1
00:00:02,010 --> 00:00:04,590
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,590 --> 00:00:10,650
Deze keer behandelen we
Spreuken: hoogmoed, deel 1.

3
00:00:10,650 --> 00:00:13,950
Het laatste onderwerp in Spreuken
waar we naar willen kijken,

4
00:00:13,950 --> 00:00:18,210
al zal dat meer dan één bijeenkomst
kosten omdat er veel spreuken over gaan,

5
00:00:18,210 --> 00:00:23,130
is het algemene onderwerp hoogmoed en
de vele manieren waarop die zich uit.

6
00:00:23,130 --> 00:00:28,050
Toen we spraken over de wereld en haar
valstrikken, verwezen we naar 1 Johannes,

7
00:00:28,050 --> 00:00:31,710
hoofdstuk 2, vers 15 tot en met 17.

8
00:00:31,710 --> 00:00:36,090
Daar worden de wereld en haar valstrikken
onder drie noemers beschreven:

9
00:00:36,090 --> 00:00:39,750
Heb de wereld niet lief en
ook niet wat in de wereld is.

10
00:00:39,750 --> 00:00:44,310
Als iemand de wereld liefheeft, is
de liefde van de Vader niet in hem.

11
00:00:44,310 --> 00:00:48,030
Want al wat in de wereld is:
de begeerte van het vlees,

12
00:00:48,030 --> 00:00:53,130
de begeerte van de ogen en de hoogmoed
van het leven, is niet uit de Vader,

13
00:00:53,130 --> 00:00:54,870
maar is uit de wereld.

14
00:00:54,870 --> 00:00:59,370
En de wereld gaat voorbij met haar
begeerte; maar wie de wil van God doet,

15
00:00:59,370 --> 00:01:01,470
blijft tot in eeuwigheid.

16
00:01:01,470 --> 00:01:05,430
Zoals we zagen, zijn de begeerten van
het vlees die dingen die natuurlijke

17
00:01:05,430 --> 00:01:07,470
verlangens van het lichaam zijn.

18
00:01:07,470 --> 00:01:11,430
Ze zijn op zichzelf niet verkeerd,
maar ze kunnen verkeerd uitpakken.

19
00:01:11,430 --> 00:01:13,950
Ze kunnen je op het verkeerde pad brengen.

20
00:01:13,950 --> 00:01:16,590
In feite horen ze je
helemaal niet te leiden,

21
00:01:16,590 --> 00:01:20,850
behalve in de algemene zin dat je eetlust
je ertoe brengt te eten wanneer je voedsel

22
00:01:20,850 --> 00:01:22,770
nodig hebt, enzovoort.

23
00:01:22,770 --> 00:01:25,950
Maar je leven hoort niet door
die verlangens geleid te worden,

24
00:01:25,950 --> 00:01:29,070
hoewel ze binnen Gods bedoeling
hun eigen waarde hebben.

25
00:01:29,070 --> 00:01:32,670
We hebben gekeken naar wat Spreuken
over enkele van die kwesties zegt,

26
00:01:32,670 --> 00:01:35,670
en daarna hebben we gesproken
over de begeerte van de ogen.

27
00:01:35,670 --> 00:01:40,050
Hoewel die uitdrukking in onze taal niet
meteen deze gedachte bij ons oproept,

28
00:01:40,050 --> 00:01:43,110
verwijst de begeerte van
de ogen naar hebzucht,

29
00:01:43,110 --> 00:01:48,330
bezitsdrang of het verlangen om dingen
te bezitten, vooral geld en bezittingen.

30
00:01:48,330 --> 00:01:53,010
We ontdekten dat er veel spreuken zijn die
op de een of andere manier op dat thema

31
00:01:53,010 --> 00:01:55,650
ingaan en er iets over te zeggen hebben.

32
00:01:55,650 --> 00:01:58,710
We hebben drie bijeenkomsten
aan dat onderwerp besteed.

33
00:01:58,710 --> 00:02:02,610
Nu komen we bij de laatste categorie
van de valstrikken van de wereld,

34
00:02:02,610 --> 00:02:05,010
en dat is de hoogmoed van het leven.

35
00:02:05,010 --> 00:02:08,910
Wanneer Johannes de uitdrukking
“the pride of life” gebruikt,

36
00:02:08,910 --> 00:02:11,970
is niet helemaal duidelijk
wat hij daarmee bedoelt.

37
00:02:11,970 --> 00:02:15,210
Waarom gebruikt hij niet
gewoon het woord “pride”?

38
00:02:15,210 --> 00:02:19,890
Sommige vertalingen vertalen het
als “the boastful pride of life”,

39
00:02:19,890 --> 00:02:21,630
al weet ik niet zeker waarom.

40
00:02:21,630 --> 00:02:24,690
Het woord “boastful”
staat niet in het Grieks.

41
00:02:24,690 --> 00:02:27,690
Er staat alleen “pride of life”.

42
00:02:27,690 --> 00:02:29,670
_[Vertalersnoot: De spreker
bespreekt hier de bewoording van

43
00:02:29,670 --> 00:02:31,770
zijn Engelse Bijbelvertaling.

44
00:02:31,770 --> 00:02:36,450
De HSV geeft de uitdrukking weer
als „de hoogmoed van het leven”

45
00:02:36,450 --> 00:02:41,730
en bevat evenmin een afzonderlijk woord
voor „boastful” („opschepperig”).]_

46
00:02:41,730 --> 00:02:45,690
Het lijkt duidelijk dat niet alle
trots noodzakelijkerwijs duister,

47
00:02:45,690 --> 00:02:47,970
sinister en slecht is.

48
00:02:47,970 --> 00:02:52,410
Trots zijn op je kinderen omdat ze
het goed doen, is niet iets slechts.

49
00:02:52,410 --> 00:02:58,410
Zelfs roemen in God, zegt de Bijbel,
is niet verkeerd: trots zijn op God.

50
00:02:58,410 --> 00:03:03,210
Maar er bestaat een hoogmoed over jezelf
die beslist een vijand van de ziel is.

51
00:03:03,210 --> 00:03:06,270
Een van de dingen die de Bijbel
op veel plaatsen duidelijk maakt,

52
00:03:06,270 --> 00:03:09,330
is dat God nederigheid in ons verlangt,

53
00:03:09,330 --> 00:03:15,450
want nederigheid betekent eenvoudigweg dat
je in contact staat met de werkelijkheid.

54
00:03:15,450 --> 00:03:20,730
Sommige mensen denken dat God alleen maar
wil dat we onszelf kleineren en Hem als

55
00:03:20,730 --> 00:03:25,050
groot beschouwen, omdat Hij
een of andere egoïst zou zijn.

56
00:03:25,050 --> 00:03:29,250
Maar in werkelijkheid staat
hier niet Gods ego op het spel.

57
00:03:29,250 --> 00:03:33,390
Het gaat om de orde der dingen,
de orde van de werkelijkheid.

58
00:03:33,390 --> 00:03:36,270
Het is de waarheid die je vrij zal maken.

59
00:03:36,270 --> 00:03:38,970
Voor zover je misleid bent
over de werkelijkheid,

60
00:03:38,970 --> 00:03:42,570
zul je niet kunnen functioneren
zoals je geschapen bent om binnen die

61
00:03:42,570 --> 00:03:44,730
werkelijkheid te functioneren.

62
00:03:44,730 --> 00:03:47,610
God is God, en wij zijn God niet.

63
00:03:47,610 --> 00:03:52,110
Daarom betekent nederig zijn
voor God, onderdanig zijn aan God

64
00:03:52,110 --> 00:03:55,230
en Hem de eerbied geven die Hem toekomt,

65
00:03:55,230 --> 00:03:58,770
eenvoudigweg dat je in contact
staat met de werkelijkheid en

66
00:03:58,770 --> 00:04:01,350
overeenkomstig de waarheid leeft.

67
00:04:01,350 --> 00:04:05,250
Anders handelen betekent eenvoudigweg
dat je in een waan verkeert,

68
00:04:05,250 --> 00:04:06,630
en dat is niet goed.

69
00:04:06,630 --> 00:04:12,930
Wanneer God verlangt dat we Hem aanbidden,
Hem eren, Hem verheffen en niet onszelf,

70
00:04:12,930 --> 00:04:17,010
verwacht Hij gewoon dat we in
overeenstemming met de werkelijkheid leven

71
00:04:17,010 --> 00:04:19,110
en niet in een waan verkeren.

72
00:04:19,110 --> 00:04:22,710
Het is niet zozeer dat Zijn
ego daarbij een rol speelt.

73
00:04:22,710 --> 00:04:26,670
Hij heeft ons zo gemaakt dat wij
en de hele schepping het beste

74
00:04:26,670 --> 00:04:30,450
functioneren en het meest
bijdragen aan Zijn doeleinden

75
00:04:30,450 --> 00:04:33,150
en ook aan het welzijn
van de geschapen dingen,

76
00:04:33,150 --> 00:04:37,890
wanneer we in de juiste verhouding
tot elkaar en tot Hem functioneren.

77
00:04:37,890 --> 00:04:41,850
Wij zijn het hoogtepunt van
Gods schepping. De mens is dat.

78
00:04:41,850 --> 00:04:46,290
Wij zijn naar Zijn beeld gemaakt, en
dat is iets wat geëerd moet worden.

79
00:04:46,290 --> 00:04:48,450
Dat moeten we in elkaar eren.

80
00:04:48,450 --> 00:04:53,370
Jakobus zei dat het inconsequent is
wanneer wij met onze mond God zegenen

81
00:04:53,370 --> 00:04:57,030
en met diezelfde mond mensen
vervloeken die naar de gelijkenis van

82
00:04:57,030 --> 00:04:58,650
God gemaakt zijn.

83
00:04:58,650 --> 00:05:02,250
God wordt niet geëerd wanneer Zijn
beeld, dat in andere mensen aanwezig

84
00:05:02,250 --> 00:05:04,110
is, onteerd wordt.

85
00:05:04,110 --> 00:05:07,770
Als ik de kamer van mijn kinderen
binnenkwam en ontdekte dat ze met pijltjes

86
00:05:07,770 --> 00:05:11,190
naar een doel gooiden, en dat
doel was een foto van mij,

87
00:05:11,190 --> 00:05:14,010
zou ik dat respectloos
tegenover mij vinden.

88
00:05:14,010 --> 00:05:16,650
Als ze zeiden: “Nee, jij bent het niet.

89
00:05:16,650 --> 00:05:18,270
Het is alleen maar een foto van jou.

90
00:05:18,270 --> 00:05:21,510
Het is alleen jouw
afbeelding, niet jijzelf.

91
00:05:21,510 --> 00:05:25,470
We gooien helemaal geen pijltjes naar
jou, alleen naar jouw afbeelding,”

92
00:05:25,470 --> 00:05:27,870
dan zou dat me niet erg geruststellen.

93
00:05:27,870 --> 00:05:30,570
Voor mij vertegenwoordigt
mijn afbeelding mij.

94
00:05:30,570 --> 00:05:34,530
Waarom zouden ze mij, mijn
afbeelding, als doelwit kiezen?

95
00:05:34,530 --> 00:05:38,190
Wat met mijn afbeelding wordt gedaan,
laat in wezen natuurlijk zien wat ze

96
00:05:38,190 --> 00:05:39,630
van mij vinden.

97
00:05:39,630 --> 00:05:40,710
Jezus zei:

98
00:05:40,710 --> 00:05:44,730
En de Koning zal hun
antwoorden: Voorwaar, Ik zeg u:

99
00:05:44,730 --> 00:05:48,810
voor zover u dit voor een van deze
geringste broeders van Mij gedaan hebt,

100
00:05:48,810 --> 00:05:50,670
hebt u dat voor Mij gedaan.

101
00:05:50,670 --> 00:05:52,890
omdat wij Zijn beeld dragen.

102
00:05:52,890 --> 00:05:55,830
Onze naasten dragen het beeld van God.

103
00:05:55,830 --> 00:06:00,990
Daarom is er een waardigheid verbonden aan
het mens-zijn die we niet mogen vergeten.

104
00:06:00,990 --> 00:06:05,550
Onze cultuur vergeet dat soms misschien
en denkt dat wij gewoon een andere

105
00:06:05,550 --> 00:06:09,570
diersoort zijn, misschien
zelfs minder dan andere dieren.

106
00:06:09,570 --> 00:06:13,290
Van elke andere diersoort moeten
de rechten beschermd worden,

107
00:06:13,290 --> 00:06:16,410
maar de rechten van de mens
kunnen worden uitgehold.

108
00:06:16,410 --> 00:06:20,430
Om de een of andere reden wordt de mens
in sommige kringen namelijk beschouwd

109
00:06:20,430 --> 00:06:23,970
als iemand die minder
rechten heeft dan dieren.

110
00:06:23,970 --> 00:06:26,610
Dieren hebben hun plaats
in de voedselketen,

111
00:06:26,610 --> 00:06:31,770
en men neemt het hun niet kwalijk wanneer
ze doen wat van nature in hen opkomt,

112
00:06:31,770 --> 00:06:37,050
zelfs wanneer dat ten koste gaat van
dieren die lager in de voedselketen staan.

113
00:06:37,050 --> 00:06:41,490
En toch hebben wij in de ogen van
sommige mensen niet datzelfde recht.

114
00:06:41,490 --> 00:06:47,370
Daardoor is menselijke waardigheid in onze
samenleving een begrip dat verloren gaat.

115
00:06:47,370 --> 00:06:50,430
Het is niet verkeerd om besef
te hebben van de waardigheid

116
00:06:50,430 --> 00:06:52,950
die het mens-zijn met zich meebrengt.

117
00:06:52,950 --> 00:06:55,230
Dat is niet hetzelfde als trots.

118
00:06:55,230 --> 00:06:57,630
Het is geen zondige trots.

119
00:06:57,630 --> 00:07:01,350
Het getuigt van een gepast
gevoel van eigenwaarde als je

120
00:07:01,350 --> 00:07:04,350
erkent dat je naar het
beeld van God bent gemaakt

121
00:07:04,350 --> 00:07:09,030
en daarom een waardigheid bezit die
bij het kindschap van God hoort.

122
00:07:09,030 --> 00:07:13,530
Zelfs de niet-christen draagt
die waardigheid in zekere mate.

123
00:07:13,530 --> 00:07:17,790
De niet-christen is niet in dezelfde
zin een kind van God als wij,

124
00:07:17,790 --> 00:07:20,190
omdat hij niet wedergeboren is.

125
00:07:20,190 --> 00:07:25,110
Maar hij is een schepping van God en
hij is gemaakt om Hem te weerspiegelen.

126
00:07:25,110 --> 00:07:28,170
Niet-christenen zijn
Zijn gevallen kinderen.

127
00:07:28,170 --> 00:07:31,290
De apostel Paulus maakte
in Athene duidelijk,

128
00:07:31,290 --> 00:07:36,450
toen hij tot de Atheense filosofen sprak,
dat wij allemaal Gods nageslacht zijn.

129
00:07:36,450 --> 00:07:39,870
En als Gods nageslacht dragen
wij dus een bestemming,

130
00:07:39,870 --> 00:07:45,030
op zijn minst een mogelijke bestemming,
om voor eeuwig met Hem te regeren.

131
00:07:45,030 --> 00:07:47,190
Daartoe heeft Hij ons geroepen.

132
00:07:47,190 --> 00:07:50,010
Dat is de heerlijkheid van onze roeping.

133
00:07:50,010 --> 00:07:54,870
Dat is de heerlijkheid van ons
mens-zijn, en dat is iets goeds.

134
00:07:54,870 --> 00:07:59,610
We moeten niet zo gering over onszelf
denken dat we dit verwaarlozen en niet

135
00:07:59,610 --> 00:08:02,130
beseffen dat we werkelijk van belang zijn.

