1
00:00:02,070 --> 00:00:04,530
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,530 --> 00:00:08,850
Deze keer een inleiding
op Spreuken, deel 2.

3
00:00:08,850 --> 00:00:11,910
Toen ik op de middelbare
school zat, was er een jongeman

4
00:00:11,910 --> 00:00:14,790
die volgens mij een
jaar jonger was dan ik.

5
00:00:14,790 --> 00:00:16,770
Misschien zat hij bij mij in de klas.

6
00:00:16,770 --> 00:00:22,110
Het was in de tijd van de Jezusbeweging
en veel hippies kwamen tot geloof.

7
00:00:22,110 --> 00:00:24,930
Hij was niet alleen een jongen
van het hippietype geweest,

8
00:00:24,930 --> 00:00:27,570
maar had ook veel lsd gebruikt.

9
00:00:27,570 --> 00:00:31,230
Zijn verstand verkeerde niet meer
in de oorspronkelijke toestand,

10
00:00:31,230 --> 00:00:32,910
om het zo maar te zeggen.

11
00:00:32,910 --> 00:00:37,350
Mensen noemden hem zelfs Gekke
Eddie, omdat hij stapelgek was.

12
00:00:37,350 --> 00:00:39,450
Toen kwam hij tot geloof.

13
00:00:39,450 --> 00:00:43,650
Net als veel andere mensen die vanuit
de drugscultuur tot geloof kwamen,

14
00:00:43,650 --> 00:00:46,530
werd hij een bijzonder
ijverige bekeerling.

15
00:00:46,530 --> 00:00:50,730
Hij vatte het plan op om het
boek Spreuken te bestuderen en

16
00:00:50,730 --> 00:00:52,830
Spreuken uit zijn hoofd te leren.

17
00:00:52,830 --> 00:00:56,730
Niet het hele boek, maar hij leerde
veel spreuken uit zijn hoofd.

18
00:00:56,730 --> 00:01:00,870
Toen ik negentien was, ging ik met een
klein team naar Duitsland en hij ging met

19
00:01:00,870 --> 00:01:03,630
ons mee. Hij was niet meer gek.

20
00:01:03,630 --> 00:01:05,610
Zijn verstand was genezen.

21
00:01:05,610 --> 00:01:10,650
Hij was nog steeds een nogal onvolwassen
jongen, maar hij bezat veel wijsheid.

22
00:01:10,650 --> 00:01:13,290
Wat ik me van Eddie herinner, is dat hij,

23
00:01:13,290 --> 00:01:16,050
nadat hij een tijdlang
gelovig was geweest,

24
00:01:16,050 --> 00:01:21,690
in bijna elke situatie waarin een spreuk
van toepassing was, een spreuk aanhaalde.

25
00:01:21,690 --> 00:01:25,770
En in bijna elke situatie is
er wel een van toepassing.

26
00:01:25,770 --> 00:01:29,370
Spreuken behandelt zoveel praktische
terreinen van het leven dat je

27
00:01:29,370 --> 00:01:30,990
erop kon rekenen.

28
00:01:30,990 --> 00:01:35,730
Telkens wanneer we als team overlegden,
plannen maakten of iets anders deden,

29
00:01:35,730 --> 00:01:38,610
haalde hij altijd iets
toepasselijks uit Spreuken aan.

30
00:01:38,610 --> 00:01:43,110
Hoewel ik veel van Spreuken hield, kende
ik het boek destijds niet zo goed als hij.

31
00:01:43,110 --> 00:01:47,250
Het maakte werkelijk indruk op me hoe
weinig zaken in het praktische leven er

32
00:01:47,250 --> 00:01:49,950
zijn waarover de Bijbel niets zegt.

33
00:01:49,950 --> 00:01:53,910
Toen ik pas in de bediening stond — ik
ging op mijn zestiende de bediening in —

34
00:01:53,910 --> 00:01:57,090
was ik niet alleen jong,
maar ook onervaren.

35
00:01:57,090 --> 00:01:59,790
Ik had een tamelijk
beschermd leven geleid.

36
00:01:59,790 --> 00:02:01,950
Ik kwam niet uit de drugscultuur.

37
00:02:01,950 --> 00:02:04,890
Mijn ouders hadden mij bepaalde
soorten films niet laten zien

38
00:02:04,890 --> 00:02:08,490
en ik was opgegroeid in de
jeugdgroep van een baptistengemeente.

39
00:02:08,490 --> 00:02:11,130
Als jonge leraar wist ik
dat ik niet veel wist.

40
00:02:11,130 --> 00:02:14,910
Ik wilde mensen vooral geen raad
geven over dingen in hun leven.

41
00:02:14,910 --> 00:02:18,390
Ten eerste dacht ik in die tijd dat je
misschien een speciale beroepsopleiding

42
00:02:18,390 --> 00:02:20,850
nodig had om counselor te kunnen zijn.

43
00:02:20,850 --> 00:02:25,650
Anders moest je op zijn minst oud en
wijs zijn en de nodige ervaring hebben.

44
00:02:25,650 --> 00:02:27,630
Geen van beide gold voor mij.

45
00:02:27,630 --> 00:02:31,110
Maar ik merkte dat mensen mij
toch om raad kwamen vragen.

46
00:02:31,110 --> 00:02:34,290
Want ook al was ik pas
zestien, zij waren dat ook,

47
00:02:34,290 --> 00:02:36,450
of misschien waren ze zelfs jonger.

48
00:02:36,450 --> 00:02:41,850
Ik herinner me dat ik tegen mensen zei:
‘Kom niet bij mij om raad. Ik weet niets.

49
00:02:41,850 --> 00:02:43,710
Ik ben zelf nog aan het leren.

50
00:02:43,710 --> 00:02:45,330
Ik ben nog maar een kind.’

51
00:02:45,330 --> 00:02:49,410
Maar toch kwamen mensen naar me toe
en vertelden me over hun problemen.

52
00:02:49,410 --> 00:02:52,770
Het was mij dan duidelijk dat
wat hun moeilijkheden bezorgde,

53
00:02:52,770 --> 00:02:57,030
voortkwam uit het veronachtzamen van een
waarheid die duidelijk in de Bijbel stond.

54
00:02:57,030 --> 00:03:00,030
Ik kende de Bijbel in elk
geval goed genoeg om te weten

55
00:03:00,030 --> 00:03:03,210
dat die juist inging op
datgene waarover ze spraken.

56
00:03:03,210 --> 00:03:06,030
In de loop der jaren is
dit heel vaak gebeurd.

57
00:03:06,030 --> 00:03:09,810
Ik weet zeker dat in de veertig
jaar dat ik in de bediening sta,

58
00:03:09,810 --> 00:03:13,710
honderden mensen tegen mijn zin in
bij me zijn gekomen voor advies.

59
00:03:13,710 --> 00:03:16,950
Ik heb mezelf nooit echt
als counselor aangeprezen

60
00:03:16,950 --> 00:03:19,470
en die rol trekt me ook niet bepaald aan.

61
00:03:19,470 --> 00:03:23,190
Toch denk ik niet dat er veel mensen bij
mij zijn gekomen met een bepaald soort

62
00:03:23,190 --> 00:03:27,270
probleem dat niet rechtstreeks vanuit
de Schrift behandeld kon worden,

63
00:03:27,270 --> 00:03:29,910
en in veel gevallen vanuit Spreuken.

64
00:03:29,910 --> 00:03:33,270
De raad van God in Spreuken
is behoorlijk grondig.

65
00:03:33,270 --> 00:03:36,690
We gaan verder met onze
inleiding op het boek Spreuken.

66
00:03:36,690 --> 00:03:40,830
Tijdens deze inleiding zullen we heel
wat afzonderlijke spreuken bekijken

67
00:03:40,830 --> 00:03:43,770
om verschillende dingen over
het boek toe te lichten.

68
00:03:43,770 --> 00:03:46,530
Uiteindelijk zullen we
het boek zelf doornemen,

69
00:03:46,530 --> 00:03:50,910
maar niet zozeer hoofdstuk voor hoofdstuk
als wel onderwerp voor onderwerp,

70
00:03:50,910 --> 00:03:55,350
omdat mij dat de meest redelijke
manier lijkt om Spreuken te behandelen.

71
00:03:55,350 --> 00:04:00,210
Spreuken is een van die boeken waarin een
hoofdstuk van eenendertig verzen misschien

72
00:04:00,210 --> 00:04:04,350
twee verzen over hetzelfde onderwerp
bevat, als het er al twee zijn,

73
00:04:04,350 --> 00:04:08,910
terwijl de overige negenentwintig verzen
verschillende onderwerpen behandelen.

74
00:04:08,910 --> 00:04:13,530
Maar die twee verzen over dat ene
onderwerp sluiten aan bij enkele andere

75
00:04:13,530 --> 00:04:17,130
verzen over hetzelfde onderwerp,
een paar hoofdstukken verderop,

76
00:04:17,130 --> 00:04:20,370
en nog een aantal verzen weer
een paar hoofdstukken later.

77
00:04:20,370 --> 00:04:23,910
Alles bij elkaar nemen wat Spreuken
over een bepaald onderwerp zegt,

78
00:04:23,910 --> 00:04:28,410
is altijd mijn voorkeursmethode geweest
om het boek Spreuken te bestuderen,

79
00:04:28,410 --> 00:04:30,930
of in elk geval om het te onderwijzen.

80
00:04:30,930 --> 00:04:33,810
Ik wil graag dat je naar
de aantekeningen kijkt.

81
00:04:33,810 --> 00:04:37,770
We gaan het hebben over de rol van
wijsheid in het geestelijke leven.

82
00:04:37,770 --> 00:04:41,730
In onze vorige lezing spraken
we over wijsheidsliteratuur als

83
00:04:41,730 --> 00:04:44,490
genre binnen de Hebreeuwse
canon van de Schrift,

84
00:04:44,490 --> 00:04:48,030
en ook in de niet-canonieke
boeken, de apocriefen.

85
00:04:48,030 --> 00:04:51,990
Weet iedereen wat de woorden
‘canon’ en ‘canoniek’ betekenen?

86
00:04:51,990 --> 00:04:56,790
De canon is de goedgekeurde lijst
van boeken die tot de Bijbel behoren.

87
00:04:56,790 --> 00:05:01,650
Een canoniek boek is uiteraard een boek
dat tot de canon van de Schrift behoort.

88
00:05:01,650 --> 00:05:07,170
Er bestaan dus canonieke en niet-canonieke
boeken met wijsheidsliteratuur.

89
00:05:07,170 --> 00:05:11,010
Die laatste categorie
wordt apocrief genoemd.

90
00:05:11,010 --> 00:05:14,070
We spraken over die categorie literatuur.

91
00:05:14,070 --> 00:05:16,650
Nu gaan we het hebben over wijsheid zelf,

92
00:05:16,650 --> 00:05:19,650
zoals die in Spreuken aan
ons wordt voorgesteld.

93
00:05:19,650 --> 00:05:23,670
Spreuken is namelijk niet alleen een
goed voorbeeld van wijsheidsliteratuur,

94
00:05:23,670 --> 00:05:27,870
maar wijsheid is ook het voornaamste
onderwerp dat er wordt besproken.

95
00:05:27,870 --> 00:05:32,190
Met andere woorden, het is niet
alleen een boek met wijze uitspraken,

96
00:05:32,190 --> 00:05:35,970
want veel van die wijze uitspraken
gaan over wijsheid zelf.

97
00:05:35,970 --> 00:05:38,790
Het richt zich op de waarde van wijsheid.

98
00:05:38,790 --> 00:05:42,870
In hoofdstuk 8 wordt Wijsheid
uiteraard als een vrouw voorgesteld

99
00:05:42,870 --> 00:05:46,410
en houdt zij een zeer
verheven lofrede op zichzelf.

100
00:05:46,410 --> 00:05:50,250
Daarmee legt Salomo haar zijn
eigen lof voor Wijsheid in de mond,

101
00:05:50,250 --> 00:05:52,710
zoals hij een vrouw zou
prijzen die hij bewondert.

102
00:05:52,710 --> 00:05:56,731
Tot de dingen die we in het boek
Spreuken over Wijsheid leren —

103
00:05:56,731 --> 00:06:01,230
en ik heb deze gedachten gerangschikt
in wat mij een logische volgorde lijkt,

104
00:06:01,230 --> 00:06:04,891
dus niet in de volgorde waarin
ze in het boek voorkomen —

105
00:06:04,891 --> 00:06:07,890
behoort allereerst het
idee dat God rationeel is

106
00:06:07,890 --> 00:06:11,670
en daarom van ons verwacht
dat wij rationeel zijn.

107
00:06:11,670 --> 00:06:14,970
Hij heeft ons als rationele
schepselen gemaakt.

108
00:06:14,970 --> 00:06:17,310
Dit heb ik natuurlijk al eerder genoemd.

109
00:06:17,310 --> 00:06:20,910
De andere dieren wekken soms
de indruk wijsheid te bezitten,

110
00:06:20,910 --> 00:06:25,590
doordat ze allerlei dingen kunnen doen die
technische hoogstandjes zouden zijn en die

111
00:06:25,590 --> 00:06:29,250
intelligente mensen met moeite
zouden kunnen nabootsen.

112
00:06:29,250 --> 00:06:34,410
Denk alleen al aan de trek van vogels,
en trouwens ook die van vlinders.

113
00:06:34,410 --> 00:06:39,510
Kleine beestjes met hersenen ter grootte
van een speldenknop, of nog kleiner,

114
00:06:39,510 --> 00:06:43,050
kunnen van Massachusetts
naar Midden-Mexico trekken,

115
00:06:43,050 --> 00:06:46,230
naar een groep bomen waar ze
zelf nog nooit zijn geweest,

116
00:06:46,230 --> 00:06:50,190
omdat hun ouders of
grootouders daar zijn geweest.

117
00:06:50,190 --> 00:06:53,550
Ze reizen 30.000 mijl door onbekend gebied

118
00:06:53,550 --> 00:06:57,330
en komen terecht bij dezelfde
groep bomen waar hun grootouders,

119
00:06:57,330 --> 00:07:00,630
of misschien een eerdere
generatie, zijn geweest.

120
00:07:00,630 --> 00:07:04,830
Dan denk je: ‘Hoe weten die kleine
hersentjes hoe ze dat moeten doen?

121
00:07:04,830 --> 00:07:06,570
Ik zou dat niet kunnen.

122
00:07:06,570 --> 00:07:10,590
Zet mij zonder kaart in een vliegtuig
en ik zou die plek niet kunnen vinden,

123
00:07:10,590 --> 00:07:12,450
maar zij kunnen het wel.’

124
00:07:12,450 --> 00:07:15,750
Dieren lijken soms over een
enorme wijsheid te beschikken,

125
00:07:15,750 --> 00:07:17,310
maar die hebben ze niet.

126
00:07:17,310 --> 00:07:19,470
Dat is de Wijsheid van God.

127
00:07:19,470 --> 00:07:21,930
God doet dat om de wijzen te beschamen.

