1
00:00:02,070 --> 00:00:04,410
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,410 --> 00:00:10,110
Deze keer behandelen we
Spreuken: hoogmoed, deel 2.

3
00:00:10,110 --> 00:00:13,650
Ik denk dat we nog een paar
lezingen over Spreuken nodig hebben

4
00:00:13,650 --> 00:00:16,770
voordat we alles hebben behandeld
wat we willen behandelen.

5
00:00:16,770 --> 00:00:19,470
In deze lezing gaan we
verder met onderwerpen

6
00:00:19,470 --> 00:00:22,350
die verband houden met de
hoogmoed van het leven.

7
00:00:22,350 --> 00:00:27,150
De vorige keer hebben we heel wat
spreuken bekeken die gingen over de manier

8
00:00:27,150 --> 00:00:30,690
waarop een mens zichzelf
in zijn eigen ogen ziet.

9
00:00:30,690 --> 00:00:33,990
Mensen zijn geneigd trots
op zichzelf te zijn.

10
00:00:33,990 --> 00:00:37,470
Ze zijn geneigd excuses
voor zichzelf te bedenken.

11
00:00:37,470 --> 00:00:41,310
Ze zijn geneigd rein te
zijn in hun eigen ogen,

12
00:00:41,310 --> 00:00:45,270
wijs in hun eigen ogen of
goed in hun eigen ogen.

13
00:00:45,270 --> 00:00:47,730
Dit zijn enkele van de vele dingen die

14
00:00:47,730 --> 00:00:52,890
Spreuken zegt wanneer het gaat over de
menselijke natuur en de neiging om jezelf

15
00:00:52,890 --> 00:00:57,810
gunstig te beoordelen, misschien
gunstiger dan een objectieve waarnemer

16
00:00:57,810 --> 00:00:59,550
je zou beoordelen.

17
00:00:59,550 --> 00:01:03,330
Eerlijk gezegd verlangen we
ernaar gerechtvaardigd te worden.

18
00:01:03,330 --> 00:01:08,010
Het lijkt erop dat er sinds de zondeval
een menselijke drang bestaat om

19
00:01:08,010 --> 00:01:09,810
gerechtvaardigd te worden.

20
00:01:09,810 --> 00:01:13,230
Dat wil zeggen: om ons
gedrag te rechtvaardigen,

21
00:01:13,230 --> 00:01:19,050
schuld te bedekken en te handelen of te
geloven alsof we beter zijn dan we zijn.

22
00:01:19,050 --> 00:01:21,810
Adam en Eva bedekten
natuurlijk hun naaktheid met

23
00:01:21,810 --> 00:01:24,330
vijgenbladeren toen ze zondigden.

24
00:01:24,330 --> 00:01:28,050
Dat laat op zichzelf al een
oeroude menselijke drang zien om

25
00:01:28,050 --> 00:01:33,150
schuld te bedekken en te doen alsof
alles in orde is, terwijl dat niet zo is.

26
00:01:33,150 --> 00:01:36,630
Het is duidelijk dat de boodschap
van de Bijbel is dat God

27
00:01:36,630 --> 00:01:40,290
in Christus in rechtvaardiging
voor zondaars heeft voorzien.

28
00:01:40,290 --> 00:01:43,410
Maar mensen die geen
rechtvaardiging in Christus vinden,

29
00:01:43,410 --> 00:01:46,410
zullen altijd proberen
zichzelf te rechtvaardigen.

30
00:01:46,410 --> 00:01:49,530
Dat betekent soms dat
we ons gedrag goedpraten

31
00:01:49,530 --> 00:01:54,630
en er op de een of andere manier in slagen
onszelf ervan te overtuigen dat wat we ook

32
00:01:54,630 --> 00:01:58,650
zijn, toch niet zo slecht is
als een objectievere beoordeling

33
00:01:58,650 --> 00:02:00,450
misschien zou uitwijzen.

34
00:02:00,450 --> 00:02:05,370
We hebben veel Schriftgedeelten gezien
die op deze menselijke neiging wijzen.

35
00:02:05,370 --> 00:02:08,790
Er zijn veel uiteenlopende
Schriftgedeelten over

36
00:02:08,790 --> 00:02:11,190
hoogmoed en hoogmoedig gedrag.

37
00:02:11,190 --> 00:02:14,550
Niet alles daarvan gaat
over arrogantie als zodanig,

38
00:02:14,550 --> 00:02:19,170
maar eerder over iemands
bezorgdheid om zijn eigen imago,

39
00:02:19,170 --> 00:02:21,510
reputatie en dat soort dingen.

40
00:02:21,510 --> 00:02:24,270
Dat zijn allemaal aspecten van hoogmoed.

41
00:02:24,270 --> 00:02:26,730
Niet al die vormen zijn opvallend.

42
00:02:26,730 --> 00:02:31,410
Arrogantie is een opvallende vorm
van hoogmoed die iedereen kan zien,

43
00:02:31,410 --> 00:02:36,090
en iedereen heeft er een afkeer van
wanneer hij die bij andere mensen ziet.

44
00:02:36,090 --> 00:02:40,290
Maar hoogmoed is vaak subtieler
en eerlijk gezegd is niet alle

45
00:02:40,290 --> 00:02:42,210
trots werkelijk zondig.

46
00:02:42,210 --> 00:02:46,770
Het is mogelijk om trots te zijn
zonder jezelf de eer te geven.

47
00:02:46,770 --> 00:02:51,870
Trots is een woord dat we soms eenvoudig
gebruiken in de betekenis van ergens

48
00:02:51,870 --> 00:02:53,250
blij mee zijn.

49
00:02:53,250 --> 00:02:56,250
Als je trots bent op wat
je kinderen presteren,

50
00:02:56,250 --> 00:03:00,750
betekent dat dat je blij bent met
hun prestatie, of dat je denkt:

51
00:03:00,750 --> 00:03:05,070
‘Dat is mijn zoon die dat doet,’ of:
‘Dat is mijn dochter die dat doet.’

52
00:03:05,070 --> 00:03:08,550
Dat is niet noodzakelijkerwijs
een vorm van hoogmoed,

53
00:03:08,550 --> 00:03:11,970
tenzij het zich in je eigen
gedachten vertaalt in een gevoel van

54
00:03:11,970 --> 00:03:16,050
persoonlijke belangrijkheid,
vooral als het je het gevoel geeft

55
00:03:16,050 --> 00:03:19,410
dat je op de een of andere manier
beter bent dan andere mensen.

56
00:03:19,410 --> 00:03:23,370
Het is duidelijk dat er milde
vormen van trots bestaan die niet

57
00:03:23,370 --> 00:03:26,070
schadelijk en waarschijnlijk
niet zondig zijn.

58
00:03:26,070 --> 00:03:29,550
Maar wij hebben het over
iemand die niet erkent wat zijn

59
00:03:29,550 --> 00:03:33,870
werkelijke positie onder God is,
namelijk die van een schepsel en van

60
00:03:33,870 --> 00:03:35,610
een gevallen schepsel.

61
00:03:35,610 --> 00:03:40,470
Zo iemand erkent niet dat we werkelijk
niet zo goed, bekwaam of machtig zijn.

62
00:03:40,470 --> 00:03:42,750
We zijn werkelijk behoeftige mensen.

63
00:03:42,750 --> 00:03:47,550
We hebben barmhartigheid nodig, we hebben
hulp van God nodig en we zijn werkelijk

64
00:03:47,550 --> 00:03:50,070
niet beter dan andere mensen.

65
00:03:50,070 --> 00:03:52,530
Volgens sommige maatstaven
zijn we misschien

66
00:03:52,530 --> 00:03:55,050
beter dan bepaalde andere mensen.

67
00:03:55,050 --> 00:03:58,350
Sommige mensen gedragen
zich slechter dan wij.

68
00:03:58,350 --> 00:04:02,130
Sommige mensen hebben
misschien minder gaven dan wij.

69
00:04:02,130 --> 00:04:05,251
Zelfs als dat waar is — en
het is natuurlijk waar —

70
00:04:05,251 --> 00:04:07,230
zijn er dingen waarin ieder van ons

71
00:04:07,230 --> 00:04:11,310
beter zou presteren dan bepaalde andere
mensen met wie we ons zouden kunnen

72
00:04:11,310 --> 00:04:13,770
vergelijken. Paulus zei:

73
00:04:13,770 --> 00:04:16,230
Wat heb je dat je niet gekregen hebt?

74
00:04:16,230 --> 00:04:18,630
Datgene waardoor je van
een ander verschilt,

75
00:04:18,630 --> 00:04:22,290
is eenvoudigweg iets wat
God je heeft gegeven.

76
00:04:22,290 --> 00:04:26,010
Het is niet iets wat je hebt
verdiend, waarom je hebt gevraagd,

77
00:04:26,010 --> 00:04:30,330
waarop je hebt gesolliciteerd of
wat je zelf tot stand hebt gebracht.

78
00:04:30,330 --> 00:04:34,291
Zelfs de dingen die wij ogenschijnlijk
zelf tot stand hebben gebracht —

79
00:04:34,291 --> 00:04:36,510
we hebben allemaal bepaalde dingen gedaan,

80
00:04:36,510 --> 00:04:40,290
ons op bepaalde dingen toegelegd
en bepaalde doelen bereikt die

81
00:04:40,290 --> 00:04:45,150
anderen niet hebben bereikt — zelfs het
vermogen om ons ergens op toe te leggen is

82
00:04:45,150 --> 00:04:48,090
een vermogen dat God heeft gegeven.

83
00:04:48,090 --> 00:04:53,430
Misschien is zelfs de motivatie om dat
te doen een gave die God heeft gegeven.

84
00:04:53,430 --> 00:04:57,510
Daarom kunnen we ons werkelijk voor
vrijwel niets de eer toe-eigenen.

85
00:04:57,510 --> 00:05:00,330
God weet waarvoor ons de
eer behoort toe te komen,

86
00:05:00,330 --> 00:05:04,410
en Hij zal ons op de oordeelsdag de
eer geven waar die verschuldigd is.

87
00:05:04,410 --> 00:05:06,630
Maar het is niet aan ons om erkenning,

88
00:05:06,630 --> 00:05:10,590
waardering en eer te zoeken voor
wat we tot stand hebben gebracht,

89
00:05:10,590 --> 00:05:14,550
of daar veel over te denken
alsof het uit onszelf voortkwam.

90
00:05:14,550 --> 00:05:17,610
Paulus zei in 2 Korinthe, hoofdstuk 3:

91
00:05:17,610 --> 00:05:22,470
Niet omdat wij van onszelf bekwaam zijn
iets te denken, als was het uit onszelf,

92
00:05:22,470 --> 00:05:24,930
maar onze bekwaamheid is uit God.

93
00:05:24,930 --> 00:05:29,190
Hij zegt dit nadat hij uitvoerig heeft
gesproken over zijn eigen bediening en

94
00:05:29,190 --> 00:05:32,010
over de kracht en
doeltreffendheid daarvan.

95
00:05:32,010 --> 00:05:35,670
In 2 Korinthe 3, vers 3,
zegt hij bijvoorbeeld:

96
00:05:35,670 --> 00:05:39,150
Het is immers openbaar geworden
dat u een brief van Christus bent,

97
00:05:39,150 --> 00:05:42,630
door onze bediening opgesteld,
geschreven niet met inkt,

98
00:05:42,630 --> 00:05:46,530
maar door de Geest van de levende
God, niet op stenen tafelen,

99
00:05:46,530 --> 00:05:49,290
maar op tafelen van vlees, van de harten.

100
00:05:49,290 --> 00:05:53,250
Met andere woorden, de verandering
in jullie levens is ons werk.

101
00:05:53,250 --> 00:05:56,370
Het is in werkelijkheid het
werk van de Heilige Geest,

102
00:05:56,370 --> 00:06:00,930
maar jullie zijn de brief die wij door
de Heilige Geest hebben geschreven.

103
00:06:00,930 --> 00:06:04,890
Jullie zijn de vrucht van onze
inspanningen en onze bediening.

104
00:06:04,890 --> 00:06:06,150
Maar hij zegt:

105
00:06:06,150 --> 00:06:10,110
Zo'n vertrouwen nu hebben
wij door Christus op God.

106
00:06:10,110 --> 00:06:15,090
Niet omdat wij van onszelf bekwaam zijn
iets te denken, als was het uit onszelf,

107
00:06:15,090 --> 00:06:17,610
maar onze bekwaamheid is uit God.

108
00:06:17,610 --> 00:06:22,231
Hij heeft ons namelijk bekwaam gemaakt om
dienaars van het nieuwe verbond te zijn ,

109
00:06:22,231 --> 00:06:26,130
niet van de letter, maar van
de Geest; want de letter doodt,

110
00:06:26,130 --> 00:06:27,990
maar de Geest maakt levend.

111
00:06:27,990 --> 00:06:32,670
Zo erkent hij dat God door hem heen
dingen tot stand heeft gebracht.

112
00:06:32,670 --> 00:06:37,230
Paulus kon zich ongetwijfeld bewust zijn
van de offers die hij zelf heeft gebracht,

113
00:06:37,230 --> 00:06:41,610
het lijden dat hij heeft doorstaan
en alle inspanningen die hij zich,

114
00:06:41,610 --> 00:06:46,710
anders dan anderen, heeft getroost en
waardoor die vrucht is voortgebracht.

115
00:06:46,710 --> 00:06:51,810
Maar hij zegt dat God Degene is Die
ons hiervoor bekwaam heeft gemaakt.

116
00:06:51,810 --> 00:06:54,390
Onze bekwaamheid komt van God.

117
00:06:54,390 --> 00:06:58,830
Wij denken niet dat wij degenen zijn die
ook maar iets tot stand hebben gebracht.

118
00:06:58,830 --> 00:07:02,430
Zoals hij in 1 Korinthe, hoofdstuk 3, zei:

119
00:07:02,430 --> 00:07:07,590
Ik heb geplant, Apollos heeft
begoten, maar God heeft laten groeien.