136
00:08:02,130 --> 00:08:06,390
We hebben waarde, en zelfs de
gevallen mens heeft die waarde.

137
00:08:06,390 --> 00:08:10,650
Hij is geschonden, maar het
beeld van God is niet uitgewist.

138
00:08:10,650 --> 00:08:15,870
Sommige vormen van theologie laten het
met hun leer van de algehele verdorvenheid

139
00:08:15,870 --> 00:08:20,670
bijna klinken alsof de duivel meer macht
had om het beeld van God uit te wissen dan

140
00:08:20,670 --> 00:08:24,030
God had om het erin te leggen,
alsof er niets van het beeld van

141
00:08:24,030 --> 00:08:25,890
God is overgebleven.

142
00:08:25,890 --> 00:08:31,050
Hun leer van de erfzonde vergeet dat er
ook zoiets bestaat als oorspronkelijke

143
00:08:31,050 --> 00:08:33,990
gerechtigheid. Er is erfzonde.

144
00:08:33,990 --> 00:08:37,290
Er is vanaf onze geboorte zonde in ons.

145
00:08:37,290 --> 00:08:41,610
Maar er is ook het mens-zijn, dat
naar het beeld van God is gemaakt.

146
00:08:41,610 --> 00:08:45,090
De meeste mensen hebben een
besef van goed en kwaad.

147
00:08:45,090 --> 00:08:48,570
Er is ook een verlangen om met
de Schepper verbonden te zijn.

148
00:08:48,570 --> 00:08:52,530
Dat is een waardigheid en een
heerlijkheid van het mens-zijn.

149
00:08:52,530 --> 00:08:58,050
Je daarvan bewust zijn en leven met dat
besef van belangrijkheid is geen trots.

150
00:08:58,050 --> 00:09:02,970
De trots die zondig is, is het gevoel
zelf belangrijk te zijn tegenover God

151
00:09:02,970 --> 00:09:05,130
of tegenover andere mensen.

152
00:09:05,130 --> 00:09:08,370
Dan zie ik mezelf als niet
zo heel veel lager dan God,

153
00:09:08,370 --> 00:09:11,850
en zie ik mezelf zelfs als
hoger dan andere mensen.

154
00:09:11,850 --> 00:09:14,970
Met andere woorden, dan
zie ik mezelf onscherp.

155
00:09:14,970 --> 00:09:16,950
Ik zie mezelf als het middelpunt.

156
00:09:16,950 --> 00:09:20,610
Ik ben scherp in beeld;
al het andere is onscherp.

157
00:09:20,610 --> 00:09:23,970
De cameralens is op één
object scherpgesteld.

158
00:09:23,970 --> 00:09:28,170
Al het andere is minder belangrijk
en daarom minder scherp in beeld.

159
00:09:28,170 --> 00:09:33,450
De zondige vorm van trots is de trots
waarbij iemand zichzelf als het middelpunt

160
00:09:33,450 --> 00:09:35,430
en als het belangrijkste ziet.

161
00:09:35,430 --> 00:09:40,170
De werkelijkheid ziet er natuurlijk
anders uit: God is het belangrijkst.

162
00:09:40,170 --> 00:09:43,230
God is het middelpunt
van het zonnestelsel.

163
00:09:43,230 --> 00:09:47,130
Al het andere gedijt wanneer het
in een baan om Hem heen draait.

164
00:09:47,130 --> 00:09:50,670
En alles wat om Hem heen
draait, heeft gelijke waarde.

165
00:09:50,670 --> 00:09:55,890
Dat wil zeggen dat ieder mens in zekere
zin dezelfde aangeboren waarde heeft.

166
00:09:55,890 --> 00:09:59,070
Ik zeg aangeboren waarde,
omdat sommige mensen

167
00:09:59,070 --> 00:10:01,770
werkelijk betere dingen
met hun leven doen.

168
00:10:01,770 --> 00:10:06,210
Hun leven heeft inderdaad meer waarde
dan het leven van andere mensen,

169
00:10:06,210 --> 00:10:11,190
omdat sommige mensen hun leven verspillen
en niets met hun leven voortbrengen.

170
00:10:11,190 --> 00:10:15,990
Maar in aanleg, van nature,
hebben alle mensen gelijke waarde.

171
00:10:15,990 --> 00:10:18,510
Niet iedereen heeft dezelfde gaven.

172
00:10:18,510 --> 00:10:22,530
Niet iedereen heeft dezelfde
intelligentie, hetzelfde talent,

173
00:10:22,530 --> 00:10:25,710
hetzelfde knappe uiterlijk
of dezelfde kansen.

174
00:10:25,710 --> 00:10:28,770
Maar iedereen die naar het
beeld van God is gemaakt,

175
00:10:28,770 --> 00:10:31,530
heeft dezelfde aangeboren waarde.

176
00:10:31,530 --> 00:10:36,030
Hoewel niet iedereen dus evenveel
invloed op de samenleving kan uitoefenen,

177
00:10:36,030 --> 00:10:41,130
ten goede of ten kwade, hebben alle mensen
de mogelijkheid om het doel te vervullen

178
00:10:41,130 --> 00:10:43,290
waarvoor God hen heeft gemaakt.

179
00:10:43,290 --> 00:10:48,270
Gods doel met jouw leven vervullen is
het beste doen wat iemand maar kan doen.

180
00:10:48,270 --> 00:10:51,210
Als Gods doel met jouw
leven niet zo indrukwekkend,

181
00:10:51,210 --> 00:10:56,370
sensationeel of prestigieus is als het
doel dat Hij voor iemand anders heeft,

182
00:10:56,370 --> 00:10:58,830
maakt dat in Zijn ogen niet uit.

183
00:10:58,830 --> 00:11:02,790
Als gehoorzaamheid aan Hem is
wat telt, als het erom gaat

184
00:11:02,790 --> 00:11:07,410
nederig voor Hem te zijn, en als dit
is wat God van alle mensen verlangt:

185
00:11:07,410 --> 00:11:11,490
Hij heeft u, mens,
bekendgemaakt wat goed is.

186
00:11:11,490 --> 00:11:15,270
En wat vraagt de HEERE van
u anders dan recht te doen,

187
00:11:15,270 --> 00:11:19,770
goedertierenheid lief te hebben en
ootmoedig te wandelen met uw God.

188
00:11:19,770 --> 00:11:22,890
dan hebben alle mensen
diezelfde aangeboren waarde,

189
00:11:22,890 --> 00:11:26,430
omdat zij allemaal Gods doel
met hun leven kunnen vervullen.

190
00:11:26,430 --> 00:11:29,970
Het probleem is dat we
mensen, of zelfs onszelf,

191
00:11:29,970 --> 00:11:33,810
vaak beoordelen op grond van de
bijdragen die worden geleverd,

192
00:11:33,810 --> 00:11:37,530
in plaats van op grond van hoe goed
we werkelijk alles beheren wat God

193
00:11:37,530 --> 00:11:39,150
ons heeft gegeven.

194
00:11:39,150 --> 00:11:42,690
Sommige mensen hebben meer
talent, meer bekwaamheid

195
00:11:42,690 --> 00:11:45,270
en meer kansen dan andere mensen.

196
00:11:45,270 --> 00:11:48,390
Daarom bereiken zij vrij moeiteloos meer.

197
00:11:48,390 --> 00:11:53,130
Zelfs als ze maar heel weinig opofferen en
op het gebied van gehoorzaamheid heel veel

198
00:11:53,130 --> 00:11:58,230
compromissen sluiten, bereiken ze met het
weinige dat ze goed doen nog altijd meer

199
00:11:58,230 --> 00:12:01,830
dan sommige mensen bereiken wanneer
die zich met al hun krachten

200
00:12:01,830 --> 00:12:03,450
voor God inzetten.

201
00:12:03,450 --> 00:12:06,690
Daarom zien we sommige mensen die
werkelijk veel hebben bereikt,

202
00:12:06,690 --> 00:12:10,350
maar die voor God niet zoveel
erkenning verdienen omdat ze God

203
00:12:10,350 --> 00:12:12,150
minder gehoorzaam zijn.

204
00:12:12,150 --> 00:12:15,810
Toch krijgen zij in de wereld meer
aandacht dan sommige mensen die God

205
00:12:15,810 --> 00:12:18,750
gehoorzamer zijn en niet
zoveel aandacht krijgen.

206
00:12:18,750 --> 00:12:22,170
Maar we vergissen ons als we mensen
beginnen te beoordelen op grond van de

207
00:12:22,170 --> 00:12:24,930
waardering die de wereld voor hen heeft.

208
00:12:24,930 --> 00:12:27,330
Vaak beoordelen we onszelf op die manier.

209
00:12:27,330 --> 00:12:30,450
Er is natuurlijk ook het
tegenovergestelde probleem:

210
00:12:30,450 --> 00:12:33,870
we onderschatten onszelf vaak omdat
we niet zoveel tot stand brengen

211
00:12:33,870 --> 00:12:35,250
als iemand anders.

212
00:12:35,250 --> 00:12:38,490
Ook dat strookt niet méér
met de werkelijkheid.

213
00:12:38,490 --> 00:12:42,330
We moeten eenvoudig erkennen
dat als we doen wat God wil,

214
00:12:42,330 --> 00:12:46,170
we zoveel doen als er van
een mens verwacht kan worden.

215
00:12:46,170 --> 00:12:50,910
We kunnen dan evenveel beloning ontvangen
als iemand die meer tot stand brengt en

216
00:12:50,910 --> 00:12:52,830
alles doet wat God wil.

217
00:12:52,830 --> 00:12:57,210
Maar we beoordelen onszelf vaak
op grond van prestaties, invloed,

218
00:12:57,210 --> 00:13:01,950
wat mensen succes noemen of de manier
waarop de wereld dingen waardeert.

219
00:13:01,950 --> 00:13:05,970
Als we op die gebieden goed scoren,
hebben we het gevoel dat we beter zijn

220
00:13:05,970 --> 00:13:07,530
dan andere mensen.

221
00:13:07,530 --> 00:13:12,630
Als we nu niet goed scoren, betekent
dat niet dat we niet trots zullen zijn.

222
00:13:12,630 --> 00:13:16,170
Het is mogelijk dat iemand heel
weinig heeft om trots op te zijn

223
00:13:16,170 --> 00:13:21,450
en toch heel trots is, omdat hij in
zijn eigen beleving een legende is.

224
00:13:21,450 --> 00:13:25,290
Of omdat hij eenvoudig zo op
zichzelf gericht is dat hij niet

225
00:13:25,290 --> 00:13:29,610
hardop zou zeggen dat hij denkt dat
hij belangrijker is dan wie dan ook,

226
00:13:29,610 --> 00:13:31,950
omdat dat belachelijk zou klinken.

227
00:13:31,950 --> 00:13:36,330
Maar hij leeft wel elke dag vanuit de
veronderstelling dat hij belangrijker is

228
00:13:36,330 --> 00:13:37,830
dan alle anderen.

229
00:13:37,830 --> 00:13:42,810
Ik zie dit heel gemakkelijk in situaties
waarin iemand een geliefde verliest.

230
00:13:42,810 --> 00:13:46,590
Zijn geliefde sterft—zijn
vrouw, zijn kind, haar man,

231
00:13:46,590 --> 00:13:50,610
haar moeder—of iemand sterft
jonger dan die persoon had gewenst,

232
00:13:50,610 --> 00:13:53,910
en plotseling verliest die
persoon zijn geloof in God.

233
00:13:53,910 --> 00:13:57,510
Dan zegt hij: ‘Hoe kon
God dit laten gebeuren?’

234
00:13:57,510 --> 00:13:59,790
En dan denk ik: ‘Wacht eens even.

235
00:13:59,790 --> 00:14:04,050
Wist je voordat je geliefde stierf
niet dat er voortdurend mensen sterven

236
00:14:04,050 --> 00:14:07,710
en dat mensen zoals jij elke
dag hun geliefden verliezen?

237
00:14:07,710 --> 00:14:11,370
Heeft dat je geloof in God
nooit aan het wankelen gebracht?

238
00:14:11,370 --> 00:14:15,570
Waarom moet God Zich plotseling
verantwoorden wanneer het jou overkomt?

239
00:14:15,570 --> 00:14:19,470
Je hebt Hem nooit ter verantwoording
geroepen toen andere mensen leden zoals

240
00:14:19,470 --> 00:14:21,210
jij nu lijdt.’

241
00:14:21,210 --> 00:14:25,170
Juist die reactie laat zien dat
mensen zo op zichzelf gericht zijn

242
00:14:25,170 --> 00:14:28,710
dat ze denken dat zij de enigen
zijn die belangrijk zijn.

243
00:14:28,710 --> 00:14:33,090
Het is niet zozeer dat ze het gemakkelijk
vinden wanneer andere mensen lijden.

244
00:14:33,090 --> 00:14:37,710
Iedereen heeft er in zekere mate
moeite mee om te verklaren waarom God,

245
00:14:37,710 --> 00:14:41,490
Die goed is, zoveel lijden
in de wereld zou toelaten.

246
00:14:41,490 --> 00:14:43,290
Maar we kunnen ermee leven.

247
00:14:43,290 --> 00:14:45,390
We kunnen het terzijde schuiven.

248
00:14:45,390 --> 00:14:50,670
We kunnen het uit onze gedachten zetten
en zeggen: ‘Nou, God is nog steeds goed.

249
00:14:50,670 --> 00:14:52,110
Hij weet wat Hij doet.’

250
00:14:52,110 --> 00:14:55,530
Maar zodra het ons treft
en we plotseling denken:

251
00:14:55,530 --> 00:14:58,290
‘Dit is iets wat God echt moet uitleggen.

252
00:14:58,290 --> 00:15:01,650
Ik weet niet zeker of God
uiteindelijk wel zo goed is,’

253
00:15:01,650 --> 00:15:06,990
dan laat dat zien dat we eigenlijk zeggen:
ik ben belangrijker dan alle anderen,

254
00:15:06,990 --> 00:15:09,750
of op zijn minst ben ik dat voor mezelf.

255
00:15:09,750 --> 00:15:13,590
Je denkt misschien: ‘Natuurlijk zou
jij voor jezelf belangrijker zijn

256
00:15:13,590 --> 00:15:14,970
dan alle anderen.

257
00:15:14,970 --> 00:15:19,590
Je bent er zelf verantwoordelijk voor
om in je eigen behoeften te voorzien.

258
00:15:19,590 --> 00:15:22,950
Jij bent degene die voor
zichzelf moet zorgen,

259
00:15:22,950 --> 00:15:26,850
zichzelf te eten moet geven
en op zichzelf moet letten.

260
00:15:26,850 --> 00:15:30,690
Hoe zou jij niet de belangrijkste
persoon in je leven kunnen zijn?’

261
00:15:30,690 --> 00:15:32,970
Dat is van nature natuurlijk het geval.

262
00:15:32,970 --> 00:15:36,510
Zelfbehoud is van nature
ons sterkste instinct.

263
00:15:36,510 --> 00:15:41,370
Maar daarmee is het net als met die
andere kwesties—de begeerte van het vlees

264
00:15:41,370 --> 00:15:43,470
en de begeerte van de ogen.

265
00:15:43,470 --> 00:15:47,130
Dat zijn dingen die op zichzelf
niet altijd verkeerd zijn,

266
00:15:47,130 --> 00:15:49,650
maar die gemakkelijk verkeerd worden.