128
00:07:21,930 --> 00:07:26,910
Maar het dwaze van de wereld heeft God
uitverkoren om de wijzen te beschamen,

129
00:07:26,910 --> 00:07:32,130
en het zwakke van de wereld heeft God
uitverkoren om het sterke te beschamen.

130
00:07:32,130 --> 00:07:36,930
want degenen die niet in God geloven,
kunnen eenvoudigweg niet verklaren,

131
00:07:36,930 --> 00:07:39,930
zelfs niet bij benadering,
hoe dit gebeurt.

132
00:07:39,930 --> 00:07:44,190
Maar mensen hebben werkelijk het
vermogen gekregen om rationeel te denken

133
00:07:44,190 --> 00:07:48,150
en kunnen verbazingwekkende
dingen doen, omdat God mensen

134
00:07:48,150 --> 00:07:51,690
intellectueel in staat heeft
gesteld om in zekere zin

135
00:07:51,690 --> 00:07:54,630
iets van Zijn eigen
denkwerk na te bootsen.

136
00:07:54,630 --> 00:08:00,630
Hij is een denkende God, een doelgerichte
God, een rationele en wijze God.

137
00:08:00,630 --> 00:08:05,010
En dat is precies wat Hij van ons
verwacht — niet dat wij God zijn,

138
00:08:05,010 --> 00:08:09,330
maar dat wij nadenkend,
rationeel en wijs zijn.

139
00:08:09,330 --> 00:08:14,070
Wijsheid is een aspect van Gods eigen
natuur dat Hij met ons heeft gedeeld

140
00:08:14,070 --> 00:08:16,290
en niet met andere schepselen.

141
00:08:16,290 --> 00:08:19,770
Ik neem aan dat Hij die ook
met engelen heeft gedeeld.

142
00:08:19,770 --> 00:08:24,270
We weten niet erg veel over engelen, maar
wanneer ze aan ons worden voorgesteld,

143
00:08:24,270 --> 00:08:28,110
worden ze in veel opzichten
als zeer menselijk voorgesteld.

144
00:08:28,110 --> 00:08:33,090
Dus ik neem aan dat engelen misschien ook
rationeel zijn; dat lijken ze te zijn.

145
00:08:33,090 --> 00:08:36,870
Maar we weten niet veel over
hen en dat hoeven we ook niet.

146
00:08:36,870 --> 00:08:39,270
Over onszelf weten we dat wel.

147
00:08:39,270 --> 00:08:44,070
Wat God ons heeft gegeven, is daarom
een gave waarover Hij verwacht dat wij

148
00:08:44,070 --> 00:08:46,530
goed rentmeesterschap voeren.

149
00:08:46,530 --> 00:08:49,950
Als iemand zijn verstand niet
gebruikt om wijs te worden,

150
00:08:49,950 --> 00:08:53,850
verwaarloost hij de verantwoordelijkheid
waarvoor hij op een dag

151
00:08:53,850 --> 00:08:55,770
ter verantwoording zal worden geroepen.

152
00:08:55,770 --> 00:09:00,450
God heeft ons hulpmiddelen gegeven,
waaronder wijsheidsliteratuur,

153
00:09:00,450 --> 00:09:02,850
om die wijsheid over te dragen.

154
00:09:02,850 --> 00:09:07,350
Aan het begin van Spreuken kun je
zien dat het boek daarvoor bedoeld is.

155
00:09:07,350 --> 00:09:10,110
Dat had Salomo voor ogen
toen hij het schreef.

156
00:09:10,110 --> 00:09:13,050
Het grootste deel ervan is
aan zijn zoon geschreven,

157
00:09:13,050 --> 00:09:15,390
maar in de eerste verzen staat:

158
00:09:15,390 --> 00:09:20,310
De spreuken van Salomo, de zoon
van David, de koning van Israël,

159
00:09:20,310 --> 00:09:23,190
om bekend te worden met
wijsheid en vermaning,

160
00:09:23,190 --> 00:09:28,950
om woorden vol inzicht te begrijpen, om
vermaning die inzicht biedt, aan te nemen,

161
00:09:28,950 --> 00:09:34,770
gerechtigheid, recht en billijkheid, om
aan onverstandigen schranderheid te geven,

162
00:09:34,770 --> 00:09:37,830
aan een jongeman kennis
en bedachtzaamheid.

163
00:09:37,830 --> 00:09:39,870
Daarvoor is dit boek bedoeld.

164
00:09:39,870 --> 00:09:44,310
Het is bedoeld om kennis en
onderscheidingsvermogen en verstandigheid

165
00:09:44,310 --> 00:09:48,450
en wijsheid en begrip over te
dragen aan mensen die jong en

166
00:09:48,450 --> 00:09:51,870
dwaas en onverstandig en onwijs zijn.

167
00:09:51,870 --> 00:09:54,470
We kunnen zien dat God ons met Salomo —

168
00:09:54,470 --> 00:09:59,310
of doordat Hij Salomo de gaven van
wijsheid en zijn literaire gaven gaf —

169
00:09:59,310 --> 00:10:03,750
een hulpmiddel heeft gegeven dat Zijn
verlangen weerspiegelt dat wij wijs

170
00:10:03,750 --> 00:10:07,530
worden, en dat ons helpt
in die richting te leiden.

171
00:10:07,530 --> 00:10:10,530
In Spreuken 2:6 staat:

172
00:10:10,530 --> 00:10:15,630
De HEERE geeft immers wijsheid, uit
Zijn mond komen kennis en inzicht.

173
00:10:15,630 --> 00:10:18,690
Dit betekent natuurlijk niet alleen
dat wij die van Hem ontvangen,

174
00:10:18,690 --> 00:10:20,790
maar ook dat Hij die bezit.

175
00:10:20,790 --> 00:10:24,870
Wijsheid komt van Hem,
omdat Hij Wijsheid bezit.

176
00:10:24,870 --> 00:10:29,150
Interessant genoeg gaat het in Spreuken,
wanneer wijsheid wordt besproken —

177
00:10:29,150 --> 00:10:32,010
of trouwens wanneer
dwaasheid wordt besproken —

178
00:10:32,010 --> 00:10:34,890
niet over iemands intelligentiequotiënt.

179
00:10:34,890 --> 00:10:38,310
Het spreekt vanzelf dat
sterkere rationele vermogens

180
00:10:38,310 --> 00:10:42,630
iemand bij bepaalde ondernemingen in
sommige opzichten voordeel kunnen geven.

181
00:10:42,630 --> 00:10:46,050
Dat hoeft echter niet zo te
zijn op geestelijk gebied, want:

182
00:10:46,050 --> 00:10:50,970
God heeft juist de dwaze dingen uitgekozen
om de wijzen in verwarring te brengen.

183
00:10:50,970 --> 00:10:55,950
Dat betekent de dingen die naar menselijke
maatstaven als dwaas worden beschouwd.

184
00:10:55,950 --> 00:10:58,770
Maar echte wijsheid, waarop God aandringt,

185
00:10:58,770 --> 00:11:02,070
is niet zozeer datgene wat
wij intelligentie noemen.

186
00:11:02,070 --> 00:11:05,790
Het is niet iets waarop je op school
met intelligentietests en dergelijke

187
00:11:05,790 --> 00:11:07,170
kunt worden getoetst.

188
00:11:07,170 --> 00:11:10,230
Wat is wijsheid, in welke context dan ook?

189
00:11:10,230 --> 00:11:14,790
Wat is het verschil tussen wijsheid
en kennis? Die zijn verschillend.

190
00:11:14,790 --> 00:11:19,410
Kennis is natuurlijk het bevatten van
feiten, het vergaren van informatie.

191
00:11:19,410 --> 00:11:23,850
Inmiddels ken je, naar ik aanneem,
de namen van de mensen om je heen.

192
00:11:23,850 --> 00:11:25,470
Dat is gewoon kennis.

193
00:11:25,470 --> 00:11:28,770
Je kent de weg op het
terrein. Dat is kennis.

194
00:11:28,770 --> 00:11:30,450
Je bent ermee vertrouwd.

195
00:11:30,450 --> 00:11:32,670
Je hebt informatie opgenomen.

196
00:11:32,670 --> 00:11:34,650
Die zit nu in je geheugen.

197
00:11:34,650 --> 00:11:39,270
Je beschikt over deze voorraad
kennis. Wat is wijsheid?

198
00:11:39,270 --> 00:11:41,070
Wijsheid is iets anders.

199
00:11:41,070 --> 00:11:44,370
Wijsheid is weten hoe je de
kennis waarover je beschikt,

200
00:11:44,370 --> 00:11:47,250
moet toepassen om de
gewenste doelen te bereiken.

201
00:11:47,250 --> 00:11:51,150
Echte wijsheid is weten hoe je, met
behulp van de kennis die je hebt,

202
00:11:51,150 --> 00:11:54,390
vanaf de plek waar je bent
een gewenst doel bereikt.

203
00:11:54,390 --> 00:11:58,710
Als je bijvoorbeeld door het bos loopt
en toevallig een diertje tegenkomt

204
00:11:58,710 --> 00:12:01,890
dat ongeveer zo groot is
als een kat, of kleiner,

205
00:12:01,890 --> 00:12:06,330
en dat zwart is met een witte streep
die helemaal over zijn lichaam en staart

206
00:12:06,330 --> 00:12:09,990
loopt, dan ken je dat
dier. Je weet wat het is.

207
00:12:09,990 --> 00:12:14,910
Dat je weet dat het een stinkdier is,
maakt gewoon deel uit van wat je weet.

208
00:12:14,910 --> 00:12:17,670
Je weet ook nog andere
dingen over dat dier.

209
00:12:17,670 --> 00:12:20,790
Wijsheid gaat over de
vraag: wat doe je ermee?

210
00:12:20,790 --> 00:12:23,490
Je wilt niet door het
stinkdier besproeid worden,

211
00:12:23,490 --> 00:12:27,870
en daarom zal je reactie op die
ontmoeting wijs of dwaas zijn.

212
00:12:27,870 --> 00:12:32,310
Als je besluit ernaartoe te lopen
en het te aaien, is dat dwaas.

213
00:12:32,310 --> 00:12:35,850
Als je besluit stil te blijven staan
en te wachten tot het wegloopt,

214
00:12:35,850 --> 00:12:37,770
is dat waarschijnlijk wijs.

215
00:12:37,770 --> 00:12:39,510
Of je loopt zelf weg.

216
00:12:39,510 --> 00:12:44,010
Met andere woorden, wijsheid is
niet weten wat voor dier het is.

217
00:12:44,010 --> 00:12:48,750
Wijsheid is weten wat je ermee moet
doen om tot een goede afloop te komen.

218
00:12:48,750 --> 00:12:52,770
In de seculiere wereld denkt men dat
wijsheid bijvoorbeeld te vinden is

219
00:12:52,770 --> 00:12:55,110
bij succesvolle zakenmensen.

220
00:12:55,110 --> 00:12:58,770
Zij hebben zakelijk inzicht;
zij zijn zakelijk slim

221
00:12:58,770 --> 00:13:00,930
of hebben financiële wijsheid.

222
00:13:00,930 --> 00:13:05,790
We zouden graag willen dat onze leiders
politieke wijsheid hebben, enzovoort.

223
00:13:05,790 --> 00:13:08,610
Maar wanneer we over dat
soort wijsheid spreken,

224
00:13:08,610 --> 00:13:12,810
bedoelen we dat deze mensen bepaalde
doelen hebben die zij wenselijk vinden,

225
00:13:12,810 --> 00:13:17,430
en dat zij weten welke stappen ze moeten
zetten om dichter bij die doelen te komen.

226
00:13:17,430 --> 00:13:21,210
Wijsheid is het inzicht waardoor
je zegt: „Als we hier willen komen,

227
00:13:21,210 --> 00:13:23,670
is het wijs om het op deze manier te doen,

228
00:13:23,670 --> 00:13:27,690
in plaats van op een andere manier
die ons er niet dichter bij brengt.”

229
00:13:27,690 --> 00:13:30,030
Iets anders doen zou dwaas zijn.

230
00:13:30,030 --> 00:13:34,890
Wijsheid is dus weten hoe je de kennis die
je hebt moet toepassen om een wenselijk

231
00:13:34,890 --> 00:13:36,330
doel te bereiken.

232
00:13:36,330 --> 00:13:40,890
Dat geldt in algemene zin voor
wat wij wijsheid zouden noemen.

233
00:13:40,890 --> 00:13:44,070
Maar volgens de Bijbel is
er nog een ander aspect.

234
00:13:44,070 --> 00:13:48,330
Het gaat er niet alleen om dat je
weet hoe je een gewenst doel bereikt.

235
00:13:48,330 --> 00:13:53,970
Het gaat er ook om dat je wijs genoeg
bent om te weten wat een gewenst doel is.

236
00:13:53,970 --> 00:13:58,950
In Spreuken zegt Salomo vaak dat het
een of ander beter is dan iets anders:

237
00:13:58,950 --> 00:14:05,070
Beter is een schotel groente waar liefde
is, dan een gemeste os met haat erbij.

238
00:14:05,070 --> 00:14:09,450
Met andere woorden, je moet weten
wat werkelijk wenselijker is.

239
00:14:09,450 --> 00:14:13,050
Een dwaas kan wijs zijn wat
aardse wijsheid betreft,

240
00:14:13,050 --> 00:14:17,430
in de zin dat hij weet hoe hij een doel
moet stellen en ernaar moet streven.

241
00:14:17,430 --> 00:14:22,290
Hij wil rijk worden en hij weet wat
hij moet doen om dat doel te bereiken.

242
00:14:22,290 --> 00:14:26,490
Maar is rijk worden werkelijk het
verstandigste doel om te kiezen?

243
00:14:26,490 --> 00:14:28,410
Dat is een ander verhaal.

244
00:14:28,410 --> 00:14:31,530
Wijsheid in de Bijbel
gaat verder dan het besef

245
00:14:31,530 --> 00:14:35,490
welke stappen je moet zetten om
een gewenst doel te bereiken.

246
00:14:35,490 --> 00:14:40,710
Dat hoort erbij, samen met de aanvullende
kennis van wat een goed doel is.

247
00:14:40,710 --> 00:14:45,270
In de Bijbel moet die factor worden
bepaald door het besef van God.

248
00:14:45,270 --> 00:14:49,350
Je moet weten dat je God
moet vrezen en gehoorzamen,

249
00:14:49,350 --> 00:14:51,450
en weten wat Hij heeft gezegd.

250
00:14:51,450 --> 00:14:55,350
Ook moet je weten wat je bij Hem
in de problemen brengt en wat je

251
00:14:55,350 --> 00:14:57,270
Zijn gunst bezorgt.

252
00:14:57,270 --> 00:15:02,490
Die kennis over God, de kennis van God,
is werkelijk het begin van wijsheid.

253
00:15:02,490 --> 00:15:06,690
Als je Spreuken hoofdstuk 9,
vers 10 bekijkt, staat daar:

254
00:15:06,690 --> 00:15:11,070
Het beginsel van wijsheid is de
vreze des HEEREN en de kennis van de

255
00:15:11,070 --> 00:15:12,990
heiligen is inzicht.