120
00:07:07,590 --> 00:07:10,410
Hoewel de groei van de
gemeente het resultaat was van

121
00:07:10,410 --> 00:07:13,650
Paulus’ harde werk en
inspanningen, zei hij:

122
00:07:13,650 --> 00:07:16,170
‘Eigenlijk kon ik niets laten gebeuren.

123
00:07:16,170 --> 00:07:18,210
Alleen God kan dat doen.’

124
00:07:18,210 --> 00:07:21,390
Het komt heel vaak voor
dat artsen dit erkennen.

125
00:07:21,390 --> 00:07:24,330
Ze zeggen: ‘Wij kunnen niemand genezen.

126
00:07:24,330 --> 00:07:28,110
We kunnen het bot zetten of we
kunnen medicijnen voorschrijven,

127
00:07:28,110 --> 00:07:31,650
maar de genezing zelf
zal God moeten bewerken.’

128
00:07:31,650 --> 00:07:33,870
Veel artsen hebben dat opgemerkt.

129
00:07:33,870 --> 00:07:37,590
Ze erkennen dat wij ons hebben
ingespannen en dat God het

130
00:07:37,590 --> 00:07:43,470
resultaat moet voortbrengen, want al onze
inspanningen kunnen op niets uitlopen.

131
00:07:43,470 --> 00:07:47,790
Daarom kunnen wij ons zelfs niet beroemen
op wat door onze inspanningen tot

132
00:07:47,790 --> 00:07:49,350
stand is gebracht.

133
00:07:49,350 --> 00:07:54,270
In Spreuken, hoofdstuk 21, vers 24, staat:

134
00:07:54,270 --> 00:08:01,230
Hoogmoedig, trots: spotter is zijn naam,
hij gaat met mateloze overmoed te werk.

135
00:08:01,230 --> 00:08:04,230
Dit is meer een nogal voor
de hand liggende constatering

136
00:08:04,230 --> 00:08:06,210
dan een diepgaand inzicht.

137
00:08:06,210 --> 00:08:08,070
Het is bijna een definitie.

138
00:08:08,070 --> 00:08:12,870
Een spotter is een hoogmoedig en trots
mens, iemand die met andere mensen spot.

139
00:08:12,870 --> 00:08:15,870
Het spreekt vanzelf dat
iedereen die met iemand anders

140
00:08:15,870 --> 00:08:19,110
of met de ideeën van iemand
anders spot, trots is.

141
00:08:19,110 --> 00:08:22,770
Het is mogelijk om kritiek te leveren
op de ideeën van andere mensen

142
00:08:22,770 --> 00:08:24,450
zonder trots te zijn.

143
00:08:24,450 --> 00:08:28,170
Maar spotten betekent dat je iemand
anders met minachting overlaadt,

144
00:08:28,170 --> 00:08:32,550
alsof zijn ideeën het niet waard
zijn, alsof zijn ideeën dwaas zijn

145
00:08:32,550 --> 00:08:37,950
of alsof zijn ideeën aantonen dat degene
met wie wordt gespot minderwaardig is.

146
00:08:37,950 --> 00:08:40,530
Dit is een arrogante manier van leven.

147
00:08:40,530 --> 00:08:44,970
Wanneer mensen andere mensen bespotten,
met hen spotten of hen minachten,

148
00:08:44,970 --> 00:08:49,170
komt dat eenvoudigweg voort uit
een trotse en hoogmoedige geest.

149
00:08:49,170 --> 00:08:53,550
Iemand die niet hoogmoedig is, zal
wel kritiek leveren op andere mensen,

150
00:08:53,550 --> 00:08:55,230
maar hen niet bespotten.

151
00:08:55,230 --> 00:08:58,050
Ik kreeg een e-mail van iemand
die zei dat hij boos was

152
00:08:58,050 --> 00:09:01,830
omdat iemand in mijn programma de ruimte
had gekregen om rooms-katholieken te

153
00:09:01,830 --> 00:09:04,890
bespotten en ik hem
niet had tegengehouden.

154
00:09:04,890 --> 00:09:07,350
Ik herinner me dat telefoongesprek.

155
00:09:07,350 --> 00:09:10,230
De beller had
rooms-katholieken niet bespot.

156
00:09:10,230 --> 00:09:13,350
De beller had kritiek
geuit op rooms-katholieken.

157
00:09:13,350 --> 00:09:17,850
Hij was in Oeganda geweest en had gezien
dat de Rooms-Katholieke Kerk doortrokken

158
00:09:17,850 --> 00:09:20,970
was van bijgeloof en zelfs occultisme.

159
00:09:20,970 --> 00:09:24,810
Die persoon vroeg mij of ik dacht dat
mensen bezeten konden zijn geraakt door

160
00:09:24,810 --> 00:09:28,890
demonen vanwege hun betrokkenheid
bij de Katholieke Kerk in Oeganda.

161
00:09:28,890 --> 00:09:33,930
Ik zei: ‘Ik weet wel dat in sommige
derdewereldlanden de Rooms-Katholieke

162
00:09:33,930 --> 00:09:38,010
Kerk, of in elk geval de mensen die
de Rooms-Katholieke Kerk bezoeken,

163
00:09:38,010 --> 00:09:41,790
vaak ook betrokken zijn bij inheems
bijgeloof en dat soort dingen,

164
00:09:41,790 --> 00:09:45,930
en dat daar demonische invloeden
kunnen zijn.’ Dat is wat wij zeiden.

165
00:09:45,930 --> 00:09:51,810
Een man schreef mij en zei: ‘Jij bespot
rooms-katholieken.’ Wij bespotten niemand.

166
00:09:51,810 --> 00:09:53,790
Wij deden alleen vaststellingen.

167
00:09:53,790 --> 00:09:56,910
Je kunt kritiek leveren
zonder een spotter te zijn.

168
00:09:56,910 --> 00:10:00,630
Er was geen arrogantie in de toon
van de beller of in die van mij.

169
00:10:00,630 --> 00:10:03,690
Het was gewoon een bespreking
van de nuchtere feiten.

170
00:10:03,690 --> 00:10:06,810
Sommige mensen vinden dat ze
niet bekritiseerd mogen worden,

171
00:10:06,810 --> 00:10:09,630
omdat ze zich dan in
verlegenheid gebracht voelen.

172
00:10:09,630 --> 00:10:14,490
Ze zijn zo verknocht aan hun ideeën,
hun beweging of een bepaalde identiteit,

173
00:10:14,490 --> 00:10:18,810
dat ze zich aangevallen voelen zodra er
alleen maar een vaststelling wordt gedaan

174
00:10:18,810 --> 00:10:21,150
of terechte kritiek wordt geuit.

175
00:10:21,150 --> 00:10:22,950
Daar gaat dit niet over.

176
00:10:22,950 --> 00:10:25,710
Dit gaat over spotten en bespotten,

177
00:10:25,710 --> 00:10:28,890
waarbij je iemand behandelt
alsof hij minderwaardig is.

178
00:10:28,890 --> 00:10:32,970
Natuurlijk is degene die iemand anders
behandelt alsof die minderwaardig is,

179
00:10:32,970 --> 00:10:36,450
trots en waarschijnlijk, in
elk geval wat dat betreft,

180
00:10:36,450 --> 00:10:40,650
de mindere van degene die hij
bespot, want trots is een gebrek.

181
00:10:40,650 --> 00:10:44,310
In hoofdstuk 28, vers 25, staat:

182
00:10:44,310 --> 00:10:48,990
Wie trots van hart is, verwekt ruzie,
maar wie op de HEERE vertrouwt,

183
00:10:48,990 --> 00:10:50,610
zal voorspoedig zijn.

184
00:10:50,610 --> 00:10:55,230
Het is niet gemakkelijk om precies te
zien hoe deze twee delen van deze spreuk

185
00:10:55,230 --> 00:10:57,150
rechtstreeks tegenover elkaar staan.

186
00:10:57,150 --> 00:11:01,890
De eerste uitspraak op zichzelf, stemt
overeen met die andere spreuk, die zegt:

187
00:11:01,890 --> 00:11:07,290
Overmoed geeft alleen maar ruzie, maar bij
wie zich raad laten geven, is wijsheid.

188
00:11:07,290 --> 00:11:09,450
Mensen raken verwikkeld in ruzies,

189
00:11:09,450 --> 00:11:13,110
conflicten en woordenwisselingen
omdat ze trots zijn.

190
00:11:13,110 --> 00:11:17,250
Als iemand nederig genoeg is, vindt hij
het niet erg om de ander het laatste woord

191
00:11:17,250 --> 00:11:18,390
te laten hebben.

192
00:11:18,390 --> 00:11:21,330
Hij ziet dat liever
gebeuren dan dat er ruzie,

193
00:11:21,330 --> 00:11:25,110
conflict en onaangenaamheid
in een relatie ontstaat.

194
00:11:25,110 --> 00:11:30,030
De relatie is meer waard dan ons
streven om ons gelijk te bewijzen.

195
00:11:30,030 --> 00:11:33,330
Tenzij het natuurlijk gaat om een
zaak van absolute gerechtigheid

196
00:11:33,330 --> 00:11:34,890
tegenover het kwaad.

197
00:11:34,890 --> 00:11:39,150
Dan is het in veel gevallen de moeite
waard om aan dat punt vast te houden

198
00:11:39,150 --> 00:11:40,950
en er niet op toe te geven.

199
00:11:40,950 --> 00:11:45,270
Maar als het een zaak van gerechtigheid
is, is het geen kwestie van mening.

200
00:11:45,270 --> 00:11:50,970
Dat wil zeggen: je bent niet trots omdat
je voor God opkomt of voor wat God zegt.

201
00:11:50,970 --> 00:11:52,230
Dat is geen trots.

202
00:11:52,230 --> 00:11:55,710
Wanneer mensen zeggen: „Jullie
christenen lijken zo trots,

203
00:11:55,710 --> 00:11:59,370
omdat jullie zeggen dat jullie de
enigen zijn die behouden zijn”,

204
00:11:59,370 --> 00:12:01,590
dan hebben wij dat niet zelf bedacht.

205
00:12:01,590 --> 00:12:03,750
Het is niet zo dat we trots zijn.

206
00:12:03,750 --> 00:12:07,770
Als we het zelf bedachten, zouden
we misschien ruimhartiger zijn,

207
00:12:07,770 --> 00:12:12,690
maar we hebben niet de vrijheid om iets
te veranderen aan wat volgens ons waar is.

208
00:12:12,690 --> 00:12:16,050
Het is niet trots om op te
komen voor iets wat waar is

209
00:12:16,050 --> 00:12:20,610
en waarvan God heeft verklaard dat
het waar is. Dat is geen trots.

210
00:12:20,610 --> 00:12:24,270
Het kan iets zijn wat bij sommige
mensen trots teweegbrengt,

211
00:12:24,270 --> 00:12:27,750
maar de uitspraak zelf
komt niet voort uit trots.

212
00:12:27,750 --> 00:12:31,590
Maar daarbij kom je natuurlijk op
voor een absolute gerechtigheid

213
00:12:31,590 --> 00:12:33,930
die door God is afgekondigd.

214
00:12:33,930 --> 00:12:39,870
In de meeste gevallen, in elk geval tussen
gelovigen, gaat onenigheid over meningen:

215
00:12:39,870 --> 00:12:45,390
mijn mening, mijn beoordeling van
iets, tegenover die van iemand anders.

216
00:12:45,390 --> 00:12:49,830
Ik denk meestal dat de mijne beter
is, omdat het mijn mening is.

217
00:12:49,830 --> 00:12:53,550
Misschien heb ik werkelijk betere
redenen voor mijn mening dan de ander,

218
00:12:53,550 --> 00:12:57,870
maar die ziet dat niet meteen en
kan daarover de strijd aangaan.

219
00:12:57,870 --> 00:13:02,070
Het werkelijke probleem van trots is
niet dat je opkomt voor de waarheid

220
00:13:02,070 --> 00:13:04,950
tegenover iets wat
duidelijk een dwaling is.

221
00:13:04,950 --> 00:13:09,510
Het probleem is dat je opkomt
voor wat van jou is, jouw mening.

222
00:13:09,510 --> 00:13:11,190
Je wilt gelijk hebben.

223
00:13:11,190 --> 00:13:15,870
Als het er nu om gaat dat je voor de
waarheid opkomt, is dat niet hetzelfde.

224
00:13:15,870 --> 00:13:20,490
Maar waar trots is, zal een trots
mens voortdurend de strijd aangaan,

225
00:13:20,490 --> 00:13:24,510
omdat hij niet bereid zal zijn te
erkennen dat hij ongelijk heeft.

226
00:13:24,510 --> 00:13:26,910
Trots wil niet horen
dat hij ongelijk heeft.

227
00:13:26,910 --> 00:13:28,650
Trots wil gelijk hebben.

228
00:13:28,650 --> 00:13:33,210
Wanneer iemand daarom altijd gelijk wil
hebben en erop staat dat hij gelijk heeft,

229
00:13:33,210 --> 00:13:38,190
zal er onenigheid ontstaan, want
andere mensen zullen ook trots zijn.

230
00:13:38,190 --> 00:13:42,330
Andere mensen zullen er zeker van willen
zijn dat zij worden gezien als degenen

231
00:13:42,330 --> 00:13:43,950
die gelijk hebben.

232
00:13:43,950 --> 00:13:48,630
Twee trotse mensen, die allebei in de ogen
van de ander in het gelijk gesteld willen

233
00:13:48,630 --> 00:13:53,130
worden, of misschien in de ogen van
omstanders die van het gesprek weten,

234
00:13:53,130 --> 00:13:55,530
willen daarom het laatste woord hebben.

235
00:13:55,530 --> 00:13:57,750
Ze willen het laatste punt maken.

