat we maar een heel klein deel
van ons inkomen aan eten besteden.

187
00:10:45,030 --> 00:10:49,350
We kunnen onszelf voeden, en de
rest besteden we aan andere dingen:

188
00:10:49,350 --> 00:10:54,510
apparaatjes en allerlei dingen die we
kunnen kopen en die luxeartikelen zijn.

189
00:10:54,510 --> 00:10:57,450
We hoeven dus niet echt zo veel
te werken om te kunnen eten,

190
00:10:57,450 --> 00:11:01,590
maar we willen nog steeds consumeren,
en de dingen die we consumeren

191
00:11:01,590 --> 00:11:03,390
vereisen ook werk.

192
00:11:03,390 --> 00:11:06,570
Ik zeg niet dat het verkeerd
is om apparaatjes te hebben.

193
00:11:06,570 --> 00:11:11,910
Ik zeg alleen dat we tegenwoordig naast
voedsel veel meer dingen consumeren.

194
00:11:11,910 --> 00:11:15,690
We zijn consumenten, en iemand
moet werken zodat die dingen

195
00:11:15,690 --> 00:11:17,610
kunnen worden geproduceerd.

196
00:11:17,610 --> 00:11:20,970
De mensen die werken,
moeten betaald worden.

197
00:11:20,970 --> 00:11:25,110
Om die dingen te kunnen kopen,
zouden we er dus voor moeten werken.

198
00:11:25,110 --> 00:11:28,230
Dat wil zeggen: voor
alles wat we ontvangen,

199
00:11:28,230 --> 00:11:31,050
zouden we zelf iets
moeten hebben geleverd.

200
00:11:31,050 --> 00:11:33,210
Anders laten we iemand
anders het werk doen

201
00:11:33,210 --> 00:11:35,790
dat tegenover onze
consumptie zou moeten staan.

202
00:11:35,790 --> 00:11:40,830
In een rechtvaardige samenleving
ontvangen mensen consumptiegoederen in

203
00:11:40,830 --> 00:11:44,250
ruil voor iets van gelijke
waarde dat zij geven.

204
00:11:44,250 --> 00:11:46,350
Dat wil zeggen dat zij geen

205
00:11:46,350 --> 00:11:50,430
consumptiegoederen van iemand anders
ontvangen zonder iets van gelijke

206
00:11:50,430 --> 00:11:52,050
waarde terug te geven.

207
00:11:52,050 --> 00:11:56,370
Als iemand rijk wordt van de arbeid
van iemand anders, is dat niet billijk,

208
00:11:56,370 --> 00:11:57,810
laat ik het zo zeggen.

209
00:11:57,810 --> 00:12:02,490
Het kan rechtvaardig zijn in die zin dat
niemand van zijn rechten wordt beroofd,

210
00:12:02,490 --> 00:12:06,990
maar het getuigt niet noodzakelijk van
liefde wanneer iemand zelf geen werk

211
00:12:06,990 --> 00:12:10,950
verricht en een aantal mensen
heel hard voor zich laat werken.

212
00:12:10,950 --> 00:12:13,890
Hij betaalt hun minder
dan hun arbeid waard is,

213
00:12:13,890 --> 00:12:17,850
zodat de eigenaar van de
plantage, of wat het dan ook is,

214
00:12:17,850 --> 00:12:21,210
rijk kan worden van het
zweet van iemand anders.

215
00:12:21,210 --> 00:12:24,090
Op zichzelf is dat geen
onrechtvaardig systeem,

216
00:12:24,090 --> 00:12:26,430
want als de arbeiders geen slaven zijn,

217
00:12:26,430 --> 00:12:29,010
werken ze misschien
volgens een overeenkomst.

218
00:12:29,010 --> 00:12:32,310
Ze spreken af dat ze voor een
bepaald loon zullen werken,

219
00:12:32,310 --> 00:12:37,470
zoals in de gelijkenis die Jezus vertelde:
de man die mensen inhuurde om voor een

220
00:12:37,470 --> 00:12:41,490
denarius een dag te werken, waarna
iemand anders een uur werkte en

221
00:12:41,490 --> 00:12:43,290
hetzelfde loon kreeg.

222
00:12:43,290 --> 00:12:47,310
Degenen die het langst hadden gewerkt,
dachten dat ze waren bedrogen.

223
00:12:47,310 --> 00:12:51,150
Maar ze hadden afgesproken voor een
denarius te werken en ze kregen die

224
00:12:51,150 --> 00:12:54,030
denarius, dus waren ze niet bedrogen.

225
00:12:54,030 --> 00:12:56,730
De andere mensen, die
korter hadden gewerkt,

226
00:12:56,730 --> 00:12:59,850
hadden alleen een betere
overeenkomst gekregen.

227
00:12:59,850 --> 00:13:02,490
Soms denken we dat
billijkheid of gelijkheid

228
00:13:02,490 --> 00:13:05,430
een noodzakelijk onderdeel
van rechtvaardigheid is,

229
00:13:05,430 --> 00:13:07,410
en dat is niet noodzakelijk het geval.

230
00:13:07,410 --> 00:13:12,270
Maar het is onrechtvaardig wanneer
iemand mensen bijna als slaven uitbuit,

231
00:13:12,270 --> 00:13:15,750
mensen die niet veel keuze
hebben of ze wel of niet werken,

232
00:13:15,750 --> 00:13:19,530
terwijl het grootste deel van datgene
waarvoor zij werken uiteindelijk aan

233
00:13:19,530 --> 00:13:22,050
iemand anders dan henzelf toebehoort.

234
00:13:22,050 --> 00:13:25,650
Dat is iets wat Salomo volgens
mij als iets slechts beschouwt,

235
00:13:25,650 --> 00:13:29,070
hoewel hij zich daar als koning
waarschijnlijk even schuldig aan maakte

236
00:13:29,070 --> 00:13:30,630
als ieder ander.

237
00:13:30,630 --> 00:13:34,770
Door heel Spreuken heen is de
gedachte dat rijk worden prima is,

238
00:13:34,770 --> 00:13:37,410
zolang je dat door hard
werken hebt gedaan.

239
00:13:37,410 --> 00:13:39,870
Als je snel fortuin probeert te maken,

240
00:13:39,870 --> 00:13:43,230
gemakkelijk geld wilt verdienen
zonder ervoor te werken,

241
00:13:43,230 --> 00:13:46,950
zal dat bijna altijd ten
koste gaan van je principes.

242
00:13:46,950 --> 00:13:49,590
Hoofdstuk 13, vers 11, zegt:

243
00:13:49,590 --> 00:13:53,070
Bezit aan vluchtigheid
ontsproten , wordt minder,

244
00:13:53,070 --> 00:13:56,851
maar wie met zijn hand bijeenbrengt,
vermeerdert zijn bezit .

245
00:13:56,851 --> 00:14:01,650
Dit is een fundamentele gedachte die in
Spreuken op veel verschillende manieren en

246
00:14:01,650 --> 00:14:03,510
vele malen wordt herhaald.

247
00:14:03,510 --> 00:14:06,270
In hoofdstuk 14, vers 4, staat:

248
00:14:06,270 --> 00:14:09,390
Als er geen koeien zijn,
blijft de kribbe schoon,

249
00:14:09,390 --> 00:14:12,810
maar door de kracht van de
os is er een grote opbrengst.

250
00:14:12,810 --> 00:14:14,310
Wat betekent dat?

251
00:14:14,310 --> 00:14:17,610
Je hoeft geen stal uit te
mesten als je geen os hebt,

252
00:14:17,610 --> 00:14:21,570
maar dan kun je ook geen ploeg trekken
en kun je niet veel voortbrengen.

253
00:14:21,570 --> 00:14:24,450
De os is een nuttig
hulpmiddel voor de boer.

254
00:14:24,450 --> 00:14:28,410
Daarmee kan hij veel meer voortbrengen
dan een man die alleen werkt.

255
00:14:28,410 --> 00:14:33,090
Als hulpmiddel op de boerderij is een os
waarschijnlijk even goed als tien mannen.

256
00:14:33,090 --> 00:14:36,990
Maar als je een os hebt, moet
je hem voeren, hem schoonhouden,

257
00:14:36,990 --> 00:14:39,630
voor hem zorgen en zijn rommel opruimen.

258
00:14:39,630 --> 00:14:42,870
Misschien zou je willen dat je de
stal niet hoefde uit te mesten,

259
00:14:42,870 --> 00:14:45,690
maar het is een investering
die de moeite waard is.

260
00:14:45,690 --> 00:14:49,470
Het extra werk dat het onderhouden
van een os met zich meebrengt,

261
00:14:49,470 --> 00:14:51,270
levert meer waarde op.

262
00:14:51,270 --> 00:14:54,450
Met andere woorden, soms
kun je wat meer werk

263
00:14:54,450 --> 00:14:57,930
verrichten en een veel
grotere productie krijgen.

264
00:14:57,930 --> 00:15:01,770
Tegenwoordig gebruiken we in deze
samenleving natuurlijk geen ossen,

265
00:15:01,770 --> 00:15:05,010
maar er wordt wel in
landbouwmachines geïnvesteerd.

266
00:15:05,010 --> 00:15:09,030
Of als het geen boerderij is, kan
het een ander soort bedrijf zijn:

267
00:15:09,030 --> 00:15:12,450
machines en gereedschappen
aanschaffen voor de productie,

268
00:15:12,450 --> 00:15:15,030
of alles doen wat nodig
is om een restaurant

269
00:15:15,030 --> 00:15:19,290
of een ander soort bedrijf op te
zetten. Het is een heel gedoe.

270
00:15:19,290 --> 00:15:23,310
Aan het leiden van een bedrijf
zijn allerlei kopzorgen verbonden.

271
00:15:23,310 --> 00:15:27,090
Maar als je verstandig kiest
welke kopzorgen je op je neemt,

272
00:15:27,090 --> 00:15:29,730
kun je vaak aanzienlijk
meer winnen door die

273
00:15:29,730 --> 00:15:32,670
extra kopzorgen op de koop toe te nemen.

274
00:15:32,670 --> 00:15:37,050
Een stal uitmesten is een
extra kopzorg voor een boer.

275
00:15:37,050 --> 00:15:40,710
Als een man geen os heeft,
hoeft hij dat nooit te doen.

276
00:15:40,710 --> 00:15:42,870
Maar het is zeer de moeite waard dat

277
00:15:42,870 --> 00:15:46,410
extra werk te verrichten om
te kunnen profiteren van het

278
00:15:46,410 --> 00:15:48,630
extra werk dat de os kan doen.

279
00:15:48,630 --> 00:15:51,030
Wat hier in wezen wordt gezegd, is dat

280
00:15:51,030 --> 00:15:55,650
verstandig beheer je misschien in staat
stelt enkele extra verantwoordelijkheden

281
00:15:55,650 --> 00:15:58,530
en enkele extra kopzorgen op je te nemen,

282
00:15:58,530 --> 00:16:03,450
terwijl de opbrengst veel groter is
dan het extra werk dat je erin steekt.

283
00:16:03,450 --> 00:16:06,750
Je kunt een schone stal
hebben als er geen os is,

284
00:16:06,750 --> 00:16:10,050
maar op die manier krijg je
niet de overvloedige opbrengst

285
00:16:10,050 --> 00:16:12,030
die dankzij de os tot stand komt.

286
00:16:12,030 --> 00:16:15,210
In hoofdstuk 14, vers 23, staat:

287
00:16:15,210 --> 00:16:18,510
In alle moeitevolle
arbeid zal voordeel zijn,

288
00:16:18,510 --> 00:16:22,050
maar het gepraat van de
lippen leidt enkel tot gebrek.

289
00:16:22,050 --> 00:16:25,950
Dit roept waarschijnlijk het beeld op
van overheidsarbeiders langs de weg

290
00:16:25,950 --> 00:16:30,510
die geacht worden de wegen te
repareren of greppels te graven.

291
00:16:30,510 --> 00:16:33,630
Er lijkt heel wat nutteloos
gepraat plaats te vinden.

292
00:16:33,630 --> 00:16:35,850
Misschien zijn er vijf
mannen aan het werk,

293
00:16:35,850 --> 00:16:40,710
waarbij één man de schop vasthoudt terwijl
de anderen wat rondhangen en praten.

294
00:16:40,710 --> 00:16:44,010
Ik weet niet of dat nog net
zo vaak voorkomt als vroeger.

295
00:16:44,010 --> 00:16:46,830
Vroeger was dat een
tamelijk gewoon gezicht.

296
00:16:46,830 --> 00:16:51,150
Volgens mij werd het zo spreekwoordelijk
dat ze het misschien hebben verbeterd.

297
00:16:51,150 --> 00:16:54,750
Ik weet niet of ik dat de laatste
tijd nog zo vaak heb gezien.