267
00:15:49,650 --> 00:15:54,570
Er is niets mis mee dat je jezelf te
eten wilt geven wanneer je honger hebt,

268
00:15:54,570 --> 00:15:59,490
dat je wilt slapen wanneer je moe
bent, of dat je van mooie dingen houdt,

269
00:15:59,490 --> 00:16:02,010
het niet erg vindt die
om je heen te hebben

270
00:16:02,010 --> 00:16:05,370
en graag wilt dat je
omgeving aantrekkelijk is in

271
00:16:05,370 --> 00:16:07,470
plaats van onaantrekkelijk.

272
00:16:07,470 --> 00:16:12,570
Dat zijn door God gegeven menselijke
eigenschappen die waarde hebben.

273
00:16:12,570 --> 00:16:18,150
Een zekere hoogmoed van het leven heeft
ongetwijfeld een rechtmatige plaats:

274
00:16:18,150 --> 00:16:22,650
het feit dat je het tot jouw
verantwoordelijkheid maakt om voor jezelf

275
00:16:22,650 --> 00:16:25,650
te zorgen op een manier waarop je het niet

276
00:16:25,650 --> 00:16:28,590
tot jouw verantwoordelijkheid
maakt om voor alle

277
00:16:28,590 --> 00:16:31,050
andere mensen op de wereld te zorgen.

278
00:16:31,050 --> 00:16:35,130
Het is niet verkeerd om jezelf te
beschermen wanneer je niet iedereen op

279
00:16:35,130 --> 00:16:38,130
aarde kunt beschermen, want in zekere zin

280
00:16:38,130 --> 00:16:40,950
val jij onder je eigen
verantwoordelijkheid.

281
00:16:40,950 --> 00:16:44,550
Je hebt inderdaad enige
verantwoordelijkheid voor jezelf.

282
00:16:44,550 --> 00:16:48,030
Maar dat besef van
verantwoordelijkheid voor jezelf kan

283
00:16:48,030 --> 00:16:53,310
uitgroeien tot zo’n gerichtheid op
jezelf dat mijn behoeften, mijn geluk,

284
00:16:53,310 --> 00:16:57,690
mijn verlangens en mijn genoegens
plotseling belangrijker worden

285
00:16:57,690 --> 00:16:59,670
dan die van alle anderen.

286
00:16:59,670 --> 00:17:02,490
Die raken dan in mijn
denken in de vergetelheid,

287
00:17:02,490 --> 00:17:05,550
omdat ik zo gericht ben
op wat ik zelf nodig heb.

288
00:17:05,550 --> 00:17:09,450
Vervolgens voel ik me gekrenkt
wanneer ik niet krijg wat ik verdien,

289
00:17:09,450 --> 00:17:13,950
wanneer iemand mij geringschat, wanneer
iemand mijn prestaties niet erkent

290
00:17:13,950 --> 00:17:17,010
of wanneer iemand boven
mij wordt verheven.

291
00:17:17,010 --> 00:17:21,210
Zo kunnen allerlei dingen mij verbitteren
en laten zien dat ik op een zondige

292
00:17:21,210 --> 00:17:22,830
manier trots ben.

293
00:17:22,830 --> 00:17:26,970
Iemand moet zijn vleselijke
verlangens en de begeerte van de ogen

294
00:17:26,970 --> 00:17:31,590
onder het gezag van Gods Geest,
Gods wet en Gods Woord brengen.

295
00:17:31,590 --> 00:17:36,810
Vanuit onze geestelijke overtuigingen
moeten we deze drijfveren beheersen.

296
00:17:36,810 --> 00:17:41,850
Zo moeten we ook onze neiging beheersen
om ons vooral om onszelf te bekommeren en

297
00:17:41,850 --> 00:17:44,850
onszelf als de belangrijkste
persoon te zien.

298
00:17:44,850 --> 00:17:49,050
We moeten dat meer in het juiste
perspectief plaatsen en zeggen:

299
00:17:49,050 --> 00:17:52,890
‘In sommige opzichten moet ik
verantwoordelijkheid voor mezelf nemen op

300
00:17:52,890 --> 00:17:56,550
een manier waarop ik niet dezelfde
mate van verantwoordelijkheid

301
00:17:56,550 --> 00:17:59,610
voor iemand anders kan en hoef te nemen.’

302
00:17:59,610 --> 00:18:01,830
In zekere zin is dat waar.

303
00:18:01,830 --> 00:18:05,910
Iedereen is een persoon en van iedereen
wordt verwacht dat hij zijn eigen

304
00:18:05,910 --> 00:18:08,670
persoon-zijn in goede banen leidt.

305
00:18:08,670 --> 00:18:12,690
In zekere zin ben ik ervoor
verantwoordelijk om te zorgen dat mijn

306
00:18:12,690 --> 00:18:16,590
relatie met God in orde
is, voordat ik rondga en

307
00:18:16,590 --> 00:18:19,350
splinters uit de ogen
van alle anderen trek.

308
00:18:19,350 --> 00:18:21,570
Ik ben belangrijk voor mezelf.

309
00:18:21,570 --> 00:18:26,070
Mijn geestelijk welzijn is mijn
verantwoordelijkheid, evenals,

310
00:18:26,070 --> 00:18:31,050
tot op zekere hoogte, mijn lichamelijk
welzijn. Dat is allemaal waar.

311
00:18:31,050 --> 00:18:33,990
Maar het bereikt zo
gemakkelijk het punt waarop dit

312
00:18:33,990 --> 00:18:36,750
de hoofdzaak en het
allerbelangrijkste wordt.

313
00:18:36,750 --> 00:18:41,130
Ik kan bijna nergens anders aan denken
dan aan de manier waarop de wereld,

314
00:18:41,130 --> 00:18:46,050
de activiteiten van mensen en de
omstandigheden invloed hebben op mij,

315
00:18:46,050 --> 00:18:48,270
mijn geluk en mijn ego.

316
00:18:48,270 --> 00:18:53,970
En juist daar roept het christelijk geloof
ons opnieuw op om radicaal in te gaan

317
00:18:53,970 --> 00:18:58,410
tegen onze natuurlijke driften:
onze drang om verheven te worden,

318
00:18:58,410 --> 00:19:03,630
onze drang om gewaardeerd te worden,
onze drang om bedankt en erkend te worden

319
00:19:03,630 --> 00:19:08,550
wanneer we het juiste hebben gedaan,
en onze drang om bewonderd te worden.

320
00:19:08,550 --> 00:19:11,850
Als we die drang hebben,
moeten we daar iets aan doen.

321
00:19:11,850 --> 00:19:15,390
Net zoals je de drang om seks te hebben
met de vrouw van iemand anders de

322
00:19:15,390 --> 00:19:16,830
kop moet indrukken.

323
00:19:16,830 --> 00:19:18,390
Je moet die bedwingen.

324
00:19:18,390 --> 00:19:20,250
Je moet ertegen vechten.

325
00:19:20,250 --> 00:19:24,570
Zo is het ook wanneer je de drang hebt om
jezelf boven andere mensen te plaatsen,

326
00:19:24,570 --> 00:19:29,370
of er zelfs op staat dat andere mensen je
op hetzelfde niveau plaatsen als zichzelf.

327
00:19:29,370 --> 00:19:33,690
Want soms plaatsen mensen zich in
hun trots ten onrechte boven jou,

328
00:19:33,690 --> 00:19:38,070
en je weet dat ze het niet verdienen
om daar te staan. Wat doe je dan?

329
00:19:38,070 --> 00:19:41,910
Hoe reageer je, in plaats van
je daardoor gekrenkt te voelen?

330
00:19:41,910 --> 00:19:45,570
Het antwoord in de Schrift
is dat je jezelf vernedert.

331
00:19:45,570 --> 00:19:50,610
Het is interessant, want mensen bidden
vaak dat God hun nederigheid zal geven.

332
00:19:50,610 --> 00:19:54,390
En ik neem aan dat er niets mis
mee is om daarvoor te bidden.

333
00:19:54,390 --> 00:19:58,230
Nederigheid is beslist iets goeds
om te hebben en te verlangen.

334
00:19:58,230 --> 00:20:02,130
Maar nederigheid is eenvoudigweg
de daad van nederig zijn,

335
00:20:02,130 --> 00:20:04,110
en dat is onze verantwoordelijkheid.

336
00:20:04,110 --> 00:20:08,010
God kan je vernederen, maar ik
weet niet of dat wenselijk is.

337
00:20:08,010 --> 00:20:11,970
Als God je in de Bijbel vernedert,
is dat een laatste redmiddel.

338
00:20:11,970 --> 00:20:15,030
Het is de bedoeling dat
je jezelf vernedert.

339
00:20:15,030 --> 00:20:18,450
Door de hele Schrift heen is
het jouw verantwoordelijkheid om

340
00:20:18,450 --> 00:20:20,370
jezelf te vernederen.

341
00:20:20,370 --> 00:20:22,110
Verneder jezelf.

342
00:20:22,110 --> 00:20:25,530
Dat betekent dat je jezelf omlaag brengt.

343
00:20:25,530 --> 00:20:27,810
Nederig betekent laag.

344
00:20:27,810 --> 00:20:29,370
Maak jezelf laag.

345
00:20:29,370 --> 00:20:33,870
Houd op met jezelf in je eigen
ogen steeds hoger te plaatsen

346
00:20:33,870 --> 00:20:37,470
en breng jezelf terug naar
beneden, naar waar je thuishoort.

347
00:20:37,470 --> 00:20:41,310
Als je jezelf vernedert en
nederig voor je God wandelt,

348
00:20:41,310 --> 00:20:44,010
zal God je nooit hoeven te vernederen.

349
00:20:44,010 --> 00:20:49,050
Wanneer je jezelf niet vernedert,
nodig je God uit om je te vernederen.

350
00:20:49,050 --> 00:20:53,250
Wanneer God je vernedert, lijkt
dat meestal meer op een vernedering

351
00:20:53,250 --> 00:20:54,930
dan op nederigheid.

352
00:20:54,930 --> 00:20:57,150
Het lijkt meer op kastijding.

353
00:20:57,150 --> 00:21:00,330
Het is iets waardoor je
gedwongen wordt te beseffen

354
00:21:00,330 --> 00:21:04,110
wat je al had moeten beseffen
over je eigen sterfelijkheid,

355
00:21:04,110 --> 00:21:05,970
domheid of slechtheid.

356
00:21:05,970 --> 00:21:10,710
Wanneer God je dat laat zien, word
je volledig verbrijzeld en gebroken.

357
00:21:10,710 --> 00:21:13,350
Dat is gezond als je te trots was.

358
00:21:13,350 --> 00:21:17,070
Het is gezonder om in de eerste
plaats niet zo trots te worden

359
00:21:17,070 --> 00:21:20,010
en God je niet met geweld
te laten vernederen,

360
00:21:20,010 --> 00:21:23,010
want Hij gebiedt je om
jezelf te vernederen.

361
00:21:23,010 --> 00:21:25,770
Wat betekent het om jezelf te vernederen?

362
00:21:25,770 --> 00:21:29,850
Het betekent dat je jezelf niet
verheft in je eigen gedachten,

363
00:21:29,850 --> 00:21:32,430
in wat je zegt of in wat je doet.

364
00:21:32,430 --> 00:21:36,090
Je probeert geen aandacht te
krijgen die jou niet toekomt.

365
00:21:36,090 --> 00:21:40,830
Nederig zijn betekent niet dat je ten
onrechte denkt dat je onbelangrijk bent.

366
00:21:40,830 --> 00:21:44,970
Zoals ik al zei, je hebt wel degelijk
waardigheid als kind van God,

367
00:21:44,970 --> 00:21:47,910
als iemand die naar Gods beeld is gemaakt.

368
00:21:47,910 --> 00:21:52,110
Naast de fundamentele waardigheid
die het mens-zijn met zich meebrengt,

369
00:21:52,110 --> 00:21:55,530
zijn er andere eigenschappen
die God jou heeft gegeven.

370
00:21:55,530 --> 00:22:00,450
Die zijn specifiek voor jou en zijn goede
dingen die sommige mensen niet hebben.

371
00:22:00,450 --> 00:22:04,950
Misschien ben je lichamelijk
sterk, vaardig en atletisch.

372
00:22:04,950 --> 00:22:07,410
Misschien ben je
lichamelijk aantrekkelijk.

373
00:22:07,410 --> 00:22:09,330
Misschien kun je goed zingen.

374
00:22:09,330 --> 00:22:11,550
Misschien kun je veel dingen goed.

375
00:22:11,550 --> 00:22:14,910
Misschien kun je goed
dingen bouwen of repareren.

376
00:22:14,910 --> 00:22:17,130
Misschien ben je intelligenter.

377
00:22:17,130 --> 00:22:19,710
Misschien ben je in
een beter gezin geboren

378
00:22:19,710 --> 00:22:22,590
en heb je betere connecties
dan iemand anders.

379
00:22:22,590 --> 00:22:26,850
Dit zijn allemaal bijzondere
gaven die God jou heeft gegeven,

380
00:22:26,850 --> 00:22:29,490
en je moet ze niet als niets beschouwen.

381
00:22:29,490 --> 00:22:33,570
Je moet niet denken dat ze je geen
waardevolle bekwaamheden geven.

382
00:22:33,570 --> 00:22:37,470
Je moet erkennen dat alles
wat je hebt en wat goed is,

383
00:22:37,470 --> 00:22:43,290
iets is wat je als zodanig kunt erkennen
en kunt gebruiken zonder trots te zijn

384
00:22:43,290 --> 00:22:45,990
in de negatieve betekenis van het woord.

385
00:22:45,990 --> 00:22:49,890
Paulus zei tegen Filemon,
in Filemon vers 6:

386
00:22:49,890 --> 00:22:54,570
Moge uw gemeenschap in het geloof zich
krachtig openbaren in de kennis van

387
00:22:54,570 --> 00:22:58,650
al het goede dat in u is met
betrekking tot Christus Jezus,

388
00:22:58,650 --> 00:23:02,250
Je invloed voor God zal
doeltreffender worden, zegt hij,

389
00:23:02,250 --> 00:23:06,750
naarmate je ieder goed ding dat in
jou is in Christus Jezus erkent.

390
00:23:06,750 --> 00:23:11,490
Je ontkent het dus niet, negeert het
niet en doet niet alsof het er niet is,

391
00:23:11,490 --> 00:23:13,110
maar je erkent het.

392
00:23:13,110 --> 00:23:15,150
In sommige handschriften staat:

393
00:23:15,150 --> 00:23:18,750
Ieder goed ding dat in
ons is in Christus Jezus.

394
00:23:18,750 --> 00:23:21,930
waardoor het algemener en
universeler wordt gemaakt,

395
00:23:21,930 --> 00:23:24,810
alsof wij allemaal dezelfde
goede dingen hebben.

396
00:23:24,810 --> 00:23:27,090
Maar in sommige handschriften staat:

397
00:23:27,090 --> 00:23:29,370
Ieder goed ding dat in jou is.

398
00:23:29,370 --> 00:23:32,130
Het punt is dat er goede
dingen in jou zijn,

399
00:23:32,130 --> 00:23:36,450
en het is niet trots om te erkennen
dat ze er zijn en dat ze goed zijn.

400
00:23:36,450 --> 00:23:38,070
Het is niet verkeerd.

401
00:23:38,070 --> 00:23:43,170
Als je ontkent dat ze er zijn, zul je
nooit vertrouwen hebben in de gave die God

402
00:23:43,170 --> 00:23:44,730
jou heeft gegeven.

403
00:23:44,730 --> 00:23:47,430
Als God je een taak
geeft om uit te voeren,

404
00:23:47,430 --> 00:23:51,810
heeft Hij je bepaalde gaven gegeven
waardoor je daar goed in zult zijn.

405
00:23:51,810 --> 00:23:56,670
Je moet erop vertrouwen dat de gaven
die God je heeft gegeven toereikend,

406
00:23:56,670 --> 00:24:01,650
waardevol en nuttig zijn, en voor
een goed doel gebruikt kunnen worden.