236
00:13:57,750 --> 00:14:02,250
Ze kunnen de strijd niet staken voordat ze
het gevoel hebben dat ze gewonnen hebben.

237
00:14:02,250 --> 00:14:07,770
Als beide partijen even trots zijn, gaat
de onenigheid natuurlijk eindeloos door.

238
00:14:07,770 --> 00:14:12,090
Het is nederig om gewoon te besluiten:
„Het is niet erg als jij denkt dat ik

239
00:14:12,090 --> 00:14:14,910
ongelijk heb, en misschien heb ik dat ook.

240
00:14:14,910 --> 00:14:17,910
Laten we hierover gewoon
niet meer redetwisten.

241
00:14:17,910 --> 00:14:21,450
Misschien heb ik geen ongelijk, maar
het ziet ernaar uit dat we dit niet

242
00:14:21,450 --> 00:14:23,010
zullen kunnen oplossen.

243
00:14:23,010 --> 00:14:26,610
Het is belangrijker dat we als
christenen met elkaar kunnen omgaan

244
00:14:26,610 --> 00:14:29,730
dan dat we proberen te
bewijzen dat we gelijk hebben.”

245
00:14:29,730 --> 00:14:31,110
Maar er staat:

246
00:14:31,110 --> 00:14:33,750
Wie trots is, lokt ruzie uit.

247
00:14:33,750 --> 00:14:35,850
Dat is beslist een neiging.

248
00:14:35,850 --> 00:14:39,750
Het andere deel ervan klinkt bijna als een
afzonderlijke spreuk die daar niets mee

249
00:14:39,750 --> 00:14:41,070
te maken heeft.

250
00:14:41,070 --> 00:14:44,910
Tenzij „hij die op de Heere
vertrouwt”, in tegenstelling tot

251
00:14:44,910 --> 00:14:48,750
„hij die trots van hart is”,
spreekt over het specifieke soort

252
00:14:48,750 --> 00:14:52,770
trotse hart dat niet op de Heere
vertrouwt, maar op zichzelf.

253
00:14:52,770 --> 00:14:54,930
Die mogelijkheid bestaat duidelijk.

254
00:14:54,930 --> 00:14:58,770
Mensen vertrouwen niet altijd op de
Heere, en wanneer ze dat niet doen,

255
00:14:58,770 --> 00:15:01,050
vertrouwen ze meestal op zichzelf.

256
00:15:01,050 --> 00:15:03,570
Dat zou als een trots
hart kunnen worden gezien,

257
00:15:03,570 --> 00:15:06,270
als een vorm van groot zelfvertrouwen.

258
00:15:06,270 --> 00:15:10,470
Dan is het minder duidelijk waarom
specifiek het veroorzaken van onenigheid

259
00:15:10,470 --> 00:15:12,630
in verband met trots wordt genoemd.

260
00:15:12,630 --> 00:15:15,090
Want het lijkt erop dat een trots hart,

261
00:15:15,090 --> 00:15:18,810
wanneer daarmee wordt bedoeld dat iemand
op zichzelf vertrouwt in plaats van op

262
00:15:18,810 --> 00:15:23,790
God, iemand eerder tegenover God zou
plaatsen dan tegenover andere mensen.

263
00:15:23,790 --> 00:15:28,530
Maar hoe dan ook, deze spreuk maakt
heel duidelijk dat trots en onenigheid

264
00:15:28,530 --> 00:15:30,090
hand in hand gaan.

265
00:15:30,090 --> 00:15:34,710
Het andere vers dat ik hierover
noemde, is Spreuken 13:10:

266
00:15:34,710 --> 00:15:37,410
Alleen door hoogmoed ontstaat ruzie.

267
00:15:37,410 --> 00:15:41,730
Zoals ik al eerder zei, meen ik dat
we dit eerder hebben bekeken en over

268
00:15:41,730 --> 00:15:43,530
relaties hebben gesproken.

269
00:15:43,530 --> 00:15:45,270
De New King James zegt:

270
00:15:45,270 --> 00:15:50,070
Hoogmoed leidt alleen maar tot ruzie, en
sommige vertalingen geven het zo weer.

271
00:15:50,070 --> 00:15:52,110
De King James maakt ervan:

272
00:15:52,110 --> 00:15:57,630
Overmoed geeft alleen maar ruzie, maar bij
wie zich raad laten geven, is wijsheid.

273
00:15:57,630 --> 00:16:03,450
wat betekent dat er nooit onenigheid
zal zijn, behalve als gevolg van trots.

274
00:16:03,450 --> 00:16:06,870
De stelling zou dan dus zijn
dat er, waar onenigheid is,

275
00:16:06,870 --> 00:16:11,130
duidelijk trots aanwezig moet zijn,
omdat onenigheid alleen als gevolg

276
00:16:11,130 --> 00:16:12,750
van trots ontstaat.

277
00:16:12,750 --> 00:16:15,750
Maar zoals het in deze andere
versie is geformuleerd,

278
00:16:15,750 --> 00:16:19,170
en daarnaast in sommige
andere versies, luidt het:

279
00:16:19,170 --> 00:16:21,630
Hoogmoed leidt alleen maar tot ruzie.

280
00:16:21,630 --> 00:16:25,230
Daarmee wordt niet zozeer bedoeld
dat onenigheid altijd door

281
00:16:25,230 --> 00:16:28,950
trots wordt veroorzaakt, maar
dat trots nooit iets beters

282
00:16:28,950 --> 00:16:31,290
voortbrengt dan onenigheid.

283
00:16:31,290 --> 00:16:35,910
Hoe dan ook, het verband tussen
trots en onenigheid wordt op meer dan

284
00:16:35,910 --> 00:16:37,650
één plaats bevestigd.

285
00:16:37,650 --> 00:16:41,550
In hoofdstuk 8, vers
13, spreekt de wijsheid.

286
00:16:41,550 --> 00:16:46,050
Ze wordt voorgesteld als een vrouw die een
beroep op mensen doet om wijs te worden

287
00:16:46,050 --> 00:16:51,210
en haar goederen, haar wijsheid, te
aanvaarden in plaats van de dwaasheid

288
00:16:51,210 --> 00:16:53,190
waar mensen vaak voor kiezen.

289
00:16:53,190 --> 00:16:55,950
Ze zegt dit in Spreuken 8:13:

290
00:16:55,950 --> 00:17:00,510
De vreze des HEEREN is het
kwade te haten; hoogmoed,

291
00:17:00,510 --> 00:17:06,090
trots en de verkeerde weg en een mond
vol verderfelijke dingen haat Ik.

292
00:17:06,090 --> 00:17:09,510
Wie haat dat? De wijsheid haat het.

293
00:17:09,510 --> 00:17:12,630
De wijsheid wordt hier
voorgesteld als een persoon,

294
00:17:12,630 --> 00:17:15,390
maar we moeten natuurlijk
beseffen dat wijzelf

295
00:17:15,390 --> 00:17:18,150
wijsheid als eigenschap moeten bezitten.

296
00:17:18,150 --> 00:17:21,270
Daarom moeten wij haten
wat de wijsheid haat.

297
00:17:21,270 --> 00:17:26,430
De vreze des HEEREN is in feite
het kwaad te haten. Waarom?

298
00:17:26,430 --> 00:17:29,730
We hebben het eerder over
de vreze des HEEREN gehad.

299
00:17:29,730 --> 00:17:33,630
De vreze des HEEREN is een
gezond besef van het kwaad

300
00:17:33,630 --> 00:17:38,370
waaraan iemand zichzelf blootstelt, van
het gevaar waarin hij zichzelf brengt,

301
00:17:38,370 --> 00:17:42,810
wanneer hij zich willens en wetens
tegenover zijn Schepper stelt.

302
00:17:42,810 --> 00:17:45,570
Het is niet zozeer dat God ons bang maakt.

303
00:17:45,570 --> 00:17:48,870
Het is dat de gedachte
dat we ons misdragen,

304
00:17:48,870 --> 00:17:54,150
de gedachte dat God boos op ons is,
een angstaanjagend vooruitzicht is.

305
00:17:54,150 --> 00:17:58,710
Daarom haten we het kwaad, want we zien
het kwaad als datgene waardoor we op

306
00:17:58,710 --> 00:18:00,810
gespannen voet met God komen te staan.

307
00:18:00,810 --> 00:18:03,750
God haat het kwaad, en
dat moeten wij ook doen

308
00:18:03,750 --> 00:18:07,770
als we bevreesd willen zijn voor
Gods rechtvaardige omgang met ons.

309
00:18:07,770 --> 00:18:12,750
Als we kwaad doen, zal Zijn omgang
met ons streng zijn. Dat moet wel.

310
00:18:12,750 --> 00:18:15,630
Er staat dat wijsheid hoogmoed en trots,

311
00:18:15,630 --> 00:18:19,890
de kwade weg en een mond
vol verdorvenheden haat.

312
00:18:19,890 --> 00:18:23,730
Dus als je de Heere vreest,
haat je ook hoogmoed.

313
00:18:23,730 --> 00:18:28,770
De vreze des Heeren en persoonlijke
nederigheid moeten duidelijk samengaan.

314
00:18:28,770 --> 00:18:33,150
Ik weet nog dat ik jong was en voor het
eerst mijn houding tegenover het leven en

315
00:18:33,150 --> 00:18:37,650
de bediening, mijn christelijke
wandel enzovoort begon te bepalen.

316
00:18:37,650 --> 00:18:40,530
Ik herinner me hoe
nederigheid in de Bijbel

317
00:18:40,530 --> 00:18:44,130
zo vaak werd genoemd
als iets wat God eist:

318
00:18:44,130 --> 00:18:47,490
Hij echter geeft des te meer genade.

319
00:18:47,490 --> 00:18:51,570
Daarom zegt de Schrift : God
keert Zich tegen de hoogmoedigen,

320
00:18:51,570 --> 00:18:53,970
maar aan de nederigen geeft Hij genade.

321
00:18:53,970 --> 00:18:58,410
Verneder u voor de Heere,
en Hij zal u verhogen.

322
00:18:58,410 --> 00:19:02,490
Er is deze wisselwerking tussen
de schepping en de Schepper.

323
00:19:02,490 --> 00:19:07,230
De Schepper moet verhoogd worden, en
de schepping moet zichzelf vernederen,

324
00:19:07,230 --> 00:19:11,910
zichzelf verootmoedigen en
afdalen tot haar juiste plaats,

325
00:19:11,910 --> 00:19:15,990
in plaats van te proberen zich in
haar eigen ogen tot het niveau van

326
00:19:15,990 --> 00:19:17,670
God te verheffen.

327
00:19:17,670 --> 00:19:22,290
Mensen hebben de neiging zichzelf
tot het niveau van God te verheffen,

328
00:19:22,290 --> 00:19:26,070
ook als ze niet zo brutaal
zouden zeggen: „Ik ben God”,

329
00:19:26,070 --> 00:19:31,230
zoals sommige mensen eerlijk gezegd
wel hebben gedaan, maar niet erg veel.

330
00:19:31,230 --> 00:19:36,450
Ze handelen alsof ze God zijn,
denken alsof ze God zijn en doen

331
00:19:36,450 --> 00:19:40,170
alsof de voorrechten van
God hun voorrechten zijn.

332
00:19:40,170 --> 00:19:45,150
Dat betekent dat je met God wedijvert
om een positie die maar door

333
00:19:45,150 --> 00:19:49,530
één partij kan worden ingenomen:
die van hoogste heerser.

334
00:19:49,530 --> 00:19:54,570
Als God die positie inneemt en jij
die positie probeert in te nemen,

335
00:19:54,570 --> 00:19:57,390
wedijveren jij en God met elkaar.

336
00:19:57,390 --> 00:19:59,850
En Hij is een stuk groter dan jij.

337
00:19:59,850 --> 00:20:02,130
Ik wil niet met God gaan wedijveren.

338
00:20:02,130 --> 00:20:04,710
Ik wil niet dat Hij mij moet neerslaan.

339
00:20:04,710 --> 00:20:06,870
Ik houd mezelf liever laag.

340
00:20:06,870 --> 00:20:12,270
Eerlijk gezegd is de vreze Gods altijd
iets geweest waarvan ik me bewust was.

341
00:20:12,270 --> 00:20:18,270
De vrees voor hoogmoed, de haat tegen
hoogmoed, houdt verband met de vreze Gods.

342
00:20:18,270 --> 00:20:22,590
Want je weet dat God de hoogmoedigen
weerstaat als je hoogmoedig bent.

343
00:20:22,590 --> 00:20:26,310
Door God weerstaan worden—het
leven is al moeilijk genoeg

344
00:20:26,310 --> 00:20:28,770
wanneer God aan jouw kant staat.

345
00:20:28,770 --> 00:20:31,770
Zelfs wanneer God je helpt,
is het leven moeilijk.

346
00:20:31,770 --> 00:20:35,490
Als God je weerstaat, vraag
je werkelijk om moeilijkheden.

347
00:20:35,490 --> 00:20:39,930
Dus de vrees daarvoor, de vrees om
op gespannen voet met God te staan

348
00:20:39,930 --> 00:20:44,190
en met Hem te wedijveren om
de erkenning, heerlijkheid,

349
00:20:44,190 --> 00:20:48,090
eer of wat dan ook voor de dingen die
door mij tot stand worden gebracht,

350
00:20:48,090 --> 00:20:52,530
maakt het angstaanjagend om daar ook
maar iets van voor mezelf te zoeken.

351
00:20:52,530 --> 00:20:54,330
Het is niet alleen verkeerd.

352
00:20:54,330 --> 00:20:56,670
Het is angstaanjagend.

353
00:20:56,670 --> 00:21:00,390
Wie wil er door God weerstaan
en tegengewerkt worden?

354
00:21:00,390 --> 00:21:02,790
Waarom zou ik iets
willen doen waardoor God

355
00:21:02,790 --> 00:21:06,390
verplicht zou zijn mij nog
lager te maken dan ik al ben?