298
00:16:54,750 --> 00:16:58,350
Maar vaak wil iemand rijk
worden zonder te willen werken,

299
00:16:58,350 --> 00:17:01,410
en uiteindelijk praat
hij er voortdurend over.

300
00:17:01,410 --> 00:17:05,610
Door er maar over te kletsen en
te praten wordt hij niet rijker.

301
00:17:05,610 --> 00:17:07,170
Ga gewoon aan het werk.

302
00:17:07,170 --> 00:17:11,610
Hou op met praten en begin iets te
doen, dan zal het iets opleveren.

303
00:17:11,610 --> 00:17:15,090
Dat wil niet noodzakelijk zeggen dat
je rijk zult worden als je werkt,

304
00:17:15,090 --> 00:17:17,490
al zeggen sommige spreuken dat wel.

305
00:17:17,490 --> 00:17:21,510
Deze zegt alleen dat alle
arbeid enig voordeel oplevert.

306
00:17:21,510 --> 00:17:25,590
Het is beter om enige arbeid te
verrichten, van welke aard dan ook,

307
00:17:25,590 --> 00:17:29,310
dan helemaal niets te doen en
alleen maar wat te zitten praten.

308
00:17:29,310 --> 00:17:33,450
Want een beetje arbeid betekent per
definitie dat er iets gedaan wordt.

309
00:17:33,450 --> 00:17:38,190
Dat is een verbetering ten opzichte van
de situatie voordat je iets had gedaan,

310
00:17:38,190 --> 00:17:41,790
tenzij je werkt aan een project
dat de moeite niet waard is.

311
00:17:41,790 --> 00:17:44,790
In hoofdstuk 15, vers 27, staat:

312
00:17:44,790 --> 00:17:48,750
Wie op winstbejag uit is,
stort zijn huis in het ongeluk,

313
00:17:48,750 --> 00:17:52,230
maar wie omkoop geschenken
haat, zal leven.

314
00:17:52,230 --> 00:17:56,790
Dit is ongetwijfeld in de eerste plaats
gericht tot mensen zoals hijzelf,

315
00:17:56,790 --> 00:17:59,610
die een functie binnen
het bestuur bekleedden.

316
00:17:59,610 --> 00:18:04,110
En ik weet zeker dat veel van Salomo's
medewerkers zulke mensen waren.

317
00:18:04,110 --> 00:18:07,650
Hij maakte deel uit van het
bestuur; hij was koning.

318
00:18:07,650 --> 00:18:12,210
Alle magistraten, vorsten en mensen
die welke bestuurlijke functie dan ook

319
00:18:12,210 --> 00:18:15,150
bekleedden, legden
verantwoording aan hem af.

320
00:18:15,150 --> 00:18:19,890
Ik weet zeker dat hij het grootste deel
van zijn tijd met zulke mensen doorbracht.

321
00:18:19,890 --> 00:18:25,290
Dit advies is dus waarschijnlijk gericht
tot zijn zoon, die ook koning zal worden.

322
00:18:25,290 --> 00:18:26,610
Dat zou kunnen.

323
00:18:26,610 --> 00:18:29,970
Hij maakt in elk geval
deel uit van het bestuur.

324
00:18:29,970 --> 00:18:32,010
Veel mensen willen rijk worden.

325
00:18:32,010 --> 00:18:34,230
Ze zijn hebzuchtig naar gewin.

326
00:18:34,230 --> 00:18:38,970
Als je deel uitmaakt van het bestuur, is
een van de snelste manieren om aan geld te

327
00:18:38,970 --> 00:18:41,610
komen het aannemen van steekpenningen.

328
00:18:41,610 --> 00:18:44,730
Je laat bedrijven je van alles
betalen om hun plannen voor

329
00:18:44,730 --> 00:18:48,990
hen goedgekeurd te krijgen, of
het nu goede plannen zijn of niet.

330
00:18:48,990 --> 00:18:54,270
Dit is zo vaak onderdeel van overheidswerk
geweest, dat mensen die als wetgevers,

331
00:18:54,270 --> 00:18:59,190
rechters enzovoort werken naast hun
salaris nog wat extra geld krijgen,

332
00:18:59,190 --> 00:19:01,410
misschien zelfs veel extra.

333
00:19:01,410 --> 00:19:06,030
Dat krijgen ze van mensen die hen onder
tafel geld geven om ervoor te zorgen dat

334
00:19:06,030 --> 00:19:10,830
een bepaalde kwestie die zij graag naar
voren gebracht zien, wordt behandeld.

335
00:19:10,830 --> 00:19:14,370
Een overheidsfunctionaris
die hebzuchtig is naar gewin,

336
00:19:14,370 --> 00:19:16,950
zal vrijwel zeker steekpenningen aannemen.

337
00:19:16,950 --> 00:19:20,130
Maar hij brengt daarmee zijn
eigen huis in moeilijkheden.

338
00:19:20,130 --> 00:19:24,870
Ik ben nooit in een positie geweest
waarin iemand mij steekpenningen aanbood,

339
00:19:24,870 --> 00:19:28,230
dus ik weet eigenlijk niet wat voor
moeilijkheden het aannemen daarvan

340
00:19:28,230 --> 00:19:29,730
met zich meebrengt.

341
00:19:29,730 --> 00:19:33,630
Misschien rust eenvoudigweg
Gods afkeuring op je huis.

342
00:19:33,630 --> 00:19:37,890
Of misschien veroorzaak je
daadwerkelijk juridische complicaties

343
00:19:37,890 --> 00:19:40,410
die je hele huis in moeilijkheden brengen.

344
00:19:40,410 --> 00:19:44,850
Maar het punt is dat niet alleen
jijzelf in moeilijkheden komt.

345
00:19:44,850 --> 00:19:49,350
Je zult je hele gezin in moeilijkheden
brengen als je oneerlijk bent

346
00:19:49,350 --> 00:19:53,370
en op een oneerlijke manier
hebzuchtig naar gewin bent.

347
00:19:53,370 --> 00:19:57,150
Het zou zelfs waar kunnen zijn
als je niet oneerlijk bent.

348
00:19:57,150 --> 00:20:01,350
Als je eenvoudigweg hebzuchtig bent
naar gewin en je zo aan je werk

349
00:20:01,350 --> 00:20:05,130
wijdt om rijk te worden, misschien
meer dan noodzakelijk is,

350
00:20:05,130 --> 00:20:08,190
kun je je huis en je gezin verwaarlozen.

351
00:20:08,190 --> 00:20:13,410
Dan neemt de kwaliteit van het leven thuis
af, terwijl de levensstandaard stijgt.

352
00:20:13,410 --> 00:20:15,510
Het is mogelijk om rijk te worden

353
00:20:15,510 --> 00:20:18,510
en tegelijk je relaties
uiteen te zien vallen.

354
00:20:18,510 --> 00:20:23,250
Want de tijd die het kost om rijk te
worden op de manier waarop jij dat wilt,

355
00:20:23,250 --> 00:20:27,090
gaat ten koste van de mensen die
die tijd echt van je verlangen.

356
00:20:27,090 --> 00:20:30,810
Je kunt dus ook op die manier je
huis in moeilijkheden brengen,

357
00:20:30,810 --> 00:20:35,550
zelfs door op een eerlijke manier geld
na te jagen, als dat obsessief wordt.

358
00:20:35,550 --> 00:20:38,730
Het lijkt er in dit geval
echter op dat hij het heeft over

359
00:20:38,730 --> 00:20:40,770
oneerlijke pogingen om rijk te worden.

360
00:20:40,770 --> 00:20:44,730
Hij stelt namelijk degene die
hebzuchtig is tegenover degene die

361
00:20:44,730 --> 00:20:48,090
steekpenningen haat, dat wil
zeggen tegenover iemand die

362
00:20:48,090 --> 00:20:50,430
geen steekpenningen wil aannemen.

363
00:20:50,430 --> 00:20:54,870
In hoofdstuk 21 van
Spreuken staat in vers 5:

364
00:20:54,870 --> 00:20:58,650
De plannen van wie vlijtig is,
leiden alleen tot overschot,

365
00:20:58,650 --> 00:21:02,250
maar al wie zich overhaast,
komt slechts tot gebrek.

366
00:21:02,250 --> 00:21:05,130
Een ijverig mens is iemand die hard werkt,

367
00:21:05,130 --> 00:21:08,550
iemand die niet veel van zijn
energie en tijd verspilt aan dingen

368
00:21:08,550 --> 00:21:10,230
die niets opleveren.

369
00:21:10,230 --> 00:21:13,650
Een ijverig mens is iemand
die zijn aandacht op zijn werk

370
00:21:13,650 --> 00:21:15,690
richt en het gedaan krijgt.

371
00:21:15,690 --> 00:21:19,230
Hij maakt er een prioriteit van
om te doen wat gedaan moet worden,

372
00:21:19,230 --> 00:21:23,730
doet het goed en beschouwt werken als
een waardevolle besteding van zijn tijd.

373
00:21:23,730 --> 00:21:27,210
De ijverige mens is degene
die de schouders eronder zet,

374
00:21:27,210 --> 00:21:32,610
het zonder klagen doet, het gedaan
krijgt en het goed doet. Hij werkt hard.

375
00:21:32,610 --> 00:21:36,390
De plannen van de ijverige
leiden doorgaans tot overvloed.

376
00:21:36,390 --> 00:21:38,250
Veel mensen maken plannen.

377
00:21:38,250 --> 00:21:40,830
Denk eraan, Jakobus zei:

378
00:21:40,830 --> 00:21:45,990
En nu dan u die zegt: Wij zullen vandaag
of morgen naar die en die stad reizen,

379
00:21:45,990 --> 00:21:49,770
en daar een jaar doorbrengen en
handeldrijven en winst maken,

380
00:21:49,770 --> 00:21:53,250
Hij spreekt over mensen die
plannen maken om geld te verdienen.

381
00:21:53,250 --> 00:21:57,450
Als je meer doet dan alleen plannen
maken, als je ook ijverig bent,

382
00:21:57,450 --> 00:22:01,050
dan zullen je plannen werkelijkheid
worden en iets opleveren.

383
00:22:01,050 --> 00:22:03,390
Door plannen te maken groeit er niets.

384
00:22:03,390 --> 00:22:06,090
Door plannen te maken
komt er geen geld binnen.

385
00:22:06,090 --> 00:22:09,690
Maar als je aan je plannen
ijver toevoegt, gebeurt dat wel.

386
00:22:09,690 --> 00:22:15,210
Een goed plan dat goed en ijverig wordt
uitgevoerd, leidt doorgaans tot voorspoed.

387
00:22:15,210 --> 00:22:18,630
Maar wie overhaast te werk
gaat, neigt naar armoede.

388
00:22:18,630 --> 00:22:22,230
Overhaast is hier het
tegenovergestelde van ijverig.

389
00:22:22,230 --> 00:22:24,870
Een ijverig mens is kennelijk iemand die

390
00:22:24,870 --> 00:22:29,490
methodisch werkt en de tijd neemt om
dingen de eerste keer meteen goed te doen.

391
00:22:29,490 --> 00:22:32,430
Een overhaast mens levert prutswerk.

392
00:22:32,430 --> 00:22:36,810
Hij wil met zo min mogelijk inspanning
en zo min mogelijk bestede tijd aan

393
00:22:36,810 --> 00:22:38,610
zijn verplichtingen voldoen.

394
00:22:38,610 --> 00:22:41,250
Hij wil het eenvoudigweg gedaan krijgen.

395
00:22:41,250 --> 00:22:46,050
Daarbij houdt hij zich meer bezig met hoe
weinig tijd hij eraan hoeft te besteden

396
00:22:46,050 --> 00:22:48,870
dan met de kwaliteit van
het werk dat hij doet.

397
00:22:48,870 --> 00:22:52,290
Een ijverig mens let op de
kwaliteit van zijn werk.

398
00:22:52,290 --> 00:22:55,590
Een overhaast mens wil het zo
snel mogelijk gedaan krijgen

399
00:22:55,590 --> 00:23:00,450
en zal uiteindelijk meestal de kantjes
ervan aflopen en prutswerk leveren.

400
00:23:00,450 --> 00:23:05,190
Zo iemand, die overhaast te werk
gaat, zal naar armoede neigen.

401
00:23:05,190 --> 00:23:09,210
Er zijn fabrikanten van producten die
een goede naam krijgen omdat ze echt

402
00:23:09,210 --> 00:23:11,010
goede producten maken.

403
00:23:11,010 --> 00:23:13,650
Ze plannen zorgvuldig,
en hun afdeling voor

404
00:23:13,650 --> 00:23:16,530
onderzoek en ontwikkeling
is voortdurend bezig

405
00:23:16,530 --> 00:23:19,350
zwakke punten in hun
producten te verhelpen.