256
00:15:12,990 --> 00:15:17,910
De Engelse vertaling die de spreker
gebruikt, heeft hier ‘de Heilige’.

257
00:15:17,910 --> 00:15:21,750
Daarom legt hij dit uit
als: de kennis van God.

258
00:15:21,750 --> 00:15:26,310
Er zijn veel atheïsten of
anderszins oneerbiedige mensen die

259
00:15:26,310 --> 00:15:29,610
behoorlijk succesvol zijn in
hun verschillende ondernemingen,

260
00:15:29,610 --> 00:15:32,610
of het nu gaat om financiën, onderwijs,

261
00:15:32,610 --> 00:15:37,290
het zakenleven of welke politieke
ambities zij ook hebben.

262
00:15:37,290 --> 00:15:39,990
Ze weten aan welke
touwtjes ze moeten trekken.

263
00:15:39,990 --> 00:15:42,750
Ze weten aan welke
eisen ze moeten voldoen.

264
00:15:42,750 --> 00:15:45,870
Ze weten hoe ze het
systeem moeten manipuleren.

265
00:15:45,870 --> 00:15:48,450
Ze weten hoe ze kunnen
krijgen wat ze willen.

266
00:15:48,450 --> 00:15:50,010
Dat is slimheid.

267
00:15:50,010 --> 00:15:52,650
Dat is wijsheid van een wereldse soort.

268
00:15:52,650 --> 00:15:56,910
Maar als zij God niet vrezen, houden
ze geen rekening met de dingen die hun

269
00:15:56,910 --> 00:16:01,230
duidelijk zouden maken welke doelen
ze het beste kunnen nastreven.

270
00:16:01,230 --> 00:16:04,830
Het kan gerechtvaardigd zijn om
ernaar te streven rijk te worden,

271
00:16:04,830 --> 00:16:09,510
als je vrees voor God je duidelijk heeft
gemaakt dat Hij wil dat je dat doet.

272
00:16:09,510 --> 00:16:11,550
Hij wil dat je rijkdom verwerft

273
00:16:11,550 --> 00:16:14,670
en er misschien iets
godvruchtigs mee financiert.

274
00:16:14,670 --> 00:16:16,770
Er is niets mis met rijkdom bezitten.

275
00:16:16,770 --> 00:16:22,590
Maar als rijkdom bezitten een doel op zich
is, of beroemd zijn een doel op zich is,

276
00:16:22,590 --> 00:16:27,990
of machtig zijn een doel op zich is, dan
zijn die dingen zonder de vrees voor God,

277
00:16:27,990 --> 00:16:32,310
wanneer God buiten beeld blijft,
alleen maar—wat zei Salomo elders

278
00:16:32,310 --> 00:16:35,370
ook alweer?—leegte, ijdelheid.

279
00:16:35,370 --> 00:16:37,950
Het is als het najagen van de wind.

280
00:16:37,950 --> 00:16:42,750
Bijbelse wijsheid heeft een moreel,
ethisch en geestelijk aspect.

281
00:16:42,750 --> 00:16:44,550
Ze is niet alleen verstandelijk.

282
00:16:44,550 --> 00:16:48,330
Ze houdt in dat je God de
plaats geeft die Hem toekomt,

283
00:16:48,330 --> 00:16:52,050
de plaats waarin je Hem vreest,
zoals je dat hoort te doen.

284
00:16:52,050 --> 00:16:56,610
Die vrees voor God vormt het fundament
van waaruit je begint te denken.

285
00:16:56,610 --> 00:16:58,770
Ze is het begin van wijsheid.

286
00:16:58,770 --> 00:17:04,050
In hoofdstuk 1 vinden we in vers 7
een uitspraak die daar sterk op lijkt.

287
00:17:04,050 --> 00:17:06,390
Spreuken 1:7 zegt:

288
00:17:06,390 --> 00:17:10,170
De vreze des HEEREN is het
beginsel van de kennis,

289
00:17:10,170 --> 00:17:13,290
dwazen verachten wijsheid en vermaning.

290
00:17:13,290 --> 00:17:17,490
Wat Salomo hier steeds zal veronderstellen
en ons zal duidelijk maken,

291
00:17:17,490 --> 00:17:22,110
is dat iemand een dwaas is als hij
niet weet dat hij God moet vrezen,

292
00:17:22,110 --> 00:17:26,010
hoe intelligent hij naar
wereldse maatstaven ook is.

293
00:17:26,010 --> 00:17:32,130
Als hij voor slechte wegen kiest, als hij
Gods wet overtreedt, als hij immoreel is,

294
00:17:32,130 --> 00:17:34,050
dan is hij een dwaas.

295
00:17:34,050 --> 00:17:40,110
Daarom verwijzen de woorden „dwaas” en
„wijs” in Spreuken en in de Bijbel in het

296
00:17:40,110 --> 00:17:43,950
algemeen, vaker dan in
seculiere literatuur

297
00:17:43,950 --> 00:17:49,410
waarin je dezelfde woorden aantreft, naar
een morele hoedanigheid wanneer ze in deze

298
00:17:49,410 --> 00:17:51,210
betekenis worden gebruikt.

299
00:17:51,210 --> 00:17:53,790
Het is een geestelijke
beoordeling van iemand.

300
00:17:53,790 --> 00:17:57,330
Wanneer de Bijbel hierover
spreekt, vooral in Spreuken,

301
00:17:57,330 --> 00:18:02,190
en het heeft over de onverstandige of
de dwaas, zouden wij kunnen zeggen:

302
00:18:02,190 --> 00:18:05,730
‘Iemand kan er niets aan doen
als hij gewoon niet zo slim is.’

303
00:18:05,730 --> 00:18:09,690
Wij denken dan aan iemand met
geringe verstandelijke vermogens.

304
00:18:09,690 --> 00:18:11,490
Maar daar gaat het niet over.

305
00:18:11,490 --> 00:18:15,750
Het gaat over de man die misschien
een intellectuele reus is.

306
00:18:15,750 --> 00:18:19,230
Maar als hij in al zijn plannen
geen rekening houdt met God,

307
00:18:19,230 --> 00:18:21,930
dan is hij degene die dwaas is.

308
00:18:21,930 --> 00:18:25,050
De dwaas is in Spreuken
een goddeloos mens,

309
00:18:25,050 --> 00:18:28,530
en de wijze is in Spreuken
een godvrezend mens.

310
00:18:28,530 --> 00:18:31,710
John Bunyan, de schrijver
van De Christenreis,

311
00:18:31,710 --> 00:18:35,250
zei dat de vreze des Heeren
het begin van de wijsheid is,

312
00:18:35,250 --> 00:18:40,110
en dat wie het begin niet heeft, ook
het middendeel en het einde niet heeft.

313
00:18:40,110 --> 00:18:44,370
Beginnen met de vreze des Heeren
betekent dus dat wijsheid een

314
00:18:44,370 --> 00:18:47,790
morele overweging als fundament heeft.

315
00:18:47,790 --> 00:18:53,730
In Spreuken is het een morele beoordeling
en geen beoordeling van iemands verstand.

316
00:18:53,730 --> 00:18:59,190
Als je naar Spreuken 8 kijkt, zie je dat
de wijsheid als persoon wordt voorgesteld,

317
00:18:59,190 --> 00:19:01,650
alsof zij een vrouw is die spreekt.

318
00:19:01,650 --> 00:19:04,950
Het is natuurlijk een lang
hoofdstuk waarin veel dingen staan,

319
00:19:04,950 --> 00:19:08,250
maar in vers 7 en 8 zegt de Wijsheid:

320
00:19:08,250 --> 00:19:12,270
Ja, Mijn gehemelte zal
waarheid tot uiting brengen:

321
00:19:12,270 --> 00:19:15,510
goddeloosheid is voor
Mijn lippen een gruwel.

322
00:19:15,510 --> 00:19:19,411
Alle woorden uit Mijn mond zijn
in gerechtigheid gesproken ,

323
00:19:19,411 --> 00:19:22,050
er is niets verdraaids of slinks in.

324
00:19:22,050 --> 00:19:26,670
Dat wil zeggen: als je iets
goddeloos of verdorvens overweegt,

325
00:19:26,670 --> 00:19:28,890
dan is dat geen wijsheid.

326
00:19:28,890 --> 00:19:31,230
Wijsheid spreekt niet op die manier.

327
00:19:31,230 --> 00:19:34,410
Alle woorden van de
Wijsheid zijn rechtvaardig.

328
00:19:34,410 --> 00:19:36,690
In wat de Bijbel wijsheid zou noemen,

329
00:19:36,690 --> 00:19:40,950
zul je geen enkele verdraaiing
of verdorvenheid aantreffen.

330
00:19:40,950 --> 00:19:45,330
In hoofdstuk 21 van
Spreuken staat in vers 30:

331
00:19:45,330 --> 00:19:51,330
Er is geen wijsheid, er is geen inzicht,
en er is geen raad tegen de HEERE.

332
00:19:51,330 --> 00:19:54,750
Met andere woorden, iets
wat tegen de Heere ingaat,

333
00:19:54,750 --> 00:19:58,950
kan eenvoudigweg nooit als
wijsheid worden aangemerkt.

334
00:19:58,950 --> 00:20:03,630
Wijsheid zal altijd in overeenstemming
zijn met eerbied voor God.

335
00:20:03,630 --> 00:20:06,450
Als je weet wat God gezegd
heeft dat je moet doen,

336
00:20:06,450 --> 00:20:08,910
zal het altijd wijs zijn om dat te doen.

337
00:20:08,910 --> 00:20:10,950
Misschien lijkt wat je van plan bent op

338
00:20:10,950 --> 00:20:13,950
aarde bepaalde voordelen
te kunnen opleveren.

339
00:20:13,950 --> 00:20:16,350
Maar als het niet
strookt met wat God zegt,

340
00:20:16,350 --> 00:20:21,330
is het niet wijs om ermee door te gaan,
zelfs niet als je daardoor de rijkste,

341
00:20:21,330 --> 00:20:24,930
machtigste of succesvolste
man ter wereld zou worden.

342
00:20:24,930 --> 00:20:28,770
Eerder zei ik dat er verschillende
middelen van goddelijke leiding zijn

343
00:20:28,770 --> 00:20:33,030
en dat christenen vaak naar het
ene of het andere uiterste neigen.

344
00:20:33,030 --> 00:20:36,930
Sommige christenen zeggen:
‘Nee, alleen de Bijbel.

345
00:20:36,930 --> 00:20:40,470
Alleen de Bijbel is het
Woord van God en voor leiding

346
00:20:40,470 --> 00:20:42,810
gebruik je uitsluitend de Bijbel.’

347
00:20:42,810 --> 00:20:45,570
Andere mensen worden een
beetje mystiek en zeggen:

348
00:20:45,570 --> 00:20:48,930
‘Over alles moet ik een
woord van de Heere ontvangen.

349
00:20:48,930 --> 00:20:51,870
Ik moet bijna een
profetisch woord ontvangen.’

350
00:20:51,870 --> 00:20:55,650
Ze zijn altijd op zoek naar een
of andere bijzondere openbaring.

351
00:20:55,650 --> 00:21:00,750
Die dingen worden in de Schrift erkend als
echte middelen waardoor God leiding geeft.

352
00:21:00,750 --> 00:21:04,950
De koningen die het volk moesten
leiden, en ook afzonderlijke personen,

353
00:21:04,950 --> 00:21:07,830
konden zich richten op de wet van God.

354
00:21:07,830 --> 00:21:11,070
Dat is het Woord van God,
het geschreven Woord,

355
00:21:11,070 --> 00:21:13,350
waaruit ze onderricht konden ontvangen.

356
00:21:13,350 --> 00:21:15,930
Of als ze het geluk hadden
dat er een profeet was,

357
00:21:15,930 --> 00:21:18,750
konden ze een profetisch
woord van God ontvangen.

358
00:21:18,750 --> 00:21:22,830
Maar er was ook die derde categorie:
de wijsheid van de wijzen,

359
00:21:22,830 --> 00:21:24,690
of de raad van de wijzen.

360
00:21:24,690 --> 00:21:27,630
Naast de leiding die je uit
de geschreven Schrift ontvangt

361
00:21:27,630 --> 00:21:30,390
en de bijzondere openbaring
die je misschien door een

362
00:21:30,390 --> 00:21:32,970
profetische stem van de
Heilige Geest ontvangt,

363
00:21:32,970 --> 00:21:36,450
hielden ze ook rekening met de
gebruikelijke manier waarop God

364
00:21:36,450 --> 00:21:40,350
mensen doorgaans leidt: doe
gewoon geen domme dingen.

365
00:21:40,350 --> 00:21:43,890
Wijsheid is een legitiem
middel van goddelijke leiding.

366
00:21:43,890 --> 00:21:46,710
Sommige mensen vinden het
misschien niet geestelijk genoeg

367
00:21:46,710 --> 00:21:51,210
om de dingen gewoon goed te doordenken en
een beslissing te nemen op grond van wat

368
00:21:51,210 --> 00:21:55,110
werkelijk overeenstemt met
godvruchtige doelen enzovoort,

369
00:21:55,110 --> 00:21:57,450
zonder enige bijzondere openbaring.

370
00:21:57,450 --> 00:22:01,170
Maar in zekere zin is dat
een bijzondere openbaring.

371
00:22:01,170 --> 00:22:04,170
Alleen mensen hebben
dit vermogen gekregen.

372
00:22:04,170 --> 00:22:06,210
Dieren hebben dit vermogen niet.

373
00:22:06,210 --> 00:22:09,810
Het is een bijzondere bekwaamheid
die God ons gegeven heeft

374
00:22:09,810 --> 00:22:14,070
en die deel uitmaakt van het feit dat
wij naar Zijn beeld zijn geschapen.

375
00:22:14,070 --> 00:22:16,350
We kunnen inzien dat het heel dom zou zijn

376
00:22:16,350 --> 00:22:19,110
om iets bepaalds te doen
als we hopen dat dit

377
00:22:19,110 --> 00:22:21,930
specifieke godvruchtige
doel wordt bereikt.

378
00:22:21,930 --> 00:22:25,650
Onze wijsheid is een middel
waardoor God ons onderricht.

379
00:22:25,650 --> 00:22:29,850
Het is niet de enige manier, maar
zeker wel een legitieme manier.

380
00:22:29,850 --> 00:22:34,290
In hoofdstuk 8 van Spreuken, waar de
Wijsheid opnieuw als vrouw spreekt,

381
00:22:34,290 --> 00:22:37,950
zegt zij in vers 32 tot en met 35:

382
00:22:37,950 --> 00:22:42,450
Nu dan, kinderen, luister naar Mij:
Welzalig zijn zij die Mijn wegen

383
00:22:42,450 --> 00:22:43,890
in acht nemen.

384
00:22:43,890 --> 00:22:47,850
Luister naar vermaning en
word wijs, verwerp die niet.