356
00:21:06,390 --> 00:21:11,370
Jezelf vernederen onder de machtige
hand van God, zodat Hij je kan verhogen,

357
00:21:11,370 --> 00:21:14,550
is overduidelijk
aantrekkelijk en ook juist.

358
00:21:14,550 --> 00:21:18,810
Zo is het ook met wijsheid: je
moet God vrezen om wijs te zijn,

359
00:21:18,810 --> 00:21:22,530
want de vreze des Heeren is
het begin van de wijsheid.

360
00:21:22,530 --> 00:21:26,010
Maar als je wijs bent,
zul je ook hoogmoed haten.

361
00:21:26,010 --> 00:21:32,010
En als je God vreest, zul je hoogmoed
haten, want wijsheid haat hoogmoed.

362
00:21:32,010 --> 00:21:36,270
In hoofdstuk 11, vers 2, heb
ik het over hoogmoed in jezelf.

363
00:21:36,270 --> 00:21:39,090
Je kunt ook de trots
van andere mensen haten,

364
00:21:39,090 --> 00:21:43,410
maar dat moet niet zijn omdat hun
trots tegen jouw trots indruist.

365
00:21:43,410 --> 00:21:45,510
Dat is zo vaak het geval.

366
00:21:45,510 --> 00:21:49,290
Ik haat de trots van die persoon. Waarom?

367
00:21:49,290 --> 00:21:53,970
Waarschijnlijk omdat ik trots ben en
hun trots met de mijne in conflict is.

368
00:21:53,970 --> 00:21:57,690
Het is dezelfde reden waarom
God de trots in mij haat.

369
00:21:57,690 --> 00:22:02,310
God is niet trots, maar Hij bekleedt
een positie waarover Hij ijvert.

370
00:22:02,310 --> 00:22:06,330
En het is verkeerd wanneer iemand anders
in zijn eigen gedachten probeert zichzelf

371
00:22:06,330 --> 00:22:08,310
tot die positie te verheffen.

372
00:22:08,310 --> 00:22:10,950
Dus als de trots van
iemand anders me dwarszit,

373
00:22:10,950 --> 00:22:14,310
kan het zijn dat mijn trots
eenvoudig met die van hem

374
00:22:14,310 --> 00:22:19,410
wedijvert om de vooraanstaande positie en
de aandacht die hij krijgt of probeert te

375
00:22:19,410 --> 00:22:21,870
krijgen, en dat ik die wil hebben.

376
00:22:21,870 --> 00:22:26,730
Maar het is mogelijk de trots in anderen
te haten om dezelfde reden waarom je die

377
00:22:26,730 --> 00:22:30,030
in jezelf haat: je vreest God.

378
00:22:30,030 --> 00:22:33,450
De psalmist zei ergens in Psalm 119:

379
00:22:33,450 --> 00:22:38,850
Ontzetting heeft mij aangegrepen
vanwege hen die Uw wet verlaten.

380
00:22:38,850 --> 00:22:43,710
Soms zie je anderen die door hun
gedrag het onheil over zich afroepen,

381
00:22:43,710 --> 00:22:46,410
en ben je namens hen doodsbang.

382
00:22:46,410 --> 00:22:47,730
Paulus zei:

383
00:22:47,730 --> 00:22:50,490
Nu wij dus deze vrees
voor de Heere kennen,

384
00:22:50,490 --> 00:22:55,890
bewegen wij de mensen tot het geloof ;
en voor God zijn wij openbaar geworden,

385
00:22:55,890 --> 00:22:59,970
maar ik hoop ook voor uw
gewetens openbaar te zijn.

386
00:22:59,970 --> 00:23:02,250
Het is niet dat ik bang ben voor God.

387
00:23:02,250 --> 00:23:07,710
Ik vrees voor hen, omdat ik weet hoe
angstaanjagend het is voor deze mensen om

388
00:23:07,710 --> 00:23:10,710
onvoorbereid tegenover God te komen staan.

389
00:23:10,710 --> 00:23:12,870
We proberen hen te overtuigen.

390
00:23:12,870 --> 00:23:15,330
We worden ertoe bewogen hen te overtuigen.

391
00:23:15,330 --> 00:23:20,010
We haten de trots in andere mensen,
omdat we zien dat ze zichzelf zo

392
00:23:20,010 --> 00:23:22,770
opstellen dat God hen zal weerstaan.

393
00:23:22,770 --> 00:23:27,810
En alleen al de gedachte dat dit iemand
zou kunnen overkomen, en niet alleen ons,

394
00:23:27,810 --> 00:23:29,310
doet ons huiveren.

395
00:23:29,310 --> 00:23:34,230
Trots is iets lelijks wat een wijs
mens altijd weerzinwekkend zal vinden,

396
00:23:34,230 --> 00:23:38,610
allereerst in zichzelf en vervolgens
natuurlijk ook in anderen.

397
00:23:38,610 --> 00:23:41,550
In hoofdstuk 11, vers 2, staat:

398
00:23:41,550 --> 00:23:47,070
Komt overmoed, dan komt ook schande,
maar bij de ootmoedigen is wijsheid.

399
00:23:47,070 --> 00:23:50,070
Wanneer hoogmoed komt, volgt schande.

400
00:23:50,070 --> 00:23:54,510
Niet in ieder afzonderlijk geval, maar
uiteindelijk zal God je moeten vernederen

401
00:23:54,510 --> 00:23:56,610
als je jezelf verheft.

402
00:23:56,610 --> 00:24:01,830
Jezus zei: als je naar een feest gaat,
zoek dan niet de hoogste plaatsen op,

403
00:24:01,830 --> 00:24:04,410
de eervolle plaatsen aan tafel.

404
00:24:04,410 --> 00:24:07,710
Want dan komt er misschien iemand
die belangrijker is dan jij,

405
00:24:07,710 --> 00:24:09,690
en dan zal de gastheer zeggen:

406
00:24:09,690 --> 00:24:12,750
Wanneer u door iemand op een
bruiloft uitgenodigd bent,

407
00:24:12,750 --> 00:24:15,150
ga dan niet aanliggen op de ereplaats,

408
00:24:15,150 --> 00:24:20,250
opdat niet misschien iemand die voornamer
is dan u, door hem uitgenodigd is,

409
00:24:20,250 --> 00:24:25,170
en hij die u en hem uitgenodigd
heeft, tegen u zal komen zeggen:

410
00:24:25,170 --> 00:24:26,850
Geef hem die plaats.

411
00:24:26,850 --> 00:24:31,170
U zou dan tot uw schande de laatste
plaats beginnen in te nemen.

412
00:24:31,170 --> 00:24:35,190
Dan zul je beschaamd en in
verlegenheid voor de ogen van iedereen

413
00:24:35,190 --> 00:24:37,830
naar een lagere plaats
aan tafel moeten gaan,

414
00:24:37,830 --> 00:24:42,510
omdat je op arrogante wijze een
hoge plaats voor jezelf had gezocht.

415
00:24:42,510 --> 00:24:45,090
En dan moet je in het
openbaar vernederd worden

416
00:24:45,090 --> 00:24:48,090
doordat je naar een lagere
plaats wordt verwezen.

417
00:24:48,090 --> 00:24:52,530
Hij zei: als je naar het feest
gaat, neem dan de laagste plaatsen.

418
00:24:52,530 --> 00:24:55,590
Als je daar uiteindelijk
blijft zitten, is dat prima.

419
00:24:55,590 --> 00:24:59,070
Maar aan de andere kant kan het zijn dat
de gastheer naar je toe komt en zegt:

420
00:24:59,070 --> 00:25:04,050
Maar wanneer u uitgenodigd bent, ga er
heen en ga op de laatste plaats aanliggen,

421
00:25:04,050 --> 00:25:09,510
opdat, als hij komt die u uitgenodigd
heeft, hij tegen u zal zeggen: Vriend,

422
00:25:09,510 --> 00:25:10,770
kom hoger op.

423
00:25:10,770 --> 00:25:15,210
Dan zal dat u tot eer zijn in de
ogen van allen die met u aanliggen.

424
00:25:15,210 --> 00:25:19,530
Want ieder die zichzelf verhoogt,
zal vernederd worden en wie zichzelf

425
00:25:19,530 --> 00:25:21,810
vernedert, zal verhoogd worden.

426
00:25:21,810 --> 00:25:26,070
Dan zul je lof en eer ontvangen
ten overstaan van de mensen.

427
00:25:26,070 --> 00:25:29,430
Je vernedert jezelf, en dan volgt eer.

428
00:25:29,430 --> 00:25:31,410
Maar als je aanvankelijk trots bent,

429
00:25:31,410 --> 00:25:35,070
zullen er situaties komen
waarin je vernederd wordt.

430
00:25:35,070 --> 00:25:39,570
Als je opschepperig bent, als je
altijd probeert jezelf voor te doen

431
00:25:39,570 --> 00:25:42,150
als iemand die beter is dan andere mensen,

432
00:25:42,150 --> 00:25:45,450
dan zal de werkelijkheid
uiteindelijk aan het licht komen.

433
00:25:45,450 --> 00:25:47,190
Je bent niet beter.

434
00:25:47,190 --> 00:25:52,410
Het feit dat je opschepperig bent, is een
sterke aanwijzing dat je niet beter bent,

435
00:25:52,410 --> 00:25:56,070
want mensen die werkelijk
beter zijn, zijn niet trots.

436
00:25:56,070 --> 00:25:57,810
Trots is een gebrek.

437
00:25:57,810 --> 00:26:02,130
Als je trots bent, is dat op zichzelf
al een teken van minderwaardigheid,

438
00:26:02,130 --> 00:26:04,890
want een beter mens zou nederig zijn.

439
00:26:04,890 --> 00:26:09,750
Als je opschepperig bent, probeer je
mensen de indruk te geven dat jij de beste

440
00:26:09,750 --> 00:26:12,030
bent, waar het ook om gaat.

441
00:26:12,030 --> 00:26:16,770
Je wilt dat mensen je bewonderen omdat
je beter bent dan de meeste mensen.

442
00:26:16,770 --> 00:26:22,050
Maar zelfs als je in bepaalde opzichten
beter bent dan de meeste mensen, geldt:

443
00:26:22,050 --> 00:26:25,290
hoe meer je jezelf op dat
gebied hebt opgehemeld,

444
00:26:25,290 --> 00:26:27,870
des te opvallender elk
gebrek op dat gebied

445
00:26:27,870 --> 00:26:29,850
zal zijn in de ogen van het publiek.

446
00:26:29,850 --> 00:26:35,490
Als iemand opschept over zijn atletische
vermogen, zijn muzikale vermogen,

447
00:26:35,490 --> 00:26:41,010
zijn vermogen om te debatteren of wat dan
ook, kan hij daar inderdaad goed in zijn.

448
00:26:41,010 --> 00:26:42,990
Maar hij is niet volmaakt.

449
00:26:42,990 --> 00:26:49,110
Elke onvolkomenheid zal des te duidelijker
zichtbaar zijn omdat hij heeft opgeschept

450
00:26:49,110 --> 00:26:50,850
over hoe goed hij is.

451
00:26:50,850 --> 00:26:54,390
Maar als iemand niet
opschepperig is — ik zeg niet

452
00:26:54,390 --> 00:26:56,580
dat hij zichzelf naar beneden moet halen.

453
00:26:56,580 --> 00:27:01,410
Als je ergens goed in bent, is er
geen reden om dat te ontkennen.

454
00:27:01,410 --> 00:27:03,930
Maar je hoeft er niet veel over te praten.

455
00:27:03,930 --> 00:27:06,570
Je hoeft er niet veel
aandacht op te vestigen,

456
00:27:06,570 --> 00:27:11,130
want er zullen momenten komen waarop
je op een bepaald gebied tekortschiet,

457
00:27:11,130 --> 00:27:12,750
hoe goed je ook bent.

458
00:27:12,750 --> 00:27:14,910
Je zult niet volmaakt zijn.

459
00:27:14,910 --> 00:27:18,870
Maar niemand zal het erg vinden
dat je niet volmaakt bent,

460
00:27:18,870 --> 00:27:22,830
als je er niet zo’n punt van hebt
gemaakt dat je geweldig bent.

461
00:27:22,830 --> 00:27:27,390
Dus waar trots is, stel je
jezelf altijd bloot aan schande.

462
00:27:27,390 --> 00:27:29,790
Wijze mensen zijn nederig.

463
00:27:29,790 --> 00:27:32,310
Bij de nederigen is wijsheid.

464
00:27:32,310 --> 00:27:36,450
In hoofdstuk 13, vers 10,
hebben we dit al gezien:

465
00:27:36,450 --> 00:27:42,450
Overmoed geeft alleen maar ruzie, maar bij
wie zich raad laten geven, is wijsheid.

466
00:27:42,450 --> 00:27:46,290
Daar zullen we niet meer over zeggen,
want een paar ogenblikken geleden

467
00:27:46,290 --> 00:27:49,470
heb ik enige tijd aan
die gedachte besteed.

468
00:27:49,470 --> 00:27:52,410
Hoofdstuk 15, vers 25:

469
00:27:52,410 --> 00:27:55,830
Het huis van hoogmoedigen
vaagt de HEERE weg,

470
00:27:55,830 --> 00:27:59,130
maar de grenssteen van
een weduwe zet Hij vast.

471
00:27:59,130 --> 00:28:03,990
Het huis van de trotse mens — niet
alleen zal hij te schande worden gemaakt,

472
00:28:03,990 --> 00:28:08,010
maar zijn huis zal worden
verwoest. Niet elke keer.

473
00:28:08,010 --> 00:28:11,550
Vergeet niet dat Spreuken
geen absolute uitspraken doet.

474
00:28:11,550 --> 00:28:17,430
Toch had Salomo ongetwijfeld lang genoeg
geleefd en genoeg waargenomen om mensen te

475
00:28:17,430 --> 00:28:21,210
hebben gezien die trots
waren en hun hele gezin,

476
00:28:21,210 --> 00:28:25,230
hun hele bezit en hun hele
huis in het verderf stortten.