406
00:23:19,350 --> 00:23:22,710
Ze bouwen een goede reputatie
op en verdienen veel geld,

407
00:23:22,710 --> 00:23:25,830
omdat iedereen weet dat
ze een goed product maken.

408
00:23:25,830 --> 00:23:29,850
Dan is er iemand anders die een
soortgelijk product maakt en gewoon veel

409
00:23:29,850 --> 00:23:33,870
producten op de markt wil brengen
en die goedkoop wil verkopen.

410
00:23:33,870 --> 00:23:38,070
Zo iemand doet niet bijzonder veel
moeite om een goed product te leveren.

411
00:23:38,070 --> 00:23:40,350
Natuurlijk neigt zo iemand naar armoede,

412
00:23:40,350 --> 00:23:42,990
omdat zijn producten geen
goede reputatie hebben.

413
00:23:42,990 --> 00:23:46,830
Als je goed werk levert in plaats
van haastwerk, zullen je klanten,

414
00:23:46,830 --> 00:23:50,550
je klantenkring, je
respecteren en je aanbevelen.

415
00:23:50,550 --> 00:23:53,430
Dan zul je neigen naar
overvloed en voorspoed.

416
00:23:53,430 --> 00:23:57,270
Maar het idee hier is dat niet
iedereen met een plan rijk wordt.

417
00:23:57,270 --> 00:24:01,290
Een plan dat door een ijverig
persoon wordt uitgevoerd,

418
00:24:01,290 --> 00:24:03,330
zal tot overvloed leiden.

419
00:24:03,330 --> 00:24:05,970
Iemand die plannen
maakt om rijk te worden,

420
00:24:05,970 --> 00:24:10,770
maar daarbij haastig te werk gaat en
niet methodisch en verstandig werkt,

421
00:24:10,770 --> 00:24:12,690
zal naar armoede neigen.

422
00:24:12,690 --> 00:24:15,090
Misschien is dat niet vanzelfsprekend.

423
00:24:15,090 --> 00:24:17,130
Het lijkt vanzelfsprekend.

424
00:24:17,130 --> 00:24:20,010
Voor Salomo is het vanzelfsprekend.

425
00:24:20,010 --> 00:24:23,310
Hoofdstuk 21, vers 17:

426
00:24:23,310 --> 00:24:28,470
Wie blijdschap liefheeft, zal gebrek
lijden, wie wijn en olie liefheeft,

427
00:24:28,470 --> 00:24:30,270
zal niet rijk worden.

428
00:24:30,270 --> 00:24:33,990
We hebben deze spreuk gezien toen
we het over voedsel en wijn hadden,

429
00:24:33,990 --> 00:24:36,570
maar hier gaat het over de financiële of

430
00:24:36,570 --> 00:24:39,450
economische uitkomst
van liefde voor genot.

431
00:24:39,450 --> 00:24:43,050
Als je meer van genot houdt dan
van verantwoordelijkheid nemen,

432
00:24:43,050 --> 00:24:47,430
je verplichtingen nakomen, dingen
gedaan krijgen en productief zijn,

433
00:24:47,430 --> 00:24:49,350
zul je naar armoede neigen.

434
00:24:49,350 --> 00:24:54,210
Maar als iemand alleen maar graag eet,
drinkt en in het leven genot zoekt,

435
00:24:54,210 --> 00:24:56,970
is dat niet de manier om rijk te worden.

436
00:24:56,970 --> 00:25:00,870
Niet dat rijk worden noodzakelijkerwijs
het doel van de christen is,

437
00:25:00,870 --> 00:25:04,950
maar tegelijkertijd is armoede
ook niet het doel van de christen.

438
00:25:04,950 --> 00:25:09,150
Het is belangrijk om dat op te
merken, want soms zeggen mensen:

439
00:25:09,150 --> 00:25:14,130
Jezus spreekt over het gevaar van rijkdom
en zegt dat het moeilijk is voor een

440
00:25:14,130 --> 00:25:19,050
rijke om het Koninkrijk binnen te
gaan, en dat soort dingen. Dat is waar.

441
00:25:19,050 --> 00:25:22,770
Als iemand niet in staat is een
godvruchtige houding tegenover zijn

442
00:25:22,770 --> 00:25:27,630
rijkdom te bewaren, is hij er misschien
beter aan toe als God hem geen voorspoed

443
00:25:27,630 --> 00:25:30,690
geeft, omdat voorspoed hem kan ruïneren.

444
00:25:30,690 --> 00:25:33,750
Zoals Agur in Spreuken 30, die zei:

445
00:25:33,750 --> 00:25:36,870
Houd valsheid en leugentaal ver van mij.

446
00:25:36,870 --> 00:25:42,270
Geef mij geen armoede of rijkdom, voorzie
mij van mijn toegewezen deel aan brood.

447
00:25:42,270 --> 00:25:47,370
Anders zou ik, verzadigd, U
verloochenen en zeggen: Wie is de HEERE?

448
00:25:47,370 --> 00:25:52,890
of anders zou ik, arm geworden, stelen,
en de Naam van mijn God aantasten.

449
00:25:52,890 --> 00:25:56,850
Het zou voor een christen mogelijk
moeten zijn om rijk of arm te zijn,

450
00:25:56,850 --> 00:25:59,550
zonder te stelen of God te vergeten.

451
00:25:59,550 --> 00:26:03,870
Maar voor sommigen is dat moeilijk, en
daarom is rijkdom niet voor iedereen goed.

452
00:26:03,870 --> 00:26:06,930
Het ideaal zou zijn dat een
christen productief kan zijn,

453
00:26:06,930 --> 00:26:09,870
dat ook hoort te zijn
en het daadwerkelijk is.

454
00:26:09,870 --> 00:26:14,250
Hij zou veel voortbrengen, zodat hij
iets heeft om aan anderen te geven.

455
00:26:14,250 --> 00:26:18,810
Dat is niet noodzakelijkerwijs zodat hij
een weelderige levensstijl kan leiden,

456
00:26:18,810 --> 00:26:21,870
maar zodat hij meer heeft
om aan anderen te geven.

457
00:26:21,870 --> 00:26:25,710
In Efeze 4, vers 28, zei Paulus:

458
00:26:25,710 --> 00:26:28,230
Wie gestolen heeft, moet niet meer stelen,

459
00:26:28,230 --> 00:26:31,650
maar zich liever inspannen om
met de handen goed werk te doen,

460
00:26:31,650 --> 00:26:34,470
om iets te kunnen delen
met wie gebrek heeft.

461
00:26:34,470 --> 00:26:38,970
Iemand hoort met zijn handen te
werken en productief te zijn. Waarom?

462
00:26:38,970 --> 00:26:41,790
Zodat hij anderen kan
helpen die gebrek hebben.

463
00:26:41,790 --> 00:26:44,790
Ik zei dat als je
consumeert maar niet werkt,

464
00:26:44,790 --> 00:26:49,050
iemand anders meer zal moeten werken
voor de dingen die jij consumeert.

465
00:26:49,050 --> 00:26:53,070
Je zult die dingen moeten krijgen ten
koste van het zweet van iemand anders,

466
00:26:53,070 --> 00:26:56,790
want alles wat je consumeert
zal iemand laten zweten.

467
00:26:56,790 --> 00:26:58,710
Iemand zal moeten werken.

468
00:26:58,710 --> 00:27:00,930
Het ontstaat niet zomaar uit het niets.

469
00:27:00,930 --> 00:27:05,430
Alles wat we eten, de brandstof die
we in onze voertuigen verbranden,

470
00:27:05,430 --> 00:27:09,690
de elektriciteit die we gebruiken,
de apparaten die we kopen:

471
00:27:09,690 --> 00:27:14,130
alles wat we hebben, is voortgebracht
doordat iemand ervoor heeft gewerkt.

472
00:27:14,130 --> 00:27:15,390
Dat is prima.

473
00:27:15,390 --> 00:27:17,250
Dat is niet iets slechts.

474
00:27:17,250 --> 00:27:21,330
Werk is goed, en de dingen die
we erdoor krijgen zijn goed.

475
00:27:21,330 --> 00:27:25,890
Het punt is dat als wij deze
dingen consumeren maar niet werken,

476
00:27:25,890 --> 00:27:29,850
iemand anders het werk zal moeten
doen dat wij zouden moeten doen.

477
00:27:29,850 --> 00:27:32,430
We leggen iemand anders extra werk op.

478
00:27:32,430 --> 00:27:35,490
Dat is niet liefdevol, en dat is het punt.

479
00:27:35,490 --> 00:27:39,810
Christenen horen hun naaste lief te
hebben zoals ze zichzelf liefhebben.

480
00:27:39,810 --> 00:27:44,250
Als je iemand anders harder voor jou
laat werken, is dat niet erg liefdevol.

481
00:27:44,250 --> 00:27:47,670
Maar als jij harder werkt zodat
iemand anders iets kan hebben,

482
00:27:47,670 --> 00:27:50,910
vooral iemand die niet in staat
is evenveel voort te brengen,

483
00:27:50,910 --> 00:27:52,530
dan is dat liefdevol.

484
00:27:52,530 --> 00:27:55,830
Misschien zou die persoon net zoveel
gemakken willen hebben als jij,

485
00:27:55,830 --> 00:27:59,310
maar kan hij die niet betalen,
hoewel hij net zo hard werkt.

486
00:27:59,310 --> 00:28:03,270
Er zijn mensen in bepaalde landen die
harder werken dan wie van ons ook,

487
00:28:03,270 --> 00:28:07,050
alleen maar om in leven te blijven,
en zij hebben geen enkele van de luxe

488
00:28:07,050 --> 00:28:08,190
die wij hebben.

489
00:28:08,190 --> 00:28:12,090
Als wij meer voortbrengen en daardoor
kunnen geven aan mensen die niet

490
00:28:12,090 --> 00:28:16,350
evenveel kunnen voortbrengen,
is dat liefdevol. Dat is liefde.

491
00:28:16,350 --> 00:28:19,470
Dus ijver, hard werken, is liefde.

492
00:28:19,470 --> 00:28:23,310
Paulus zei dat iemand die vroeger stal en
dus wegnam waarvoor andere mensen hadden

493
00:28:23,310 --> 00:28:26,550
gewerkt, nu hard met
zijn handen moest werken.

494
00:28:26,550 --> 00:28:29,910
Zo kon hij dingen hebben om te
geven aan anderen die gebrek hebben.

495
00:28:29,910 --> 00:28:34,530
Hij moet veranderen in iemand die
geeft in plaats van iemand die neemt.

496
00:28:34,530 --> 00:28:39,630
In hoofdstuk 4 van 1 Thessalonicenzen,
vers 9 en verder, staat:

497
00:28:39,630 --> 00:28:44,070
Wat nu de broederliefde betreft, hebt
u het niet nodig dat ik u schrijf,

498
00:28:44,070 --> 00:28:47,850
want u bent zelf door God
onderwezen om elkaar lief te hebben.

499
00:28:47,850 --> 00:28:52,770
Want u doet dat ook ten opzichte van
alle broeders die in heel Macedonië zijn.

500
00:28:52,770 --> 00:28:56,130
Wij roepen u er echter toe op,
broeders, dat nog veel meer te doen,

501
00:28:56,130 --> 00:28:59,190
en er een eer in te stellen rustig te zijn

502
00:28:59,190 --> 00:29:03,510
en uw eigen zaken te behartigen
en te werken met uw eigen handen,

503
00:29:03,510 --> 00:29:07,830
zoals wij u bevolen hebben, opdat
u op een gepaste wijze wandelt

504
00:29:07,830 --> 00:29:11,970
ten opzichte van hen die
buitenstaan, en niets nodig hebt.

505
00:29:11,970 --> 00:29:14,850
Hij zegt dus dat dit broederliefde is.

506
00:29:14,850 --> 00:29:19,470
Hij zegt: laat de broederliefde
steeds meer toenemen.

507
00:29:19,470 --> 00:29:21,870
Werk bijvoorbeeld met je eigen handen.

508
00:29:21,870 --> 00:29:25,110
Hoe is het broederliefde als
ik met mijn eigen handen werk?

509
00:29:25,110 --> 00:29:28,410
Het is liefdevol om met
mijn eigen handen te werken,

510
00:29:28,410 --> 00:29:33,630
zodat iemand anders niet met zijn handen
hoeft te werken om mij te eten te geven.

511
00:29:33,630 --> 00:29:36,210
Als ik wil eten, moet ik werken.

512
00:29:36,210 --> 00:29:41,010
We weten dat Paulus dat in 2
Thessalonicenzen 3 zei: wie niet werkt,

513
00:29:41,010 --> 00:29:42,630
zal ook niet eten.

514
00:29:42,630 --> 00:29:46,350
Dat staat even verderop,
in 2 Thessalonicenzen.