385
00:22:47,850 --> 00:22:50,370
Welzalig is de mens die naar Mij luistert,

386
00:22:50,370 --> 00:22:54,750
door dag aan dag te waken aan Mijn
poorten, door Mijn deurposten te bewaken.

387
00:22:54,750 --> 00:23:00,510
Want wie Mij vindt, vindt het leven en
verkrijgt de goedgunstigheid van de HEERE.

388
00:23:00,510 --> 00:23:05,790
Dat wil zeggen: je bewandelt de weg
die de Wijsheid je zou voorschrijven.

389
00:23:05,790 --> 00:23:07,410
Dat is leiding.

390
00:23:07,410 --> 00:23:11,910
Wie haar — dat wil zeggen,
de Wijsheid — vindt,

391
00:23:11,910 --> 00:23:16,290
vindt het leven en verkrijgt de
goedgunstigheid van de Heere.

392
00:23:16,290 --> 00:23:20,250
Dus als je wilt doen wat de
goedkeuring van de Heere wegdraagt,

393
00:23:20,250 --> 00:23:25,470
als je wilt doen wat God behaagt, dan zal
de Wijsheid een van de hulpmiddelen zijn

394
00:23:25,470 --> 00:23:31,710
en een belangrijke manier waarop God je
zal leiden op de paden die Hem behagen.

395
00:23:31,710 --> 00:23:37,110
David had zijn zoon Salomo geleerd
wijsheid hoog te waarderen.

396
00:23:37,110 --> 00:23:40,890
Om diezelfde waardering aan
zijn eigen zoon door te geven,

397
00:23:40,890 --> 00:23:46,230
wijst Salomo er vaak op dat wijsheid
meer waard is dan veel andere dingen

398
00:23:46,230 --> 00:23:48,450
waaraan mensen waarde hechten.

399
00:23:48,450 --> 00:23:54,390
Neem bijvoorbeeld hoofdstuk 3,
vers 13 tot en met 15. Hij zegt:

400
00:23:54,390 --> 00:23:59,610
Welzalig is de mens die wijsheid
vindt, de mens die inzicht verkrijgt,

401
00:23:59,610 --> 00:24:04,830
want haar opbrengst is beter dan de
opbrengst van zilver en haar inkomen

402
00:24:04,830 --> 00:24:09,630
beter dan bewerkt goud, zij
is kostbaarder dan robijnen.

403
00:24:09,630 --> 00:24:13,710
Al jouw wensen zijn met
haar niet te vergelijken.

404
00:24:13,710 --> 00:24:19,410
Wijsheid is datgene waaraan Salomo de
hoogste waarde hecht en waarvan hij wil

405
00:24:19,410 --> 00:24:21,750
dat zijn zoon het bezit.

406
00:24:21,750 --> 00:24:24,210
Elders in Spreuken zal hij zeggen:

407
00:24:24,210 --> 00:24:26,190
De spreuken van Salomo.

408
00:24:26,190 --> 00:24:30,210
Een wijze zoon verblijdt zijn
vader, maar een dwaze zoon

409
00:24:30,210 --> 00:24:32,910
betekent verdriet voor zijn moeder.

410
00:24:32,910 --> 00:24:34,770
of iets van dien aard.

411
00:24:34,770 --> 00:24:40,650
Een wijze vader verlangt er in zijn hart
naar om te zien dat zijn zoon wijs is.

412
00:24:40,650 --> 00:24:45,990
Als deze zoon van Salomo Rehabeam
was, bleek hij niet zo wijs te zijn.

413
00:24:45,990 --> 00:24:48,570
Weet je wat het probleem van Rehabeam was?

414
00:24:48,570 --> 00:24:53,730
De Bijbel zegt dat Rehabeam na de dood
van Salomo in een crisis terechtkwam.

415
00:24:53,730 --> 00:24:55,350
Er broeide een opstand.

416
00:24:55,350 --> 00:24:59,430
Hij ging naar de oudere raadgevers
die naast zijn vader hadden gediend,

417
00:24:59,430 --> 00:25:01,710
en zij gaven hem goede raad.

418
00:25:01,710 --> 00:25:04,650
Maar hij wist niet zeker
of die raad hem beviel.

419
00:25:04,650 --> 00:25:08,910
Daarom ging hij naar de jongere
raadgevers die met hem waren opgegroeid,

420
00:25:08,910 --> 00:25:12,270
en zij gaven hem het
tegenovergestelde advies.

421
00:25:12,270 --> 00:25:15,690
Dat beviel hem, omdat het
iets zelfzuchtiger was,

422
00:25:15,690 --> 00:25:20,070
een koers waarmee hij zichzelf kon
verheffen en die hij wilde volgen.

423
00:25:20,070 --> 00:25:25,950
Dus volgde hij de dwaze raad van de dwaze
raadgevers, en dat liep rampzalig af.

424
00:25:25,950 --> 00:25:28,770
Salomo zou zich in zijn
graf hebben omgedraaid.

425
00:25:28,770 --> 00:25:33,270
Maar David zou zich in zijn graf hebben
omgedraaid als hij had gezien wat Salomo

426
00:25:33,270 --> 00:25:35,250
later in zijn leven deed.

427
00:25:35,250 --> 00:25:41,010
Weten wat het juiste is om te doen en
het vervolgens ook doen, dat is wijsheid.

428
00:25:41,010 --> 00:25:44,910
Salomo had de wijsheid om te weten hoe hij
bestuurlijke beslissingen voor het land

429
00:25:44,910 --> 00:25:49,890
moest nemen, want het land kwam onder zijn
bewind in allerlei opzichten tot bloei en

430
00:25:49,890 --> 00:25:51,210
breidde zich uit.

431
00:25:51,210 --> 00:25:56,130
Maar je persoonlijke karakter zal bepalen
of je in wijsheid blijft wandelen of niet.

432
00:25:56,130 --> 00:25:58,770
Hij dringt er bij zijn
zoon op aan wijsheid als

433
00:25:58,770 --> 00:26:04,230
waardevoller te beschouwen dan
rijkdom, zilver, goud of robijnen.

434
00:26:04,230 --> 00:26:06,450
Wanneer je in vers 15 hoort:

435
00:26:06,450 --> 00:26:10,710
Ze is kostbaarder dan robijnen, dan
denk je misschien meteen aan het laatste

436
00:26:10,710 --> 00:26:11,970
hoofdstuk van Spreuken.

437
00:26:11,970 --> 00:26:14,910
Daar staat een beschrijving
van de voortreffelijke vrouw,

438
00:26:14,910 --> 00:26:17,490
zoals sommige moderne vertalingen zeggen.

439
00:26:17,490 --> 00:26:20,850
De King James spreekt
over de deugdzame vrouw.

440
00:26:20,850 --> 00:26:26,070
Zij is waardevoller dan robijnen,
zeldzamer. Dat is wat het betekent.

441
00:26:26,070 --> 00:26:28,470
Zo’n vrouw is moeilijker te vinden.

442
00:26:28,470 --> 00:26:31,230
Overigens zijn dat niet
de woorden van Salomo.

443
00:26:31,230 --> 00:26:34,170
Dat zijn de woorden die
zijn moeder tegen hem sprak.

444
00:26:34,170 --> 00:26:39,090
Als je Spreuken 31 leest, hoor je zijn
moeder hem dat over vrouwen vertellen.

445
00:26:39,090 --> 00:26:41,070
Je zult er niet veel vinden.

446
00:26:41,070 --> 00:26:45,750
Wij beschouwen Spreuken 31 als
een eerbetoon aan het vrouw-zijn.

447
00:26:45,750 --> 00:26:50,610
Het is geen bijzonder vleiend eerbetoon
aan het vrouw-zijn, want er staat:

448
00:26:50,610 --> 00:26:53,370
Hier zie je hoe een goede vrouw eruitziet.

449
00:26:53,370 --> 00:26:56,910
Je zult er net zomin een
vinden als een robijn.

450
00:26:56,910 --> 00:27:00,930
Robijnen zijn prachtig en
waardevol omdat ze zeldzaam zijn.

451
00:27:00,930 --> 00:27:02,790
Je vindt ze niet erg vaak.

452
00:27:02,790 --> 00:27:05,010
Hetzelfde geldt voor een goede vrouw.

453
00:27:05,010 --> 00:27:09,510
Dat kan niet vrouwonvriendelijk zijn,
aangezien zijn moeder het tegen hem zei.

454
00:27:09,510 --> 00:27:13,710
Door heel Spreuken heen zul je zien
dat wijsheid wordt verpersoonlijkt als

455
00:27:13,710 --> 00:27:15,750
een deugdzame vrouw.

456
00:27:15,750 --> 00:27:19,950
Dwaasheid wordt in Spreuken
afgebeeld als een luidruchtige,

457
00:27:19,950 --> 00:27:23,070
dwaze en zelfs onzedelijke vrouw.

458
00:27:23,070 --> 00:27:27,510
In de eerste hoofdstukken wordt vaak
naar de onzedelijke vrouw verwezen,

459
00:27:27,510 --> 00:27:30,810
en zij wordt bijna
gelijkgesteld aan dwaasheid.

460
00:27:30,810 --> 00:27:33,750
Je krijgt bijna de indruk
dat je niet alleen wordt

461
00:27:33,750 --> 00:27:38,070
gewaarschuwd voor echte vrouwen die
slecht zijn, maar ook voor dwaasheid,

462
00:27:38,070 --> 00:27:40,230
die zelf een verleidster is.

463
00:27:40,230 --> 00:27:45,570
Dwaasheid zelf is als een slechte vrouw,
terwijl wijsheid als een deugdzame,

464
00:27:45,570 --> 00:27:47,970
aantrekkelijke en eerbare vrouw is.

465
00:27:47,970 --> 00:27:51,270
Zowel van de wijsheid als
van de deugdzame vrouw wordt

466
00:27:51,270 --> 00:27:54,450
gezegd dat ze kostbaarder
zijn dan robijnen.

467
00:27:54,450 --> 00:27:58,590
Het punt dat Salomo zijn zoon
duidelijk probeert te maken,

468
00:27:58,590 --> 00:28:03,270
is dat de dingen waar mensen gewoonlijk
achteraan gaan, bijvoorbeeld geld,

469
00:28:03,270 --> 00:28:05,910
niet zo waardevol zijn als wijsheid.

470
00:28:05,910 --> 00:28:10,590
Als je tussen het een en het ander
moet kiezen, kies dan voor wijsheid.

471
00:28:10,590 --> 00:28:14,670
In hoofdstuk 16, vers 16, zegt hij:

472
00:28:14,670 --> 00:28:18,510
Hoeveel beter is het verwerven
van wijsheid dan bewerkt goud,

473
00:28:18,510 --> 00:28:22,470
en het verwerven van inzicht
is verkieslijker dan zilver!

474
00:28:22,470 --> 00:28:26,490
Het is natuurlijk dezelfde gedachte,
gewoon een herhaling ervan.

475
00:28:26,490 --> 00:28:31,890
Maar het idee is dat bijna iedereen voor
het goud zou kiezen als hij de keuze had.

476
00:28:31,890 --> 00:28:35,670
Dat wil zeggen: bijna
iedereen die niet wijs is.

477
00:28:35,670 --> 00:28:40,470
Het is erg verleidelijk, vooral
nu goud op, wat zal het zijn,

478
00:28:40,470 --> 00:28:43,410
1.400 dollar per ounce staat.

479
00:28:43,410 --> 00:28:47,790
Ik wou dat ik nog al dat goud
had dat ik kocht toen het 300

480
00:28:47,790 --> 00:28:49,230
dollar per ounce kostte.

481
00:28:49,230 --> 00:28:53,370
Ik verkocht het ook toen het
300 dollar per ounce kostte.

482
00:28:53,370 --> 00:28:56,910
Het volgende belangrijke punt
over wijsheid is dat wijsheid

483
00:28:56,910 --> 00:29:00,810
haar hoogste uitdrukking
vindt in Christus Zelf.

484
00:29:00,810 --> 00:29:05,790
Salomo brengt dit niet ter sprake, want
Salomo leefde in het Oude Testament.

485
00:29:05,790 --> 00:29:11,010
Hij weet niet van Christus, althans
niet wat wij over Christus weten.

486
00:29:11,010 --> 00:29:13,410
Maar het Nieuwe Testament weet dat wel.

487
00:29:13,410 --> 00:29:16,590
In Mattheüs 7, aan het
einde van de Bergrede,

488
00:29:16,590 --> 00:29:20,310
nadat Jezus Zijn discipelen
Zijn onderricht heeft gegeven,

489
00:29:20,310 --> 00:29:23,130
zegt Jezus vanaf vers 24:

490
00:29:23,130 --> 00:29:27,210
Daarom, ieder die deze woorden
van Mij hoort en ze doet,

491
00:29:27,210 --> 00:29:29,910
die zal Ik vergelijken
met een verstandig man,

492
00:29:29,910 --> 00:29:32,310
die zijn huis op de rots gebouwd heeft;

493
00:29:32,310 --> 00:29:33,750
Maar Hij zegt:

494
00:29:33,750 --> 00:29:37,170
En ieder die deze woorden van
Mij hoort en ze niet doet,

495
00:29:37,170 --> 00:29:42,150
zal met een dwaze man vergeleken worden,
die zijn huis op zand gebouwd heeft;

496
00:29:42,150 --> 00:29:45,270
Waarom? Omdat er stormen aankomen.

497
00:29:45,270 --> 00:29:48,150
Je leven zal op de proef worden gesteld.

498
00:29:48,150 --> 00:29:52,290
Stormen en overstromingen
komen; de regen valt.

499
00:29:52,290 --> 00:29:56,610
Voor zover wij weten zijn de huizen
in deze twee illustraties identiek,

500
00:29:56,610 --> 00:30:01,710
op één ding na: het ene is op een
rots gebouwd en het andere op zand.

501
00:30:01,710 --> 00:30:05,670
Dat maakte het hele verschil, want
het ene doorstond de beproevingen en

502
00:30:05,670 --> 00:30:07,170
het andere niet.

503
00:30:07,170 --> 00:30:09,390
Jezus zegt dat als je wijs wilt zijn,

504
00:30:09,390 --> 00:30:12,390
je zult willen dat je huis
de beproeving doorstaat.

505
00:30:12,390 --> 00:30:16,170
Je zult geen genoegen nemen met
gezondheid en voorspoed op korte termijn

506
00:30:16,170 --> 00:30:17,490
en zulke dingen.

507
00:30:17,490 --> 00:30:21,270
Je zult willen dat wat je zaait,
wat je in je leven voortbrengt,

508
00:30:21,270 --> 00:30:23,910
iets is wat eeuwig blijft bestaan.

509
00:30:23,910 --> 00:30:26,910
De wijze zal kiezen voor
de weg die Jezus onderwees,

510
00:30:26,910 --> 00:30:29,730
want dat is als het bouwen
van een huis op een rots,

511
00:30:29,730 --> 00:30:32,850
dat niet instort wanneer het
op de proef wordt gesteld.