477
00:28:25,230 --> 00:28:29,490
Ze waren namelijk te trots om raad aan
te nemen toen ze dat hadden moeten doen,

478
00:28:29,490 --> 00:28:32,430
en te trots om gehoor te
geven aan een bestraffing

479
00:28:32,430 --> 00:28:35,130
wanneer ze iets dwaas of kwaads deden.

480
00:28:35,130 --> 00:28:38,610
Ze brachten rampspoed over
hun hele gezin en huis.

481
00:28:38,610 --> 00:28:41,430
In hoofdstuk 16, vers 5, staat:

482
00:28:41,430 --> 00:28:45,630
Al wie hooghartig is, is
voor de HEERE een gruwel.

483
00:28:45,630 --> 00:28:49,650
Hand op hand: hij zal niet voor
onschuldig gehouden worden.

484
00:28:49,650 --> 00:28:54,450
Als mensen trots zijn in hun hart, is
dat nog een reden om God te vrezen en

485
00:28:54,450 --> 00:28:58,410
nederig te zijn: je bent
een gruwel voor God.

486
00:28:58,410 --> 00:29:01,830
Een gruwel betekent iets
wat niet te verdragen is.

487
00:29:01,830 --> 00:29:04,470
Als iets voor God niet te verdragen is,

488
00:29:04,470 --> 00:29:08,130
betekent dit dat Hij het
uiteindelijk niet zal verdragen.

489
00:29:08,130 --> 00:29:13,590
Eén ding dat we beslist willen, is dat
God ons verdraagt en ons genadig is.

490
00:29:13,590 --> 00:29:18,630
Het is dan ook een buitengewoon dwaze
beslissing om een gruwel voor Hem te zijn

491
00:29:18,630 --> 00:29:22,050
en onszelf weerzinwekkend
voor Hem te maken.

492
00:29:22,050 --> 00:29:24,630
Spreuken 16:18 zegt:

493
00:29:24,630 --> 00:29:29,430
Trots komt vóór de ondergang,
en hoogmoed komt vóór de val.

494
00:29:29,430 --> 00:29:33,510
Aan dit spreekwoord is de
beknoptere uitspraak ontleend:

495
00:29:33,510 --> 00:29:35,670
Hoogmoed komt voor de val.

496
00:29:35,670 --> 00:29:38,370
De meeste mensen denken
dat de Bijbel zegt:

497
00:29:38,370 --> 00:29:40,590
Hoogmoed komt voor de val.

498
00:29:40,590 --> 00:29:44,190
Dat staat er inderdaad, maar
niet helemaal in die woorden.

499
00:29:44,190 --> 00:29:46,350
Hier staat het met deze woorden:

500
00:29:46,350 --> 00:29:50,370
Hoogmoed komt voor de ondergang,
en arrogantie voor de val.

501
00:29:50,370 --> 00:29:53,670
Hier zien we het parallellisme
van de Hebreeuwse poëzie,

502
00:29:53,670 --> 00:29:56,670
zoals we dat in het grootste
deel van Spreuken zien:

503
00:29:56,670 --> 00:29:59,850
trots en een hoogmoedige
geest zijn hetzelfde,

504
00:29:59,850 --> 00:30:02,670
en verwoesting en een val zijn hetzelfde.

505
00:30:02,670 --> 00:30:04,650
Je vraagt om moeilijkheden.

506
00:30:04,650 --> 00:30:07,470
Vers 19 van datzelfde hoofdstuk zegt:

507
00:30:07,470 --> 00:30:10,830
Het is beter met zachtmoedigen
nederig van geest te zijn,

508
00:30:10,830 --> 00:30:13,590
dan de buit met hoogmoedigen te delen.

509
00:30:13,590 --> 00:30:16,710
Zelfs als je rijk bent,
buit krijgt toebedeeld

510
00:30:16,710 --> 00:30:21,390
en jouw deel van de rijkdom ontvangt, zijn
de mensen met wie je deelt trotse mensen

511
00:30:21,390 --> 00:30:27,090
zoals jijzelf — of in elk geval trotse
mensen, misschien trotser dan jijzelf.

512
00:30:27,090 --> 00:30:30,150
Maar dat zijn niet de mensen
met wie je wilt omgaan.

513
00:30:30,150 --> 00:30:33,330
Het is beter om onder
nederige mensen te zijn.

514
00:30:33,330 --> 00:30:37,170
Het is beter om in nederige
omstandigheden te verkeren en

515
00:30:37,170 --> 00:30:40,290
nederige metgezellen te
hebben dan hoogmoedige en

516
00:30:40,290 --> 00:30:45,270
arrogante metgezellen te hebben, ook al
kan hun gezelschap en de omgang met hen

517
00:30:45,270 --> 00:30:47,790
enig financieel voordeel opleveren.

518
00:30:47,790 --> 00:30:52,530
In hoofdstuk 29, vers 23, zei Salomo:

519
00:30:52,530 --> 00:30:55,350
De hoogmoed van een
mens zal hem vernederen,

520
00:30:55,350 --> 00:30:59,070
maar de nederige van geest
zal de eer vasthouden.

521
00:30:59,070 --> 00:31:01,410
Zo komen we het telkens weer tegen.

522
00:31:01,410 --> 00:31:07,230
Trots is een gruwel voor de HEERE, en
wie de HEERE vrezen, zullen trots haten.

523
00:31:07,230 --> 00:31:11,370
De reden dat ze trots zullen
haten, is dat ze de HEERE vrezen.

524
00:31:11,370 --> 00:31:13,110
Waar zijn ze bang voor?

525
00:31:13,110 --> 00:31:18,930
Voor deze vele dingen: trots zal schande
brengen, trots zal verwoesting brengen,

526
00:31:18,930 --> 00:31:23,790
trots zal een val veroorzaken
en trots haalt een mens omlaag.

527
00:31:23,790 --> 00:31:26,490
Trots is daarom een vijand van de ziel.

528
00:31:26,490 --> 00:31:29,550
Uiteindelijk is trots een
vijand van iemands welzijn.

529
00:31:29,550 --> 00:31:32,250
Het is een vijand van iemands reputatie.

530
00:31:32,250 --> 00:31:34,830
Het is eenvoudigweg iets slechts.

531
00:31:34,830 --> 00:31:36,510
Je wilt niet trots zijn.

532
00:31:36,510 --> 00:31:39,510
In Spreuken staan voorbeelden
van en waarschuwingen

533
00:31:39,510 --> 00:31:43,410
tegen het verschijnsel dat iemand bij
de juiste mensen in de gunst probeert te

534
00:31:43,410 --> 00:31:46,770
komen om daar zelf voordeel uit te halen.

535
00:31:46,770 --> 00:31:51,330
Sociaal willen opklimmen, het verlangen
om in de juiste kringen te verkeren,

536
00:31:51,330 --> 00:31:55,050
komt maar zeer zelden voort
uit iets anders dan trots.

537
00:31:55,050 --> 00:31:59,730
Er kunnen gevallen zijn waarin God wil
dat iemand bepaalde moeilijk toegankelijke

538
00:31:59,730 --> 00:32:03,750
kringen bereikt, en God zal
die persoon gunst schenken.

539
00:32:03,750 --> 00:32:06,990
Misschien zullen mensen tegen
wie de wereld opkijkt een

540
00:32:06,990 --> 00:32:10,470
christen in hun kringen
uitnodigen of verwelkomen,

541
00:32:10,470 --> 00:32:14,670
omdat God die christen gunst
heeft gegeven onder die mensen.

542
00:32:14,670 --> 00:32:18,870
Misschien komt dat doordat
God die christen succes,

543
00:32:18,870 --> 00:32:22,530
wijsheid of iets anders heeft
gegeven waardoor die persoon

544
00:32:22,530 --> 00:32:24,630
onder grote mannen komt te staan.

545
00:32:24,630 --> 00:32:27,810
Maar het verlangen om onder
grote mannen te verkeren,

546
00:32:27,810 --> 00:32:31,110
of gezien te worden als de
metgezel van een groot man,

547
00:32:31,110 --> 00:32:34,110
is werkelijk iets wat uit trots voortkomt.

548
00:32:34,110 --> 00:32:38,010
Het kan iemand helemaal niets schelen,
terwijl God die persoon toch in

549
00:32:38,010 --> 00:32:39,930
zulke posities plaatst.

550
00:32:39,930 --> 00:32:44,790
Billy Graham heeft bijvoorbeeld altijd
toegang gehad tot presidenten, koningen,

551
00:32:44,790 --> 00:32:48,090
congresleden, beroemdheden, enzovoort.

552
00:32:48,090 --> 00:32:52,290
Ik denk niet dat Billy Graham daar
ooit echt veel om heeft gegeven.

553
00:32:52,290 --> 00:32:55,530
Billy Graham komt over
als een zeer nederige man.

554
00:32:55,530 --> 00:32:59,070
Voor iemand die zoveel erkenning
en respect krijgt als hij,

555
00:32:59,070 --> 00:33:01,890
lijkt hij niet zo hoog
over zichzelf te denken.

556
00:33:01,890 --> 00:33:05,310
Het komt mij voor dat deze
man een nederige man is.

557
00:33:05,310 --> 00:33:08,310
Ik heb zijn bediening meer
dan vijftig jaar gevolgd,

558
00:33:08,310 --> 00:33:09,750
al was dat niet van dichtbij.

559
00:33:09,750 --> 00:33:12,450
Ik heb van mensen die hem
wel van dichtbij kennen,

560
00:33:12,450 --> 00:33:16,110
gelezen dat hij persoonlijk
net zo is als in het openbaar.

561
00:33:16,110 --> 00:33:19,170
Het is niet zo dat het
trots is om tussen bekende,

562
00:33:19,170 --> 00:33:21,990
hooggeachte en beroemde
mensen te verkeren.

563
00:33:21,990 --> 00:33:24,750
Dat is het niet, als God je daar plaatst.

564
00:33:24,750 --> 00:33:27,390
Er willen zijn, dat is trots.

565
00:33:27,390 --> 00:33:30,810
Het verlangen om in die kringen
binnen te komen, is trots:

566
00:33:30,810 --> 00:33:33,630
het verlangen om sociaal op te klimmen.

567
00:33:33,630 --> 00:33:35,370
Waarom zou iemand dat willen?

568
00:33:35,370 --> 00:33:38,970
Het is mogelijk dat iemand die
werkelijk intellectueel begaafd is,

569
00:33:38,970 --> 00:33:42,570
of op een bepaald gebied
werkelijk boven anderen uitsteekt,

570
00:33:42,570 --> 00:33:46,050
graag omgaat met anderen
die daar ook goed in zijn.

571
00:33:46,050 --> 00:33:50,010
Voor een intellectueel is het
veel interessanter om te praten

572
00:33:50,010 --> 00:33:54,630
en tijd door te brengen met andere
intellectuelen die hem of haar prikkelen.

573
00:33:54,630 --> 00:33:58,230
Ik weet zeker dat sporters graag
omgaan met andere sporters,

574
00:33:58,230 --> 00:34:00,690
met mensen die hun interesses delen.

575
00:34:00,690 --> 00:34:03,150
Mensen die in zulke
kringen willen verkeren

576
00:34:03,150 --> 00:34:08,370
maar daar qua talenten of prestaties niet
bij passen, en er toch in willen komen,

577
00:34:08,370 --> 00:34:12,210
bezitten meestal niet werkelijk de
eigenschappen waardoor de andere mensen

578
00:34:12,210 --> 00:34:13,770
beroemd zijn geworden.

579
00:34:13,770 --> 00:34:17,790
Ze willen beroemd worden door mee te
liften op de bekendheid van die andere

580
00:34:17,790 --> 00:34:22,410
beroemdheid, eenvoudigweg door
met die persoon om te gaan.

581
00:34:22,410 --> 00:34:25,410
En ze willen dat mensen hen
belangrijk vinden omdat ze met

582
00:34:25,410 --> 00:34:27,570
belangrijke mensen omgaan.

583
00:34:27,570 --> 00:34:31,710
Ik heb wereldse mensen die advies
geven aan mensen die daten,

584
00:34:31,710 --> 00:34:35,730
horen zeggen dat je aantrekkelijker
zult lijken voor het andere geslacht

585
00:34:35,730 --> 00:34:37,890
als je aantrekkelijke vrienden hebt.

586
00:34:37,890 --> 00:34:41,190
Ze zien dan namelijk dat je met
aantrekkelijke mensen omgaat.

587
00:34:41,190 --> 00:34:45,690
Ik weet niet of dat waar is, maar ik kan
me voorstellen dat bepaalde psychologische

588
00:34:45,690 --> 00:34:47,910
factoren die indruk kunnen wekken.

589
00:34:47,910 --> 00:34:52,170
Ook als jij niet de eigenschappen bezit
van de mensen met wie je wilt omgaan,

590
00:34:52,170 --> 00:34:55,350
hoop je dat mensen door jouw
omgang met hen zullen denken

591
00:34:55,350 --> 00:34:57,450
dat je die eigenschappen wel hebt.

592
00:34:57,450 --> 00:35:01,770
Het hele verschijnsel van met namen
strooien maakt hiervan deel uit.

593
00:35:01,770 --> 00:35:06,810
Je wilt iedere belangrijke persoon noemen
met wie je ooit nauw contact hebt gehad

594
00:35:06,810 --> 00:35:10,470
of met wie je bent omgegaan,
zodat mensen zullen denken

595
00:35:10,470 --> 00:35:13,770
dat jij bent zoals de
persoon met wie je omgaat.

596
00:35:13,770 --> 00:35:17,670
Het maakt deel uit van die
drang om sociaal op te klimmen.