515
00:29:46,350 --> 00:29:52,470
Hij maakte zich in 1 Thessalonicenzen om
hetzelfde zorgen: mensen die niet werkten.

516
00:29:52,470 --> 00:29:55,770
In 2 Thessalonicenzen 3:10 staat:

517
00:29:55,770 --> 00:30:01,050
Want ook toen wij bij u waren, bevalen
wij u dit: als iemand niet wil werken,

518
00:30:01,050 --> 00:30:02,790
zal hij ook niet eten.

519
00:30:02,790 --> 00:30:07,170
Waarom? Omdat iemand anders moest
werken voor het voedsel dat jij eet.

520
00:30:07,170 --> 00:30:11,850
Als jij niet bereid bent te werken, waarom
zou iemand anders dan voor jou werken?

521
00:30:11,850 --> 00:30:15,690
Maar als je extra werkt om iets te
hebben wat je aan anderen kunt geven,

522
00:30:15,690 --> 00:30:17,250
is dat liefdevol.

523
00:30:17,250 --> 00:30:20,730
Het gaat er niet zozeer om dat
anderen dan niet hoeven te werken.

524
00:30:20,730 --> 00:30:25,410
Er zijn namelijk heel wat mensen die
hard werken en maar weinig voortbrengen.

525
00:30:25,410 --> 00:30:29,490
Christenen horen andere mensen te
helpen die werken maar arm zijn,

526
00:30:29,490 --> 00:30:33,450
of mensen die wel zouden werken
maar buiten hun eigen schuld zonder

527
00:30:33,450 --> 00:30:37,050
werk zijn komen te
zitten. Dat doet liefde.

528
00:30:37,050 --> 00:30:39,630
Liefde probeert anderen te helpen.

529
00:30:39,630 --> 00:30:43,410
Rijk worden is dus iets wenselijks
als je het als een bediening ziet,

530
00:30:43,410 --> 00:30:45,870
een bediening om de armen te helpen.

531
00:30:45,870 --> 00:30:49,830
Het is waar dat de Bijbel in het
Nieuwe Testament veel zegt over de

532
00:30:49,830 --> 00:30:52,290
geestelijke gevaren van rijk zijn.

533
00:30:52,290 --> 00:30:57,030
Zelfs het Oude Testament waarschuwt
voor rijkdom, of laat op zijn minst,

534
00:30:57,030 --> 00:31:02,070
in Spreuken, zien dat de wenselijkheid
van rijk zijn haar beperkingen heeft.

535
00:31:02,070 --> 00:31:07,170
Maar tegelijkertijd wordt ervan uitgegaan
dat het niet verkeerd is om rijk te zijn.

536
00:31:07,170 --> 00:31:11,130
Als je rijk bent, kun je veel
meer doen, als je dat wilt.

537
00:31:11,130 --> 00:31:15,750
Veel mensen zeggen: „Ik wil rijk zijn,
zodat ik de rijken kan bereiken.”

538
00:31:15,750 --> 00:31:19,050
Ik denk niet dat dit
werkelijk een goed excuus is.

539
00:31:19,050 --> 00:31:22,950
Ik denk niet dat rijke mensen
de rijken zo vaak bereiken.

540
00:31:22,950 --> 00:31:26,610
Je zou eigenlijk aan de meeste
rijke christenen kunnen vragen:

541
00:31:26,610 --> 00:31:31,590
„Hoeveel van jouw rijkdom wordt werkelijk
gebruikt om rijke mensen te bereiken,

542
00:31:31,590 --> 00:31:34,350
of trouwens om wie dan ook te bereiken?”

543
00:31:34,350 --> 00:31:38,610
In veel gevallen zeggen mensen die
dat excuus gebruiken en zeggen:

544
00:31:38,610 --> 00:31:43,470
„Ik wil rijk zijn om rijke mensen
te bereiken”, eigenlijk gewoon:

545
00:31:43,470 --> 00:31:47,670
„Iemand moet de rijken bereiken,
en ik wil bij die groep horen.

546
00:31:47,670 --> 00:31:50,790
De rijken luisteren
alleen naar de rijken.”

547
00:31:50,790 --> 00:31:56,910
Dat is niet echt waar. Jezus bereikte
enkele rijke mensen, en Hij was niet rijk.

548
00:31:56,910 --> 00:32:01,230
Paulus bereikte sommige rijke
mensen, al waren het er niet veel.

549
00:32:01,230 --> 00:32:04,650
Maar dat kwam doordat er
niet veel rijke mensen waren

550
00:32:04,650 --> 00:32:09,270
die op het Evangelie wilden reageren
onder de voorwaarden die Jezus en

551
00:32:09,270 --> 00:32:11,070
Paulus daarbij stelden.

552
00:32:11,070 --> 00:32:14,310
Het was niet doordat Jezus
en Paulus niet rijk waren

553
00:32:14,310 --> 00:32:17,010
dat zij niet meer rijke mensen bereikten.

554
00:32:17,010 --> 00:32:19,770
Het kwam doordat de
boodschap die zij predikten

555
00:32:19,770 --> 00:32:22,770
niet zo aantrekkelijk
was voor rijke mensen.

556
00:32:22,770 --> 00:32:26,070
Daarom reageerden er niet
zoveel rijke mensen op.

557
00:32:26,070 --> 00:32:29,610
Voor sommige mensen is het misschien
een uitvlucht om te zeggen:

558
00:32:29,610 --> 00:32:35,070
„Iemand moet de rijken bereiken, en daarom
moet ik rijk zijn om dat te kunnen doen.”

559
00:32:35,070 --> 00:32:39,450
Toch valt er iets te zeggen voor iemand
die bereid is om godvruchtig en bescheiden

560
00:32:39,450 --> 00:32:45,690
te leven en veel geld te verdienen, omdat
met dat geld veel goeds kan worden gedaan.

561
00:32:45,690 --> 00:32:50,070
Over deze kwestie van hard werken
tegenover gemakkelijk verdiend geld

562
00:32:50,070 --> 00:32:54,210
staat in hoofdstuk 28
van Spreuken, vers 8:

563
00:32:54,210 --> 00:32:57,630
Wie met rente en met winst
zijn bezit vermeerdert,

564
00:32:57,630 --> 00:33:00,690
brengt het bijeen voor hem
die zich over armen ontfermt.

565
00:33:00,690 --> 00:33:05,190
Met andere woorden, uiteindelijk
zal God hem het geld afnemen als een

566
00:33:05,190 --> 00:33:08,610
oordeel over de manier waarop
hij zijn geld heeft verdiend.

567
00:33:08,610 --> 00:33:12,690
Hij vermeerdert zijn bezittingen,
wat betekent dat hij rijk wordt,

568
00:33:12,690 --> 00:33:16,110
maar hij doet dat door rente
of woekerrente te heffen.

569
00:33:16,110 --> 00:33:19,890
In het hedendaagse Engels duidt die
term gewoonlijk op het rekenen van

570
00:33:19,890 --> 00:33:22,050
buitensporig hoge rente.

571
00:33:22,050 --> 00:33:26,490
Je maakt misbruik van iemand die in nood
verkeert door hem geld te lenen en daar

572
00:33:26,490 --> 00:33:28,830
heel hoge rente over te rekenen.

573
00:33:28,830 --> 00:33:31,830
Dat is vergelijkbaar met
wat creditcards doen.

574
00:33:31,830 --> 00:33:35,910
Creditcardmaatschappijen maken
zich schuldig aan „usury”.

575
00:33:35,910 --> 00:33:38,550
Eerlijk gezegd zijn mensen die creditcards

576
00:33:38,550 --> 00:33:41,790
gebruiken en zichzelf daarmee
in de schulden steken,

577
00:33:41,790 --> 00:33:45,570
er zelf schuldig aan dat ze
zichzelf in de schulden steken.

578
00:33:45,570 --> 00:33:50,730
Maar de creditcardmaatschappijen buiten
deze zwakheid van mensen uit en rekenen

579
00:33:50,730 --> 00:33:53,070
werkelijk drukkende rentetarieven.

580
00:33:53,070 --> 00:33:56,130
Dat zou als „usury” worden beschouwd.

581
00:33:56,130 --> 00:33:59,250
In de Bijbel duidt die term
echter gewoon op rente.

582
00:33:59,250 --> 00:34:03,810
Wanneer je het woord „usury” in
de King James of de New King James

583
00:34:03,810 --> 00:34:08,250
Version tegenkomt, betekent het
doorgaans eigenlijk gewoon rente,

584
00:34:08,250 --> 00:34:10,230
het rekenen van rente.

585
00:34:10,230 --> 00:34:13,590
De meeste leningen werden
aan arme mensen verstrekt.

586
00:34:13,590 --> 00:34:17,610
Geld uitlenen is in de Bijbel iets
heel anders dan de kredietverlening

587
00:34:17,610 --> 00:34:19,590
door banken tegenwoordig.

588
00:34:19,590 --> 00:34:21,810
Banken lenen niet aan de armen.

589
00:34:21,810 --> 00:34:25,530
Banken lenen alleen aan mensen die
kunnen aantonen dat ze het zich kunnen

590
00:34:25,530 --> 00:34:29,610
veroorloven de leningen terug
te betalen, tenminste meestal.

591
00:34:29,610 --> 00:34:33,270
Deze recente situatie met
hypotheken was een uitzondering.

592
00:34:33,270 --> 00:34:36,150
Om de een of andere reden
verplichtte de overheid

593
00:34:36,150 --> 00:34:40,530
banken om leningen te verstrekken aan
mensen die ze niet konden terugbetalen.

594
00:34:40,530 --> 00:34:44,430
Dat veroorzaakte de crisis die we
de afgelopen jaren hebben gehad.

595
00:34:44,430 --> 00:34:49,230
Maar over het algemeen verdienen banken
hun geld niet door aan de armen te lenen.

596
00:34:49,230 --> 00:34:53,250
Ze verdienen hun geld door te lenen aan
mensen die met een nieuwe onderneming

597
00:34:53,250 --> 00:34:57,630
winst willen gaan maken, of een nieuw
huis willen kopen, of iets dergelijks.

598
00:34:57,630 --> 00:35:01,530
Ze lenen je alleen geld als je
kunt aantonen dat je geld hebt.

599
00:35:01,530 --> 00:35:04,350
Als je het geld nodig hebt,
kun je het niet krijgen,

600
00:35:04,350 --> 00:35:08,550
want banken willen niet lenen aan
iemand die geen laag risico vormt.

601
00:35:08,550 --> 00:35:12,210
Maar in Bijbelse tijden leenden
mensen niet zozeer geld om

602
00:35:12,210 --> 00:35:14,670
zakelijke ondernemingen te financieren.

603
00:35:14,670 --> 00:35:18,630
Bijna altijd was de man die
geld moest lenen een arme man.

604
00:35:18,630 --> 00:35:23,130
Hij had die dag voedsel nodig voor
zijn gezin en zat in de problemen.

605
00:35:23,130 --> 00:35:25,650
Als hij dan vroeg of hij geld mocht lenen,

606
00:35:25,650 --> 00:35:29,010
werd die arme alleen maar onderdrukt
wanneer iemand hem daar rente

607
00:35:29,010 --> 00:35:30,390
over liet betalen.

608
00:35:30,390 --> 00:35:33,030
Het zou beter zijn hem iets te schenken.

609
00:35:33,030 --> 00:35:36,150
Of, als je het hem leent, het uit te lenen

610
00:35:36,150 --> 00:35:39,990
zonder enige verwachting dat je
winst zult maken op die lening.

611
00:35:39,990 --> 00:35:43,470
Met andere woorden, je doet het
uit liefde voor die persoon.

612
00:35:43,470 --> 00:35:47,910
In de wet was het de Joden verboden om
hun broeders tegen rente geld te lenen.

613
00:35:47,910 --> 00:35:53,190
Ze mochten geld lenen aan iemand die niet
Joods was en hem rente laten betalen.

614
00:35:53,190 --> 00:35:56,730
Maar ze mochten hun Joodse
broeders geen rente laten betalen

615
00:35:56,730 --> 00:36:01,230
over welke lening ze hun ook
verstrekten, omdat dat liefdeloos is.

616
00:36:01,230 --> 00:36:04,930
Iemand die zijn vermogen vergroot
door woekerrente en afpersing —

617
00:36:04,930 --> 00:36:09,990
de spreker volgt hier de Engelse
vertaling „usury and extortion”,

618
00:36:09,990 --> 00:36:13,690
waar het weergegeven Nederlandse
vers „rente en winst” heeft —

619
00:36:13,690 --> 00:36:15,510
zal verlies lijden.

620
00:36:15,510 --> 00:36:17,970
Dit waren enkele van de
gebruikelijke manieren

621
00:36:17,970 --> 00:36:22,650
waarop mensen anderen financieel
uitbuitten en daarbij zelf rijk werden.