512
00:30:32,850 --> 00:30:36,030
In 1 Korinthe, hoofdstuk 1, vers 30,

513
00:30:36,030 --> 00:30:40,410
noemt Paulus verschillende dingen
die Christus voor ons is. Hij zegt:

514
00:30:40,410 --> 00:30:44,610
Maar uit Hem bent u in Christus
Jezus, Die voor ons is geworden

515
00:30:44,610 --> 00:30:48,630
wijsheid van God en gerechtigheid,
heiliging en verlossing,

516
00:30:48,630 --> 00:30:53,190
Met ‘Hem’ wordt God bedoeld
en met ‘Die’ Christus.

517
00:30:53,190 --> 00:30:55,830
Christus is voor ons wijsheid geworden.

518
00:30:55,830 --> 00:30:58,890
Christus kennen is wijsheid kennen.

519
00:30:58,890 --> 00:31:02,010
Christus volgen is wijsheid volgen.

520
00:31:02,010 --> 00:31:04,230
De dingen die we in Spreuken gaan lezen,

521
00:31:04,230 --> 00:31:09,270
zijn dus in overeenstemming met Christus
Zelf, omdat ze Gods wijsheid zijn,

522
00:31:09,270 --> 00:31:14,190
uitgedrukt in aforismen,
spreuken, raadsels enzovoort.

523
00:31:14,190 --> 00:31:18,030
Maar Christus is de hoogste
uitdrukking van Gods wijsheid.

524
00:31:18,030 --> 00:31:21,870
Daarom zal er geen enkele
tegenstrijdigheid tussen beide zijn.

525
00:31:21,870 --> 00:31:25,590
Er zijn enkele dingen die we
over Spreuken moeten begrijpen,

526
00:31:25,590 --> 00:31:29,130
over het genre van een spreuk
en over de manier waarop die in

527
00:31:29,130 --> 00:31:30,930
de Bijbel functioneert.

528
00:31:30,930 --> 00:31:35,190
Als evangelische christenen weten we
allemaal dat we de hele Bijbel als het

529
00:31:35,190 --> 00:31:36,990
Woord van God beschouwen.

530
00:31:36,990 --> 00:31:41,850
Maar niet alles in de Bijbel is hetzelfde
soort uitdrukking van het Woord van God.

531
00:31:41,850 --> 00:31:45,390
Als we verkeerd begrijpen wat
voor soort tekst we lezen,

532
00:31:45,390 --> 00:31:49,230
maken we mogelijk een
ernstige en schadelijke fout.

533
00:31:49,230 --> 00:31:51,810
In de Bijbel, die het Woord van God is,

534
00:31:51,810 --> 00:31:56,430
staan bijvoorbeeld verschillende
soorten materiaal. Er zijn gedichten.

535
00:31:56,430 --> 00:31:58,890
Een groot deel ervan is poëzie.

536
00:31:58,890 --> 00:32:02,250
Ik heb jullie verteld dat
de Psalmen poëzie zijn.

537
00:32:02,250 --> 00:32:05,670
Het grootste deel van
de Profeten is poëzie.

538
00:32:05,670 --> 00:32:08,850
Daarom moeten we beseffen dat
gedichten soms bloemrijke,

539
00:32:08,850 --> 00:32:11,610
niet-letterlijke beeldspraak gebruiken.

540
00:32:11,610 --> 00:32:15,150
Als je die even letterlijk opvat
als een historisch verslag,

541
00:32:15,150 --> 00:32:17,070
maak je een ernstige fout.

542
00:32:17,070 --> 00:32:21,090
Wanneer Jesaja zegt dat de bomen van
het veld in de handen zullen klappen,

543
00:32:21,090 --> 00:32:24,090
hebben bomen om te beginnen geen handen.

544
00:32:24,090 --> 00:32:27,030
Ze zouden dus sowieso niet
in hun handen kunnen klappen.

545
00:32:27,030 --> 00:32:30,510
Misschien zeg je dat hij de takken
waarschijnlijk als armen voorstelt

546
00:32:30,510 --> 00:32:32,610
en dat ze met hun takken klappen.

547
00:32:32,610 --> 00:32:35,790
Maar is dat dan ook wat
hij letterlijk voorspelt:

548
00:32:35,790 --> 00:32:37,890
bomen die met hun takken klappen?

549
00:32:37,890 --> 00:32:40,890
Of probeert hij iets
anders duidelijk te maken?

550
00:32:40,890 --> 00:32:44,550
Dit is een dichterlijk beeld van de
hele schepping die zich verheugt.

551
00:32:44,550 --> 00:32:47,670
Ik weet niet of we ons letterlijk
bomen moeten voorstellen die in

552
00:32:47,670 --> 00:32:48,990
de handen klappen.

553
00:32:48,990 --> 00:32:51,750
Het is veeleer een
dichterlijke uitdrukking.

554
00:32:51,750 --> 00:32:55,650
Daar zijn er duizenden van,
vooral in de poëtische boeken.

555
00:32:55,650 --> 00:32:59,070
Spreuken vormen een geheel eigen
genre, dat we niet voor iets

556
00:32:59,070 --> 00:33:00,810
anders moeten aanzien.

557
00:33:00,810 --> 00:33:03,450
Spreuken mogen niet met
wetten worden verward.

558
00:33:03,450 --> 00:33:05,250
Het zijn geen geboden.

559
00:33:05,250 --> 00:33:06,810
Het is wijsheid.

560
00:33:06,810 --> 00:33:11,970
Natuurlijk zijn al Gods geboden en al Gods
wetten in overeenstemming met wijsheid.

561
00:33:11,970 --> 00:33:15,150
Maar wanneer de Bijbel
bijvoorbeeld in Spreuken zegt:

562
00:33:15,150 --> 00:33:18,750
Antwoord een dwaas naar zijn
dwaasheid, anders zou hij in zijn eigen

563
00:33:18,750 --> 00:33:20,190
ogen wijs zijn.

564
00:33:20,190 --> 00:33:22,470
en in het vorige vers staat:

565
00:33:22,470 --> 00:33:26,850
Geef een dwaas geen antwoord dat
net zo dwaas is als zijn onzin,

566
00:33:26,850 --> 00:33:30,750
hoe ga je die dan gehoorzamen
als je ze beschouwt als geboden

567
00:33:30,750 --> 00:33:32,550
zoals de Tien Geboden?

568
00:33:32,550 --> 00:33:37,710
Het ene zegt dat je het moet doen en het
andere zegt dat je het niet moet doen.

569
00:33:37,710 --> 00:33:40,950
Maar als je begrijpt dat
Spreuken je wijsheid voorhoudt,

570
00:33:40,950 --> 00:33:45,210
zul je beseffen dat het je niet
gebiedt om dit wel of niet te doen.

571
00:33:45,210 --> 00:33:49,530
In wezen wordt er gezegd dat je moet
onderscheiden wanneer het juiste moment

572
00:33:49,530 --> 00:33:53,310
is om een dwaas naar zijn
dwaasheid te antwoorden.

573
00:33:53,310 --> 00:33:56,550
Soms moet je dat doen, zodat
je hem op zijn plaats zet.

574
00:33:56,550 --> 00:33:59,550
Op andere momenten is dat
niet het juiste om te doen,

575
00:33:59,550 --> 00:34:02,970
omdat je dan gewoon net
als hij wordt, staat er.

576
00:34:02,970 --> 00:34:08,010
Hier is enige speelruimte, waarbinnen je
echte wijsheid aan de dag moet leggen.

577
00:34:08,010 --> 00:34:12,810
Er wordt niet gezegd dat je altijd het
ene of altijd het andere moet doen.

578
00:34:12,810 --> 00:34:14,790
In veel gevallen staat er:

579
00:34:14,790 --> 00:34:19,110
Wie borg is voor een vreemde,
zal het beslist slecht vergaan,

580
00:34:19,110 --> 00:34:22,110
maar wie handslag haat, leeft veilig.

581
00:34:22,110 --> 00:34:24,630
Met andere woorden: teken niet als

582
00:34:24,630 --> 00:34:28,710
medeschuldenaar voor een lening aan
iemand die je niet kent of vertrouwt.

583
00:34:28,710 --> 00:34:32,190
De veronderstelling is dat je
waarschijnlijk alles kwijtraakt als

584
00:34:32,190 --> 00:34:33,330
je dat doet.

585
00:34:33,330 --> 00:34:36,150
Maar als je bereid bent
alles kwijt te raken

586
00:34:36,150 --> 00:34:40,770
en denkt dat dit iemand is die echt
hulp nodig heeft, doe het dan gerust.

587
00:34:40,770 --> 00:34:43,710
Als je het je kunt
veroorloven en bereid bent

588
00:34:43,710 --> 00:34:48,150
het als een gift te geven om iemand te
helpen wanneer hij in moeilijkheden raakt,

589
00:34:48,150 --> 00:34:52,770
zijn er momenten waarop vrijgevigheid,
liefde en barmhartigheid

590
00:34:52,770 --> 00:34:56,790
je ertoe zouden brengen om in te
gaan tegen wat de spreuk zegt.

591
00:34:56,790 --> 00:34:59,730
Want de spreuk geeft een algemene regel.

592
00:34:59,730 --> 00:35:03,630
Het zijn geen geboden waarbij
je, als je ertegen ingaat,

593
00:35:03,630 --> 00:35:05,850
een gebod van God zou overtreden.

594
00:35:05,850 --> 00:35:08,910
Maar misschien ga je wel
tegen de wijsheid in.

595
00:35:08,910 --> 00:35:10,830
Het is niet goed om dat te doen.

596
00:35:10,830 --> 00:35:15,870
Maar bedenk dat wijsheid inhoudt dat je
weet hoe je van de plaats waar je bent

597
00:35:15,870 --> 00:35:17,610
bij een gewenst doel komt.

598
00:35:17,610 --> 00:35:20,850
Als je het niet erg vindt om iets
te doen wat niet immoreel is,

599
00:35:20,850 --> 00:35:25,050
maar wat jezelf tijdelijk pijn kan
doen ten bate van iemand anders,

600
00:35:25,050 --> 00:35:26,790
dan is dat in orde.

601
00:35:26,790 --> 00:35:29,430
Soms kan dat iets
deugdzames zijn om te doen.

602
00:35:29,430 --> 00:35:33,150
Het is niet wijs als je alleen
naar je eigen welzijn kijkt.

603
00:35:33,150 --> 00:35:36,330
Maar als je het welzijn van
iemand anders op het oog hebt,

604
00:35:36,330 --> 00:35:42,150
kan het moreel en ethisch zijn om iets
te doen wat zelfs jouzelf pijn doet.

605
00:35:42,150 --> 00:35:46,050
De spreuk gaat ervan uit dat
je gezond hoopt te blijven,

606
00:35:46,050 --> 00:35:50,130
lang hoopt te leven en
hoopt voorspoedig te zijn.

607
00:35:50,130 --> 00:35:52,290
In het algemeen wil je dat ook.

608
00:35:52,290 --> 00:35:57,210
Er zijn momenten waarop je bereid bent
op die gebieden een klap te incasseren

609
00:35:57,210 --> 00:36:01,530
omwille van het Koninkrijk van
God of omwille van iemand anders.

610
00:36:01,530 --> 00:36:05,850
Je moet dit niet opvatten als
in steen gebeitelde geboden.

611
00:36:05,850 --> 00:36:10,170
Het zijn waarnemingen,
tendensen en algemene regels.

612
00:36:10,170 --> 00:36:12,690
Dat is wat wijsheidsliteratuur is.

613
00:36:12,690 --> 00:36:15,630
Je moet ze ook niet opvatten
alsof het beloften zijn.

614
00:36:15,630 --> 00:36:17,550
Dat is een grote vergissing.

615
00:36:17,550 --> 00:36:20,790
Het zijn geen beloften. Als je leest:

616
00:36:20,790 --> 00:36:23,430
Wie met een bedrieglijke
hand werkt, wordt arm,

617
00:36:23,430 --> 00:36:25,950
maar de hand van de vlijtigen maakt rijk.

618
00:36:25,950 --> 00:36:29,370
dan wordt zoiets vaak gezegd,
en gewoonlijk is het waar.

619
00:36:29,370 --> 00:36:32,790
Het is een algemene regel,
maar het is niet altijd waar.

620
00:36:32,790 --> 00:36:37,710
Je kunt niet zeggen: ‘God, ik was
ijverig, en kijk, ik ben nog steeds arm.

621
00:36:37,710 --> 00:36:39,270
U had het mis, God.’

622
00:36:39,270 --> 00:36:44,070
Nee, de uitspraak is in het algemeen waar,
maar het is geen belofte van God waarop je

623
00:36:44,070 --> 00:36:45,990
zomaar aanspraak kunt maken.

624
00:36:45,990 --> 00:36:47,370
De uitspraak:

625
00:36:47,370 --> 00:36:52,290
Oefen de jongeman overeenkomstig zijn
levensweg, ook als hij oud geworden is,

626
00:36:52,290 --> 00:36:53,850
zal hij daarvan niet afwijken.

627
00:36:53,850 --> 00:36:57,510
wordt door veel christenen
opgevat als een belofte van God.

628
00:36:57,510 --> 00:37:00,450
Ik neem het hun niet kwalijk
dat ze dat graag willen,

629
00:37:00,450 --> 00:37:02,490
maar het is een algemeenheid.

630
00:37:02,490 --> 00:37:07,050
Het is niet altijd uitgekomen,
en dat is geen ontrouw van God.

631
00:37:07,050 --> 00:37:09,870
Kinderen hebben namelijk
wel degelijk een vrije wil,

632
00:37:09,870 --> 00:37:12,330
en soms maken ze de verkeerde keuze.

633
00:37:12,330 --> 00:37:16,830
Maar over het algemeen is het waar dat een
kind dat wordt opgevoed in de vreze van

634
00:37:16,830 --> 00:37:22,170
God, een kind dat op de juiste manier
wordt opgevoed en goed en kwaad kent,

635
00:37:22,170 --> 00:37:26,670
zal worden zoals de uitspraak luidt:
„Zoals het jonge boompje groeit,

636
00:37:26,670 --> 00:37:29,190
zo staat de eik”, of zoiets.

637
00:37:29,190 --> 00:37:32,610
De dingen die in Spreuken worden
gezegd, zijn meestal waar.

638
00:37:32,610 --> 00:37:35,010
Maar zo moet je een spreuk begrijpen.

639
00:37:35,010 --> 00:37:37,950
Een spreuk zegt niet dat
het altijd zo zal gebeuren,

640
00:37:37,950 --> 00:37:40,350
of dat je altijd dat ene moet doen.

641
00:37:40,350 --> 00:37:44,430
Hij zegt dat als je dit resultaat
wilt, dit is wat je moet doen om op dat

642
00:37:44,430 --> 00:37:46,050
resultaat te mikken.

643
00:37:46,050 --> 00:37:49,410
Dit is de handelwijze die
tot dat resultaat zal leiden,

644
00:37:49,410 --> 00:37:52,830
in tegenstelling tot iets anders
wat je de andere kant op voert.

645
00:37:52,830 --> 00:37:54,570
Wil je goede kinderen?