597
00:35:17,670 --> 00:35:23,070
In hoofdstuk 16 van Spreuken, vers
19, dat we zojuist noemden, staat:

598
00:35:23,070 --> 00:35:27,750
Je kunt beter bescheiden zijn tussen
eenvoudige mensen dan de buit delen

599
00:35:27,750 --> 00:35:29,430
met trotse mensen.

600
00:35:29,430 --> 00:35:33,870
Je moet dus met mensen van geringe
maatschappelijke positie omgaan.

601
00:35:33,870 --> 00:35:36,570
In het Nieuwe Testament wordt ons gezegd:

602
00:35:36,570 --> 00:35:39,150
Wees eensgezind onder elkaar.

603
00:35:39,150 --> 00:35:42,990
Streef niet naar de hoge dingen,
maar houd u bij de nederige.

604
00:35:42,990 --> 00:35:45,331
Wees niet wijs in eigen oog .

605
00:35:45,331 --> 00:35:48,450
De Engelse vertaling
waarop Gregg hier ingaat,

606
00:35:48,450 --> 00:35:51,630
gebruikt een woord dat
letterlijk ‘afdalen’ of

607
00:35:51,630 --> 00:35:54,450
‘je tot iemand verlagen’ kan betekenen.

608
00:35:54,450 --> 00:35:58,350
Dat klinkt voor ons als iets slechts,
want wij willen niet dat mensen dat

609
00:35:58,350 --> 00:35:59,670
bij ons doen.

610
00:35:59,670 --> 00:36:02,430
Wat dit werkelijk betekent,
is dat mensen zich

611
00:36:02,430 --> 00:36:06,870
neerbuigend tegenover ons
gedragen en dat wij trots zijn.

612
00:36:06,870 --> 00:36:10,770
We vinden het niet prettig wanneer
iemand zich tot ons niveau verlaagt,

613
00:36:10,770 --> 00:36:13,410
omdat we niet vinden dat
we zoveel lager staan.

614
00:36:13,410 --> 00:36:17,490
Je tot iemands niveau verlagen
betekent dat je afdaalt naar het niveau

615
00:36:17,490 --> 00:36:18,930
van die persoon.

616
00:36:18,930 --> 00:36:22,170
We willen niet dat mensen
zich tot ons niveau verlagen,

617
00:36:22,170 --> 00:36:26,610
omdat we denken dat dit betekent dat
zij menen boven ons te staan en naar ons

618
00:36:26,610 --> 00:36:31,230
niveau te moeten afdalen, terwijl wij
vinden dat we helemaal niet zo laag staan.

619
00:36:31,230 --> 00:36:33,270
We staan niet onder hen.

620
00:36:33,270 --> 00:36:37,230
Er is geen reden waarom zij zich tot
ons niveau zouden moeten verlagen.

621
00:36:37,230 --> 00:36:42,690
We staan op hun niveau of hoger, en daarom
kwetst het onze trots als iemand zich tot

622
00:36:42,690 --> 00:36:44,370
ons niveau verlaagt.

623
00:36:44,370 --> 00:36:48,870
Maar in de beste betekenis van het woord
houdt je tot iemands niveau verlagen

624
00:36:48,870 --> 00:36:52,410
in dat je niet denkt dat je
beter bent dan iemand anders.

625
00:36:52,410 --> 00:36:55,530
Als jij voordelen hebt die
andere mensen niet hebben,

626
00:36:55,530 --> 00:36:57,690
gedraag je je niet alsof je die hebt.

627
00:36:57,690 --> 00:37:01,590
Je doet niet alsof ze belangrijk
zijn of bepalen wie je bent.

628
00:37:01,590 --> 00:37:05,550
Je daalt eenvoudigweg af naar het
niveau van andere mensen die deze

629
00:37:05,550 --> 00:37:07,110
voordelen niet hebben.

630
00:37:07,110 --> 00:37:08,550
Dat is iets positiefs.

631
00:37:08,550 --> 00:37:12,090
Omgaan met nederige mensen
is iets wat wordt aangeraden.

632
00:37:12,090 --> 00:37:13,950
Het houdt je nederig.

633
00:37:13,950 --> 00:37:16,350
Het is zelfs een vernedering van jezelf,

634
00:37:16,350 --> 00:37:19,890
want als je in bepaalde opzichten
toevallig boven anderen uitsteekt —

635
00:37:19,890 --> 00:37:25,470
en sommige mensen doen dat — zal de wereld
dat uiteindelijk opmerken en je eren.

636
00:37:25,470 --> 00:37:28,530
Mensen die op dezelfde manier
boven anderen uitsteken,

637
00:37:28,530 --> 00:37:30,930
zullen je in hun kringen verwelkomen.

638
00:37:30,930 --> 00:37:33,810
Dan krijg je de mogelijkheid
om erkenning te krijgen

639
00:37:33,810 --> 00:37:36,090
en bij de populaire groep te horen.

640
00:37:36,090 --> 00:37:39,870
Maar als je die groep als het ware
verlaat en met anderen omgaat,

641
00:37:39,870 --> 00:37:42,630
niet als iemand die
opzichtig neerbuigend doet,

642
00:37:42,630 --> 00:37:46,710
maar door werkelijk af te dalen
tot het niveau van gewone mensen en

643
00:37:46,710 --> 00:37:50,850
onder hen te leven, dan is dat
een teken van ware nederigheid.

644
00:37:50,850 --> 00:37:54,330
Het is beslist wenselijk
dat je hart zo gesteld is.

645
00:37:54,330 --> 00:37:58,590
In hoofdstuk 23 staat een
lang gedeelte van acht verzen

646
00:37:58,590 --> 00:38:03,030
waarin wordt gewaarschuwd dat je niet al
te veel moeite moet doen om bij de rijken

647
00:38:03,030 --> 00:38:05,430
of de machtigen in de gunst te komen.

648
00:38:05,430 --> 00:38:08,850
Je moet voorzichtig zijn in
de omgang met zulke mensen,

649
00:38:08,850 --> 00:38:13,590
want als ze je in hun kring opnemen,
hebben ze daar meestal bijbedoelingen mee.

650
00:38:13,590 --> 00:38:15,630
Ze willen iets van je krijgen.

651
00:38:15,630 --> 00:38:18,030
Hij zegt in hoofdstuk 23:

652
00:38:18,030 --> 00:38:23,670
Als u aanzit om met een heerser te
eten, let dan goed op wie u voor u hebt.

653
00:38:23,670 --> 00:38:27,510
Zet een mes op uw keel,
als u een gulzig mens bent.

654
00:38:27,510 --> 00:38:30,390
Wees niet belust op zijn
smakelijke gerechten,

655
00:38:30,390 --> 00:38:32,610
want het is bedrieglijk voedsel.

656
00:38:32,610 --> 00:38:35,370
Wat is er zo bedrieglijk aan hun voedsel?

657
00:38:35,370 --> 00:38:39,990
Hij heeft het niet over de calorieën:
‘Oeps, je zult dikker worden dan je denkt.

658
00:38:39,990 --> 00:38:44,730
Je wordt ’s morgens wakker en zegt: “Ik
dacht niet dat ik zoveel had gegeten.”

659
00:38:44,730 --> 00:38:46,290
Dat is bedrieglijk.’

660
00:38:46,290 --> 00:38:47,970
Daar heeft hij het niet over.

661
00:38:47,970 --> 00:38:52,050
Hij heeft het over de uitnodiging zelf
die je van de heerser hebt gekregen,

662
00:38:52,050 --> 00:38:54,150
tenzij je zelf een heerser bent.

663
00:38:54,150 --> 00:38:56,490
Maar zelfs als je ook een heerser bent,

664
00:38:56,490 --> 00:39:00,510
wil hij er over het algemeen iets bij
winnen wanneer je wordt uitgenodigd om bij

665
00:39:00,510 --> 00:39:02,490
een heerser thuis te eten.

666
00:39:02,490 --> 00:39:05,850
Het lijkt erop, en het is
erop berekend zo te lijken,

667
00:39:05,850 --> 00:39:08,430
dat hij gewoon gul tegenover je is.

668
00:39:08,430 --> 00:39:12,090
Maar hij heeft iets in gedachten
wat hij van je wil krijgen.

669
00:39:12,090 --> 00:39:14,610
Hij wil dat je ergens mee instemt.

670
00:39:14,610 --> 00:39:17,850
Hij wil een of andere
overeenkomst met je sluiten.

671
00:39:17,850 --> 00:39:21,450
En er hangt vaak een prijskaartje
aan het verkeren in die kringen.

672
00:39:21,450 --> 00:39:25,290
Mensen zullen je in die kringen
uitnodigen als je hun iets geeft wat zij

673
00:39:25,290 --> 00:39:26,610
van je verlangen.

674
00:39:26,610 --> 00:39:30,450
We hebben vaak gehoord over jonge
vrouwen die filmsterren willen worden

675
00:39:30,450 --> 00:39:33,330
en over de zogeheten ‘castingbank’,

676
00:39:33,330 --> 00:39:37,770
waarbij seksuele gunsten worden
verlangd in ruil voor een rol:

677
00:39:37,770 --> 00:39:40,530
ze willen zó graag in films spelen dat

678
00:39:40,530 --> 00:39:43,950
regisseurs en producenten met
hen mogen doen wat ze willen,

679
00:39:43,950 --> 00:39:47,970
op manieren waarop ze zich door andere
mensen niet zouden laten behandelen.

680
00:39:47,970 --> 00:39:51,570
Maar het is een compromis om
maatschappelijk hogerop te komen.

681
00:39:51,570 --> 00:39:54,570
Ze worden uitgenodigd om
bij het gezelschap te horen,

682
00:39:54,570 --> 00:39:56,730
maar er wordt iets van hen verwacht.

683
00:39:56,730 --> 00:40:00,750
Ze worden niet gewoon gewaardeerd
om wie ze zijn of om hun talent.

684
00:40:00,750 --> 00:40:02,370
Ze worden gebruikt.

685
00:40:02,370 --> 00:40:05,010
Zo gaat het meestal wanneer je
probeert binnen te komen bij

686
00:40:05,010 --> 00:40:06,450
de maatschappelijke elite.

687
00:40:06,450 --> 00:40:10,410
Misschien respecteren ze je als
je werkelijk boven hen uitsteekt.

688
00:40:10,410 --> 00:40:13,470
Misschien kijken ze in
bepaalde opzichten tegen je op.

689
00:40:13,470 --> 00:40:17,550
Maar in de meeste gevallen steek je
waarschijnlijk niet boven hen uit,

690
00:40:17,550 --> 00:40:19,890
en zij vinden ook niet dat je dat doet.

691
00:40:19,890 --> 00:40:23,370
Ze zien je gewoon als nog iemand
die bij hun kring wil horen

692
00:40:23,370 --> 00:40:26,790
en hun iets zal geven
om daar te mogen zijn.

693
00:40:26,790 --> 00:40:27,990
Hij zegt:

694
00:40:27,990 --> 00:40:32,430
Mat u niet af om rijk te worden,
gebruik daarvoor uw inzicht niet.

695
00:40:32,430 --> 00:40:38,070
Laat u uw ogen erover vliegen, dan is het
er niet meer , want het vliegt direct weg,

696
00:40:38,070 --> 00:40:40,830
als een arend die naar de hemel vliegt.

697
00:40:40,830 --> 00:40:44,850
Dat wil zeggen: op iets wat
werkelijk geen waarde heeft.

698
00:40:44,850 --> 00:40:50,070
Als je ernaar streeft rijk te worden,
is dat meestal omwille van je reputatie.

699
00:40:50,070 --> 00:40:55,830
Het kan om iets anders gaan, maar in
dit specifieke gedeelte van Spreuken 23

700
00:40:55,830 --> 00:40:59,970
lijkt het behoren tot de rijken deel
uit te maken van het verlangen om bij

701
00:40:59,970 --> 00:41:02,310
heersers en dergelijke te horen.

702
00:41:02,310 --> 00:41:04,050
In vers 6 staat:

703
00:41:04,050 --> 00:41:06,990
Eet niet het brood van
hem die niemand iets gunt,

704
00:41:06,990 --> 00:41:10,770
en wees niet belust op
zijn smakelijke gerechten.

705
00:41:10,770 --> 00:41:16,830
Want zoals hij bedacht heeft bij zichzelf,
zo zal hij tegen u zeggen: Eet en drink,

706
00:41:16,830 --> 00:41:22,230
maar zijn hart is niet bij u. Uw
stuk brood , dat u gegeten hebt,

707
00:41:22,230 --> 00:41:27,090
zou u uitspuwen, uw aangename
woorden zou u verspillen.

708
00:41:27,090 --> 00:41:30,390
Hier hebben we een aantal
soortgelijke spreuken.

709
00:41:30,390 --> 00:41:33,870
Wanneer je met een heerser eet,
wanneer je met een vrek eet,

710
00:41:33,870 --> 00:41:39,270
die meestal een rijke man is, of wanneer
je er zelf naar streeft rijk te worden,

711
00:41:39,270 --> 00:41:43,230
zijn dat allemaal verleidingen om
jezelf belangrijker te maken in de

712
00:41:43,230 --> 00:41:44,250
ogen van mensen.

713
00:41:44,250 --> 00:41:48,810
Het zijn verleidingen om een
eervollere, meer gerespecteerde,

714
00:41:48,810 --> 00:41:53,910
meer vereerde en meer benijde positie
in de samenleving in te nemen.

715
00:41:53,910 --> 00:41:58,470
Je moet daar voorzichtig mee zijn en je
niet laten beetnemen door de verleidingen

716
00:41:58,470 --> 00:42:00,210
die ermee gepaard gaan.

717
00:42:00,210 --> 00:42:03,270
In hoofdstuk 24, vers 1, staat:

718
00:42:03,270 --> 00:42:08,670
Wees niet jaloers op slechte mensen, en
verlang er niet naar om bij hen te zijn,

719
00:42:08,670 --> 00:42:11,670
Waarom zou je jaloers
zijn op slechte mensen?