622
00:36:22,650 --> 00:36:25,050
De situatie zal worden omgekeerd.

623
00:36:25,050 --> 00:36:27,330
Er staat dat God het geld van die persoon

624
00:36:27,330 --> 00:36:30,150
uiteindelijk zal overdragen
aan iemand anders,

625
00:36:30,150 --> 00:36:32,490
die medelijden zal hebben met de armen.

626
00:36:32,490 --> 00:36:38,730
In hetzelfde hoofdstuk, hoofdstuk
28, vers 19 en 20, staat:

627
00:36:38,730 --> 00:36:42,270
Wie zijn land bewerkt, zal
met brood verzadigd worden,

628
00:36:42,270 --> 00:36:46,350
maar wie leeglopers navolgt,
wordt met armoede verzadigd.

629
00:36:46,350 --> 00:36:50,610
Een betrouwbaar man heeft talrijke
zegeningen, maar wie erop aast om rijk te

630
00:36:50,610 --> 00:36:53,730
worden, zal niet voor
onschuldig gehouden worden.

631
00:36:53,730 --> 00:36:58,230
Iemand die ernaar verlangt rijk te
worden, of zich haast om rijk te worden,

632
00:36:58,230 --> 00:37:01,950
zal de kantjes ervan aflopen
als hij te veel haast heeft.

633
00:37:01,950 --> 00:37:05,850
En de kantjes ervan aflopen betekent
meestal dat je concessies doet

634
00:37:05,850 --> 00:37:07,410
aan je integriteit.

635
00:37:07,410 --> 00:37:11,730
Het komt niet vaak voor dat je heel
snel een fortuin kunt vergaren.

636
00:37:11,730 --> 00:37:16,050
Het is mogelijk dat je op eerlijke
wijze een fortuin van je ouders erft.

637
00:37:16,050 --> 00:37:19,770
Of je zit in een onderneming die
gewoon echt een hoge vlucht neemt,

638
00:37:19,770 --> 00:37:23,430
waardoor je plotseling rijk wordt
zonder dat je zelf ergens concessies

639
00:37:23,430 --> 00:37:24,690
aan hebt gedaan.

640
00:37:24,690 --> 00:37:29,610
Maar in de meeste gevallen worden
geld en rijkdom geleidelijk vergaard.

641
00:37:29,610 --> 00:37:33,390
In de meeste gevallen verdienen mensen
iets meer dan ze nodig hebben om

642
00:37:33,390 --> 00:37:34,650
van te leven.

643
00:37:34,650 --> 00:37:40,110
Als ze dat sparen en eerlijk en verstandig
investeren, kan hun vermogen toenemen,

644
00:37:40,110 --> 00:37:42,630
maar meestal gebeurt dat geleidelijk.

645
00:37:42,630 --> 00:37:45,630
Een enkele keer investeer
je misschien in een bedrijf

646
00:37:45,630 --> 00:37:49,410
dat als een raket omhoogschiet,
en word je plotseling rijk,

647
00:37:49,410 --> 00:37:51,690
bijna sneller dan je had verwacht.

648
00:37:51,690 --> 00:37:55,050
Maar iemand die ernaar
verlangt snel rijk te worden,

649
00:37:55,050 --> 00:37:57,990
zal over het algemeen
de kantjes ervan aflopen

650
00:37:57,990 --> 00:38:02,070
en andere dingen doen dan eerlijk
werken om aan dat geld te komen.

651
00:38:02,070 --> 00:38:07,110
Maar de man die zijn land bewerkt,
zal genoeg te eten hebben. Hij werkt.

652
00:38:07,110 --> 00:38:12,810
Met andere woorden, de man die de arbeid
verricht, zal brood in overvloed hebben.

653
00:38:12,810 --> 00:38:15,930
Maar de man die zich met
lichtzinnige dingen bezighoudt,

654
00:38:15,930 --> 00:38:19,170
zal geen brood hebben
wanneer hij het nodig heeft.

655
00:38:19,170 --> 00:38:24,330
De spreker volgt hier de Engelse
formulering „follows frivolity”;

656
00:38:24,330 --> 00:38:29,910
het weergegeven Nederlandse vers
spreekt over „leeglopers navolgen”.

657
00:38:29,910 --> 00:38:33,930
Hij legt de Engelse formulering
uit als spelen en zichzelf

658
00:38:33,930 --> 00:38:36,450
vermaken terwijl hij zou moeten werken.

659
00:38:36,450 --> 00:38:39,510
Gemakkelijk verdiend geld
is dus geen goede zaak,

660
00:38:39,510 --> 00:38:42,330
omdat het meestal niet
eerlijk wordt verkregen.

661
00:38:42,330 --> 00:38:46,590
Er zijn nogal wat spreuken waarin
de luiaard tegenover de ijverige

662
00:38:46,590 --> 00:38:47,730
man wordt gesteld.

663
00:38:47,730 --> 00:38:52,590
Sommige daarvan geven, denk ik, met opzet
een humoristisch beeld van de luiaard.

664
00:38:52,590 --> 00:38:55,470
Salomo heeft geen enkel
respect voor de luiaard.

665
00:38:55,470 --> 00:38:58,650
Wat is een luiaard? Een lui mens.

666
00:38:58,650 --> 00:39:00,690
Wat is een lui mens?

667
00:39:00,690 --> 00:39:04,410
In onze samenleving hebben
we veel vrije tijd die mensen

668
00:39:04,410 --> 00:39:07,470
tweehonderd jaar geleden
en daarvoor niet hadden.

669
00:39:07,470 --> 00:39:11,730
Sinds de Tweede Wereldoorlog heeft de
gemiddelde Amerikaan eigenlijk veel

670
00:39:11,730 --> 00:39:15,690
vrije tijd gehad, vergeleken
met alle eerdere perioden.

671
00:39:15,690 --> 00:39:20,910
De Amerikaanse economie nam na de
Tweede Wereldoorlog een hoge vlucht

672
00:39:20,910 --> 00:39:24,450
en het werd voor de gemiddelde
persoon steeds gemakkelijker om

673
00:39:24,450 --> 00:39:26,250
rijkdom te verwerven.

674
00:39:26,250 --> 00:39:29,190
Daarvóór werkten de meeste
mensen behoorlijk hard,

675
00:39:29,190 --> 00:39:32,730
en in Amerika hadden ze
een redelijk goed bestaan.

676
00:39:32,730 --> 00:39:36,870
Dit is een land van mogelijkheden
en een land van overvloed.

677
00:39:36,870 --> 00:39:41,010
Mensen die hard werkten, konden
betrekkelijk comfortabel leven,

678
00:39:41,010 --> 00:39:45,570
behalve in tijden waarin bijzondere
rampen dat onmogelijk maakten.

679
00:39:45,570 --> 00:39:47,730
Zulke dingen zijn er altijd.

680
00:39:47,730 --> 00:39:50,790
Maar als alle andere
omstandigheden gelijk waren,

681
00:39:50,790 --> 00:39:55,890
kon iemand die hard werkte onder normale
omstandigheden in dit land een redelijk

682
00:39:55,890 --> 00:39:57,870
comfortabel leven leiden.

683
00:39:57,870 --> 00:40:01,530
Dat gold sterker voor hem
dan voor iemand in India,

684
00:40:01,530 --> 00:40:06,930
of in andere landen die door armoede waren
getroffen en weinig hulpbronnen hadden,

685
00:40:06,930 --> 00:40:09,450
ook al werkte die misschien
twee keer zo hard.

686
00:40:09,450 --> 00:40:13,770
Maar sinds de Tweede Wereldoorlog lijkt
zelfs de gemiddelde persoon uit de

687
00:40:13,770 --> 00:40:15,690
middenklasse rijk te zijn.

688
00:40:15,690 --> 00:40:20,430
Bijna iedereen met een gewone baan
kan zich een boot, een vakantiehuis,

689
00:40:20,430 --> 00:40:23,370
campers of allerlei
leuke dingen veroorloven.

690
00:40:23,370 --> 00:40:26,670
Geen slechte dingen, maar gewoon
leuke dingen om te hebben,

691
00:40:26,670 --> 00:40:29,490
die mensen zich vroeger
niet konden veroorloven.

692
00:40:29,490 --> 00:40:32,910
Vergeleken met wat de meeste mensen
door de geschiedenis heen hebben gehad,

693
00:40:32,910 --> 00:40:34,530
zijn wij heel rijk.

694
00:40:34,530 --> 00:40:36,570
Daardoor hebben we veel vrije tijd,

695
00:40:36,570 --> 00:40:38,970
waarvoor we natuurlijk
verantwoordelijk zijn.

696
00:40:38,970 --> 00:40:41,490
Net zoals we verantwoordelijk
zijn voor extra geld,

697
00:40:41,490 --> 00:40:44,010
zijn we verantwoordelijk voor extra tijd.

698
00:40:44,010 --> 00:40:47,730
Alle tijd die God ons geeft,
is Zijn tijd en moet voor Zijn

699
00:40:47,730 --> 00:40:49,710
Koninkrijk worden gebruikt.

700
00:40:49,710 --> 00:40:54,810
Vrije tijd kan iets goeds zijn, net
zoals extra geld iets goeds kan zijn.

701
00:40:54,810 --> 00:40:57,270
Als je extra tijd of extra geld hebt,

702
00:40:57,270 --> 00:41:00,390
kun je dat investeren in
het Koninkrijk van God.

703
00:41:00,390 --> 00:41:03,390
Mensen die geen extra
geld of extra tijd hebben,

704
00:41:03,390 --> 00:41:05,550
kunnen daarin niet zoveel investeren.

705
00:41:05,550 --> 00:41:09,690
Het is dus goed om vrije tijd te
hebben, maar van vrije tijd houden,

706
00:41:09,690 --> 00:41:13,710
of ervan houden om werk te
vermijden, is geen goede houding.

707
00:41:13,710 --> 00:41:18,630
Vanwege de zondeval moeten we bereid zijn
hard te werken om iets voort te brengen.

708
00:41:18,630 --> 00:41:22,230
En we willen iets voortbrengen,
zodat we andere mensen kunnen helpen,

709
00:41:22,230 --> 00:41:26,430
want er zijn mensen voor wie het
werkelijk moeilijk is om te overleven.

710
00:41:26,430 --> 00:41:31,050
Dat is voor ons moeilijk te beseffen,
omdat overleven voor ons in dit deel van

711
00:41:31,050 --> 00:41:33,630
de wereld tamelijk gemakkelijk is.

712
00:41:33,630 --> 00:41:37,950
En niet alleen overleven, maar ook
een betrekkelijk goede gezondheid,

713
00:41:37,950 --> 00:41:43,890
schoon water, goede huisvesting, gezond
voedsel, overvloed en verscheidenheid.

714
00:41:43,890 --> 00:41:47,670
Zelfs de armste Amerikanen
die van een uitkering leven,

715
00:41:47,670 --> 00:41:52,170
leven als koningen vergeleken met mensen
in veel andere delen van de wereld,

716
00:41:52,170 --> 00:41:54,210
vooral in de derde wereld.

717
00:41:54,210 --> 00:41:58,410
Daardoor beginnen we al gauw te denken
dat we recht hebben op vrije tijd.

718
00:41:58,410 --> 00:42:01,110
Waarom zouden we
voortdurend moeten werken?

719
00:42:01,110 --> 00:42:03,630
Waarom zou je jezelf afbeulen?

720
00:42:03,630 --> 00:42:06,510
Andere mensen om ons
heen doen dat ook niet.

721
00:42:06,510 --> 00:42:11,550
Daarom is het niet per se deugdzaam om
van vrije tijd te houden en te besluiten

722
00:42:11,550 --> 00:42:16,050
zoveel mogelijk vrije tijd te zoeken
en zo weinig mogelijk te werken.

723
00:42:16,050 --> 00:42:19,410
Persoonlijk denk ik dat ik,
als ik een gewone baan had,

724
00:42:19,410 --> 00:42:22,950
naar mijn pensioen zou uitkijken,
maar alleen zodat ik meer

725
00:42:22,950 --> 00:42:24,810
werk voor God zou kunnen doen.

726
00:42:24,810 --> 00:42:29,790
Ik heb het grote voorrecht dat mijn
gewone werk bestaat uit werken voor God.

727
00:42:29,790 --> 00:42:32,550
Want als ik niet al mijn
werktijd daaraan besteedde,

728
00:42:32,550 --> 00:42:35,010
zou ik dat met al mijn
vrije tijd willen doen.

729
00:42:35,010 --> 00:42:38,970
Als ik een andere baan moest hebben, zou
ik ernaar uitkijken om met die baan te

730
00:42:38,970 --> 00:42:41,970
kunnen stoppen, zodat
ik voor God kon werken.