646
00:37:54,570 --> 00:37:56,850
Verwaarloos dan hun tuchtiging niet.

647
00:37:56,850 --> 00:37:59,970
Wil je goede kinderen? Tuchtig ze dan.

648
00:37:59,970 --> 00:38:04,110
Er zijn veel verwijzingen die zeggen dat
je met de roede de dwaasheid uit hen zult

649
00:38:04,110 --> 00:38:07,050
verdrijven en dat het hun goed zal gaan.

650
00:38:07,050 --> 00:38:11,430
Vaak gebeurt dat ook, maar sommige
kinderen reageren er niet goed op.

651
00:38:11,430 --> 00:38:13,290
Opstandigheid bestaat.

652
00:38:13,290 --> 00:38:16,530
Vergeet niet dat God ook
kinderen heeft grootgebracht,

653
00:38:16,530 --> 00:38:19,410
en ze kwamen allemaal
tegen Hem in opstand.

654
00:38:19,410 --> 00:38:22,410
Dat zei Hij in Jesaja hoofdstuk 1:

655
00:38:22,410 --> 00:38:25,410
Luister, hemel, neem ter ore, aarde!

656
00:38:25,410 --> 00:38:30,510
Want de HEERE spreekt: Ik heb kinderen
grootgebracht en doen opgroeien,

657
00:38:30,510 --> 00:38:33,810
maar zíj zijn tegen
Mij in opstand gekomen.

658
00:38:33,810 --> 00:38:36,090
Hij is dus een volmaakte Ouder.

659
00:38:36,090 --> 00:38:38,190
Niemand van ons is dat trouwens.

660
00:38:38,190 --> 00:38:41,190
Niemand van ons is een volmaakte ouder.

661
00:38:41,190 --> 00:38:44,490
Wanneer mijn kinderen niet doen
wat ik zou willen dat ze deden,

662
00:38:44,490 --> 00:38:46,590
neem ik zelf de schuld wel op me.

663
00:38:46,590 --> 00:38:50,250
Ik zal niemand anders dan
mezelf daarvan de schuld geven.

664
00:38:50,250 --> 00:38:54,990
Maar de waarheid is dat ik geloof dat
zelfs ouders die niets verkeerd doen soms

665
00:38:54,990 --> 00:38:59,250
gewoon nare kinderen hebben, in
wie de duivel zijn intrek neemt.

666
00:38:59,250 --> 00:39:04,350
Veel mensen zeggen: „Maar de belofte
zegt dat ze nooit zullen afwijken.”

667
00:39:04,350 --> 00:39:09,030
Zoveel mensen zeggen: „Ik vertrouw
erop dat God daarmee belooft

668
00:39:09,030 --> 00:39:13,470
dat ze aan het einde van hun leven
bij Christus zullen terugkomen.”

669
00:39:13,470 --> 00:39:15,150
Velen van hen doen dat.

670
00:39:15,150 --> 00:39:16,710
Velen van hen doen dat.

671
00:39:16,710 --> 00:39:18,930
Maar dat is niet wat de spreuk zegt.

672
00:39:18,930 --> 00:39:20,310
De spreuk zegt niet:

673
00:39:20,310 --> 00:39:24,270
Leer een kind hoe het moet leven,
en als het een tijdje is afgedwaald,

674
00:39:24,270 --> 00:39:26,130
komt het daar weer bij terug.

675
00:39:26,130 --> 00:39:30,570
Er staat dat hij er zelfs wanneer
hij oud is mee zal doorgaan.

676
00:39:30,570 --> 00:39:35,730
Dit beschrijft in wezen wat een wijs
man zou doen als hij dit resultaat wil.

677
00:39:35,730 --> 00:39:38,970
Als je lang wilt leven,
doe dan deze dingen.

678
00:39:38,970 --> 00:39:41,430
Misschien leef je desondanks niet lang.

679
00:39:41,430 --> 00:39:43,290
Misschien sterf je jong.

680
00:39:43,290 --> 00:39:45,690
Misschien kom je om bij een ongeluk.

681
00:39:45,690 --> 00:39:49,170
Misschien word je op
drieëndertigjarige leeftijd gekruisigd.

682
00:39:49,170 --> 00:39:52,410
Maar het punt is dat
als je lang wilt leven,

683
00:39:52,410 --> 00:39:55,650
je wel dwaas zou zijn om
iets anders te doen dan dit.

684
00:39:55,650 --> 00:40:00,090
Als je welvarend wilt zijn, zou je wel
dwaas zijn om iets anders te doen dan

685
00:40:00,090 --> 00:40:01,110
ijverig te zijn.

686
00:40:01,110 --> 00:40:05,430
Je blijft niet gewoon in bed liggen
slapen als je voorspoedig wilt worden.

687
00:40:05,430 --> 00:40:07,710
Je gaat eropuit en werkt.

688
00:40:07,710 --> 00:40:10,770
Is er een garantie dat je
voorspoedig zult worden?

689
00:40:10,770 --> 00:40:15,150
Er zijn veel mensen in derdewereldlanden
die twaalf uur per dag en

690
00:40:15,150 --> 00:40:20,490
zeven dagen per week werken en die naar
geen enkele maatstaf erg welvarend zijn.

691
00:40:20,490 --> 00:40:23,070
Ze kunnen nauwelijks eten op tafel zetten.

692
00:40:23,070 --> 00:40:27,210
Er is geen garantie dat je rijk
zult worden als je hard werkt.

693
00:40:27,210 --> 00:40:29,610
Maar die tendens bestaat wel.

694
00:40:29,610 --> 00:40:33,930
De Bijbel geeft beslist aan dat je
maar beter ijverig kunt zijn als je

695
00:40:33,930 --> 00:40:37,050
productief wilt zijn. Dat is wijs.

696
00:40:37,050 --> 00:40:40,410
Wijsheid is in feite
weten wat je moet doen om

697
00:40:40,410 --> 00:40:43,770
werkelijk de richting op te
gaan die je voor ogen hebt.

698
00:40:43,770 --> 00:40:45,810
Zo moet je Spreuken bekijken.

699
00:40:45,810 --> 00:40:49,830
Het zijn patronen, algemeenheden
en raadgevingen die

700
00:40:49,830 --> 00:40:52,890
bestaan uit de waarnemingen
van een wijs man.

701
00:40:52,890 --> 00:40:55,710
Veel spreuken zijn
eenvoudigweg dingen waarvan

702
00:40:55,710 --> 00:40:59,070
Salomo zegt dat hij ze door
waarneming heeft geleerd.

703
00:40:59,070 --> 00:41:03,990
Hij deed bijvoorbeeld waarnemingen in
de natuur en trok daar conclusies uit.

704
00:41:03,990 --> 00:41:08,490
Wanneer ons in 1 Koningen hoofdstuk 4 voor
het eerst wordt verteld hoe wijs Salomo

705
00:41:08,490 --> 00:41:12,450
was, gaat het zelfs over zijn waarnemingen
van de natuur en de lessen die

706
00:41:12,450 --> 00:41:13,950
hij daaruit trok.

707
00:41:13,950 --> 00:41:17,790
In 1 Koningen 4:33 wordt over hem gezegd:

708
00:41:17,790 --> 00:41:23,010
Hij sprak ook over de bomen, van de ceder,
die op de Libanon groeit, tot de hysop,

709
00:41:23,010 --> 00:41:24,510
die uit de muur komt.

710
00:41:24,510 --> 00:41:27,630
Hij sprak ook over het
vee, over de vogels,

711
00:41:27,630 --> 00:41:30,750
over de kruipende dieren
en over de vissen.

712
00:41:30,750 --> 00:41:36,150
Dit is het vers nadat in vers 32 is gezegd
dat hij drieduizend spreuken uitsprak.

713
00:41:36,150 --> 00:41:38,070
Vers 33 zegt:

714
00:41:38,070 --> 00:41:43,410
Hij sprak ook over bomen, van de
cederboom van Libanon tot de hysop die uit

715
00:41:43,410 --> 00:41:44,730
de muur groeit.

716
00:41:44,730 --> 00:41:50,310
Hij sprak ook over dieren, vogels,
kruipende dieren en vissen.

717
00:41:50,310 --> 00:41:53,730
Salomo was dus onder andere
een natuuronderzoeker.

718
00:41:53,730 --> 00:41:55,830
Hij had een onderzoekende geest.

719
00:41:55,830 --> 00:41:58,350
Hij lette op de dingen om hem heen.

720
00:41:58,350 --> 00:42:02,310
In een agrarische wereld van
vóór de moderne technologie

721
00:42:02,310 --> 00:42:06,150
bevond het meeste wat hij waarnam
zich natuurlijk in de natuur,

722
00:42:06,150 --> 00:42:09,210
en niet in een kantoorhokje of een gebouw.

723
00:42:09,210 --> 00:42:14,850
Maar hij was opmerkzaam en zag
patronen, verbanden en overeenkomsten.

724
00:42:14,850 --> 00:42:20,130
In Spreuken 6 hebben we bijvoorbeeld een
voorbeeld van precies dit verschijnsel.

725
00:42:20,130 --> 00:42:23,010
Spreuken 6:6–11:

726
00:42:23,010 --> 00:42:27,750
Ga naar de mier, luiaard,
zie zijn wegen en word wijs.

727
00:42:27,750 --> 00:42:32,250
Hoewel hij geen aanvoerder heeft,
geen leidinggevende of heerser,

728
00:42:32,250 --> 00:42:34,890
maakt hij zijn eten gereed in de zomer,

729
00:42:34,890 --> 00:42:38,154
verzamelt hij zijn
voedsel in de oogst tijd .

730
00:42:38,154 --> 00:42:40,890
Hoelang, luiaard, blijft u liggen?

731
00:42:40,890 --> 00:42:43,170
Wanneer staat u op uit uw slaap?

732
00:42:43,170 --> 00:42:47,730
Een beetje slapen, een beetje sluimeren,
een beetje liggen met gevouwen handen!

733
00:42:47,730 --> 00:42:50,670
Zo komt uw armoede over
u als een wandelaar

734
00:42:50,670 --> 00:42:53,370
en uw gebrek als een gewapend man.

735
00:42:53,370 --> 00:42:58,050
Je zult overweldigd worden, alsof
er een indringer over je heen komt.

736
00:42:58,050 --> 00:43:00,630
Zo zal de armoede tegen je optreden.

737
00:43:00,630 --> 00:43:03,630
Maar hij ontleent dat aan
het kijken naar de mier.

738
00:43:03,630 --> 00:43:05,910
Het is interessant dat hij zei:

739
00:43:05,910 --> 00:43:09,870
In de Engelse vertaling die de
spreker gebruikt, staat hier:

740
00:43:09,870 --> 00:43:13,050
‘Kijk hoe zij het aanpakt
en wees verstandig.’

741
00:43:13,050 --> 00:43:17,550
Ik weet niet hoe hij wist dat de
werkmieren vrouwtjes waren. Dat zijn ze.

742
00:43:17,550 --> 00:43:19,710
Maar ik weet niet zeker hoe hij dat wist,

743
00:43:19,710 --> 00:43:23,490
want in die tijd hadden ze
niet zulke goede microscopen.

744
00:43:23,490 --> 00:43:29,130
In Spreuken 24:30–34
hebben we nog een voorbeeld

745
00:43:29,130 --> 00:43:33,270
van hoe hij iets in de natuur
waarnam en daar iets van leerde:

746
00:43:33,270 --> 00:43:36,030
Ik ging langs de akker
van een luiaard, ja,

747
00:43:36,030 --> 00:43:39,270
langs de wijngaard van
een mens zonder verstand.

748
00:43:39,270 --> 00:43:44,850
En zie, hij was helemaal vol gegroeid met
netels, distels bedekten zijn oppervlak,

749
00:43:44,850 --> 00:43:47,490
en zijn stenen muur was afgebroken.

750
00:43:47,490 --> 00:43:50,370
Toen ik het zelf aanschouwde,
nam ik het ter harte,

751
00:43:50,370 --> 00:43:55,530
ik zag het en nam vermaning aan: een
beetje slapen, een beetje sluimeren,

752
00:43:55,530 --> 00:43:59,490
een beetje liggen met gevouwen
handen, zo komt uw armoede over u

753
00:43:59,490 --> 00:44:03,210
als een wandelaar en uw
gebrek als een gewapend man.

754
00:44:03,210 --> 00:44:05,970
Hij leerde dat door naar mieren te kijken.

755
00:44:05,970 --> 00:44:10,110
Ook leerde hij het toen hij over
straat liep en een ingestorte muur zag,

756
00:44:10,110 --> 00:44:14,010
met daarnaast een slecht onderhouden
veld en een slecht onderhouden

757
00:44:14,010 --> 00:44:16,230
wijngaard vol onkruid.

758
00:44:16,230 --> 00:44:18,870
Hij zei: „Dat is een luie man.

759
00:44:18,870 --> 00:44:22,590
Met een beetje ijver zou dat
onkruid uitgetrokken kunnen worden.

760
00:44:22,590 --> 00:44:26,610
Met een beetje ijver zou die muur
goed onderhouden kunnen worden.

761
00:44:26,610 --> 00:44:28,170
Dit is wat er gebeurt.”

762
00:44:28,170 --> 00:44:31,890
Hij zag de tweede hoofdwet van
de thermodynamica in werking.

763
00:44:31,890 --> 00:44:35,850
Hij kende de naam ervoor niet,
maar hij wist dat als je geen

764
00:44:35,850 --> 00:44:40,050
energie steekt in het onderhouden
van iets, het achteruit zal gaan.

765
00:44:40,050 --> 00:44:43,830
Hij zag het en zei: „Daar
moet ik een les uit leren.”

766
00:44:43,830 --> 00:44:49,410
Hij zegt: „Ik zag dat en kreeg
inzicht; ik werd onderwezen.”

767
00:44:49,410 --> 00:44:54,630
Trouwens, het getuigt van een leergierige
houding als je uit alles wat je ziet

768
00:44:54,630 --> 00:44:59,490
lessen over het leven kunt trekken, zelfs
als je gewoon over de weg loopt en een

769
00:44:59,490 --> 00:45:03,030
ongemaaid gazon en een
ingestorte muur ziet.

770
00:45:03,030 --> 00:45:06,870
Hij nam dus de natuur waar
en trok daar lessen uit.

771
00:45:06,870 --> 00:45:10,470
In hoofdstuk 30 is er een
andere schrijver, Agur.

772
00:45:10,470 --> 00:45:13,110
Dit hoofdstuk is niet
door Salomo geschreven,

773
00:45:13,110 --> 00:45:18,030
maar door een andere wijze man, al was
hij niet al te wijs, zoals hij zelf zegt.

774
00:45:18,030 --> 00:45:20,970
Ik bekritiseer hem op geen enkele manier.

775
00:45:20,970 --> 00:45:23,370
Hij bekritiseert zichzelf ook niet.

776
00:45:23,370 --> 00:45:27,510
In Spreuken 30:2 zegt
deze man over zichzelf:

777
00:45:27,510 --> 00:45:30,991
Voorzeker, ik ben onverstandiger
dan iemand anders ,

778
00:45:30,991 --> 00:45:33,390
ik heb geen menselijk inzicht.