720
00:42:11,670 --> 00:42:15,210
Misschien komt het doordat je
gewoon graag slechte dingen doet,

721
00:42:15,210 --> 00:42:19,590
maar jezelf dat niet toestaat,
terwijl zij het zichzelf wel toestaan.

722
00:42:19,590 --> 00:42:22,950
Je bent dus jaloers op
hen omdat zij zondigen

723
00:42:22,950 --> 00:42:25,530
zonder daarvoor de
gevolgen te ondervinden,

724
00:42:25,530 --> 00:42:28,890
terwijl jij jezelf zulke
zonden niet toestaat.

725
00:42:28,890 --> 00:42:33,930
Of misschien ben je jaloers op hen omdat
ze belangrijke, bewonderde mannen zijn,

726
00:42:33,930 --> 00:42:35,910
maar toevallig ook slecht.

727
00:42:35,910 --> 00:42:40,050
Filmsterren zouden beslist
vaak in die categorie vallen.

728
00:42:40,050 --> 00:42:43,290
Politici vallen vaak in die categorie.

729
00:42:43,290 --> 00:42:47,130
Zelfs mensen die leidinggeven
aan grote ondernemingen kunnen in

730
00:42:47,130 --> 00:42:48,810
die categorie vallen.

731
00:42:48,810 --> 00:42:53,190
Misschien sluiten ze in hun morele
leven heel veel compromissen.

732
00:42:53,190 --> 00:42:57,750
Misschien sluiten ze in hun zakelijke
leven heel veel compromissen.

733
00:42:57,750 --> 00:42:59,850
Maar mensen bewonderen hen.

734
00:42:59,850 --> 00:43:03,810
Wees niet jaloers op hen, want de
persoon op wie je jaloers bent,

735
00:43:03,810 --> 00:43:07,590
is de persoon op wie je werkelijk
zult proberen te lijken.

736
00:43:07,590 --> 00:43:10,410
We hebben het hier over
mensen die slecht zijn.

737
00:43:10,410 --> 00:43:14,490
Er kan iets aan hen zijn
waardoor je jaloers op hen bent,

738
00:43:14,490 --> 00:43:18,690
zoals de erkenning die ze in de
samenleving krijgen, maar ze zijn slecht.

739
00:43:18,690 --> 00:43:21,390
Maak hen niet tot het
voorwerp van je jaloezie,

740
00:43:21,390 --> 00:43:26,610
want dan zul je ernaar streven op hen te
lijken, en dat is niet het juiste doel.

741
00:43:26,610 --> 00:43:29,430
Verlang er zelfs niet naar
om bij hen te zijn, staat er.

742
00:43:29,430 --> 00:43:32,790
Spreuken verwijst ook heel vaak naar
het belang van het kiezen van de juiste

743
00:43:32,790 --> 00:43:36,930
metgezellen en naar het gevaar van de
invloed die verkeerde metgezellen op je

744
00:43:36,930 --> 00:43:39,870
zullen hebben, wat wij
groepsdruk zouden noemen.

745
00:43:39,870 --> 00:43:43,110
En we weten allemaal wat dat
is, en we weten hoe het is

746
00:43:43,110 --> 00:43:46,770
om bij mensen te zijn van wie we
niet willen dat ze ons afwijzen.

747
00:43:46,770 --> 00:43:49,890
Dus gaan we in dingen mee,
misschien niet helemaal,

748
00:43:49,890 --> 00:43:52,410
maar wellicht iets meer
dan we zouden moeten,

749
00:43:52,410 --> 00:43:56,070
omdat we ons niet willen verzetten
tegen de groep of tegen de persoon

750
00:43:56,070 --> 00:43:58,950
van wie we hopen dat die
ons aardig zal vinden.

751
00:43:58,950 --> 00:44:02,010
Daardoor heeft die persoon
macht over ons gedrag.

752
00:44:02,010 --> 00:44:04,650
We staan onder druk om ons aan te passen.

753
00:44:04,650 --> 00:44:06,630
Dat heet groepsdruk.

754
00:44:06,630 --> 00:44:09,150
Het heeft te maken met
het natuurlijke verlangen

755
00:44:09,150 --> 00:44:12,870
om de mensen bij wie je wilt horen
en door wie je aardig gevonden wilt

756
00:44:12,870 --> 00:44:14,730
worden, te behagen.

757
00:44:14,730 --> 00:44:18,090
Soms, als je ruggengraat
en goede principes hebt,

758
00:44:18,090 --> 00:44:22,470
zul je krachtig tegen de groep ingaan
en je verzetten tegen wat ze zeggen,

759
00:44:22,470 --> 00:44:24,210
maar dat is altijd moeilijk.

760
00:44:24,210 --> 00:44:27,330
Er is altijd een sterkere
druk in de andere richting:

761
00:44:27,330 --> 00:44:31,290
je aanpassen en erbij horen, in
ieder geval bij de groep waarvan je

762
00:44:31,290 --> 00:44:33,030
deel wilt uitmaken.

763
00:44:33,030 --> 00:44:36,690
Aangezien dat zo is, zou het heel
verstandig zijn om je metgezellen

764
00:44:36,690 --> 00:44:40,350
zorgvuldig te kiezen, zodat ze je
niet onder druk zetten om verkeerde

765
00:44:40,350 --> 00:44:41,550
dingen te doen.

766
00:44:41,550 --> 00:44:45,690
Er zal druk zijn, of je
metgezellen nu goed of slecht zijn.

767
00:44:45,690 --> 00:44:47,730
Er zal groepsdruk zijn.

768
00:44:47,730 --> 00:44:52,170
Als je goede metgezellen hebt, zal die
druk je ertoe aanzetten het goede te doen.

769
00:44:52,170 --> 00:44:55,590
Je zult weerstand willen bieden aan
de slechte neigingen die je hebt,

770
00:44:55,590 --> 00:45:00,750
omdat de mensen in je groep goede mensen
zijn en zij slecht gedrag afkeuren.

771
00:45:00,750 --> 00:45:05,070
Maar als je slechte mensen kiest, zullen
ze er heel sterk bij je op aandringen

772
00:45:05,070 --> 00:45:09,030
dat je net zo slecht bent als zij,
want de aanwezigheid van een goed mens

773
00:45:09,030 --> 00:45:12,690
in een slecht gezelschap is
iets heel ongemakkelijks.

774
00:45:12,690 --> 00:45:16,050
Slechte mensen zijn graag in de
buurt van andere slechte mensen,

775
00:45:16,050 --> 00:45:19,170
omdat hun geweten hun
zegt dat ze slecht zijn.

776
00:45:19,170 --> 00:45:22,110
Maar als alle anderen om
hen heen ook slecht zijn,

777
00:45:22,110 --> 00:45:26,250
hebben ze het gevoel dat ze er,
als God hen met anderen vergelijkt,

778
00:45:26,250 --> 00:45:30,630
niet al te slecht van afkomen, omdat
alle anderen in wezen dezelfde dingen

779
00:45:30,630 --> 00:45:32,010
doen als zij.

780
00:45:32,010 --> 00:45:36,510
Wanneer iedereen in mijn kring slecht is,
lijkt het niet slecht dat ik slecht ben.

781
00:45:36,510 --> 00:45:39,030
Maar als er één goed
mens in de kring komt,

782
00:45:39,030 --> 00:45:43,050
zorgt het contrast ervoor dat
alle anderen er slecht uitzien.

783
00:45:43,050 --> 00:45:46,710
Ik vind het verhaal dat
R. C. Sproul vertelt mooi.

784
00:45:46,710 --> 00:45:51,150
Toen hij studeerde, was er een professor
die een heel moeilijke toets gaf

785
00:45:51,150 --> 00:45:53,310
waarvoor bijna iedereen zakte.

786
00:45:53,310 --> 00:45:57,270
De professor was zo ontstemd
over de prestaties van de groep

787
00:45:57,270 --> 00:46:01,770
dat hij hun cijfers hardop voorlas
terwijl hij hun werk teruggaf.

788
00:46:01,770 --> 00:46:04,830
Hij zei: ‘Mevrouw Jones, gezakt.

789
00:46:04,830 --> 00:46:06,510
Meneer Miller, gezakt.

790
00:46:06,510 --> 00:46:08,730
Meneer Smith, gezakt.’

791
00:46:08,730 --> 00:46:12,390
Naam na naam: gezakt, gezakt, gezakt.

792
00:46:12,390 --> 00:46:16,560
Toen kwamen ze bij één persoon:
‘Susie Jones, honderd procent.’

793
00:46:16,560 --> 00:46:22,410
R. C. Sproul zei: ‘Denk je dat iedereen
in de klas voor Susie Jones juichte?’

794
00:46:22,410 --> 00:46:25,290
Hij zei dat ze allemaal
kreunden en haar uitjouwden,

795
00:46:25,290 --> 00:46:27,630
omdat zij de relatieve normering bedierf.

796
00:46:27,630 --> 00:46:31,170
Als zij ook gezakt was,
als iedereen gezakt was,

797
00:46:31,170 --> 00:46:34,230
konden ze zeggen dat
de toets oneerlijk was.

798
00:46:34,230 --> 00:46:36,870
Niemand kon voor zo’n toets slagen.

799
00:46:36,870 --> 00:46:39,210
‘Ik ben gezakt, maar wat dan nog?

800
00:46:39,210 --> 00:46:43,770
Dat ik gezakt ben, stelt niet
veel voor. Iedereen zakt.’

801
00:46:43,770 --> 00:46:48,390
Maar zet er één persoon bij die liet
zien dat je voor de toets kon slagen,

802
00:46:48,390 --> 00:46:53,250
dat iemand een topscore kon behalen als
die de moeite deed die daarvoor nodig was,

803
00:46:53,250 --> 00:46:57,930
en plotseling zien alle gezakten eruit
als de mislukkelingen die ze zijn.

804
00:46:57,930 --> 00:47:02,490
De toets wordt gerechtvaardigd en
de gezakten worden veroordeeld.

805
00:47:02,490 --> 00:47:06,270
Daarom omringen mensen die
verkeerde dingen doen zich graag met

806
00:47:06,270 --> 00:47:08,970
andere mensen die verkeerde dingen doen.

807
00:47:08,970 --> 00:47:12,510
Als er toevallig iemand in de
groep terechtkomt die niet meedoet,

808
00:47:12,510 --> 00:47:15,210
wordt die persoon sterk onder druk gezet.

809
00:47:15,210 --> 00:47:18,570
Als er een goed mens in de
kring van een slechte groep zit,

810
00:47:18,570 --> 00:47:22,770
zorgt die goede persoon ervoor
dat ze er allemaal slecht uitzien.

811
00:47:22,770 --> 00:47:25,230
Maar als ze die persoon
kunnen corrumperen,

812
00:47:25,230 --> 00:47:28,170
komen ze er zelf des te beter uit te zien.

813
00:47:28,170 --> 00:47:32,010
Ze raken er dan van overtuigd
dat zelfs mensen die goed lijken

814
00:47:32,010 --> 00:47:34,350
niet oncorrumpeerbaar zijn.

815
00:47:34,350 --> 00:47:37,410
Iedereen kan volgens hen
gecorrumpeerd worden.

816
00:47:37,410 --> 00:47:41,910
Er is dus die druk van de groep als
je in de verkeerde soort groep zit.

817
00:47:41,910 --> 00:47:46,890
Daarom waarschuwt Spreuken voor de
noodzaak om de juiste soort vrienden en de

818
00:47:46,890 --> 00:47:49,470
juiste soort metgezellen te kiezen.

819
00:47:49,470 --> 00:47:54,510
In hoofdstuk 1 begon Salomo met
deze bezorgdheid over zijn zoon.

820
00:47:54,510 --> 00:47:58,290
Hoofdstuk 1, vers 10 tot en met 18, zegt:

821
00:47:58,290 --> 00:48:03,030
Mijn zoon, als zondaars jou willen
verleiden, bewillig er dan niet in.

822
00:48:03,030 --> 00:48:07,530
Als zij zeggen: Ga met ons
mee, laten wij loeren op bloed,

823
00:48:07,530 --> 00:48:12,270
zonder reden een onschuldige belagen,
laten wij hen levend verslinden,

824
00:48:12,270 --> 00:48:16,770
zoals het graf, volledig, zoals
hen die in de kuil neerdalen.

825
00:48:16,770 --> 00:48:19,470
Allerlei kostbare bezittingen
zullen wij vinden,

826
00:48:19,470 --> 00:48:21,990
onze huizen zullen wij vullen met buit.

827
00:48:21,990 --> 00:48:27,391
Je zult je lot in ons midden werpen, wij
zullen allen tezamen één buidel hebben —

828
00:48:27,391 --> 00:48:31,950
Mijn zoon, ga niet met hen op
weg, weerhoud je voet van hun pad,

829
00:48:31,950 --> 00:48:37,170
want hun voeten snellen naar het kwaad en
zij haasten zich om bloed te vergieten.

830
00:48:37,170 --> 00:48:41,490
Voorzeker, het net wordt tevergeefs
gespannen voor de ogen van

831
00:48:41,490 --> 00:48:43,530
al wat vleugels bezit.

832
00:48:43,530 --> 00:48:48,090
Zíj loeren op hun eigen bloed,
zij belagen hun eigen leven.

833
00:48:48,090 --> 00:48:51,210
In wezen spreekt hij tot
zijn zoon over metgezellen

834
00:48:51,210 --> 00:48:53,910
die hem op een dwaalspoor zouden brengen.

835
00:48:53,910 --> 00:48:55,950
Blijf ver bij hen vandaan.

836
00:48:55,950 --> 00:48:58,050
Kies zulke metgezellen niet.

837
00:48:58,050 --> 00:49:02,010
Daarmee vraag je er alleen maar
om jezelf te gronde te richten.

838
00:49:02,010 --> 00:49:05,910
In hoofdstuk 13, vers 20, zegt Salomo:

839
00:49:05,910 --> 00:49:10,710
Wie met wijzen omgaat, zal wijs
worden, maar wie omgaat met dwazen,

840
00:49:10,710 --> 00:49:12,030
zal het slecht vergaan.