731
00:42:41,970 --> 00:42:46,110
Maar veel mensen met andere banen kijken
alleen maar uit naar hun pensioen,

732
00:42:46,110 --> 00:42:48,390
zodat ze niets meer hoeven te doen.

733
00:42:48,390 --> 00:42:50,250
Ze houden niet van werken.

734
00:42:50,250 --> 00:42:53,670
Ze houden niet van hun baan
en kijken uit naar het moment

735
00:42:53,670 --> 00:42:55,890
waarop ze niets meer hoeven te doen.

736
00:42:55,890 --> 00:42:58,710
Dan kunnen ze gewoon
zitten en televisie kijken.

737
00:42:58,710 --> 00:43:01,530
Dan kunnen ze zich voortdurend ontspannen.

738
00:43:01,530 --> 00:43:04,110
In sommige opzichten is
dat best aantrekkelijk,

739
00:43:04,110 --> 00:43:07,110
maar alleen voor iemand met
de verkeerde instelling.

740
00:43:07,110 --> 00:43:11,610
Iemand met het juiste soort karakter
denkt: ‘Zolang ik consumeer,

741
00:43:11,610 --> 00:43:14,490
moet ik ook iets
voortbrengen als ik dat kan.’

742
00:43:14,490 --> 00:43:18,750
Natuurlijk kan er een moment komen waarop
ik te oud word, of ik kan ziek worden,

743
00:43:18,750 --> 00:43:22,290
of er kan iets gebeuren waardoor
ik niets meer kan voortbrengen.

744
00:43:22,290 --> 00:43:26,490
Dat is des te meer reden om veel
voort te brengen zolang ik dat kan.

745
00:43:26,490 --> 00:43:31,530
Net als de mier, die in de zomer verzamelt
omdat de winter eraan komt en zij dan niet

746
00:43:31,530 --> 00:43:33,270
zal kunnen verzamelen.

747
00:43:33,270 --> 00:43:37,050
Voor ons allemaal kan er in ons leven
een tijd komen waarin we niet veel

748
00:43:37,050 --> 00:43:38,790
meer kunnen voortbrengen.

749
00:43:38,790 --> 00:43:41,070
Het is dus goed om veel te verzamelen,

750
00:43:41,070 --> 00:43:44,970
maar niet om veel te verzamelen
zodat we niet hoeven te werken.

751
00:43:44,970 --> 00:43:49,290
We moeten veel verzamelen zodat we, mocht
er ooit een tijd komen waarin we niet

752
00:43:49,290 --> 00:43:54,750
kunnen werken, geen last hoeven te worden
voor iemand anders of voor de samenleving.

753
00:43:54,750 --> 00:43:59,010
Het is liefdevol om zelf de last
van je levensonderhoud te dragen,

754
00:43:59,010 --> 00:44:01,230
ook van je toekomstige levensonderhoud.

755
00:44:01,230 --> 00:44:04,710
Misschien voorzie je dat je op een
leeftijd komt waarop je kinderen,

756
00:44:04,710 --> 00:44:08,430
de samenleving of iemand
anders je moeten onderhouden.

757
00:44:08,430 --> 00:44:11,910
Als je zelf voorzieningen kunt
treffen voor je levensonderhoud,

758
00:44:11,910 --> 00:44:14,130
lijkt het mij liefdevol om dat te doen,

759
00:44:14,130 --> 00:44:16,770
zodat een ander je niet
hoeft te onderhouden.

760
00:44:16,770 --> 00:44:20,190
Maar veel mensen willen door de
samenleving worden onderhouden

761
00:44:20,190 --> 00:44:21,930
wanneer ze ouder worden.

762
00:44:21,930 --> 00:44:25,050
Ze willen stoppen met
werken en niets doen.

763
00:44:25,050 --> 00:44:29,850
Nogmaals, ik kan het begrijpen wanneer
iemand een baan heeft die niets anders

764
00:44:29,850 --> 00:44:34,590
oplevert dan geld en geen enkel nut
heeft voor het Koninkrijk van God.

765
00:44:34,590 --> 00:44:39,570
Zo iemand zou kunnen zeggen: ‘Ik kan niet
wachten tot ik dit niet meer hoef te doen,

766
00:44:39,570 --> 00:44:43,830
zodat ik de dingen kan doen die
werkelijk belangrijk zijn in het leven.

767
00:44:43,830 --> 00:44:45,930
Dan kan ik God echt dienen.’

768
00:44:45,930 --> 00:44:48,870
Maar mensen die eenvoudigweg
niet willen werken

769
00:44:48,870 --> 00:44:53,370
en ernaar uitkijken zoveel mogelijk tijd
te hebben waarin ze lui kunnen zijn,

770
00:44:53,370 --> 00:44:57,390
zijn de luiaards over wie
Spreuken veel te zeggen heeft.

771
00:44:57,390 --> 00:45:02,910
Voor Salomo is een luiaard ongeveer
zo slecht als een mens maar kan zijn.

772
00:45:02,910 --> 00:45:06,150
In Spreuken worden veel
dingen tegen de dwaas gezegd,

773
00:45:06,150 --> 00:45:09,510
maar de luiaard wordt
zelfs in ongunstige zin

774
00:45:09,510 --> 00:45:12,870
vergeleken met iemand die
alleen maar een dwaas is.

775
00:45:12,870 --> 00:45:16,230
Een luiaard is een bijzonder soort dwaas.

776
00:45:16,230 --> 00:45:22,350
Daarom worden luiaards en ijverige mensen
in veel verzen tegenover elkaar gesteld.

777
00:45:22,350 --> 00:45:25,110
In Spreuken 10 vers 4 staat:

778
00:45:25,110 --> 00:45:28,050
Wie met een bedrieglijke
hand werkt, wordt arm,

779
00:45:28,050 --> 00:45:30,570
maar de hand van de vlijtigen maakt rijk.

780
00:45:30,570 --> 00:45:34,530
De spreker gebruikt hier een
Engelse vertaling met „slack hand”,

781
00:45:34,530 --> 00:45:38,730
oftewel „trage hand”; het
weergegeven Nederlandse vers

782
00:45:38,730 --> 00:45:41,010
heeft „bedrieglijke hand”.

783
00:45:41,010 --> 00:45:44,730
Volgens de door hem gebruikte
vertaling betekent dit dus dat

784
00:45:44,730 --> 00:45:47,490
zo iemand geen ijverige werker is.

785
00:45:47,490 --> 00:45:51,930
Dus nogmaals, hard werken
leidt doorgaans tot productie.

786
00:45:51,930 --> 00:45:56,010
Productie leidt doorgaans
tot welvaart en rijkdom.

787
00:45:56,010 --> 00:46:01,590
Maar met een trage hand werken — lui
werken, de kantjes ervan aflopen,

788
00:46:01,590 --> 00:46:06,570
geen uitstekend werk leveren, langere
koffiepauzes nemen dan nodig is,

789
00:46:06,570 --> 00:46:11,791
werk zoveel mogelijk proberen te vermijden
en meer werk op anderen afschuiven —

790
00:46:11,791 --> 00:46:14,130
leidt doorgaans tot armoede.

791
00:46:14,130 --> 00:46:18,870
Of dat zou bij zulke mensen tenminste
zo moeten zijn. Ze verdienen het.

792
00:46:18,870 --> 00:46:21,630
In hoofdstuk 12 vers 11 staat:

793
00:46:21,630 --> 00:46:25,050
Wie zijn land bewerkt, zal
met brood verzadigd worden,

794
00:46:25,050 --> 00:46:29,490
maar wie leeglopers navolgt,
is een mens zonder verstand.

795
00:46:29,490 --> 00:46:33,690
Deze tegenstelling tussen degene die
zijn land bewerkt en degene die zich met

796
00:46:33,690 --> 00:46:37,170
lichtzinnige dingen bezighoudt,
is eerder al genoemd.

797
00:46:37,170 --> 00:46:42,810
Nogmaals, de spreker volgt hier de
Engelse formulering „follows frivolity”,

798
00:46:42,810 --> 00:46:47,550
waar het weergegeven Nederlandse
vers „leeglopers navolgt” heeft.

799
00:46:47,550 --> 00:46:52,050
Hij verstaat die Engelse formulering als:
iemand die zijn tijd besteedt aan iets

800
00:46:52,050 --> 00:46:53,490
wat niets voortbrengt.

801
00:46:53,490 --> 00:46:56,610
Wij zijn een cultuur die
gericht is op amusement.

802
00:46:56,610 --> 00:47:01,530
Nu ik ouder ben, geniet ik eigenlijk meer
van amusement dan toen ik jonger was.

803
00:47:01,530 --> 00:47:06,030
Toen ik jonger was, wilde ik niet eens
naar de bioscoop en dat soort dingen.

804
00:47:06,030 --> 00:47:09,930
Ik dacht gewoon: waarom zou
ik daar tijd aan verspillen?

805
00:47:09,930 --> 00:47:11,790
Er is zoveel te doen.

806
00:47:11,790 --> 00:47:16,170
Maar nu ik ouder ben, word ik sneller moe
en vind ik het niet erg om te gaan zitten

807
00:47:16,170 --> 00:47:17,730
en een film te kijken.

808
00:47:17,730 --> 00:47:22,050
Ik vind het verfrissend en ik denk
niet dat het per se slecht is.

809
00:47:22,050 --> 00:47:26,790
Maar tegelijkertijd hebben we in onze
samenleving zoveel mogelijkheden voor

810
00:47:26,790 --> 00:47:30,930
amusement, dat we er bijna
verslaafd aan zouden kunnen raken.

811
00:47:30,930 --> 00:47:34,710
Dat geldt vooral nu we
videospellen en computers hebben

812
00:47:34,710 --> 00:47:38,550
en voortdurend online kunnen zijn
met dingen die eerder vermakelijk

813
00:47:38,550 --> 00:47:40,170
dan productief zijn.

814
00:47:40,170 --> 00:47:44,370
Dat is een gevaar dat onze
samenleving nu voortbrengt.

815
00:47:44,370 --> 00:47:48,930
Mensen vragen: wat is er mis mee
als we genoeg kunnen verdienen om

816
00:47:48,930 --> 00:47:53,850
comfortabel van te leven door maar
twintig of dertig uur per week te werken,

817
00:47:53,850 --> 00:47:57,810
en we vijftig uur per week
besteden aan ons eigen vermaak?

818
00:47:57,810 --> 00:47:59,670
Wie zegt dat dat verkeerd is?

819
00:47:59,670 --> 00:48:01,170
We verdienen genoeg.

820
00:48:01,170 --> 00:48:05,250
We verdienen genoeg om in ons
eigen levensonderhoud te voorzien,

821
00:48:05,250 --> 00:48:08,670
als dat het enige is waarvoor
we verantwoordelijk zijn.

822
00:48:08,670 --> 00:48:11,970
Maar als God ons veel
vrije tijd heeft gegeven,

823
00:48:11,970 --> 00:48:16,710
als Hij ons in een positie heeft geplaatst
waarin we niet veel hoeven te werken om in

824
00:48:16,710 --> 00:48:20,610
ons eigen levensonderhoud te
voorzien, betekent dit dat we meer

825
00:48:20,610 --> 00:48:24,390
gelegenheid hebben om werk te
doen dat andere mensen helpt.

826
00:48:24,390 --> 00:48:29,310
We moeten ervoor oppassen dat we niet
te veel tijd aan beuzelarij besteden.

827
00:48:29,310 --> 00:48:32,610
Er kunnen momenten zijn
waarop achteroverleunen,

828
00:48:32,610 --> 00:48:38,490
ontspannen en onszelf vermaken iets goeds
is en ons zelfs nieuwe kracht geeft.

829
00:48:38,490 --> 00:48:41,730
Maar amusement is zo
gemakkelijk toegankelijk,

830
00:48:41,730 --> 00:48:45,810
terwijl werk soms zo
onaangenaam en onnodig lijkt.

831
00:48:45,810 --> 00:48:50,010
Tegenwoordig kunnen we namelijk geld
verdienen zonder hard te werken,

832
00:48:50,010 --> 00:48:53,130
of zonder zo hard te werken
als vroeger nodig was,

833
00:48:53,130 --> 00:48:57,030
dankzij machines en bedrijven
waarmee geld wordt verdiend

834
00:48:57,030 --> 00:48:59,550
zonder dat daar veel werk voor nodig is.

835
00:48:59,550 --> 00:49:04,590
Er zijn multilevelbedrijven, en de mensen
op de hogere niveaus verdienen met minder

836
00:49:04,590 --> 00:49:08,910
werk meer dan de mensen op
de lagere niveaus, enzovoort.

837
00:49:08,910 --> 00:49:12,450
Het is tegenwoordig zo
gemakkelijk om in onze samenleving

838
00:49:12,450 --> 00:49:15,330
zo weinig mogelijk te
werken om te overleven,

839
00:49:15,330 --> 00:49:18,930
en verder gewoon lui te
zijn en amusement te zoeken.