779
00:45:33,390 --> 00:45:38,190
Dus als ik zeg dat hij niet zo wijs is,
geloof ik hem alleen maar op zijn woord.

780
00:45:38,190 --> 00:45:40,890
Maar hij had wel enkele wijze spreuken.

781
00:45:40,890 --> 00:45:43,770
De meeste gaan over wat
hij allemaal niet weet.

782
00:45:43,770 --> 00:45:46,470
Dat is op zichzelf een wijze constatering.

783
00:45:46,470 --> 00:45:49,290
Het is wijs om te weten wat je niet weet.

784
00:45:49,290 --> 00:45:54,750
In hoofdstuk 30, de verzen
24 tot en met 28, zegt hij:

785
00:45:54,750 --> 00:46:00,030
Deze vier zijn het kleinst op aarde,
maar wijs zijn ze, wijs gemaakt:

786
00:46:00,030 --> 00:46:05,130
de mieren zijn een volk zonder kracht,
maar in de zomer bereiden ze hun voedsel,

787
00:46:05,130 --> 00:46:09,630
klipdassen zijn een volk zonder macht,
maar ze bouwen hun huis in de rots,

788
00:46:09,630 --> 00:46:14,070
de sprinkhaan heeft geen koning, maar
hij trekt gezamenlijk ordelijk op,

789
00:46:14,070 --> 00:46:16,710
een hagedis kunt u met
beide handen grijpen,

790
00:46:16,710 --> 00:46:19,290
maar hij zit in de paleizen van de koning.

791
00:46:19,290 --> 00:46:24,630
Wat hij zegt, is: „Ik heb deze kleine
dieren opgemerkt en daarvan geleerd.”

792
00:46:24,630 --> 00:46:27,870
De klipdas is een kwetsbaar, klein dier.

793
00:46:27,870 --> 00:46:31,110
Daarom is hij slim genoeg
om in rotsspleten te leven,

794
00:46:31,110 --> 00:46:33,630
waar roofdieren hem niet kunnen bereiken.

795
00:46:33,630 --> 00:46:38,850
De mier is tamelijk klein en, zou
je denken, niet erg intelligent.

796
00:46:38,850 --> 00:46:42,690
Maar hij is slim genoeg om zich
op de winter voor te bereiden.

797
00:46:42,690 --> 00:46:47,190
Dit zijn waarnemingen uit de natuur,
zoals je die in Spreuken aantreft.

798
00:46:47,190 --> 00:46:50,190
Er zijn ook waarnemingen
van de menselijke natuur,

799
00:46:50,190 --> 00:46:53,130
en Salomo nam de menselijke natuur waar.

800
00:46:53,130 --> 00:46:55,830
Hij was een vroege psycholoog, denk ik.

801
00:46:55,830 --> 00:47:00,210
Niet van het freudiaanse soort, maar
van het meer geïnspireerde soort.

802
00:47:00,210 --> 00:47:04,470
Er staat veel interessante wijsheid in
over hoe je kunt verwachten dat mensen

803
00:47:04,470 --> 00:47:06,870
zich gedragen of reageren.

804
00:47:06,870 --> 00:47:11,490
Die wijsheid kwam, daar ben ik zeker
van, voort uit zijn waarnemingen.

805
00:47:11,490 --> 00:47:16,410
In hoofdstuk 12, vers 25,
zegt Salomo bijvoorbeeld:

806
00:47:16,410 --> 00:47:19,350
Bezorgdheid in iemands
hart drukt het terneer,

807
00:47:19,350 --> 00:47:21,630
maar een goed woord verblijdt het.

808
00:47:21,630 --> 00:47:22,950
Nee, hij zegt:

809
00:47:22,950 --> 00:47:27,750
Zorgen in iemands hart maken hem somber,
maar een goed woord vrolijkt hem op.

810
00:47:27,750 --> 00:47:31,290
Niet altijd. Een
depressie kan diep zitten.

811
00:47:31,290 --> 00:47:34,410
Soms zal een goed woord
die niet werkelijk genezen.

812
00:47:34,410 --> 00:47:38,850
Maar in het algemeen geldt: als je wilt
voorkomen dat je aan iemands depressie

813
00:47:38,850 --> 00:47:43,530
bijdraagt, spreek dan goede woorden
tegen die persoon in plaats van slechte.

814
00:47:43,530 --> 00:47:47,730
Waar diegene zijn gedachten mee vult, en
waarmee jij hem helpt die gedachten te

815
00:47:47,730 --> 00:47:50,370
vullen, zal zijn stemming beïnvloeden.

816
00:47:50,370 --> 00:47:53,370
Het is een waarneming
van de menselijke natuur.

817
00:47:53,370 --> 00:47:55,830
Hoofdstuk 13, vers 12:

818
00:47:55,830 --> 00:48:00,450
Uitgestelde verwachting krenkt het
hart, maar een vervuld verlangen is een

819
00:48:00,450 --> 00:48:02,130
boom des levens.

820
00:48:02,130 --> 00:48:06,810
Uitgestelde hoop betekent dat je
werkelijk je hoop op iets hebt gevestigd

821
00:48:06,810 --> 00:48:09,750
en dat het wordt uitgesteld of afgelast.

822
00:48:09,750 --> 00:48:11,730
Daar kan het hart ziek van worden.

823
00:48:11,730 --> 00:48:14,790
Het kan bitterheid veroorzaken, enzovoort.

824
00:48:14,790 --> 00:48:17,910
Je zou kunnen zeggen: „Dit
is zo vanzelfsprekend.

825
00:48:17,910 --> 00:48:20,730
Waarom zou je dit
eigenlijk wijsheid noemen?”

826
00:48:20,730 --> 00:48:25,230
Het heeft beslist gevolgen die belangrijk
zijn wanneer je erover nadenkt.

827
00:48:25,230 --> 00:48:29,910
Het betekent natuurlijk dat onvervulde
verwachtingen een van de dingen zijn

828
00:48:29,910 --> 00:48:32,190
waardoor mensen verbitterd raken.

829
00:48:32,190 --> 00:48:35,790
Een reden waarom je verbitterd
raakt tegenover andere mensen,

830
00:48:35,790 --> 00:48:40,110
is dat je verwachtte dat ze anders
zouden handelen dan ze deden.

831
00:48:40,110 --> 00:48:42,750
Als je verwachtingen
van mensen te hoog zijn,

832
00:48:42,750 --> 00:48:45,210
loop je het risico verbitterd te raken.

833
00:48:45,210 --> 00:48:50,190
Als je jouw verwachtingen lager stelt,
zal je hoop minder vaak worden uitgesteld,

834
00:48:50,190 --> 00:48:52,950
omdat je dan niet zo
veel hoop zult koesteren.

835
00:48:52,950 --> 00:48:55,710
Je zult niet zo veel
verwachtingen van iemand hebben.

836
00:48:55,710 --> 00:48:58,530
Wanneer mensen niet aan
je verwachtingen voldoen,

837
00:48:58,530 --> 00:49:02,490
schaadt dat relaties en
doet dat je eigen hart pijn.

838
00:49:02,490 --> 00:49:05,430
In hoofdstuk 18, vers 1, staat:

839
00:49:05,430 --> 00:49:08,370
Een zelfzuchtige jaagt
naar zijn eigen verlangen,

840
00:49:08,370 --> 00:49:11,070
hij barst los tegen alle wijsheid.

841
00:49:11,070 --> 00:49:13,770
De Engelse vertaling
die de spreker gebruikt,

842
00:49:13,770 --> 00:49:16,770
begint dit vers met
iemand die zich afzondert.

843
00:49:16,770 --> 00:49:19,290
Het is iemand die, denk ik, het niet

844
00:49:19,290 --> 00:49:22,830
prettig vindt om tegenover een
groep verantwoording af te leggen.

845
00:49:22,830 --> 00:49:26,430
Hij weet wat hij wil doen en hij
wil eigenlijk niet dat iemand hem

846
00:49:26,430 --> 00:49:27,990
iets anders aanraadt.

847
00:49:27,990 --> 00:49:31,470
Hij wordt zelfs kwaad als
mensen hem iets anders aanraden,

848
00:49:31,470 --> 00:49:33,990
omdat zijn bedoelingen niet goed zijn.

849
00:49:33,990 --> 00:49:38,430
Daarom zoekt hij afzondering, probeert hij
te voorkomen dat hij verantwoording moet

850
00:49:38,430 --> 00:49:41,850
afleggen, en reageert
hij defensief en boos

851
00:49:41,850 --> 00:49:45,930
wanneer mensen met hem proberen te
redeneren over wat hij verkeerd doet.

852
00:49:45,930 --> 00:49:48,750
Salomo had veel mensen
gezien en wist veel.

853
00:49:48,750 --> 00:49:53,490
Toen hij een oordeel velde over de baby
om wie de twee prostituees ruzieden,

854
00:49:53,490 --> 00:49:58,230
bracht zijn kennis van de menselijke
natuur hem er beslist toe te zeggen:

855
00:49:58,230 --> 00:49:59,970
Snijd de baby in tweeën.

856
00:49:59,970 --> 00:50:04,830
Hij wilde de baby niet in tweeën snijden,
maar hij wist dat de vrouw die alleen uit

857
00:50:04,830 --> 00:50:08,490
wrok aanspraak op het kind
maakte, ermee zou instemmen.

858
00:50:08,490 --> 00:50:10,530
De vrouwen woonden samen.

859
00:50:10,530 --> 00:50:13,530
Twee prostituees woonden
in hetzelfde huis.

860
00:50:13,530 --> 00:50:17,430
Ze kregen allebei ongeveer
in dezelfde tijd een baby.

861
00:50:17,430 --> 00:50:20,250
Een van hen verloor
haar baby in haar slaap.

862
00:50:20,250 --> 00:50:21,870
Ze was erop gaan liggen.

863
00:50:21,870 --> 00:50:25,050
Er was nog maar één baby,
dus stal ze de andere

864
00:50:25,050 --> 00:50:27,930
baby en deed ze alsof die van haar was.

865
00:50:27,930 --> 00:50:30,870
Er was rivaliteit tussen die twee vrouwen.

866
00:50:30,870 --> 00:50:35,730
Salomo kon dat zien en zei: ‘Goed,
laten we ieder de helft geven.’

867
00:50:35,730 --> 00:50:40,650
Hij wist dat de vrouw die niet van
de baby hield, zou zeggen: ‘Ja, goed.

868
00:50:40,650 --> 00:50:43,410
Net goed voor haar. Dood haar baby.’

869
00:50:43,410 --> 00:50:48,510
Maar de vrouw die de moeder was, zou
zeggen: ‘Nee, je mag haar de baby geven.

870
00:50:48,510 --> 00:50:50,850
Ik laat mijn baby niet sterven.’

871
00:50:50,850 --> 00:50:54,750
Die beslissing komt voort uit
kennis van de menselijke natuur.

872
00:50:54,750 --> 00:50:58,290
Salomo liet daar in bepaalde
gevallen behoorlijk wat van zien.

873
00:50:58,290 --> 00:51:03,390
In hoofdstuk 23, de
verzen 6 en 7, zei hij:

874
00:51:03,390 --> 00:51:06,210
Eet niet het brood van
hem die niemand iets gunt,

875
00:51:06,210 --> 00:51:09,510
en wees niet belust op
zijn smakelijke gerechten.

876
00:51:09,510 --> 00:51:15,030
Want zoals hij bedacht heeft bij zichzelf,
zo zal hij tegen u zeggen: Eet en drink,

877
00:51:15,030 --> 00:51:17,070
maar zijn hart is niet bij u.

878
00:51:17,070 --> 00:51:21,450
Een vrek is een onvrijgevige
man, een hebzuchtige man.

879
00:51:21,450 --> 00:51:23,610
Je hebt die uitspraak wel gehoord:

880
00:51:23,610 --> 00:51:26,970
Zoals iemand diep
vanbinnen denkt, zo is hij.

881
00:51:26,970 --> 00:51:30,030
Dit is eigenlijk het vers
dat ze verkeerd citeren.

882
00:51:30,030 --> 00:51:31,350
De Bijbel zegt niet:

883
00:51:31,350 --> 00:51:34,650
Zoals iemand diep
vanbinnen denkt, zo is hij.

884
00:51:34,650 --> 00:51:38,010
Er staat dat dit is zoals
een vrek in zijn hart denkt

885
00:51:38,010 --> 00:51:40,950
wanneer hij je uitnodigt
om te eten en te drinken.

886
00:51:40,950 --> 00:51:43,890
Niet wat hij zegt, laat zien wie hij is.

887
00:51:43,890 --> 00:51:47,070
Het gaat om wat er werkelijk
in zijn hart omgaat.

888
00:51:47,070 --> 00:51:50,790
Hij heeft verborgen
motieven. Hij is een vrek.

889
00:51:50,790 --> 00:51:54,870
Hij zal niet vrijgevig zijn,
tenzij hij iets van je wil.

890
00:51:54,870 --> 00:51:59,250
Dit geldt niet noodzakelijk voor iedereen,
maar hij zegt dat je achterdochtig moet

891
00:51:59,250 --> 00:52:03,870
zijn als de vrek, die niet als
een vrijgevig man bekendstaat,

892
00:52:03,870 --> 00:52:08,490
zich plotseling heel vrijgevig
gedraagt: ‘Kom bij mij thuis eten.

893
00:52:08,490 --> 00:52:10,350
Ik wil je te eten geven.

894
00:52:10,350 --> 00:52:12,150
Eet zoveel je wilt.’

895
00:52:12,150 --> 00:52:14,970
Beoordeel hem niet op
grond van wat hij zegt.

896
00:52:14,970 --> 00:52:16,770
Er steekt iets anders achter.

897
00:52:16,770 --> 00:52:19,830
Hij heeft motieven die
hij niet bekendmaakt.

898
00:52:19,830 --> 00:52:23,970
Zijn woorden weerspiegelen niet
hoe hij werkelijk in elkaar zit.

899
00:52:23,970 --> 00:52:27,630
Zijn hart laat zien hoe hij
werkelijk in elkaar zit,

900
00:52:27,630 --> 00:52:31,890
en in dit geval komt dat niet
overeen met zijn woorden.

901
00:52:31,890 --> 00:52:34,350
Laat je niet misleiden
door de woorden van een man

902
00:52:34,350 --> 00:52:38,310
als die een vrijgevigheid
weerspiegelen die niet bij hem past,

903
00:52:38,310 --> 00:52:41,310
terwijl bekend is dat hij anders is.

904
00:52:41,310 --> 00:52:46,350
Besef dat een man niet altijd is zoals
hij zich met zijn woorden voordoet.

905
00:52:46,350 --> 00:52:51,210
Hoe hij zich doorgaans gedraagt,
laat zien wat er in zijn hart leeft.

906
00:52:51,210 --> 00:52:53,250
Dat is wat hij hier zegt.