407
00:24:01,650 --> 00:24:05,790
Aan de andere kant, als je inderdaad
gaven hebt die andere mensen niet hebben —

408
00:24:05,790 --> 00:24:12,090
en die heb je natuurlijk; iedereen heeft
die — dan zegt Paulus in 1 Korinthe 4:7,

409
00:24:12,090 --> 00:24:14,910
als waarschuwing tegen
de verkeerde soort trots:

410
00:24:14,910 --> 00:24:19,770
Want wie maakt onderscheid tussen u? En
wat hebt u dat u niet hebt ontvangen?

411
00:24:19,770 --> 00:24:24,150
En als u het ook ontvangen hebt, waarom
roemt u alsof u het niet ontvangen had?

412
00:24:24,150 --> 00:24:27,930
Dat wil zeggen: jij hebt dingen
die andere mensen niet hebben.

413
00:24:27,930 --> 00:24:30,690
In bepaalde opzichten
steek je boven anderen uit,

414
00:24:30,690 --> 00:24:34,590
want iedereen is op sommige gebieden
de mindere van anderen en op andere

415
00:24:34,590 --> 00:24:36,150
gebieden hun meerdere.

416
00:24:36,150 --> 00:24:39,330
Als je anderen overtreft
door bijzondere gaven of

417
00:24:39,330 --> 00:24:43,350
grotere voordelen die God je heeft
gegeven en die niet iedereen heeft,

418
00:24:43,350 --> 00:24:44,850
dan zegt Paulus:

419
00:24:44,850 --> 00:24:47,010
Wie maakt jou anders dan een ander?

420
00:24:47,010 --> 00:24:48,810
Wat heb je dat je niet hebt gekregen?

421
00:24:48,810 --> 00:24:53,850
Met andere woorden, alles wat je hebt,
heb je als gave van God ontvangen.

422
00:24:53,850 --> 00:24:55,110
Je hebt het niet verdiend.

423
00:24:55,110 --> 00:24:57,990
Nu zou je kunnen zeggen:
‘Maar dat heb ik wel.

424
00:24:57,990 --> 00:24:59,790
Ik heb heel hard gewerkt.

425
00:24:59,790 --> 00:25:01,590
Ik heb een opleiding gevolgd.

426
00:25:01,590 --> 00:25:05,190
Ik heb mezelf discipline
bijgebracht,’ enzovoort.

427
00:25:05,190 --> 00:25:10,290
Ook je vermogen en je gelegenheid om
dat te doen waren een gave van God.

428
00:25:10,290 --> 00:25:12,870
Misschien heb je daar
goed gebruik van gemaakt.

429
00:25:12,870 --> 00:25:17,790
Als je hard hebt gewerkt, de kansen die
God je gaf ten volle hebt benut en daarmee

430
00:25:17,790 --> 00:25:21,990
iets hebt bereikt, dan strekt
dat je zonder twijfel tot eer.

431
00:25:21,990 --> 00:25:26,010
Maar zelfs je vermogen om dat te
doen, de gelegenheid die je had,

432
00:25:26,010 --> 00:25:29,430
de gezondheid en intelligentie
waardoor je dat kon doen,

433
00:25:29,430 --> 00:25:34,470
en zelfs het karakter waardoor je jezelf
de discipline kon opleggen om dat hele

434
00:25:34,470 --> 00:25:38,550
programma te doorlopen — dat
alles heeft God je gegeven,

435
00:25:38,550 --> 00:25:40,530
want niet iedereen heeft dat.

436
00:25:40,530 --> 00:25:42,390
Niet iedereen zou dat kunnen.

437
00:25:42,390 --> 00:25:43,530
En dus:

438
00:25:43,530 --> 00:25:46,170
Wat heb je dat je niet hebt gekregen?

439
00:25:46,170 --> 00:25:47,010
En:

440
00:25:47,010 --> 00:25:51,390
Als je het inderdaad gekregen hebt,
waarom schep je er dan over op?

441
00:25:51,390 --> 00:25:56,310
Dat betekent: waarom beroem je je
erop alsof je het niet ontvangen had?

442
00:25:56,310 --> 00:26:00,690
Dat wil zeggen: waarom doe je
alsof het jouw prestatie is,

443
00:26:00,690 --> 00:26:05,130
terwijl het in werkelijkheid een
gave was die God jou gegeven heeft?

444
00:26:05,130 --> 00:26:07,950
Dit is wat de Bijbel
leert: we moeten het niet

445
00:26:07,950 --> 00:26:11,190
ontkennen wanneer God ons
iets goeds gegeven heeft.

446
00:26:11,190 --> 00:26:14,370
Toen ik jonger was en nog maar
kort in de bediening stond,

447
00:26:14,370 --> 00:26:18,990
wist ik door mijn studie van de Bijbel
al vroeg dat nederigheid belangrijk was.

448
00:26:18,990 --> 00:26:22,650
Ik wist ook dat ik een paar gaven
had die in de bediening de aandacht

449
00:26:22,650 --> 00:26:24,090
van mensen trokken.

450
00:26:24,090 --> 00:26:27,030
Ik miste veel gaven waarvan
ik wenste dat ik ze had.

451
00:26:27,030 --> 00:26:29,850
Er waren veel gaven waarvan
ik wenste dat ik ze had,

452
00:26:29,850 --> 00:26:34,650
zowel natuurlijke als geestelijke, en vaak
was ik me sterk bewust van dat tekort.

453
00:26:34,650 --> 00:26:37,830
Maar ik had ook enkele gaven die
er soms toe leidden dat mensen

454
00:26:37,830 --> 00:26:39,390
me complimenten gaven.

455
00:26:39,390 --> 00:26:43,530
Toen ik jonger was en nog niet helemaal
begreep hoe nederigheid eruit hoorde te

456
00:26:43,530 --> 00:26:47,130
zien, dacht ik altijd dat ik die
dingen behoorde te ontkennen.

457
00:26:47,130 --> 00:26:51,210
Alsof het hoogmoedig was om mensen je
een compliment te laten geven en het

458
00:26:51,210 --> 00:26:52,590
daarbij te laten.

459
00:26:52,590 --> 00:26:56,370
Je moest zeggen: ‘Nee, nee, nee,
dat stelt werkelijk niets voor.

460
00:26:56,370 --> 00:26:58,770
Ik stel werkelijk helemaal niets voor.

461
00:26:58,770 --> 00:27:00,570
Daar ben ik helemaal niet goed in.’

462
00:27:00,570 --> 00:27:03,090
Iemand zegt: ‘Dat doe je goed.’

463
00:27:03,090 --> 00:27:06,330
Dan zeg je: ‘Dat doe ik
eigenlijk helemaal niet zo goed.

464
00:27:06,330 --> 00:27:08,970
Er zijn zo veel mensen
die dat veel beter doen.

465
00:27:08,970 --> 00:27:11,310
Ik ben daar eigenlijk
behoorlijk slecht in.’

466
00:27:11,310 --> 00:27:14,370
Ik dacht dat dit de manier
was om nederig te zijn.

467
00:27:14,370 --> 00:27:17,910
Het was alsof je ontkende dat dingen
die in werkelijkheid waar zijn,

468
00:27:17,910 --> 00:27:21,630
en die God je gegeven
heeft, inderdaad waar zijn.

469
00:27:21,630 --> 00:27:26,130
Nederigheid vereist niet dat je
voorbijgaat aan gebieden waarop God je een

470
00:27:26,130 --> 00:27:30,090
gave heeft gegeven waarmee je
anderen enigszins overtreft.

471
00:27:30,090 --> 00:27:34,230
Dat zijn juist de dingen die je echt
als gaven op waarde moet schatten,

472
00:27:34,230 --> 00:27:38,430
maar daar gaat het om: je moet
erkennen dat het gaven zijn.

473
00:27:38,430 --> 00:27:42,390
Je kunt niet de eer opeisen
voor de kleur van je ogen.

474
00:27:42,390 --> 00:27:45,270
Daarover heb je geen enkele keuze gemaakt.

475
00:27:45,270 --> 00:27:50,190
Zelfs je ouders hebben niet bewust
gekozen welke kleur je ogen zouden hebben.

476
00:27:50,190 --> 00:27:53,310
Misschien kan de kleur van je
ogen je niet eens iets schelen,

477
00:27:53,310 --> 00:27:56,910
en ik weet niet precies waarom
iemand dat iets zou kunnen schelen.

478
00:27:56,910 --> 00:28:02,070
Maar wat ik bedoel, is dat er dingen aan
jou zijn die deel uitmaken van het geheel

479
00:28:02,070 --> 00:28:05,130
dat God maakte toen Hij jou maakte.

480
00:28:05,130 --> 00:28:10,050
Daaronder vallen lichamelijke, geestelijke
en verstandelijke eigenschappen.

481
00:28:10,050 --> 00:28:14,310
Ze zijn je allemaal als gaven geschonken,
net zoals de kleur van je ogen

482
00:28:14,310 --> 00:28:15,690
je geschonken is.

483
00:28:15,690 --> 00:28:19,530
Je zou je toch ook niet beroemen op
de kleur van je ogen, neem ik aan.

484
00:28:19,530 --> 00:28:24,810
Vaak krijgen mensen vanwege bijvoorbeeld
hun knappe uiterlijk, intelligentie,

485
00:28:24,810 --> 00:28:30,150
sportieve aanleg, muzikale aanleg of
iets anders wat de wereld hoogacht,

486
00:28:30,150 --> 00:28:33,930
in de loop van hun leven zo
veel complimenten op dat gebied

487
00:28:33,930 --> 00:28:37,950
dat ze beginnen te denken dat ze daar
werkelijk gebruik van kunnen maken.

488
00:28:37,950 --> 00:28:42,450
Ze kunnen het echt uitbuiten, niet
in het bijzonder tot eer van God,

489
00:28:42,450 --> 00:28:46,830
maar eenvoudigweg om nog meer van
dat soort aandacht te krijgen.

490
00:28:46,830 --> 00:28:51,870
Mensen raken enigszins verslaafd
aan lof, verslaafd aan aandacht.

491
00:28:51,870 --> 00:28:55,110
Waarschijnlijk wil iedereen
de juiste soort aandacht.

492
00:28:55,110 --> 00:28:59,490
Er zijn mensen die muurbloempjes
lijken te zijn en terughoudend zijn.

493
00:28:59,490 --> 00:29:01,830
Ze lijken helemaal geen
aandacht te willen.

494
00:29:01,830 --> 00:29:04,230
Ik weet niet wat er in hun hoofd omgaat,

495
00:29:04,230 --> 00:29:07,230
maar het is heel goed mogelijk
dat ze diep in hun hart

496
00:29:07,230 --> 00:29:12,210
dolgraag de juiste soort aandacht van
de juiste soort mensen zouden krijgen.

497
00:29:12,210 --> 00:29:13,170
Ik weet het niet.

498
00:29:13,170 --> 00:29:17,310
Het enige wat ik weet, is dat ik volgens
mij net als de meeste mensen ben,

499
00:29:17,310 --> 00:29:22,110
in die zin dat er een natuurlijk verlangen
is dat mensen je prestaties erkennen,

500
00:29:22,110 --> 00:29:25,350
een hoge dunk van je
hebben en je respecteren.

501
00:29:25,350 --> 00:29:30,030
Als er in je leven gebieden zijn waarop
je gefaald hebt en waarvoor je je schaamt,

502
00:29:30,030 --> 00:29:32,730
dan heb je liever niet
dat zij daarachter komen,

503
00:29:32,730 --> 00:29:37,710
omdat dat afbreuk zou doen aan hun
over het algemeen hoge dunk van jou.

504
00:29:37,710 --> 00:29:39,750
Ik weet dat dit in mij zit.

505
00:29:39,750 --> 00:29:43,110
Ik ben er vrij zeker van dat
het in de meeste mensen zit.

506
00:29:43,110 --> 00:29:45,750
Dat is iets menselijks
en heel begrijpelijk.

507
00:29:45,750 --> 00:29:48,690
Maar jezelf vernederen
zou betekenen dat je niet

508
00:29:48,690 --> 00:29:51,810
toestaat dat mensen je op
een soort voetstuk plaatsen

509
00:29:51,810 --> 00:29:54,150
waarvan je weet dat je het niet verdient.

510
00:29:54,150 --> 00:29:56,850
Ook al heb je bepaalde
eigenschappen of talenten

511
00:29:56,850 --> 00:30:01,050
die kunnen worden benut om je in die
positie te plaatsen en je dat gevoel te

512
00:30:01,050 --> 00:30:03,990
geven: ‘Mensen kijken tegen mij op.

513
00:30:03,990 --> 00:30:05,970
Mensen spreken goed over mij.

514
00:30:05,970 --> 00:30:07,650
Mensen houden van mij.’

515
00:30:07,650 --> 00:30:11,250
Je moet tegen jezelf, tegen
je eigen hart, zeggen:

516
00:30:11,250 --> 00:30:14,850
‘Dit is helemaal niet iets waarvoor
ik zelf de eer kan opeisen.

517
00:30:14,850 --> 00:30:19,050
Wat het ook is, het is wat
God mij heeft gegeven.’

518
00:30:19,050 --> 00:30:21,210
En toch is het zo verleidelijk.

519
00:30:21,210 --> 00:30:24,810
Ik kan me voorstellen dat het
voor iemand die bijzonder knap is,

520
00:30:24,810 --> 00:30:28,830
en die opgroeit terwijl iedereen
complimenten geeft over zijn uiterlijk,

521
00:30:28,830 --> 00:30:33,090
in een wereld waarin een knap uiterlijk
buitengewoon hoog wordt gewaardeerd,

522
00:30:33,090 --> 00:30:36,810
heel gemakkelijk zou zijn om te gaan
denken dat hij beter is dan iemand die dat

523
00:30:36,810 --> 00:30:38,730
knappe uiterlijk niet heeft.

524
00:30:38,730 --> 00:30:40,710
Het is heel gemakkelijk
om je zo te voelen.

525
00:30:40,710 --> 00:30:44,250
Want de wereld bevestigt
knappe mensen zo sterk,

526
00:30:44,250 --> 00:30:49,410
en negeert mensen die niet knap zijn zo
ongeveer, of drijft zelfs de spot met hen,

527
00:30:49,410 --> 00:30:53,250
dat iemand met zo’n gave zich
gemakkelijk belangrijk zou kunnen voelen.

528
00:30:53,250 --> 00:30:57,030
Het gevaar is natuurlijk dat we gaan
geloven wat de wereld over ons zegt.

529
00:30:57,030 --> 00:31:00,930
We weten dat de wereld waarden
heeft die God niet deelt en die

530
00:31:00,930 --> 00:31:03,030
christenen niet zouden moeten delen.

531
00:31:03,030 --> 00:31:07,050
Toch kunnen we onszelf gaan beoordelen
op grond van wat de wereld zegt.

532
00:31:07,050 --> 00:31:11,490
Dat is zelfs een gevaar als de
wereld negatief over ons denkt.

533
00:31:11,490 --> 00:31:14,190
We zijn niet knap. We zijn niet slim.

534
00:31:14,190 --> 00:31:16,350
We kunnen ons niet goed uitdrukken.

535
00:31:16,350 --> 00:31:19,350
We zijn niet in staat
indruk op mensen te maken.

536
00:31:19,350 --> 00:31:22,590
De wereld zou negatief
over ons kunnen denken.

537
00:31:22,590 --> 00:31:26,250
De fout is dat we aanvaarden
wat de wereld denkt.