840
00:49:18,930 --> 00:49:21,630
Dat is niet het beste wat
christenen kunnen doen.

841
00:49:21,630 --> 00:49:23,670
Het is zelfs helemaal niet goed.

842
00:49:23,670 --> 00:49:26,910
In hoofdstuk 13, vers 4, staat:

843
00:49:26,910 --> 00:49:30,870
Begerig is de ziel van de
luiaard, maar tevergeefs,

844
00:49:30,870 --> 00:49:33,870
de ziel van de vlijtigen
wordt echter verzadigd.

845
00:49:33,870 --> 00:49:36,630
dat wil zeggen: van de luie man.

846
00:49:36,630 --> 00:49:40,410
De man die niet werkt, is niet
noodzakelijkerwijs iemand die

847
00:49:40,410 --> 00:49:42,030
nergens naar verlangt.

848
00:49:42,030 --> 00:49:45,690
Hij verlangt net zo sterk naar
spullen als de andere man.

849
00:49:45,690 --> 00:49:49,770
Hij is alleen te lui om eropuit
te gaan en ze te bemachtigen,

850
00:49:49,770 --> 00:49:53,670
en hij is te lui om eropuit
te gaan en ervoor te werken.

851
00:49:53,670 --> 00:49:56,730
Als iemand niet echt om
spullen geeft, als iemand

852
00:49:56,730 --> 00:50:01,410
werkelijk tevreden is met een lage
levensstandaard, dan ligt dit iets anders.

853
00:50:01,410 --> 00:50:04,110
De spreker volgt hier
een Engelse vertaling

854
00:50:04,110 --> 00:50:08,790
waarin staat dat de ziel van
de ijverige „rich” wordt;

855
00:50:08,790 --> 00:50:13,230
het weergegeven Nederlandse
vers spreekt van „verzadigd”.

856
00:50:13,230 --> 00:50:17,910
Hij neemt daarom aan dat de luiaard graag
de levensstandaard zou hebben die een

857
00:50:17,910 --> 00:50:21,510
ijverig man heeft, maar
dat hij die niet heeft.

858
00:50:21,510 --> 00:50:24,990
Hij verlangt ernaar, maar
hij kan die niet bereiken.

859
00:50:24,990 --> 00:50:27,030
Hij lijkt niet te beseffen dat die

860
00:50:27,030 --> 00:50:30,570
levensstandaard bereikbaar is
voor iemand die hard werkt.

861
00:50:30,570 --> 00:50:34,110
Maar over hard werken valt
met hem niet te onderhandelen.

862
00:50:34,110 --> 00:50:37,710
Het is niet iets wat hij zelfs
maar bereid is te overwegen.

863
00:50:37,710 --> 00:50:40,830
Hij is een luiaard. Hij is lui.

864
00:50:40,830 --> 00:50:42,750
Hij wil zich niet inspannen.

865
00:50:42,750 --> 00:50:47,610
Er staan veel uitspraken in Spreuken die
erop wijzen dat zulke mensen bestaan,

866
00:50:47,610 --> 00:50:51,210
mensen die eenvoudigweg geen
enkele energie willen besteden.

867
00:50:51,210 --> 00:50:54,450
Soms staan daar een paar
humoristische uitspraken over.

868
00:50:54,450 --> 00:50:57,150
In hoofdstuk 18, vers 9, staat:

869
00:50:57,150 --> 00:51:02,370
Ja, wie zich slap opstelt in zijn werk,
die is een broeder van een aartsvernieler.

870
00:51:02,370 --> 00:51:04,170
Dit is een werkende man.

871
00:51:04,170 --> 00:51:06,090
Dit is geen werkloze man.

872
00:51:06,090 --> 00:51:09,090
Hij werkt, maar hij is lui in zijn werk.

873
00:51:09,090 --> 00:51:14,310
Hij zal dus de kantjes ervan aflopen,
langzaam werken, lange pauzes nemen,

874
00:51:14,310 --> 00:51:18,630
zich in gesprekken met de andere mensen op
kantoor mengen en zo weinig gedaan krijgen

875
00:51:18,630 --> 00:51:21,630
als waar hij naar eigen
inschatting mee weg kan komen.

876
00:51:21,630 --> 00:51:26,190
De uitdrukking ‘is een broer van’
komt in enkele andere spreuken voor.

877
00:51:26,190 --> 00:51:30,930
Ze betekent ‘is nauw verwant
aan’, of ‘is bijna hetzelfde als’,

878
00:51:30,930 --> 00:51:33,570
iemand die grote verwoesting aanricht.

879
00:51:33,570 --> 00:51:36,750
Een man die werkt, doet
ongetwijfeld iets productiefs.

880
00:51:36,750 --> 00:51:38,970
Maar als hij dat op een luie manier doet,

881
00:51:38,970 --> 00:51:43,530
verschilt hij niet veel van iemand die
niets positiefs tot stand brengt en die

882
00:51:43,530 --> 00:51:45,330
in feite dingen verwoest.

883
00:51:45,330 --> 00:51:49,890
Je moet werken om de tweede hoofdwet
van de thermodynamica te overwinnen.

884
00:51:49,890 --> 00:51:51,450
Dingen takelen af.

885
00:51:51,450 --> 00:51:53,490
Dingen hebben onderhoud nodig.

886
00:51:53,490 --> 00:51:56,370
Machines hebben onderhoud nodig.

887
00:51:56,370 --> 00:51:58,770
Gebouwen hebben onderhoud nodig.

888
00:51:58,770 --> 00:52:03,990
Alles heeft onderhoud nodig, want de
tweede hoofdwet van de thermodynamica

889
00:52:03,990 --> 00:52:08,070
zegt dat alles de neiging heeft
te verslijten en af te takelen.

890
00:52:08,070 --> 00:52:12,450
Er is daadwerkelijk proactief werk
nodig om te voorkomen dat dingen

891
00:52:12,450 --> 00:52:15,210
eenvoudigweg uit zichzelf te gronde gaan.

892
00:52:15,210 --> 00:52:18,150
De persoon die lui is en niet hard werkt,

893
00:52:18,150 --> 00:52:22,710
biedt onvoldoende tegenwicht aan de
tweede hoofdwet van de thermodynamica.

894
00:52:22,710 --> 00:52:25,830
Hij zou net zo goed aan de
verwoesting kunnen bijdragen.

895
00:52:25,830 --> 00:52:28,290
Hij is een broer van iemand die verwoest.

896
00:52:28,290 --> 00:52:31,650
Hij verwoest niet proactief
of doelbewust iets,

897
00:52:31,650 --> 00:52:35,730
maar hij werkt niet hard genoeg om de
natuurlijke vernietigende krachten te

898
00:52:35,730 --> 00:52:38,550
overwinnen die altijd werkzaam zijn.

899
00:52:38,550 --> 00:52:41,370
Het uiteindelijke resultaat
van zijn activiteit

900
00:52:41,370 --> 00:52:44,850
is dus dat dingen slechter
worden in plaats van beter.

901
00:52:44,850 --> 00:52:47,610
Hij werkt niet hard genoeg
om dingen te verbeteren,

902
00:52:47,610 --> 00:52:50,310
om tegen de tweede hoofdwet te strijden.

903
00:52:50,310 --> 00:52:55,230
Je moet hard werken om te voorkomen
dat je gazon vol onkruid komt te staan,

904
00:52:55,230 --> 00:52:58,170
dat je tuin door ongedierte
wordt overwoekerd,

905
00:52:58,170 --> 00:53:02,490
dat je huis uit elkaar begint te vallen en
dat de motor van je auto eerder verslijt

906
00:53:02,490 --> 00:53:03,750
dan nodig is.

907
00:53:03,750 --> 00:53:08,130
Je moet dingen onderhouden, anders
gaan ze eenvoudigweg te gronde.

908
00:53:08,130 --> 00:53:09,990
Zo zit de werkelijkheid in elkaar.

909
00:53:09,990 --> 00:53:12,090
Dat zijn de wetten van de natuurkunde.

910
00:53:12,090 --> 00:53:16,350
Daarom moet je ijverig zijn om de
krachten te overwinnen die van nature

911
00:53:16,350 --> 00:53:18,210
tot vernietiging neigen.

912
00:53:18,210 --> 00:53:20,670
De man die lui is in zijn werk,

913
00:53:20,670 --> 00:53:25,410
boekt niet werkelijk vooruitgang tegen
de vernietigende neiging van de natuur.

914
00:53:25,410 --> 00:53:27,930
Vergeleken met wat hij zou moeten zijn,

915
00:53:27,930 --> 00:53:31,950
verschilt hij daarom niet veel van
iemand die actief dingen vernietigt.

916
00:53:31,950 --> 00:53:36,270
Hij zou op zijn minst de tweede hoofdwet
van de thermodynamica moeten kunnen

917
00:53:36,270 --> 00:53:38,850
tegenwerken als hij harder werkte.

918
00:53:38,850 --> 00:53:41,970
In hoofdstuk 20, vers 4, staat:

919
00:53:41,970 --> 00:53:46,710
Vanwege de winter ploegt een luiaard
niet, daarom zal hij bedelen in de oogst,

920
00:53:46,710 --> 00:53:48,330
maar dan is er niets.

921
00:53:48,330 --> 00:53:51,990
De winter is geen aangename
tijd om naar buiten te gaan.

922
00:53:51,990 --> 00:53:53,910
Het weer is niet mooi.

923
00:53:53,910 --> 00:53:58,590
Je wilt niet naar buiten om in de
regen, de sneeuw of de kou te werken.

924
00:53:58,590 --> 00:54:00,690
Dus doet de luiaard dat niet.

925
00:54:00,690 --> 00:54:02,910
Op zulke momenten werkt hij niet.

926
00:54:02,910 --> 00:54:06,270
Maar wanneer hij voedsel nodig
heeft, is het er niet voor hem,

927
00:54:06,270 --> 00:54:08,310
en dus loopt hij te bedelen.

928
00:54:08,310 --> 00:54:10,410
Hij plant niet goed vooruit.

929
00:54:10,410 --> 00:54:13,290
In hoofdstuk 20, vers 13, staat:

930
00:54:13,290 --> 00:54:19,410
Heb de slaap niet lief, anders wordt u
arm, open uw ogen, verzadig u met brood.

931
00:54:19,410 --> 00:54:22,230
Met andere woorden: word wakker.

932
00:54:22,230 --> 00:54:26,430
Soms houden we van slapen op een
manier die niet zo verwerpelijk is.

933
00:54:26,430 --> 00:54:31,050
We raken gewoon zo afgemat en moe dat er
nauwelijks iets verkwikkenders is dan in

934
00:54:31,050 --> 00:54:33,990
bed duiken en meteen in slaap vallen.

935
00:54:33,990 --> 00:54:36,030
We vinden dat gewoon heerlijk.

936
00:54:36,030 --> 00:54:38,250
Maar daar heeft hij het niet over.

937
00:54:38,250 --> 00:54:42,810
Hij heeft het over iemand die er waarde
aan hecht zo veel mogelijk te slapen,

938
00:54:42,810 --> 00:54:45,570
die het gewoon prettig
vindt om lui te zijn,

939
00:54:45,570 --> 00:54:48,450
in bed te blijven en
nooit uit bed te komen.

940
00:54:48,450 --> 00:54:52,590
Die persoon is natuurlijk dezelfde als
de luiaard die tot armoede vervalt.

941
00:54:52,590 --> 00:54:57,150
Het is net als met de andere begeerten
van het vlees: verlangen naar slaap,

942
00:54:57,150 --> 00:55:01,650
verlangen naar voedsel, verlangen
naar drank, verlangen naar seks,

943
00:55:01,650 --> 00:55:03,210
verlangen naar slaap.

944
00:55:03,210 --> 00:55:05,670
Dat zijn dingen waar het
lichaam naar verlangt.

945
00:55:05,670 --> 00:55:08,190
Het lichaam heeft slaap nodig.

946
00:55:08,190 --> 00:55:13,650
Het lichaam heeft rust nodig, en het
lichaam heeft voedsel nodig, enzovoort.

947
00:55:13,650 --> 00:55:17,310
Maar van die dingen houden, in de
zin dat je er waarde aan hecht,

948
00:55:17,310 --> 00:55:20,670
zal er misschien toe leiden
dat je je er meer aan overgeeft

949
00:55:20,670 --> 00:55:24,270
dan volgens voorzichtigheid
of gerechtigheid zou moeten.

950
00:55:24,270 --> 00:55:28,050
Er staat een klein gedeelte
in hoofdstuk 26 van Spreuken,

951
00:55:28,050 --> 00:55:34,170
de verzen 13 tot en met 16: vier
spreuken achter elkaar over luiaards.