841
00:49:12,030 --> 00:49:15,870
De metgezel is degene die
met deze mensen omgaat.

842
00:49:15,870 --> 00:49:20,550
Als je wijze metgezellen kiest,
zul je wijsheid van hen overnemen.

843
00:49:20,550 --> 00:49:23,790
En het niveau van hun
gesprekken zal zodanig zijn

844
00:49:23,790 --> 00:49:27,150
dat het de wijzere kanten
in jou naar boven haalt.

845
00:49:27,150 --> 00:49:31,590
Met andere woorden, het hele niveau
van geestelijkheid of wijsheid

846
00:49:31,590 --> 00:49:35,490
zal binnen de hele groep de neiging
hebben zich aan elkaar aan te passen.

847
00:49:35,490 --> 00:49:39,090
Als er iemand bij is die niet
helemaal zo wijs is als de rest,

848
00:49:39,090 --> 00:49:41,850
zal hij door daar te
zijn toch wijzer worden,

849
00:49:41,850 --> 00:49:44,370
door de gesprekken en de besprekingen.

850
00:49:44,370 --> 00:49:48,750
Maar de metgezel van dwazen
zal te gronde gaan. Waarom?

851
00:49:48,750 --> 00:49:51,030
Omdat hij ook een dwaas zal worden.

852
00:49:51,030 --> 00:49:53,250
In feite is hij misschien al een dwaas,

853
00:49:53,250 --> 00:49:56,490
en daarom is hij een
metgezel van dwazen geworden.

854
00:49:56,490 --> 00:50:01,110
Een man die dwazen als metgezellen
zoekt, geeft geen blijk van wijsheid.

855
00:50:01,110 --> 00:50:04,530
Misschien ben je iets wijzer
dan de dwazen met wie je omgaat,

856
00:50:04,530 --> 00:50:06,450
maar dat zul je niet lang zijn.

857
00:50:06,450 --> 00:50:10,590
De dwazen met wie je omgaat,
zullen jou ook tot een dwaas maken.

858
00:50:10,590 --> 00:50:13,650
De keuze van je metgezellen
is buitengewoon belangrijk

859
00:50:13,650 --> 00:50:17,910
wanneer je begrijpt hoe de menselijke ziel
wordt gevormd en hoe de menselijke wil

860
00:50:17,910 --> 00:50:20,130
door groepsdruk wordt aangetast.

861
00:50:20,130 --> 00:50:24,030
In hoofdstuk 22, vers 24 en 25:

862
00:50:24,030 --> 00:50:28,710
Ga niet om met een opvliegend man, en
laat u niet in met een driftig iemand,

863
00:50:28,710 --> 00:50:33,390
anders raakt u gewend aan zijn paden
en haalt u een valstrik over uzelf.

864
00:50:33,390 --> 00:50:38,130
Als je omgaat met iemand die gemakkelijk
boos wordt, iemand die een heethoofd is,

865
00:50:38,130 --> 00:50:39,810
zul je die manieren overnemen.

866
00:50:39,810 --> 00:50:43,350
Als je geen heethoofd bent en
niet gemakkelijk boos wordt,

867
00:50:43,350 --> 00:50:47,790
begin je de gewoonten over te nemen van
de mensen met wie je graag wilt omgaan.

868
00:50:47,790 --> 00:50:53,010
Als de persoon met wie je omgaat een boze
man is, zul je die manieren overnemen.

869
00:50:53,010 --> 00:50:56,430
Je zou dit ook kunnen bezien
in termen van het soort media

870
00:50:56,430 --> 00:51:01,710
waaraan je jezelf blootstelt, of het nu
presentatoren van praatprogramma’s zijn of

871
00:51:01,710 --> 00:51:05,190
films en de personages die
daarin worden uitgebeeld.

872
00:51:05,190 --> 00:51:08,910
Soms zijn de helden in
films echt slechte mensen.

873
00:51:08,910 --> 00:51:12,930
Vaak zijn het misdadigers,
overspeligen of iets dergelijks.

874
00:51:12,930 --> 00:51:17,070
Je bewondering voor hen, ten minste
gedurende de korte tijd dat je naar de

875
00:51:17,070 --> 00:51:20,550
film kijkt en telkens wanneer
je er later over nadenkt,

876
00:51:20,550 --> 00:51:23,970
heeft de neiging het kwaad
van hun daden te verdoezelen.

877
00:51:23,970 --> 00:51:27,690
Door de manier waarop de film
is gemaakt, worden ze helden.

878
00:51:27,690 --> 00:51:30,330
Ze kunnen boos en wraakzuchtig zijn.

879
00:51:30,330 --> 00:51:34,890
De hele film kan erover gaan dat de
hoofdpersoon uit is op wraak voor iets wat

880
00:51:34,890 --> 00:51:36,330
eerder is gebeurd.

881
00:51:36,330 --> 00:51:39,030
En de hele film lang moedig je hem aan

882
00:51:39,030 --> 00:51:43,110
terwijl hij woedend op pad gaat om
iedereen te doden die zijn vrouw heeft

883
00:51:43,110 --> 00:51:45,810
vermoord, of wat het ook maar is.

884
00:51:45,810 --> 00:51:49,830
In zekere zin houd je in de
film die persoon gezelschap.

885
00:51:49,830 --> 00:51:54,210
Het is geen echt persoon; het is
een personage in een toneelstuk,

886
00:51:54,210 --> 00:51:57,930
maar dat personage is op dat
moment echt in je gedachten.

887
00:51:57,930 --> 00:52:01,530
Daarom heeft een film effect:
de makers laten hem voor dat

888
00:52:01,530 --> 00:52:03,870
moment realistisch lijken.

889
00:52:03,870 --> 00:52:06,150
Voor je verbeelding is het echt.

890
00:52:06,150 --> 00:52:11,190
Omgaan met een boze man zal ertoe
leiden dat je boze gewoonten overneemt.

891
00:52:11,190 --> 00:52:14,130
Omgaan met iemand die
zedelijk losbandig is,

892
00:52:14,130 --> 00:52:17,550
zal ertoe neigen jou zedelijk
losbandiger te maken.

893
00:52:17,550 --> 00:52:22,110
Ook op elke andere manier beïnvloedt
groepsdruk wat wij zullen worden.

894
00:52:22,110 --> 00:52:25,230
In hoofdstuk 28, vers 7, staat:

895
00:52:25,230 --> 00:52:28,290
Wie de wet in acht neemt,
is een verstandige zoon,

896
00:52:28,290 --> 00:52:32,970
maar wie omgaat met hen die zich te
buiten gaan, maakt zijn vader te schande.

897
00:52:32,970 --> 00:52:35,790
Ook dit is weer het
verkeerde soort metgezellen.

898
00:52:35,790 --> 00:52:41,430
Deze keer zijn het veelvraten, mensen
die genotzuchtig zijn en plezier najagen.

899
00:52:41,430 --> 00:52:44,310
Een veelvraat is iemand
die van eten houdt.

900
00:52:44,310 --> 00:52:48,870
Maar als iemand een veelvraat is,
komt dat doordat hij van genot houdt.

901
00:52:48,870 --> 00:52:51,990
Als hij van genot houdt, zal
hij waarschijnlijk ook in andere

902
00:52:51,990 --> 00:52:54,570
opzichten een liefhebber van genot zijn.

903
00:52:54,570 --> 00:52:59,430
Van veelvraten wordt niet gezegd dat
zij seksueel immorele mensen zijn.

904
00:52:59,430 --> 00:53:03,150
Gewoonlijk worden de mensen over
wie Spreuken op die manier spreekt,

905
00:53:03,150 --> 00:53:06,510
gekenmerkt op het gebied
van verleiding enzovoort.

906
00:53:06,510 --> 00:53:11,490
Maar iemand die genotzuchtig is en op
het gebied van eten plezier najaagt,

907
00:53:11,490 --> 00:53:15,750
zal waarschijnlijk moeite hebben om
het najagen van genot op alle andere

908
00:53:15,750 --> 00:53:20,790
terreinen van het leven te vermijden, en
zal daarom ook daar compromissen sluiten.

909
00:53:20,790 --> 00:53:25,590
Uiteindelijk zal het je ouders te schande
maken als je zulke metgezellen kiest.

910
00:53:25,590 --> 00:53:27,870
Want het soort metgezellen dat je kiest,

911
00:53:27,870 --> 00:53:31,830
weerspiegelt wat je belangrijk
vindt en waarop je, eerlijk gezegd,

912
00:53:31,830 --> 00:53:33,870
steeds meer zult gaan lijken.

913
00:53:33,870 --> 00:53:36,750
In hoofdstuk 29, vers 3:

914
00:53:36,750 --> 00:53:42,210
Een man die wijsheid liefheeft, verblijdt
zijn vader, maar wie met hoeren omgaat,

915
00:53:42,210 --> 00:53:44,130
doet bezit vergaan.

916
00:53:44,130 --> 00:53:45,450
Hier hebben we nog zoiets.

917
00:53:45,450 --> 00:53:50,970
Eerst heb je een metgezel van veelvraten,
en dan een metgezel van hoeren.

918
00:53:50,970 --> 00:53:56,190
Iemand die voor zijn begeerten leeft,
of het nu gaat om eten of om seks,

919
00:53:56,190 --> 00:53:59,970
zal zijn eerbare vaders en
moeders te schande maken.

920
00:53:59,970 --> 00:54:04,590
In hoofdstuk 29, vers 24, staat:

921
00:54:04,590 --> 00:54:07,830
Wie met een dief deelt, haat zijn ziel,

922
00:54:07,830 --> 00:54:11,310
hij hoort een vervloeking
en maakt het niet bekend.

923
00:54:11,310 --> 00:54:17,010
Iemand die gemene zaak maakt met een dief,
zal uiteindelijk compromissen sluiten.

924
00:54:17,010 --> 00:54:21,990
Als hij in de getuigenbank staat wanneer
zijn vriend als beklaagde terechtstaat,

925
00:54:21,990 --> 00:54:24,990
zweert hij dat hij de
waarheid zal vertellen.

926
00:54:24,990 --> 00:54:30,390
Maar de beklaagde is zijn vriend, en
daarom is hij geneigd voor hem te liegen

927
00:54:30,390 --> 00:54:33,270
en niets van de waarheid te onthullen.

928
00:54:33,270 --> 00:54:36,210
Daarmee doet hij afbreuk
aan zijn integriteit,

929
00:54:36,210 --> 00:54:39,510
op een manier die niet
goed voor hem zal zijn.

930
00:54:39,510 --> 00:54:43,410
Je haat je eigen leven wanneer
je zo’n handelwijze kiest.

931
00:54:43,410 --> 00:54:46,890
De partner van een dief zijn
betekent niet noodzakelijk

932
00:54:46,890 --> 00:54:50,190
dat je een grotere dief
wordt dan je daarvoor was.

933
00:54:50,190 --> 00:54:55,230
Maar hij is je vriend en metgezel, en je
zult in de verleiding komen om het voor

934
00:54:55,230 --> 00:54:58,110
hem op te nemen wanneer hij schuldig is.

935
00:54:58,110 --> 00:55:03,510
Dat zal afbreuk doen aan je
integriteit, soms zelfs onder ede.

936
00:55:03,510 --> 00:55:05,790
Wees voorzichtig met je metgezellen.

937
00:55:05,790 --> 00:55:09,990
Natuurlijk is de keuze van je
metgezellen een uiting van je hoogmoed.

938
00:55:09,990 --> 00:55:12,630
Groepsdruk bestaat vanwege hoogmoed.

939
00:55:12,630 --> 00:55:17,310
Je wilt dat degenen die je als metgezellen
hebt gekozen, goed over je denken.

940
00:55:17,310 --> 00:55:20,970
Als dat bij jou niet speelde,
zouden ze geen enkele groepsdruk op

941
00:55:20,970 --> 00:55:22,530
je kunnen uitoefenen.

942
00:55:22,530 --> 00:55:26,850
Als je hun goedkeuring niet zocht, zou
er geen druk zijn om het hun naar de

943
00:55:26,850 --> 00:55:27,750
zin te maken.

944
00:55:27,750 --> 00:55:31,950
Het doel is natuurlijk dat het je niet
zoveel kan schelen wat mensen denken.

945
00:55:31,950 --> 00:55:36,450
Je wilt mensen niet onnodig voor het
hoofd stoten, maar de lof die je zoekt,

946
00:55:36,450 --> 00:55:39,930
komt van God en niet
van mensen. Jezus zei:

947
00:55:39,930 --> 00:55:43,590
Hoe kunt u geloven, u die
eer van elkaar aanneemt

948
00:55:43,590 --> 00:55:46,350
en de eer van de enige God niet zoekt?

949
00:55:46,350 --> 00:55:50,430
Je kunt niet eens een gelovige worden
als je je in een groep bevindt die niet

950
00:55:50,430 --> 00:55:54,810
gelooft en niet wil dat jij
gelooft, en je hun eer zoekt.

951
00:55:54,810 --> 00:55:57,990
Maar als je de eer zoekt
die alleen van God komt,

952
00:55:57,990 --> 00:56:02,130
dan ben je niet hoogmoedig en
zul je geen compromis sluiten.

953
00:56:02,130 --> 00:56:05,670
Dat is zo ongeveer wat we over
dat onderwerp te zeggen hebben.

954
00:56:05,670 --> 00:56:10,830
In de laatste lezing over Spreuken zullen
we spreken over gebreken van de tong,

955
00:56:10,830 --> 00:56:14,310
waarvan er veel eveneens
verband houden met hoogmoed.

956
00:56:14,310 --> 00:56:18,570
Daar komt een apart blad over, en daarna
zijn we klaar met onze behandeling van

957
00:56:18,570 --> 00:56:19,470
het boek Spreuken.