538
00:31:26,250 --> 00:31:28,710
Paulus zei in Romeinen 12, vers 3:

539
00:31:28,710 --> 00:31:33,150
Want door de genade die mij gegeven
is, zeg ik ieder onder u niet

540
00:31:33,150 --> 00:31:37,470
hoger te denken dan hij moet denken,
maar laat hij denken in bescheidenheid,

541
00:31:37,470 --> 00:31:41,970
naar de mate van geloof zoals God
die aan ieder heeft toebedeeld.

542
00:31:41,970 --> 00:31:44,790
Denk niet hoger over
jezelf dan je zou moeten,

543
00:31:44,790 --> 00:31:47,310
en ook niet lager dan je zou moeten.

544
00:31:47,310 --> 00:31:51,390
Er staat niet dat je onredelijk
negatief over jezelf moet denken.

545
00:31:51,390 --> 00:31:56,190
Maar je moet niet hoger over jezelf
denken dan passend is. Waarom niet?

546
00:31:56,190 --> 00:31:59,730
Omdat je dan het contact met
de werkelijkheid kwijt bent.

547
00:31:59,730 --> 00:32:02,430
In plaats daarvan moet je nuchter denken.

548
00:32:02,430 --> 00:32:06,750
Een nuchter mens is niet dronken, en
een dronken mens heeft geen contact

549
00:32:06,750 --> 00:32:08,310
met de werkelijkheid.

550
00:32:08,310 --> 00:32:10,170
_[Vertalersnoot: De
vergelijking met dronkenschap

551
00:32:10,170 --> 00:32:14,130
berust op de Engelse
formulering „think soberly”.

552
00:32:14,130 --> 00:32:18,930
De HSV geeft dit weer als
„denken in bescheidenheid”.]_

553
00:32:18,930 --> 00:32:22,830
Hoe dronkener iemand wordt,
hoe slechter hij functioneert.

554
00:32:22,830 --> 00:32:25,950
Zijn waarneming van de
werkelijkheid functioneert slechter.

555
00:32:25,950 --> 00:32:29,370
Hij denkt dat hij nuchter
is, maar hij is niet nuchter.

556
00:32:29,370 --> 00:32:34,950
Hij denkt dat hij kan autorijden en in een
rechte lijn kan lopen. Dat kan hij niet.

557
00:32:34,950 --> 00:32:38,130
Hij denkt dat hij grappig
is, maar dat is hij niet.

558
00:32:38,130 --> 00:32:41,670
Hij denkt dat hij sexy
is, maar dat is hij niet.

559
00:32:41,670 --> 00:32:46,170
Als je dronken genoeg wordt, raak je
het contact met de werkelijkheid kwijt.

560
00:32:46,170 --> 00:32:49,650
In plaats daarvan moet je contact
houden met de werkelijkheid.

561
00:32:49,650 --> 00:32:51,390
Je moet nuchter zijn.

562
00:32:51,390 --> 00:32:54,030
Je moet nuchter over jezelf denken.

563
00:32:54,030 --> 00:32:56,010
Dat is wat nederigheid is.

564
00:32:56,010 --> 00:33:00,390
Het is geen onnatuurlijk of
onrealistisch laag zelfbeeld.

565
00:33:00,390 --> 00:33:03,630
Nederigheid is gewoon contact
hebben met de werkelijkheid.

566
00:33:03,630 --> 00:33:08,670
De werkelijkheid is dat je in bepaalde
opzichten beter bent dan sommige mensen.

567
00:33:08,670 --> 00:33:12,990
Dat wil zeggen dat je bepaalde
voordelen en gaven hebt die beter zijn

568
00:33:12,990 --> 00:33:15,270
dan die van sommige andere mensen.

569
00:33:15,270 --> 00:33:19,290
Maar er zijn mensen die dezelfde
gaven hebben, en nog andere,

570
00:33:19,290 --> 00:33:21,750
en die daarin beter zijn dan jij.

571
00:33:21,750 --> 00:33:23,550
Dus wat heeft het voor zin?

572
00:33:23,550 --> 00:33:26,550
Wat heeft het voor zin om
vergelijkingen te maken?

573
00:33:26,550 --> 00:33:29,430
Je kunt altijd iemand vinden die beter is,

574
00:33:29,430 --> 00:33:32,670
en je kunt altijd iemand
vinden die slechter is.

575
00:33:32,670 --> 00:33:36,990
Als je geneigd bent een hoger zelfbeeld
te willen hebben dan je zou moeten,

576
00:33:36,990 --> 00:33:41,310
zul je je altijd richten op de mensen
die slechter zijn dan jij en zeggen:

577
00:33:41,310 --> 00:33:43,110
‘Ik ben beter dan zij.’

578
00:33:43,110 --> 00:33:48,090
Als je geneigd bent jezelf in
onrealistische mate naar beneden te halen,

579
00:33:48,090 --> 00:33:51,270
zeg je misschien:
‘Iedereen is beter dan ik.

580
00:33:51,270 --> 00:33:55,710
Ik kan deze dingen goed, maar er zijn
zoveel mensen die ze beter doen.’

581
00:33:55,710 --> 00:33:58,890
Je vergelijkt andere mensen
met jezelf. Paulus zei:

582
00:33:58,890 --> 00:34:01,290
Want wij durven ons niet te rekenen onder,

583
00:34:01,290 --> 00:34:04,710
of te vergelijken met sommigen
die zichzelf aanbevelen;

584
00:34:04,710 --> 00:34:07,710
maar door zichzelf af
te meten aan zichzelf,

585
00:34:07,710 --> 00:34:12,690
en zichzelf te vergelijken met zichzelf,
zijn zij bepaald niet verstandig.

586
00:34:12,690 --> 00:34:16,230
Uiteindelijk zul je niet met
andere mensen worden vergeleken.

587
00:34:16,230 --> 00:34:19,590
Je zult met Christus worden vergeleken.

588
00:34:19,590 --> 00:34:23,610
Ware nederigheid ontstaat wanneer
je Christus gebruikt als de

589
00:34:23,610 --> 00:34:26,490
maatstaf waarmee je jezelf vergelijkt.

590
00:34:26,490 --> 00:34:29,790
Het spreekt vanzelf dat je
het leven niet kunt leiden

591
00:34:29,790 --> 00:34:32,310
zonder dingen met elkaar te vergelijken.

592
00:34:32,310 --> 00:34:36,630
Daarom kun je het ook niet vermijden
jezelf met andere mensen te vergelijken.

593
00:34:36,630 --> 00:34:40,830
Je zou kunnen zeggen: ‘Ik wou dat ik
net zo dienstbaar was als die persoon.

594
00:34:40,830 --> 00:34:44,430
Ik wou dat ik net zo kon
voetballen als die persoon.

595
00:34:44,430 --> 00:34:47,670
Ik wou dat ik kon zingen
zoals die persoon kan zingen.

596
00:34:47,670 --> 00:34:50,070
Ik wou dat ik dit of dat kon.

597
00:34:50,070 --> 00:34:53,430
Ik wou dat ik er net zo
goed uitzag als die persoon.

598
00:34:53,430 --> 00:34:56,790
Ik wou dat ik de kansen had
die deze persoon heeft gehad,

599
00:34:56,790 --> 00:35:01,110
zo’n hoeveelheid geld, zulke
familiebanden’, enzovoort.

600
00:35:01,110 --> 00:35:04,650
Er zijn allerlei dingen waarvan je
zou kunnen wensen dat je ze had,

601
00:35:04,650 --> 00:35:07,590
omdat je jezelf met
andere mensen vergelijkt.

602
00:35:07,590 --> 00:35:12,810
Nogmaals, voor zover je jezelf vergelijkt
met mensen die het beter hebben dan jij,

603
00:35:12,810 --> 00:35:15,210
zul je je slecht over jezelf voelen.

604
00:35:15,210 --> 00:35:19,170
Als je jezelf vergelijkt met mensen
die het slechter hebben dan jij,

605
00:35:19,170 --> 00:35:21,630
voel je je geweldig over jezelf.

606
00:35:21,630 --> 00:35:24,990
Maar geen van beide is een
nauwkeurige vergelijking.

607
00:35:24,990 --> 00:35:28,770
Dat is niet werkelijk de maatstaf
waaraan iemand zal worden gemeten.

608
00:35:28,770 --> 00:35:31,170
Je zult aan Christus worden gemeten.

609
00:35:31,170 --> 00:35:35,190
Wat dat natuurlijk betekent, is dat
er altijd aanleiding zal zijn om

610
00:35:35,190 --> 00:35:36,570
nederig te zijn.

611
00:35:36,570 --> 00:35:40,350
Als je jezelf voor dat doel met
de juiste groep mensen vergelijkt,

612
00:35:40,350 --> 00:35:45,450
kun je jezelf voortdurend een
geweldig en superieur gevoel geven.

613
00:35:45,450 --> 00:35:50,010
Als je jezelf met Christus vergelijkt,
zul je voelen dat er nog veel ruimte is

614
00:35:50,010 --> 00:35:51,270
om te groeien.

615
00:35:51,270 --> 00:35:54,690
Dat betekent niet dat je
onder veroordeling zult leven,

616
00:35:54,690 --> 00:35:59,730
want als je op Christus gericht bent,
zul je je ook bewust zijn van genade

617
00:35:59,730 --> 00:36:03,630
en van Zijn liefde en Zijn
aanvaarding, enzovoort.

618
00:36:03,630 --> 00:36:06,690
tot lof van de heerlijkheid
van Zijn genade,

619
00:36:06,690 --> 00:36:09,990
waarmee Hij ons begenadigd
heeft in de Geliefde.

620
00:36:09,990 --> 00:36:15,450
Maar wanneer je jezelf beoordeelt, zul
je ook altijd voelen dat er tussen jou en

621
00:36:15,450 --> 00:36:18,810
Christus nog zoveel
niveaus boven je liggen,

622
00:36:18,810 --> 00:36:21,390
dat er zoveel ruimte voor verbetering is,

623
00:36:21,390 --> 00:36:26,250
dat het eigenlijk nergens op slaat om
jezelf bijzonder belangrijk te vinden

624
00:36:26,250 --> 00:36:28,230
ten opzichte van wie dan ook.

625
00:36:28,230 --> 00:36:30,990
Dat is geen vergelijking
die ergens op slaat.

626
00:36:30,990 --> 00:36:33,870
Ik moet nuchter over mezelf denken.

627
00:36:33,870 --> 00:36:36,630
Ik moet voeling houden
met de werkelijkheid.

628
00:36:36,630 --> 00:36:39,630
Dat is wat nederigheid werkelijk is.

629
00:36:39,630 --> 00:36:43,830
Nederigheid is niets anders dan
voeling houden met de werkelijkheid.

630
00:36:43,830 --> 00:36:46,890
Jezelf vernederen
betekent dat je je gedrag,

631
00:36:46,890 --> 00:36:51,630
je gedachten en je woorden in
overeenstemming brengt met dat besef.

632
00:36:51,630 --> 00:36:53,310
Je spreekt niet hoogmoedig.

633
00:36:53,310 --> 00:36:55,470
Je gedraagt je niet hoogmoedig.

634
00:36:55,470 --> 00:36:58,950
Je probeert niet de gangmaker van
het gezelschap te zijn en alle

635
00:36:58,950 --> 00:37:03,390
aandacht naar jezelf toe te trekken,
want je vindt niet dat je die verdient.

636
00:37:03,390 --> 00:37:06,810
Waarom zou iedereen zijn
aandacht op mij moeten richten?

637
00:37:06,810 --> 00:37:11,190
Als ik iets bij te dragen heb, als ik deze
mensen op de een of andere manier tot nut

638
00:37:11,190 --> 00:37:16,770
kan zijn, laat hen dan aandacht schenken
voor zover dat hun tot nut zal zijn.

639
00:37:16,770 --> 00:37:21,090
Maar voor zover het mijn ego betreft, zou
ik er geen bijzondere behoefte aan moeten

640
00:37:21,090 --> 00:37:25,050
hebben om het middelpunt van de
aandacht van andere mensen te zijn,

641
00:37:25,050 --> 00:37:28,050
zoals ik het middelpunt van
mijn eigen aandacht ben.

642
00:37:28,050 --> 00:37:30,930
Ik moet een nederige houding aankweken.

643
00:37:30,930 --> 00:37:35,790
Dat betekent dat ik na verloop van tijd ga
beseffen dat ik weliswaar niets ontken van

644
00:37:35,790 --> 00:37:38,310
de goede dingen die God
in mij heeft gelegd,

645
00:37:38,310 --> 00:37:42,810
maar dat het eenvoudigweg gaven
zijn die God mij heeft gegeven.

646
00:37:42,810 --> 00:37:46,530
Als iemand dan minder heeft dan
ik, moet ik niet hoogmoedig zijn,

647
00:37:46,530 --> 00:37:51,750
maar bewogen zijn omdat diegene
minder van deze of gene gave heeft.

648
00:37:51,750 --> 00:37:55,890
Ik moet beseffen dat zijn
of haar betekenis op andere,

649
00:37:55,890 --> 00:37:58,170
minder zichtbare terreinen ligt.

650
00:37:58,170 --> 00:38:00,570
Maar diegene is even belangrijk als ik.

651
00:38:00,570 --> 00:38:03,270
Het is veel gemakkelijker
om van mensen te houden

652
00:38:03,270 --> 00:38:06,990
als je beseft dat ze in de meeste
opzichten net als jij zijn.

653
00:38:06,990 --> 00:38:10,650
Ze zijn naar het beeld van
God gemaakt. Ze zijn gevallen.

654
00:38:10,650 --> 00:38:13,890
Ze hebben bepaalde sterke
en bepaalde zwakke kanten,

655
00:38:13,890 --> 00:38:16,710
en in dat opzicht
verschillen ze niet van jou.

656
00:38:16,710 --> 00:38:21,450
Want wie maakt onderscheid tussen u? En
wat hebt u dat u niet hebt ontvangen?

657
00:38:21,450 --> 00:38:26,310
En als u het ook ontvangen hebt, waarom
roemt u alsof u het niet ontvangen had?

658
00:38:26,310 --> 00:38:31,350
Onze zelfgerichtheid is iets waartegen
we ons altijd moeten verzetten.

659
00:38:31,350 --> 00:38:36,390
Soms moeten we onszelf er gewoon toe
zetten om na te denken over andere mensen

660
00:38:36,390 --> 00:38:39,930
en over het feit dat zij
even belangrijk zijn als wij.

661
00:38:39,930 --> 00:38:43,110
Ik weet zeker dat jullie dit
allemaal weleens hebben gedaan.

662
00:38:43,110 --> 00:38:45,810
Ik doe het in elk geval van tijd tot tijd.

663
00:38:45,810 --> 00:38:51,150
Ik rijd gewoon over de snelweg, zie
honderden auto’s voorbijrijden en denk:

664
00:38:51,150 --> 00:38:54,390
in elk van die auto’s zijn al hun zorgen,

665
00:38:54,390 --> 00:38:58,950
al hun relaties en al hun
beproevingen voor hen even belangrijk

666
00:38:58,950 --> 00:39:00,930
als de mijne voor mij zijn.

667
00:39:00,930 --> 00:39:03,030
En ik weet niet eens dat ze bestaan.

668
00:39:03,030 --> 00:39:06,870
Ik weet alleen dat ze bestaan
doordat hun auto bewoog.

669
00:39:06,870 --> 00:39:09,390
Ik heb niet eens hun gezicht kunnen zien.

670
00:39:09,390 --> 00:39:13,830
Er zijn miljoenen anderen, miljarden
anderen, die ik zelfs nooit op de

671
00:39:13,830 --> 00:39:15,270
snelweg zal zien.

672
00:39:15,270 --> 00:39:19,410
Maar alleen al degenen die ik
wel zie: het zijn er zo veel.