952
00:55:34,170 --> 00:55:37,170
Ze zijn bedoeld om enigszins
humoristisch te zijn,

953
00:55:37,170 --> 00:55:39,690
maar ze maken het punt wel duidelijk.

954
00:55:39,690 --> 00:55:43,290
Vers 13, hoofdstuk 26, vers 13:

955
00:55:43,290 --> 00:55:48,270
Een luiaard zegt: Een felle leeuw
op de weg, een leeuw op de pleinen!

956
00:55:48,270 --> 00:55:51,690
Met andere woorden: „Ik wil
niet naar buiten om te werken,

957
00:55:51,690 --> 00:55:53,670
want daarbuiten is gevaar.”

958
00:55:53,670 --> 00:55:55,650
Het is niet erg realistisch.

959
00:55:55,650 --> 00:55:59,130
Hij verzint flauwe smoesjes
om niet te hoeven werken.

960
00:55:59,130 --> 00:56:02,070
Er lopen maar heel
zelden leeuwen op straat.

961
00:56:02,070 --> 00:56:04,350
Als je in de jungle woont, of als je

962
00:56:04,350 --> 00:56:07,770
destijds zelfs maar dicht bij
de oever van de Jordaan woonde,

963
00:56:07,770 --> 00:56:09,690
waren er af en toe leeuwen.

964
00:56:09,690 --> 00:56:12,450
Maar gewoonlijk liepen
ze niet over straat.

965
00:56:12,450 --> 00:56:14,550
Dat is behoorlijk ongewoon.

966
00:56:14,550 --> 00:56:18,810
Af en toe hoor ik op het nieuws dat er een
poema is gezien op de parkeerplaats van

967
00:56:18,810 --> 00:56:22,050
ons winkelcentrum of ergens in Capitola.

968
00:56:22,050 --> 00:56:26,970
Toen ik in Idaho woonde, hoorde
je soms over coyotes of wolven.

969
00:56:26,970 --> 00:56:30,090
Soms zie je een beer of
een eland in de stad.

970
00:56:30,090 --> 00:56:36,090
In de staat Washington kwam een eland een
universiteitsterrein op en doodde iemand.

971
00:56:36,090 --> 00:56:39,510
Elanden zijn gevaarlijke
dieren om dichtbij te komen.

972
00:56:39,510 --> 00:56:44,850
Er zijn wilde dieren die af en toe
ronddwalen in gebieden waar mensen wonen.

973
00:56:44,850 --> 00:56:48,270
Maar dat komt niet vaak
voor. Het is zeldzaam.

974
00:56:48,270 --> 00:56:51,270
De veronderstelling hier
is dat dit niet waar is.

975
00:56:51,270 --> 00:56:53,490
Er loopt geen leeuw op straat.

976
00:56:53,490 --> 00:56:55,710
Zeggen dat de luiaard
niet naar buiten gaat

977
00:56:55,710 --> 00:57:00,270
omdat daar misschien een leeuw
rondloopt — nou, dat zou kunnen.

978
00:57:00,270 --> 00:57:04,410
Er zou ook een meteoriet op ons huis
kunnen vallen terwijl we slapen,

979
00:57:04,410 --> 00:57:07,530
en als dat gebeurt, willen
we niet in bed liggen.

980
00:57:07,530 --> 00:57:11,790
We kunnen maar beter uit bed komen, want
er zou een meteoriet precies op het bed

981
00:57:11,790 --> 00:57:13,950
kunnen vallen waar wij liggen.

982
00:57:13,950 --> 00:57:17,790
Er bestaat altijd een mogelijkheid
dat wat we doen gevaarlijk is,

983
00:57:17,790 --> 00:57:20,070
maar erg realistisch is dat niet.

984
00:57:20,070 --> 00:57:24,450
Een luiaard verzint met andere
woorden allerlei flauwe smoesjes

985
00:57:24,450 --> 00:57:28,770
en bedenkt elke reden die hij zich
maar kan voorstellen om niet te werken.

986
00:57:28,770 --> 00:57:31,410
Hij gaat niet naar buiten
om zijn werk te doen,

987
00:57:31,410 --> 00:57:34,470
omdat daar zomaar eens
een leeuw zou kunnen zijn.

988
00:57:34,470 --> 00:57:37,590
Ik vermoed dat de kans
daarop bijzonder klein is,

989
00:57:37,590 --> 00:57:40,350
hoewel de natuurwetten
het niet uitsluiten.

990
00:57:40,350 --> 00:57:42,810
Er zou een leeuw op straat kunnen zijn.

991
00:57:42,810 --> 00:57:45,030
Soms lopen ze inderdaad de stad binnen,

992
00:57:45,030 --> 00:57:48,510
maar waarschijnlijk niet vaker
dan één dag op een miljoen.

993
00:57:48,510 --> 00:57:52,830
Het gaat er dus over dat de luiaard elk
mogelijk excuus vindt om niet aan het

994
00:57:52,830 --> 00:57:54,090
werk te gaan.

995
00:57:54,090 --> 00:57:55,770
In vers 14 staat:

996
00:57:55,770 --> 00:58:00,690
Zoals een deur op zijn scharnier draait,
zo draait de luiaard zich om op zijn bed.

997
00:58:00,690 --> 00:58:02,190
Hoe gaat dat dan?

998
00:58:02,190 --> 00:58:06,750
Een deur beweegt op haar scharnieren,
maar verandert nauwelijks van positie.

999
00:58:06,750 --> 00:58:11,550
De luiaard komt niet erg ver bij zijn
bed vandaan. Hij beweegt een beetje.

1000
00:58:11,550 --> 00:58:15,150
Hij draait zich om in bed,
maar hij komt niet uit bed.

1001
00:58:15,150 --> 00:58:19,890
De deur zit nog steeds aan het
deurkozijn vast. Ze gaat nergens heen.

1002
00:58:19,890 --> 00:58:22,230
Door het scharnier kan ze bewegen.

1003
00:58:22,230 --> 00:58:26,010
Ze verandert een beetje van
positie, maar niet van plaats.

1004
00:58:26,010 --> 00:58:29,430
Zo verandert ook de luiaard
in zijn bed niet van plaats.

1005
00:58:29,430 --> 00:58:31,470
Misschien draait hij zich om.

1006
00:58:31,470 --> 00:58:34,710
Misschien brengt hij
zelfs zoveel energie op.

1007
00:58:34,710 --> 00:58:38,190
Hij spant zich niet erg in, maar
misschien draait hij zich om

1008
00:58:38,190 --> 00:58:41,310
als hij het moe wordt
om op één zij te slapen.

1009
00:58:41,310 --> 00:58:43,890
Maar hoe dan ook blijft hij in bed.

1010
00:58:43,890 --> 00:58:45,270
Vers 15:

1011
00:58:45,270 --> 00:58:47,910
Een luiaard steekt zijn
hand in de schotel,

1012
00:58:47,910 --> 00:58:51,090
maar is te moe om die weer
naar zijn mond te brengen.

1013
00:58:51,090 --> 00:58:55,110
Hij zit aan tafel en strekt
zijn hand uit naar zijn eten.

1014
00:58:55,110 --> 00:58:57,990
Zijn hand gaat de schaal
in om het eten te pakken,

1015
00:58:57,990 --> 00:59:01,830
maar hij is zelfs te lui om zijn
hand terug te brengen en het in zijn

1016
00:59:01,830 --> 00:59:03,270
mond te stoppen.

1017
00:59:03,270 --> 00:59:07,170
Hij zal verhongeren, omdat hij
niet eens genoeg energie of

1018
00:59:07,170 --> 00:59:09,570
ijver heeft om zichzelf te voeden.

1019
00:59:09,570 --> 00:59:11,610
Dat wordt hier gesuggereerd.

1020
00:59:11,610 --> 00:59:14,130
Zo. In vers 16:

1021
00:59:14,130 --> 00:59:17,610
Een luiaard is in zijn
eigen ogen wijzer dan

1022
00:59:17,610 --> 00:59:20,250
zeven mensen die een
verstandig weerwoord geven.

1023
00:59:20,250 --> 00:59:24,030
Ik kan veel mensen bedenken die
in hun eigen ogen wijzer zijn dan

1024
00:59:24,030 --> 00:59:26,910
zeven mannen die verstandig
antwoord kunnen geven.

1025
00:59:26,910 --> 00:59:30,090
Maar hier gaat het in het
bijzonder over een luiaard.

1026
00:59:30,090 --> 00:59:34,050
Een luiaard bedenkt allerlei geweldige
redenen waarom hij vandaag niet aan het

1027
00:59:34,050 --> 00:59:35,610
werk zou moeten gaan.

1028
00:59:35,610 --> 00:59:40,350
Allerlei mannen kunnen hem goede redenen
geven waarom hij dat wel zou moeten doen,

1029
00:59:40,350 --> 00:59:42,570
maar hij laat zich niet overtuigen.

1030
00:59:42,570 --> 00:59:45,390
Hoeveel mannen hem ook
goede redenen kunnen geven,

1031
00:59:45,390 --> 00:59:49,350
hij laat zich eenvoudigweg niet
overhalen om aan het werk te gaan.

1032
00:59:49,350 --> 00:59:53,550
Je kunt zien dat Salomo alleen
maar afkeer voelt voor een luiaard.

1033
00:59:53,550 --> 00:59:57,750
Dat komt natuurlijk doordat de
luiaard het niet helemaal begrijpt.

1034
00:59:57,750 --> 01:00:00,750
Hij begrijpt niet dat
het leven om werk draait.

1035
01:00:00,750 --> 01:00:03,150
Het draait niet alleen
maar om geld verdienen,

1036
01:00:03,150 --> 01:00:05,610
maar het draait wel helemaal om werk.

1037
01:00:05,610 --> 01:00:07,950
Er zijn onderbrekingen van het werk.

1038
01:00:07,950 --> 01:00:09,990
Er zijn nachten om te slapen.

1039
01:00:09,990 --> 01:00:13,470
Er zijn momenten waarop het
werk van de dag gedaan is

1040
01:00:13,470 --> 01:00:16,410
en iemand gewoon van
zijn gezin kan genieten,

1041
01:00:16,410 --> 01:00:20,430
of van iets anders wat plezierig
is en zelf geen werk is.

1042
01:00:20,430 --> 01:00:24,030
Maar dat is alleen zodat hij
voldoende kan herstellen om

1043
01:00:24,030 --> 01:00:27,450
weer aan het werk te gaan wanneer
het tijd is om dat te doen,

1044
01:00:27,450 --> 01:00:30,270
want het leven is bedoeld om te werken.

1045
01:00:30,270 --> 01:00:35,130
God maakte Adam en Eva en plaatste
hen in de hof om die te onderhouden,

1046
01:00:35,130 --> 01:00:37,290
om de hof te onderhouden.

1047
01:00:37,290 --> 01:00:39,090
Hij gaf hun werk te doen.

1048
01:00:39,090 --> 01:00:41,190
Het was geen stressvol werk.

1049
01:00:41,190 --> 01:00:43,770
Het was geen werk waarbij ze zweetten.

1050
01:00:43,770 --> 01:00:47,910
Het was aangenaam werk, maar het
moest nog steeds gedaan worden.

1051
01:00:47,910 --> 01:00:51,570
Blijkbaar maakte God de hof zo
dat die een jungle zou worden

1052
01:00:51,570 --> 01:00:53,730
als hij niet werd onderhouden.

1053
01:00:53,730 --> 01:00:56,310
Daarom zette Hij er een paar tuiniers in.

1054
01:00:56,310 --> 01:01:00,930
Hoewel het dus een prachtige omgeving
was, aangenaam om in te leven en

1055
01:01:00,930 --> 01:01:05,790
aangenaam om in te werken, was het
toch een omgeving die werk vereiste.

1056
01:01:05,790 --> 01:01:08,370
Mensen zijn gemaakt om te werken.

1057
01:01:08,370 --> 01:01:13,410
Als ze niet werken, en als ze hun tijd
besteden aan het zoeken naar manieren om

1058
01:01:13,410 --> 01:01:17,790
onder het werk uit te komen, worden ze
uiteindelijk een last voor de samenleving

1059
01:01:17,790 --> 01:01:20,010
of een last voor andere mensen.

1060
01:01:20,010 --> 01:01:25,170
Daarom wekken ze afkeer op bij Salomo,
en eerlijk gezegd bij ieder ander die

1061
01:01:25,170 --> 01:01:28,950
hard werkt en ziet dat zij
iedere keer dat ze de kans

1062
01:01:28,950 --> 01:01:31,290
krijgen onder het werk uitkomen.

1063
01:01:31,290 --> 01:01:34,710
We zullen op dit algemene
onderwerp terugkomen terwijl we

1064
01:01:34,710 --> 01:01:36,030
verdergaan in Spreuken.