673
00:39:19,410 --> 00:39:22,530
En ook de haren van uw
hoofd zijn alle geteld.

674
00:39:22,530 --> 00:39:26,730
Alles wat er in hun leven gebeurt
en alle zorgen die zij hebben,

675
00:39:26,730 --> 00:39:30,870
zijn voor God even belangrijk
als wat er in mijn leven gebeurt

676
00:39:30,870 --> 00:39:32,250
en de zorgen die ik heb.

677
00:39:32,250 --> 00:39:37,470
Die mensen verdienen het evenzeer als ik
om het middelpunt van de aandacht te zijn.

678
00:39:37,470 --> 00:39:41,070
Daarmee wil ik niet zeggen dat iemand
van ons dat werkelijk verdient.

679
00:39:41,070 --> 00:39:44,490
Het punt is dat, als ik denk
dat ik dat zou moeten zijn,

680
00:39:44,490 --> 00:39:49,410
het bijzonder vernederend is om te
beseffen dat er zo veel andere mensen zijn

681
00:39:49,410 --> 00:39:54,330
die er evenveel aanspraak op kunnen maken
het middelpunt van het universum te zijn.

682
00:39:54,330 --> 00:39:58,770
Als iemand van ons daar aanspraak
op kan maken, dan kan iedereen dat.

683
00:39:58,770 --> 00:40:04,350
Wanneer je andere mensen irritant vindt,
of zelfs slecht en verachtelijk, denk dan:

684
00:40:04,350 --> 00:40:07,590
dat is de zoon of dochter
van iemand anders,

685
00:40:07,590 --> 00:40:10,650
net zoals ik zonen en dochters heb.

686
00:40:10,650 --> 00:40:14,790
Ook wanneer mijn kinderen dingen doen
die verachtelijk of schandelijk zijn,

687
00:40:14,790 --> 00:40:19,470
of waarvoor ik me schaam, zijn
ze mijn zoon en mijn dochter.

688
00:40:19,470 --> 00:40:22,350
Er wordt onvoorwaardelijk
van hen gehouden.

689
00:40:22,350 --> 00:40:24,750
Die persoon die ik zo irritant vind,

690
00:40:24,750 --> 00:40:29,190
irriteert mij waarschijnlijk omdat diegene
zich aan de rand van mijn leven bevindt

691
00:40:29,190 --> 00:40:34,890
en de zelfgenoegzame rust verstoort die ik
in mijn eigen luchtbel probeer te bewaren.

692
00:40:34,890 --> 00:40:38,010
Ik probeer hier zelf het
middelpunt te blijven.

693
00:40:38,010 --> 00:40:41,490
Iedereen die zich op een manier
opdringt die mij irriteert,

694
00:40:41,490 --> 00:40:46,470
vind ik irritant omdat ik ervan uitga
dat diegene niet zo belangrijk is als ik.

695
00:40:46,470 --> 00:40:51,330
En toch, wanneer ik denk: „Dat is
iemands zoon of iemands dochter,

696
00:40:51,330 --> 00:40:55,470
voor die persoon en voor God even
belangrijk als mijn kinderen voor mij en

697
00:40:55,470 --> 00:41:00,210
voor God zijn”, krijg ik plotseling weer
voeling met de werkelijkheid en zeg ik:

698
00:41:00,210 --> 00:41:04,350
„Wie ben ik dat ik zou verwachten
dat iemand anders mij ter wille is,

699
00:41:04,350 --> 00:41:07,350
mij opmerkt of iets
bijzonders van mij vindt?

700
00:41:07,350 --> 00:41:10,890
Of wie ben ik dat ik klaag
wanneer ik beproevingen heb,

701
00:41:10,890 --> 00:41:14,250
terwijl ik niet klaag dat alle
anderen beproevingen hebben?

702
00:41:14,250 --> 00:41:19,110
Waarom zijn mijn beproevingen anders
dan die van iemand anders? Wie ben ik?”

703
00:41:19,110 --> 00:41:22,890
Dat is de vraag die
nederigheid stelt: wie ben ik?

704
00:41:22,890 --> 00:41:27,570
Ik ben iemand, maar wanneer ik de waarheid
ontdek over wie ik ben in verhouding tot

705
00:41:27,570 --> 00:41:32,130
God en tot alle anderen, zet
dat mij op de juiste plaats.

706
00:41:32,130 --> 00:41:37,050
Ik besef dat ik werkelijk niets anders
ben dan iemand die gaven van God en

707
00:41:37,050 --> 00:41:39,091
genade van God heeft ontvangen —

708
00:41:39,091 --> 00:41:41,670
een andere verzameling
dan iemand anders heeft,

709
00:41:41,670 --> 00:41:45,750
maar in Gods ogen niet
belangrijker of meer geliefd,

710
00:41:45,750 --> 00:41:49,650
en ook niet meer lof of aandacht
waard dan iemand anders.

711
00:41:49,650 --> 00:41:52,110
Ik ben gewoon een van Gods kinderen.

712
00:41:52,110 --> 00:41:53,910
Ik hoor bij Zijn gezin.

713
00:41:53,910 --> 00:41:55,710
Ik ben een van de kinderen.

714
00:41:55,710 --> 00:41:57,810
Ik ben een lid van het lichaam.

715
00:41:57,810 --> 00:42:02,790
Wat ieder ander bezighoudt, is even
belangrijk als wat mij bezighoudt.

716
00:42:02,790 --> 00:42:07,410
Van nature kennen we onszelf voortdurend
het allergrootste belang toe.

717
00:42:07,410 --> 00:42:10,710
Jezelf vernederen houdt
in dat je daarmee ophoudt

718
00:42:10,710 --> 00:42:15,690
en niet langer denkt dat je belangrijker
bent dan wie dan ook. Dan ben je nederig.

719
00:42:15,690 --> 00:42:20,250
Nederigheid kan een karaktertrek
worden, een vaste manier van denken.

720
00:42:20,250 --> 00:42:24,250
Zodra je de openbaring hebt gekregen
dat je niet zo belangrijk bent —

721
00:42:24,250 --> 00:42:27,550
in elk geval niet
belangrijker dan wie dan ook —

722
00:42:27,550 --> 00:42:31,530
en die openbaring in je
hersenen is gebrand en een vast

723
00:42:31,530 --> 00:42:34,050
onderdeel van je bewustzijn is geworden,

724
00:42:34,050 --> 00:42:38,370
zul je doorgaans vanzelf
nederiger zijn dan voorheen.

725
00:42:38,370 --> 00:42:43,170
Maar wanneer je je niet nederig voelt,
moet je jezelf nog steeds vernederen.

726
00:42:43,170 --> 00:42:46,050
En dat betekent niet
dat je onecht moet doen.

727
00:42:46,050 --> 00:42:49,890
Het betekent gewoon dat je
jezelf niet moet verheffen.

728
00:42:49,890 --> 00:42:54,330
Als iemand je ergens om prijst,
bedank die persoon dan en zeg:

729
00:42:54,330 --> 00:42:58,950
‘Ik ben werkelijk door God gezegend
doordat ik zo’n gave heb ontvangen.

730
00:42:58,950 --> 00:43:03,330
Die is niet belangrijker of minder
belangrijk dan de gave van iemand anders,

731
00:43:03,330 --> 00:43:07,170
maar het is werkelijk iets goeds,
en ik ben er dankbaar voor.’

732
00:43:07,170 --> 00:43:10,590
Het is niet onnederig om dat
te erkennen wanneer mensen je

733
00:43:10,590 --> 00:43:12,570
prijzen en complimenteren.

734
00:43:12,570 --> 00:43:16,710
Er staan veel dingen in Spreuken die te
maken hebben met de algemene gerichtheid

735
00:43:16,710 --> 00:43:21,870
op jezelf en het eigenbelang die deel
uitmaken van de hoogmoed van het leven.

736
00:43:21,870 --> 00:43:25,890
In hoofdstuk 3, vers 7, zegt Salomo:

737
00:43:25,890 --> 00:43:31,710
Wees niet wijs in je eigen ogen: vrees
de HEERE en keer je af van het kwade.

738
00:43:31,710 --> 00:43:34,950
In plaats van jezelf als
slim en wijs te beschouwen,

739
00:43:34,950 --> 00:43:39,210
en als slimmer dan andere mensen, kun
je je beter concentreren op iets wat je

740
00:43:39,210 --> 00:43:44,070
aandacht meer waard is, zoals God
vrezen en uit de problemen blijven.

741
00:43:44,070 --> 00:43:48,810
Vrees God, zie jezelf in je juiste
verhouding tot God en doe het juiste.

742
00:43:48,810 --> 00:43:53,190
Dat is veel beter dan maar wat
rondzitten en jezelf wijs, slim,

743
00:43:53,190 --> 00:43:56,070
belangrijk en superieur vinden.

744
00:43:56,070 --> 00:43:59,670
In hoofdstuk 12, vers 15, zegt hij:

745
00:43:59,670 --> 00:44:03,930
De weg van de dwaas is juist in
zijn eigen ogen, maar wie naar raad

746
00:44:03,930 --> 00:44:05,850
luistert, is wijs.

747
00:44:05,850 --> 00:44:09,990
Veel van deze spreuken gebruiken die
uitdrukking, ‘in zijn eigen ogen’,

748
00:44:09,990 --> 00:44:15,150
waarbij het gaat over iemands zelfbeeld,
iemands eigen mening over zichzelf.

749
00:44:15,150 --> 00:44:20,130
Een dwaas neemt per definitie dwaze
beslissingen en doet verkeerde dingen,

750
00:44:20,130 --> 00:44:22,770
omdat dwazen niet wijs zijn.

751
00:44:22,770 --> 00:44:24,750
Ze doen geen wijze dingen.

752
00:44:24,750 --> 00:44:27,090
We hebben het over
iemand die een dwaas is,

753
00:44:27,090 --> 00:44:30,510
en de dwaas wordt gekenmerkt
door zijn dwaasheid.

754
00:44:30,510 --> 00:44:33,930
Daarom gaat de dwaas over het
algemeen de verkeerde kant op

755
00:44:33,930 --> 00:44:36,210
en maakt hij dwaze keuzes.

756
00:44:36,210 --> 00:44:38,190
Maar zelf denkt hij dat niet.

757
00:44:38,190 --> 00:44:41,670
In zijn eigen ogen is
alles wat hij doet juist.

758
00:44:41,670 --> 00:44:45,390
Hij denkt niet dat de mening van
iemand anders enige waarde heeft,

759
00:44:45,390 --> 00:44:48,870
of in elk geval lang niet
zoveel als zijn eigen mening.

760
00:44:48,870 --> 00:44:51,270
Dus zal hij niet naar raad luisteren.

761
00:44:51,270 --> 00:44:55,710
De persoon die naar raad luistert,
is wijs, omdat die persoon denkt:

762
00:44:55,710 --> 00:44:58,530
‘Iemand anders is misschien
net zo slim als ik.

763
00:44:58,530 --> 00:45:01,590
Iemand anders is misschien
zelfs slimmer dan ik.

764
00:45:01,590 --> 00:45:04,290
Iemand anders hoort misschien
werkelijk iets van God

765
00:45:04,290 --> 00:45:06,630
wat ik niet van God heb gehoord.’

766
00:45:06,630 --> 00:45:10,470
Naar raad luisteren betekent dat
je jezelf op hetzelfde niveau als

767
00:45:10,470 --> 00:45:15,510
andere mensen plaatst en zegt: ‘Jouw
mening kan net zo goed zijn als de mijne,

768
00:45:15,510 --> 00:45:17,790
en in sommige gevallen beter.’

769
00:45:17,790 --> 00:45:20,370
Maar de dwaas heeft dat besef nooit.

770
00:45:20,370 --> 00:45:24,330
Hij heeft nooit het gevoel dat
zijn mening niet superieur is.

771
00:45:24,330 --> 00:45:26,070
Alles wat hij doet, is prima.

772
00:45:26,070 --> 00:45:29,610
Als hij kritiek krijgt, begrijpen
die mensen het gewoon niet.

773
00:45:29,610 --> 00:45:31,830
Die mensen zijn niet zo wijs als hij.

774
00:45:31,830 --> 00:45:34,410
Iemand die zo denkt, is een dwaas.

775
00:45:34,410 --> 00:45:37,770
Het is hoogmoed, een dwaze hoogmoed.

776
00:45:37,770 --> 00:45:40,350
In hoofdstuk 16, vers 2, staat:

777
00:45:40,350 --> 00:45:43,830
Iemands wegen zijn allemaal
zuiver in zijn eigen ogen,

778
00:45:43,830 --> 00:45:46,350
maar de HEERE toetst de geesten.

779
00:45:46,350 --> 00:45:50,610
Wat dit zegt, is dat je ervoor moet
oppassen dat je niet op een oppervlakkige

780
00:45:50,610 --> 00:45:54,870
manier denkt dat alles wat je
doet rechtvaardig en zuiver is.

781
00:45:54,870 --> 00:45:58,770
Het is zo gemakkelijk om dingen die je
doet en die eigenlijk niet zo juist zijn

782
00:45:58,770 --> 00:46:02,970
te rechtvaardigen en goed te praten,
en een manier te vinden om te zeggen:

783
00:46:02,970 --> 00:46:05,310
‘Het is zuiver. Ik ben zuiver.

784
00:46:05,310 --> 00:46:07,890
Mijn motieven zijn goed’, of wat dan ook.

785
00:46:07,890 --> 00:46:13,110
Maar hoeveel we onszelf ook voor de gek
houden, God let op de werkelijke motieven,

786
00:46:13,110 --> 00:46:15,450
op wat er werkelijk in het hart is.

787
00:46:15,450 --> 00:46:17,070
Hij weegt de geest.

788
00:46:17,070 --> 00:46:19,830
Hij beoordeelt wat er vanbinnen gaande is.

789
00:46:19,830 --> 00:46:21,690
In onze eigen ogen geldt:

790
00:46:21,690 --> 00:46:27,030
Maar de HEERE zei tegen Samuel: Kijk niet
naar zijn uiterlijk en ook niet naar de

791
00:46:27,030 --> 00:46:30,510
hoogte van zijn gestalte,
want Ik heb hem verworpen.

792
00:46:30,510 --> 00:46:35,310
Het is namelijk niet wat de mens ziet,
want de mens ziet aan wat voor ogen is,

793
00:46:35,310 --> 00:46:37,830
maar de HEERE ziet het hart aan.

794
00:46:37,830 --> 00:46:39,750
en wij zijn mensen.

795
00:46:39,750 --> 00:46:42,690
We kunnen ons eigen hart nauwelijks zien.

796
00:46:42,690 --> 00:46:47,130
Gewoonlijk denk je daarbij aan de manier
waarop we andere mensen beoordelen.

797
00:46:47,130 --> 00:46:50,490
We kunnen alleen oordelen
op grond van het uiterlijk.

798
00:46:50,490 --> 00:46:53,910
Op een iets dieper niveau
kunnen we onszelf beoordelen,

799
00:46:53,910 --> 00:46:57,630
omdat we werkelijk weten wat we
denken en wat we niet zeggen.

800
00:46:57,630 --> 00:47:02,910
Maar er is een dieper deel van onszelf dat
we niet gemakkelijk zien en dat God weegt:

801
00:47:02,910 --> 00:47:04,830
de diepe motieven.

802
00:47:04,830 --> 00:47:08,010
Ik zeg niet dat we dat niet
kunnen zien als we ernaar zoeken,

803
00:47:08,010 --> 00:47:10,830
maar vaak ligt het dieper
dan waar we zoeken.

804
00:47:10,830 --> 00:47:13,890
We stellen ons tevreden
met onze eenvoudige,

805
00:47:13,890 --> 00:47:18,750
oppervlakkige verklaringen van wie
we zijn en waarom we dingen doen.

806
00:47:18,750 --> 00:47:23,790
Als we het proberen, kunnen we altijd wel
een manier vinden om in onze eigen ogen

807
00:47:23,790 --> 00:47:30,750
zuiver te zijn, om onze daden volgens onze
eigen beoordeling voor onszelf als juist

808
00:47:30,750 --> 00:47:31,890
voor te stellen.

809
00:47:31,890 --> 00:47:36,390
Maar het is veel belangrijker om te
beseffen dat God ons op een dieper niveau

810
00:47:36,390 --> 00:47:42,090
weegt, in de kern waar onze diepste
toewijding en drijfveren liggen.

811
00:47:42,090 --> 00:47:47,550
Natuurlijk denk ik dat daaruit volgt
dat wij ook op dat diepere niveau

812
00:47:47,550 --> 00:47:49,530
naar onszelf moeten kijken.

813
00:47:49,530 --> 00:47:54,510
Wanneer we onszelf beoordelen, hebben we
de neiging naar de oppervlakte te kijken,

814
00:47:54,510 --> 00:47:57,570
of hooguit net onder de oppervlakte.

815
00:47:57,570 --> 00:48:01,170
Maar we moeten dieper kijken
dan vlak onder de oppervlakte.

816
00:48:01,170 --> 00:48:05,910
We moeten kijken naar de diepste kern
van wie we zijn, naar de keuzes die

817
00:48:05,910 --> 00:48:08,250
we maken, enzovoort.

818
00:48:08,250 --> 00:48:11,250
In hoofdstuk 18, vers 2 staat:

819
00:48:11,250 --> 00:48:14,130
Een dwaas vindt geen vreugde in inzicht,

820
00:48:14,130 --> 00:48:17,130
maar alleen in het
blootgeven van zijn hart.

821
00:48:17,130 --> 00:48:21,030
De dwaas geeft er gewoon
graag zijn eigen mening over.

822
00:48:21,030 --> 00:48:25,410
Hij is er niet bijzonder in
geïnteresseerd om meer inzicht te krijgen.

823
00:48:25,410 --> 00:48:31,170
Hij neemt eenvoudigweg aan dat zijn
mening het beste is wat er bestaat.

824
00:48:31,170 --> 00:48:35,910
Veel mensen hebben het gevoel dat
alles wat ze denken vanzelf geldig is,

825
00:48:35,910 --> 00:48:38,730
eenvoudigweg omdat zij het denken.

826
00:48:38,730 --> 00:48:41,790
Het is geldig omdat het is wat zij denken.

827
00:48:41,790 --> 00:48:45,750
Ik weet niet of zulke mensen zich onder
volwassen christenen zouden bevinden,

828
00:48:45,750 --> 00:48:49,770
want ik denk niet dat zeer volwassen
christenen hier in dezelfde mate

829
00:48:49,770 --> 00:48:51,150
vatbaar voor zijn.

830
00:48:51,150 --> 00:48:55,530
Maar je vindt wel godsdienstige
mensen — christelijke mensen,

831
00:48:55,530 --> 00:48:58,470
zouden we kunnen zeggen —
die hier iets van hebben.

832
00:48:58,470 --> 00:49:03,210
Dat geldt vooral wanneer ze bijvoorbeeld
over hun theologie debatteren.

833
00:49:03,210 --> 00:49:07,350
Vaak hebben mensen een eigen
verzameling opvattingen aangenomen.

834
00:49:07,350 --> 00:49:11,490
Ze hebben die van anderen
overgenomen, van hun kerkgenootschap,

835
00:49:11,490 --> 00:49:15,810
uit boeken die ze hebben gelezen of
van leraren die ze hebben gehoord.

836
00:49:15,810 --> 00:49:18,150
Of ze hebben ze gewoon zelf bedacht.

837
00:49:18,150 --> 00:49:21,870
En ze zijn er volkomen zeker
van dat ze gelijk hebben.

838
00:49:21,870 --> 00:49:24,270
Omdat ze zeker weten dat ze gelijk hebben,

839
00:49:24,270 --> 00:49:28,350
kan het hun eigenlijk niets schelen
of ze nog meer inzicht krijgen.

840
00:49:28,350 --> 00:49:31,530
Ze hebben besloten dat ze het al weten.

841
00:49:31,530 --> 00:49:35,130
Het enige waar ze naar zoeken
is een podium waarop ze hun

842
00:49:35,130 --> 00:49:36,870
meningen kunnen spuien.

843
00:49:36,870 --> 00:49:41,010
En ze nemen aan dat iedereen evenveel
waardering voor hun meningen hoort te

844
00:49:41,010 --> 00:49:42,870
hebben als zijzelf.

845
00:49:42,870 --> 00:49:45,270
Dat is een behoorlijk dwaze houding.

846
00:49:45,270 --> 00:49:49,050
Ik weet dat sommige opvattingen
die ik onderwijs omstreden zijn,

847
00:49:49,050 --> 00:49:52,770
hoewel ik er geen enkel belang
bij heb om omstreden te zijn.

848
00:49:52,770 --> 00:49:57,870
Ik weet gewoon dat sommige dingen die
ik geloof toevallig die status hebben

849
00:49:57,870 --> 00:49:59,790
binnen het lichaam van Christus.

850
00:49:59,790 --> 00:50:03,690
Ik besef ook dat niemand die
mij niet kent noodzakelijkerwijs

851
00:50:03,690 --> 00:50:05,970
respect voor mijn mening hoeft te hebben,

852
00:50:05,970 --> 00:50:11,250
tenminste niet voordat diegene mij leert
kennen en ontdekt of er iets achter zit.

853
00:50:11,250 --> 00:50:14,430
Wanneer ik dus in een nieuwe
situatie kom waar niemand mij kent,

854
00:50:14,430 --> 00:50:19,470
verwacht ik niet dat iedereen één
en al oor is en zegt: ‘O, Steve,

855
00:50:19,470 --> 00:50:22,710
laat ons jouw wijze woorden
over dit onderwerp horen.’

856
00:50:22,710 --> 00:50:26,850
Zij hebben zelf ook bepaalde gedachten
in hun hoofd en ze kennen mij niet.

857
00:50:26,850 --> 00:50:30,570
Als ik me in hen probeer te verplaatsen
en er iemand zoals ik binnenkomt,

858
00:50:30,570 --> 00:50:32,550
hoe zou ik dan over hem denken?

859
00:50:32,550 --> 00:50:35,070
Ik zou niet zomaar aannemen
dat de meningen van die

860
00:50:35,070 --> 00:50:37,110
persoon gecanoniseerd zijn.

861
00:50:37,110 --> 00:50:41,430
Ik zou aannemen dat deze persoon het
recht om gehoord te worden moet verdienen

862
00:50:41,430 --> 00:50:44,190
en dat hij ook moet horen
wat wij te zeggen hebben.

863
00:50:44,190 --> 00:50:47,430
Toch zijn er mensen die dat
beeld van zichzelf niet hebben.

864
00:50:47,430 --> 00:50:50,610
Ze vinden gewoon dat iedereen,
zodra zij binnenkomen,

865
00:50:50,610 --> 00:50:53,130
moet weten dat zij het
hoogste gezag zijn over

866
00:50:53,130 --> 00:50:56,010
ieder onderwerp waarover
ze maar willen spreken.

867
00:50:56,010 --> 00:50:59,070
Ze kunnen zich niet voorstellen hoe
iemand hen zelfs maar in twijfel

868
00:50:59,070 --> 00:51:00,270
zou kunnen trekken.

869
00:51:00,270 --> 00:51:03,390
Ze zijn er niet in geïnteresseerd
om inzicht te krijgen.

870
00:51:03,390 --> 00:51:07,050
Ze zijn er niet om te leren;
ze zijn er om te onderwijzen.

871
00:51:07,050 --> 00:51:09,630
Dat is min of meer de
houding van de dwaas.

872
00:51:09,630 --> 00:51:12,870
Hij heeft er geen enkele belangstelling
voor om inzicht te krijgen.

873
00:51:12,870 --> 00:51:15,570
Hij wil alleen zijn
eigen opvattingen uiten.

874
00:51:15,570 --> 00:51:17,910
Hij wil niet dat iemand hem tegenspreekt.

875
00:51:17,910 --> 00:51:20,970
Hij wil de opvattingen van
iemand anders niet horen.

876
00:51:20,970 --> 00:51:23,550
Wat heb je aan de opvattingen
van iemand anders?

877
00:51:23,550 --> 00:51:28,470
Ze zijn niet van mij, en ik ben degene
die altijd de belangrijkste persoon is.

878
00:51:28,470 --> 00:51:30,690
Mijn mening is de belangrijkste mening.

879
00:51:30,690 --> 00:51:34,170
Waarom zou ik de moeite nemen om
naar iemand anders te luisteren,

880
00:51:34,170 --> 00:51:38,370
als ik diezelfde tijd kan gebruiken
om hem te vertellen wat ik denk?

881
00:51:38,370 --> 00:51:40,830
Zo is een hoogmoedige dwaas.

882
00:51:40,830 --> 00:51:42,630
Dat is hoogmoed.

883
00:51:42,630 --> 00:51:45,330
In hoofdstuk 18, vers 11 staat:

884
00:51:45,330 --> 00:51:49,530
Het bezit van een rijke is zijn
sterke stad, als een hoge muur,

885
00:51:49,530 --> 00:51:51,090
in zijn verbeelding.

886
00:51:51,090 --> 00:51:54,630
Ook hier hebben we al naar gekeken
toen we het hadden over geld

887
00:51:54,630 --> 00:51:57,150
en onze houding tegenover geld.

888
00:51:57,150 --> 00:52:00,810
Maar iemand die rijk is,
denkt dat hij veilig is.

889
00:52:00,810 --> 00:52:04,170
Hij denkt dat hij niet
afhankelijk of kwetsbaar is.

890
00:52:04,170 --> 00:52:08,430
Toch moet iemand altijd beseffen
dat God hem ten val kan brengen,

891
00:52:08,430 --> 00:52:10,830
welke positie hij ook inneemt.

892
00:52:10,830 --> 00:52:13,290
Hij kan niet op eigen kracht bestaan.

893
00:52:13,290 --> 00:52:16,530
Hoe meer beveiligingssystemen we
om ons heen hebben opgebouwd —

894
00:52:16,530 --> 00:52:22,770
of dat nu rijkdom is, muren, hangsloten op
onze deuren of wat ons beveiligingssysteem

895
00:52:22,770 --> 00:52:27,450
ook maar is — hoe meer we ons ten
onrechte veilig kunnen voelen.

896
00:52:27,450 --> 00:52:32,070
We zijn er dan vrij zeker van dat
we nu voor onszelf kunnen zorgen.

897
00:52:32,070 --> 00:52:35,730
Als we werkelijk zo nederig
zijn als we behoren te zijn,

898
00:52:35,730 --> 00:52:40,170
beseffen we juist dat God dat
allemaal gewoon zou kunnen wegnemen.

899
00:52:40,170 --> 00:52:43,350
Hij zou onder dat alles het
kleed vandaan kunnen trekken,

900
00:52:43,350 --> 00:52:47,970
en dan zouden we ontdekken dat we net
zo kwetsbaar zijn als ieder ander.

901
00:52:47,970 --> 00:52:51,390
We moeten tegenover God
altijd nederig blijven in het

902
00:52:51,390 --> 00:52:54,150
besef dat we van Hem afhankelijk zijn.

903
00:52:54,150 --> 00:52:58,410
Dat geldt zelfs wanneer het erop lijkt
dat we er voorlopig behoorlijk goed voor

904
00:52:58,410 --> 00:53:01,530
staan, misschien zelfs nog heel lang.

905
00:53:01,530 --> 00:53:06,510
Denk aan de man die Jezus beschreef
en die veel rijkdom had. Hij zei:

906
00:53:06,510 --> 00:53:12,570
En ik zal tegen mijn ziel zeggen: Ziel, u
hebt veel goederen liggen voor veel jaren.

907
00:53:12,570 --> 00:53:16,230
Neem rust, eet, drink en wees vrolijk.

908
00:53:16,230 --> 00:53:18,570
Jezus zei dat God tegen hem zou zeggen:

909
00:53:18,570 --> 00:53:21,270
Maar God zei tegen hem: Dwaas!

910
00:53:21,270 --> 00:53:26,070
In deze nacht zal men uw ziel van u
opeisen; en wat u gereedgemaakt hebt,

911
00:53:26,070 --> 00:53:27,810
voor wie zal het zijn?

912
00:53:27,810 --> 00:53:32,070
De man had geen enkele zekerheid dat
de dood hem bespaard zou blijven,

913
00:53:32,070 --> 00:53:34,470
ook al was hij behoorlijk welgesteld.

914
00:53:34,470 --> 00:53:37,650
In hoofdstuk 20, vers 6 staat:

915
00:53:37,650 --> 00:53:40,770
Menig mens roept zijn
eigen goedertierenheid uit,

916
00:53:40,770 --> 00:53:43,350
maar wie zal een
betrouwbaar iemand vinden?

917
00:53:43,350 --> 00:53:47,970
Een trouw man is een integer man,
een man die de waarheid spreekt.

918
00:53:47,970 --> 00:53:51,150
De meeste mensen zullen
verkondigen dat ze goed zijn.

919
00:53:51,150 --> 00:53:53,190
Misschien gebruiken ze die term niet,

920
00:53:53,190 --> 00:53:57,270
omdat het een beetje onbeholpen
overkomt om rond te lopen en te zeggen:

921
00:53:57,270 --> 00:53:59,910
‘Ik ben goed. Ik ben een goed mens.’

922
00:53:59,910 --> 00:54:02,970
_[Vertalersnoot: De spreker
baseert deze uitleg op het Engelse

923
00:54:02,970 --> 00:54:08,370
„goodness” („goedheid”); de HSV
heeft hier „goedertierenheid”.]_

924
00:54:08,370 --> 00:54:11,850
De meeste mensen zijn
sociaal niet zó onbeholpen,

925
00:54:11,850 --> 00:54:15,390
maar toch verkondigen ze het
graag op andere manieren.

926
00:54:15,390 --> 00:54:18,750
Ze wijzen er graag op dat
alles wat ze hebben gedaan

927
00:54:18,750 --> 00:54:22,710
eigenlijk gerechtvaardigd was,
en dat alles wat ze hebben gedaan

928
00:54:22,710 --> 00:54:24,390
eigenlijk juist is.

929
00:54:24,390 --> 00:54:29,010
Ze hebben gelijk in hun eigen ogen
en verkondigen hun eigen goedheid.

930
00:54:29,010 --> 00:54:30,450
Dat is hoogmoed.

931
00:54:30,450 --> 00:54:33,690
Maar een trouw mens vinden
is moeilijker dan het klinkt.

932
00:54:33,690 --> 00:54:38,310
Als je naar alle mensen luistert, zou je
denken dat ze allemaal trouwe mensen zijn,

933
00:54:38,310 --> 00:54:42,930
allemaal goede mensen, allemaal
betrouwbaar, allemaal integer,

934
00:54:42,930 --> 00:54:46,170
want dat is wat ze over
zichzelf verkondigen.

935
00:54:46,170 --> 00:54:50,070
Maar iemand vinden die het werkelijk
is, dat is behoorlijk moeilijk.

936
00:54:50,070 --> 00:54:51,870
Zoals Salomo zei:

937
00:54:51,870 --> 00:54:54,270
Wie zal een deugdelijke vrouw vinden?

938
00:54:54,270 --> 00:54:57,570
Haar waarde gaat die van
robijnen ver te boven.

939
00:54:57,570 --> 00:54:58,590
Zo geldt ook:

940
00:54:58,590 --> 00:55:00,990
Wie kan er een betrouwbaar mens vinden?

941
00:55:00,990 --> 00:55:03,930
Mannen en vrouwen zitten
vrijwel in hetzelfde schuitje.

942
00:55:03,930 --> 00:55:05,970
Niet veel van hen zijn trouw.

943
00:55:05,970 --> 00:55:08,430
Niet veel van hen zijn deugdzaam.

944
00:55:08,430 --> 00:55:12,690
Ondanks dat tekort zou je, als je
mensen over zichzelf hoort praten,

945
00:55:12,690 --> 00:55:14,910
niet weten dat er zo’n tekort is.

946
00:55:14,910 --> 00:55:19,650
Want de meeste mensen verkondigen dat
ze goed zijn, of ze dat nu zijn of niet.

947
00:55:19,650 --> 00:55:22,650
In hoofdstuk 21, vers 2 staat:

948
00:55:22,650 --> 00:55:25,770
Al zijn wegen zijn iemand
recht in zijn eigen ogen,

949
00:55:25,770 --> 00:55:28,170
maar de HEERE toetst de harten.

950
00:55:28,170 --> 00:55:32,430
Diezelfde gedachte zijn we in
een eerdere spreuk tegengekomen.

951
00:55:32,430 --> 00:55:35,490
Hoofdstuk 25, vers 27 zegt:

952
00:55:35,490 --> 00:55:40,530
Veel honing eten is niet goed; zo is
het zoeken van eigen eer geen eer.

953
00:55:40,530 --> 00:55:45,030
Iemand die zichzelf grootmaakt, wordt
daarmee niet werkelijk grootgemaakt.

954
00:55:45,030 --> 00:55:47,130
Zo iemand verheerlijkt zichzelf.

955
00:55:47,130 --> 00:55:49,290
Dat is geen echte heerlijkheid.

956
00:55:49,290 --> 00:55:53,250
Toch verheerlijkt de hoogmoedige
zichzelf, maakt hij zichzelf groot

957
00:55:53,250 --> 00:55:54,930
en verheft hij zichzelf.

958
00:55:54,930 --> 00:55:59,730
Maar dat is niet werkelijk
heerlijkheid, eer of respectabiliteit.

959
00:55:59,730 --> 00:56:04,230
Respectabel is het wanneer iemand
anders reden ziet om jou te eren.

960
00:56:04,230 --> 00:56:06,450
Hoofdstuk 26, vers 12:

961
00:56:06,450 --> 00:56:09,990
Hebt u iemand gezien die
wijs is in zijn eigen ogen?

962
00:56:09,990 --> 00:56:12,750
Voor een dwaas is er
meer hoop dan voor hem.

963
00:56:12,750 --> 00:56:18,750
In hetzelfde hoofdstuk wordt in vers 16
dezelfde uitdrukking gebruikt. Er staat:

964
00:56:18,750 --> 00:56:22,290
Een luiaard is in zijn
eigen ogen wijzer dan

965
00:56:22,290 --> 00:56:25,290
zeven mensen die een
verstandig weerwoord geven.

966
00:56:25,290 --> 00:56:29,730
De man die een luiaard is, is
dus wijs in zijn eigen ogen.

967
00:56:29,730 --> 00:56:36,150
Als een man wijs is in zijn eigen ogen, is
er voor een dwaas meer hoop dan voor hem.

968
00:56:36,150 --> 00:56:39,630
Salomo had vrijwel niets
goeds over dwazen te zeggen.

969
00:56:39,630 --> 00:56:42,810
Hij had beslist niets goeds
over dwazen te zeggen.

970
00:56:42,810 --> 00:56:46,890
Maar in vergelijking met een luiaard,
of met een man die wijs is in zijn eigen

971
00:56:46,890 --> 00:56:52,050
ogen, wat luiaards ook zijn, zei
hij dat een dwaas beter af is.

972
00:56:52,050 --> 00:56:56,250
De man die een dwaas is, heeft
betere vooruitzichten in het leven

973
00:56:56,250 --> 00:57:00,030
dan de man die denkt dat hij
slimmer is dan hij werkelijk is.

974
00:57:00,030 --> 00:57:03,330
In hoofdstuk 27, vers 2 staat:

975
00:57:03,330 --> 00:57:07,170
Laat een vreemde u prijzen
en niet uw eigen mond,

976
00:57:07,170 --> 00:57:10,470
een onbekende en niet uw eigen lippen.

977
00:57:10,470 --> 00:57:12,270
Prijs jezelf niet aan.

978
00:57:12,270 --> 00:57:16,530
Als er iets aan jou prijzenswaardig
is, zal iemand het opmerken.

979
00:57:16,530 --> 00:57:18,750
Iemand zal je prijzen.

980
00:57:18,750 --> 00:57:22,770
Probeer jezelf evenmin een
hogere positie te bezorgen.

981
00:57:22,770 --> 00:57:26,550
Als je bevorderd hoort te
worden, zul je bevorderd worden.

982
00:57:26,550 --> 00:57:28,410
God zal je bevorderen.

983
00:57:28,410 --> 00:57:32,670
Als iemands deugd werkelijk
bestaat, zal die worden opgemerkt.

984
00:57:32,670 --> 00:57:34,410
Misschien krijgt iemand niet alle

985
00:57:34,410 --> 00:57:37,950
erkenning die hij vanwege
zijn deugdzaamheid verdient,

986
00:57:37,950 --> 00:57:40,650
maar het zal niet onopgemerkt blijven.

987
00:57:40,650 --> 00:57:42,810
Je zult gerespecteerd worden.

988
00:57:42,810 --> 00:57:45,930
In de meeste gevallen
zullen mensen over je denken

989
00:57:45,930 --> 00:57:48,390
zoals ze over je zouden moeten denken.

990
00:57:48,390 --> 00:57:53,370
Maar dat zal minder het geval zijn
als je rondloopt en jezelf prijst.

991
00:57:53,370 --> 00:57:57,390
Als je rondloopt en op je eigen
deugden en prestaties wijst,

992
00:57:57,390 --> 00:58:00,090
in de hoop zo indruk op mensen te maken,

993
00:58:00,090 --> 00:58:03,630
maakt dat niet werkelijk de
indruk die je hoopt te maken.

994
00:58:03,630 --> 00:58:06,390
Het maakt de tegenovergestelde indruk.

995
00:58:06,390 --> 00:58:09,330
Hoofdstuk 28, vers 11:

996
00:58:09,330 --> 00:58:13,710
Een rijk man is wijs in zijn eigen
ogen, maar een arme die inzicht

997
00:58:13,710 --> 00:58:15,690
heeft, doorziet hem.

998
00:58:15,690 --> 00:58:17,730
Ook al denkt een man dat hij wijs is,

999
00:58:17,730 --> 00:58:20,190
misschien is hij niet zo
wijs als iemand anders.

1000
00:58:20,190 --> 00:58:24,210
Die ander kan iemand zijn van wie hij
nooit zou hebben vermoed dat die ook maar

1001
00:58:24,210 --> 00:58:29,130
op zijn niveau stond, omdat hij zichzelf
naar een verkeerde maatstaf beoordeelt.

1002
00:58:29,130 --> 00:58:33,030
Hij is rijk en die andere
persoon is een armoedzaaier.

1003
00:58:33,030 --> 00:58:35,130
‘Ik ben duidelijk succesvoller.

1004
00:58:35,130 --> 00:58:36,870
Ik ben duidelijk beter.

1005
00:58:36,870 --> 00:58:39,930
Ik ben duidelijk wijzer dan deze persoon.’

1006
00:58:39,930 --> 00:58:43,890
Maar in werkelijkheid is dat een
verkeerde maatstaf voor een oordeel.

1007
00:58:43,890 --> 00:58:46,290
Het kan zijn dat iemand die niet rijk is,

1008
00:58:46,290 --> 00:58:50,010
de man doorziet die zichzelf
wijs vindt maar dat niet is.

1009
00:58:50,010 --> 00:58:53,190
Hoofdstuk 28, vers 26 zegt:

1010
00:58:53,190 --> 00:58:58,290
Wie op zijn hart vertrouwt, die is een
dwaas, maar wie in wijsheid zijn weg gaat,

1011
00:58:58,290 --> 00:58:59,850
die zal ontkomen.

1012
00:58:59,850 --> 00:59:02,190
Iemand die op zijn eigen hart vertrouwt,

1013
00:59:02,190 --> 00:59:05,910
is eenvoudigweg iemand die
op zichzelf vertrouwt en niet

1014
00:59:05,910 --> 00:59:10,890
ten volle beseft hoe gevallen hij zelf
is, welke beperkingen hij zelf heeft,

1015
00:59:10,890 --> 00:59:13,890
of hoezeer hij zelf
geneigd is om te zondigen,

1016
00:59:13,890 --> 00:59:18,090
het bij het verkeerde eind te hebben
of de verkeerde beslissing te nemen.

1017
00:59:18,090 --> 00:59:22,530
Iemand die op zijn eigen hart vertrouwt
in de zin waarin dit hier wordt bedoeld,

1018
00:59:22,530 --> 00:59:25,110
is waarschijnlijk iemand
die raad versmaadt

1019
00:59:25,110 --> 00:59:27,810
en vindt dat hij naar niemand
anders hoeft te luisteren,

1020
00:59:27,810 --> 00:59:32,970
omdat hij vertrouwt op het gevoel in
zijn eigen hart: ‘Volg gewoon je hart.’

1021
00:59:32,970 --> 00:59:35,550
Soms kan het goed zijn
om je hart te volgen.

1022
00:59:35,550 --> 00:59:39,630
Maar er zijn momenten waarop je zo
sterk op je hart vertrouwt dat je

1023
00:59:39,630 --> 00:59:43,530
raad in de wind slaat, omdat
je wijs bent in je eigen ogen.

1024
00:59:43,530 --> 00:59:48,090
Je denkt niet dat iemand anders de dingen
ooit even helder zou kunnen zien als jij.

1025
00:59:48,090 --> 00:59:51,750
In hoofdstuk 30, vers 12 zegt hij:

1026
00:59:51,750 --> 00:59:57,450
een generatie die rein is in zijn eigen
ogen, maar van zijn vuil niet gewassen is,

1027
00:59:57,450 --> 01:00:02,910
Er is een bepaald soort mensen, een
geslacht, een bepaald familietype,

1028
01:00:02,910 --> 01:00:05,550
dat rein is in eigen ogen.

1029
01:00:05,550 --> 01:00:09,390
De Farizeeën lijken hiervan
een goed voorbeeld te zijn.

1030
01:00:09,390 --> 01:00:12,030
Ze zijn niet van hun vuil gewassen.

1031
01:00:12,030 --> 01:00:17,550
Jezus zei dat ze waren als witgepleisterde
graven: heel aantrekkelijk,

1032
01:00:17,550 --> 01:00:22,950
schoon en rein vanbuiten, maar vanbinnen
vol verontreiniging en beenderen

1033
01:00:22,950 --> 01:00:24,630
van dode mensen.

1034
01:00:24,630 --> 01:00:28,710
Zo zijn er ook mensen die er heel
zeker van zijn dat zij gelijk hebben

1035
01:00:28,710 --> 01:00:31,770
en dat zij rechtvaardige
mensen zijn, maar zij

1036
01:00:31,770 --> 01:00:35,250
oordelen aan de hand van
een verkeerde maatstaf.

1037
01:00:35,250 --> 01:00:40,830
Telkens wanneer je op welk gebied dan
ook een zeer hoge dunk van jezelf hebt,

1038
01:00:40,830 --> 01:00:44,130
gebruik je waarschijnlijk
geen goede maatstaf.

1039
01:00:44,130 --> 01:00:48,510
Misschien doe je dat wel, want het
kan zijn dat je inderdaad bepaalde

1040
01:00:48,510 --> 01:00:54,090
deugden bezit die, gemeten naar een
juiste maatstaf, goed uitvallen.

1041
01:00:54,090 --> 01:00:57,630
Maar zelfs dan is er
niets om trots op te zijn.

1042
01:00:57,630 --> 01:01:01,530
Als mensen zichzelf als
goed en rein beoordelen,

1043
01:01:01,530 --> 01:01:04,770
bekijken ze meestal niet
al het bewijsmateriaal.

1044
01:01:04,770 --> 01:01:08,850
In een ander opzicht zijn
ze slecht, diep vanbinnen.

1045
01:01:08,850 --> 01:01:12,270
Bij iets goeds wat je
hebt gedaan of wilde doen,

1046
01:01:12,270 --> 01:01:15,510
kun je bijna altijd
dieper kijken en zeggen:

1047
01:01:15,510 --> 01:01:20,190
‘Ik kan wel iets heel slinks in mij
bedenken dat dit zou kunnen willen.

1048
01:01:20,190 --> 01:01:24,150
Er kan een reden zijn waarom ik dit
goede doe die eigenlijk helemaal niet

1049
01:01:24,150 --> 01:01:25,350
zo rein is.’

1050
01:01:25,350 --> 01:01:31,230
Ik zeg niet dat dit altijd zo is, want
zuivere motieven bestaan wel degelijk.

1051
01:01:31,230 --> 01:01:34,170
Een rein hart bestaat wel degelijk.

1052
01:01:34,170 --> 01:01:40,290
Wie rein is van handen en zuiver van hart,
wie zijn ziel niet opheft tot wat vals is,

1053
01:01:40,290 --> 01:01:42,330
en niet bedrieglijk zweert.

1054
01:01:42,330 --> 01:01:47,550
Hij zal zegen ontvangen van de HEERE en
gerechtigheid van de God van zijn heil.

1055
01:01:47,550 --> 01:01:51,510
Je kunt een rein hart hebben, maar je
moet voorzichtig zijn met de gedachte dat

1056
01:01:51,510 --> 01:01:52,650
je dat hebt.

1057
01:01:52,650 --> 01:01:56,430
Het is namelijk gemakkelijk jezelf
ervan te overtuigen dat je rein bent,

1058
01:01:56,430 --> 01:01:59,430
terwijl je daar nog lang niet
bij in de buurt bent gekomen.

1059
01:01:59,430 --> 01:02:03,690
Paulus zegt dat we van tijd tot tijd
onszelf moeten onderzoeken en moeten

1060
01:02:03,690 --> 01:02:05,970
nagaan of we in het geloof zijn.

1061
01:02:05,970 --> 01:02:08,430
We willen niet ziekelijk
naar binnen gekeerd zijn,

1062
01:02:08,430 --> 01:02:11,730
voortdurend aan onszelf
denken en overdreven kritisch

1063
01:02:11,730 --> 01:02:13,530
tegenover onszelf zijn.

1064
01:02:13,530 --> 01:02:15,630
Dat is niet wat hij aanbeveelt.

1065
01:02:15,630 --> 01:02:19,770
Maar we moeten voorzichtig zijn met
de veronderstelling die we vaak maken,

1066
01:02:19,770 --> 01:02:22,110
namelijk dat we goede mensen zijn.

1067
01:02:22,110 --> 01:02:25,770
Als we in sommige gevallen iets dieper
naar onze werkelijke motieven zouden

1068
01:02:25,770 --> 01:02:31,050
kijken, zouden we ontdekken dat een
andere beoordeling realistischer is.

1069
01:02:31,050 --> 01:02:33,870
De meeste spreuken die we
zojuist hebben bekeken,

1070
01:02:33,870 --> 01:02:38,490
gaan over de eigen ogen van een
mens, zijn zelfbeeld, enzovoort.

1071
01:02:38,490 --> 01:02:42,870
Er zijn andere spreuken die raken aan het
algemene onderwerp van wat hoogmoed in het

1072
01:02:42,870 --> 01:02:46,650
leven teweegbrengt, en daar zullen
we uiteindelijk ook aan toekomen.