907
00:52:53,250 --> 00:52:56,610
Dan hebben we hoofdstuk 20 en vers 14.

908
00:52:56,610 --> 00:52:59,670
Ik weet niet zeker waarom we nu teruggaan.

909
00:52:59,670 --> 00:53:03,210
Gewoonlijk zet ik deze
in oplopende volgorde.

910
00:53:03,210 --> 00:53:07,650
Hoofdstuk 20 en vers 14. Dit is grappig:

911
00:53:07,650 --> 00:53:11,910
Het is slecht, het is slecht, zegt
de koper, maar als hij weggaat,

912
00:53:11,910 --> 00:53:13,710
dan beroemt hij zich.

913
00:53:13,710 --> 00:53:16,770
Dat gebeurt bijvoorbeeld
wanneer je over iets afdingt.

914
00:53:16,770 --> 00:53:21,390
Op onze moderne markten doe je dat niet zo
vaak, maar als je naar een vlooienmarkt,

915
00:53:21,390 --> 00:53:25,530
een rommelmarkt of Tijuana gaat,
en daar worden dingen verkocht,

916
00:53:25,530 --> 00:53:28,770
dan zijn de verkopers erg
flexibel met de prijs.

917
00:53:28,770 --> 00:53:32,790
Dus probeer je de prijs omlaag
te krijgen, en zegt de koper:

918
00:53:32,790 --> 00:53:37,050
‘Dat ding is een stuk rommel,’ omdat
je er niet veel voor wilt betalen.

919
00:53:37,050 --> 00:53:41,310
Je wilt de ander ervan overtuigen
dat je er niet veel waarde aan hecht.

920
00:53:41,310 --> 00:53:43,770
‘Het is niets,’ zegt de koper.

921
00:53:43,770 --> 00:53:47,970
Maar zodra hij het mee naar huis neemt,
schept hij op over de goede koop die hij

922
00:53:47,970 --> 00:53:52,170
heeft gedaan: ‘Je moest eens zien
wat ik voor deze prijs heb gekocht.

923
00:53:52,170 --> 00:53:54,990
Ik heb flink van die
verkoper geprofiteerd.’

924
00:53:54,990 --> 00:53:57,150
Hij zegt dat mensen die iets kopen,

925
00:53:57,150 --> 00:53:59,490
geneigd zijn het minder
waarde toe te kennen.

926
00:53:59,490 --> 00:54:03,690
Maar zodra ze het in bezit hebben,
of wanneer ze het trouwens verkopen,

927
00:54:03,690 --> 00:54:07,410
zien ze het als een geweldige
koop, als iets van waarde.

928
00:54:07,410 --> 00:54:11,070
De waarde die je aan iets toekent,
heeft er dus veel mee te maken

929
00:54:11,070 --> 00:54:14,190
of je het van iemand anders
probeert te verwerven of niet.

930
00:54:14,190 --> 00:54:16,830
Als je het van iemand anders
probeert te verwerven,

931
00:54:16,830 --> 00:54:20,670
wil je hem ervan overtuigen dat
het niet iets van grote waarde is,

932
00:54:20,670 --> 00:54:23,430
zodat je er niet veel
voor hoeft te betalen.

933
00:54:23,430 --> 00:54:29,310
Vóór hoofdstuk 29, vers 5, is er nog één
die ik niet in de aantekeningen heb staan,

934
00:54:29,310 --> 00:54:33,150
maar ook dit is een goed voorbeeld
van de menselijke natuur.

935
00:54:33,150 --> 00:54:35,040
Spreuken 28:1:

936
00:54:35,040 --> 00:54:38,730
Goddelozen vluchten terwijl
er geen vervolger is,

937
00:54:38,730 --> 00:54:41,970
maar een rechtvaardige is
moedig als een jonge leeuw.

938
00:54:41,970 --> 00:54:43,770
Dat heet paranoia.

939
00:54:43,770 --> 00:54:47,670
Je vlucht weg, maar in werkelijkheid
zit niemand achter je aan.

940
00:54:47,670 --> 00:54:53,070
Bedenk wel: alleen omdat je paranoïde
bent, wil dat nog niet zeggen dat ze niet

941
00:54:53,070 --> 00:54:55,050
werkelijk achter je aan zitten.

942
00:54:55,050 --> 00:54:59,130
Misschien zitten ze werkelijk achter
je aan en ben je ook paranoïde.

943
00:54:59,130 --> 00:55:03,870
Maar als je vlucht terwijl niemand
achter je aan zit, dan is dat paranoia.

944
00:55:03,870 --> 00:55:08,670
Hij zegt dat dit veroorzaakt wordt
doordat je geweten niet zuiver is.

945
00:55:08,670 --> 00:55:10,890
Je bent een goddeloos mens.

946
00:55:10,890 --> 00:55:16,110
De goddeloze heeft geen zuiver geweten,
dus hij zal altijd nerveus zijn.

947
00:55:16,110 --> 00:55:20,550
Hij leeft met het besef dat hem
iets ergs zou moeten overkomen.

948
00:55:20,550 --> 00:55:25,110
Zelfs als dat niet onderweg is, kijkt
hij altijd in de achteruitkijkspiegel,

949
00:55:25,110 --> 00:55:27,750
omdat hij harder rijdt dan toegestaan.

950
00:55:27,750 --> 00:55:33,330
Iemand met een geweten dat niet zuiver
is, zal altijd een beetje paranoïde zijn.

951
00:55:33,330 --> 00:55:37,890
Die rechtvaardige heeft een zuiver
geweten, omdat hij niets verkeerds doet.

952
00:55:37,890 --> 00:55:40,530
Er is niets wat hem kan intimideren.

953
00:55:40,530 --> 00:55:43,170
Hij weet dat hij in zijn recht staat.

954
00:55:43,170 --> 00:55:46,290
Hij heeft God aan zijn
kant en dat weet hij.

955
00:55:46,290 --> 00:55:49,770
Dit is in wezen een
observatie van hoe mensen zijn

956
00:55:49,770 --> 00:55:54,270
wanneer ze wel of geen zuiver
geweten hebben over wat ze doen.

957
00:55:54,270 --> 00:55:58,710
Als ze goddeloos zijn, zullen ze
voortdurend over hun schouder kijken,

958
00:55:58,710 --> 00:56:01,950
uit angst dat iemand achter hen aan zit.

959
00:56:01,950 --> 00:56:05,070
Hoofdstuk 29, vers 5 zegt:

960
00:56:05,070 --> 00:56:09,870
Een man die zijn naaste vleit, spreidt
een net voor diens voetstappen.

961
00:56:09,870 --> 00:56:13,290
Net als de gierigaard die zich
gul tegenover je voordoet,

962
00:56:13,290 --> 00:56:14,850
wil hij iets van je.

963
00:56:14,850 --> 00:56:18,990
Hij zegt niet wat het is, maar
ergens in zijn hart zit het wel.

964
00:56:18,990 --> 00:56:22,770
Je kunt dus maar beter daarnaar kijken
in plaats van naar wat hij zegt,

965
00:56:22,770 --> 00:56:25,410
want hij zal proberen
misbruik van je te maken.

966
00:56:25,410 --> 00:56:28,290
Iemand die je vleit,
heeft iets in zijn schild.

967
00:56:28,290 --> 00:56:30,150
Hij spreidt een net voor je uit.

968
00:56:30,150 --> 00:56:35,130
Nu is het mogelijk dit zo op te vatten
dat vleierij zelf een valstrik is.

969
00:56:35,130 --> 00:56:39,990
Dat wil zeggen: de man is misschien niet
van plan een valstrik voor je te zetten,

970
00:56:39,990 --> 00:56:42,570
maar door je te vleien lokt hij je erin,

971
00:56:42,570 --> 00:56:45,030
ook al is dat misschien
niet zijn bedoeling.

972
00:56:45,030 --> 00:56:47,610
Je loopt het gevaar hoogmoedig te worden.

973
00:56:47,610 --> 00:56:51,450
Je loopt het gevaar in de valstrik
van arrogantie terecht te komen,

974
00:56:51,450 --> 00:56:53,190
omdat je gevleid wordt.

975
00:56:53,190 --> 00:56:56,550
Maar ik denk dat hier wordt
gezegd dat de man die je vleit,

976
00:56:56,550 --> 00:57:01,470
van plan is je te verstrikken in een of
andere overeenkomst of in een of andere

977
00:57:01,470 --> 00:57:03,270
gunst die hij van je wil.

978
00:57:03,270 --> 00:57:08,430
Dan zijn er natuurlijk observaties van wat
ik kenmerkende voorzienigheid zou noemen.

979
00:57:08,430 --> 00:57:12,930
Kenmerkende voorzienigheid betekent de
manier waarop God gewoonlijk dingen doet,

980
00:57:12,930 --> 00:57:16,110
hoe Hij gewoonlijk op
menselijk gedrag reageert,

981
00:57:16,110 --> 00:57:18,870
maar niet in elk afzonderlijk geval.

982
00:57:18,870 --> 00:57:22,110
Dit is kenmerkend, maar niet universeel.

983
00:57:22,110 --> 00:57:25,290
In hoofdstuk 12 bijvoorbeeld, in vers 2:

984
00:57:25,290 --> 00:57:28,410
De goede verkrijgt de
goedgunstigheid van de HEERE,

985
00:57:28,410 --> 00:57:32,310
maar een man vol listige
plannen verklaart Hij schuldig.

986
00:57:32,310 --> 00:57:35,910
Dat is daar waarschijnlijk wel
universeel, omdat het niet echt over

987
00:57:35,910 --> 00:57:38,370
aardse voorspoed en dergelijke gaat.

988
00:57:38,370 --> 00:57:40,410
In het algemeen is het waar.

989
00:57:40,410 --> 00:57:44,070
De goede mens zal als gevolg
daarvan Gods gunst genieten,

990
00:57:44,070 --> 00:57:47,970
en God zal de slechte mens
uiteindelijk natuurlijk veroordelen.

991
00:57:47,970 --> 00:57:52,350
Maar sommige van deze uitspraken
gaan meer over de aardse voorspoed

992
00:57:52,350 --> 00:57:54,990
die mensen in zulke
gevallen ten deel valt.

993
00:57:54,990 --> 00:57:58,650
In hoofdstuk 14, vers 34, staat:

994
00:57:58,650 --> 00:58:03,750
Gerechtigheid verhoogt een volk, maar
zonde is een schandvlek voor de natiën.

995
00:58:03,750 --> 00:58:08,850
Dit zegt in wezen dat God je volk zal
verheffen als je volk rechtvaardig is.

996
00:58:08,850 --> 00:58:12,870
Maar als een volk zondig is,
zal dat volk beschaamd staan.

997
00:58:12,870 --> 00:58:14,910
Dit is over het algemeen waar.

998
00:58:14,910 --> 00:58:17,130
Er kunnen enkele uitzonderingen zijn.

999
00:58:17,130 --> 00:58:22,530
Het Romeinse Rijk heeft lang standgehouden
zonder bijzonder rechtvaardig te zijn.

1000
00:58:22,530 --> 00:58:27,030
Amerika, dat misschien naar verhouding
rechtvaardiger was dan het Romeinse Rijk,

1001
00:58:27,030 --> 00:58:30,570
bestaat nog niet zo lang en het ziet
ernaar uit dat het nu misschien aan

1002
00:58:30,570 --> 00:58:32,010
het afglijden is.

1003
00:58:32,010 --> 00:58:36,450
Maar dat komt doordat ook wij ons van
de gerechtigheid hebben afgekeerd.

1004
00:58:36,450 --> 00:58:41,250
Over het algemeen zul je merken dat dit
waar is: wanneer een volk God verlaat,

1005
00:58:41,250 --> 00:58:42,810
gaat het naar de knoppen.

1006
00:58:42,810 --> 00:58:45,750
Toch zal God een volk
eren dat rechtvaardig is.

1007
00:58:45,750 --> 00:58:48,930
Maar er zijn ook volken die
betrekkelijk rechtvaardig waren

1008
00:58:48,930 --> 00:58:51,030
en zware tijden doormaakten.

1009
00:58:51,030 --> 00:58:56,070
Ik weet niet of Sudan zoveel geleden
heeft vanwege zijn grote goddeloosheid.

1010
00:58:56,070 --> 00:58:59,490
Het zijn daar voornamelijk de
christenen die vervolgd zijn.

1011
00:58:59,490 --> 00:59:01,950
Je zult dit niet elke keer zien gebeuren,

1012
00:59:01,950 --> 00:59:05,490
maar ik zou zeggen dat dit de
kenmerkende manier is waarop je de

1013
00:59:05,490 --> 00:59:07,470
voorzienigheid ziet werken.

1014
00:59:07,470 --> 00:59:10,230
Hoofdstuk 22, vers 9 zegt:

1015
00:59:10,230 --> 00:59:15,270
Wie gunnend is, die wordt gezegend, want
hij geeft van zijn brood aan de armen.

1016
00:59:15,270 --> 00:59:17,010
Dat is een hebraïsme.

1017
00:59:17,010 --> 00:59:19,350
Het betekent een gul persoon.

1018
00:59:19,350 --> 00:59:22,590
Letterlijk staat er in het
Hebreeuws ‘een goed oog’.

1019
00:59:22,590 --> 00:59:26,670
In het Hebreeuwse taalgebruik
betekent ‘goed oog’ gul.

1020
00:59:26,670 --> 00:59:30,210
Een boos oog verwijst naar
iemand die hebzuchtig is.

1021
00:59:30,210 --> 00:59:34,770
Je zult merken dat het herhaaldelijk op
die manier wordt gebruikt in de Psalmen,

1022
00:59:34,770 --> 00:59:37,410
Spreuken en zelfs in het Nieuwe Testament.

1023
00:59:37,410 --> 00:59:41,670
Jezus gebruikt de uitdrukking boos
oog voor een hebzuchtig persoon.

1024
00:59:41,670 --> 00:59:44,790
Wie dus een goed oog
heeft, zal gezegend worden.

1025
00:59:44,790 --> 00:59:49,950
Dat wil zeggen: als je gul
bent, zal God je zegenen, want:

1026
00:59:49,950 --> 00:59:52,770
want hij deelt zijn brood met de armen.

1027
00:59:52,770 --> 00:59:58,290
Dat wil zeggen: de persoon met een
gul oog geeft zijn brood aan de armen.

1028
00:59:58,290 --> 01:00:01,110
Daarom zal hij gewoonlijk gezegend worden.

1029
01:00:01,110 --> 01:00:04,590
Sommige mensen geven hun brood
aan de armen en worden toch

1030
01:00:04,590 --> 01:00:06,810
slecht behandeld door het leven.

1031
01:00:06,810 --> 01:00:09,930
In het volgende leven is
er een zegen voor hen,

1032
01:00:09,930 --> 01:00:13,470
maar ik weet niet zeker of
Salomo daar zelfs maar aan denkt.

1033
01:00:13,470 --> 01:00:18,570
Ik denk dat hij bedoelt dat je in het
algemeen zult merken dat God een mens die

1034
01:00:18,570 --> 01:00:22,110
gul is voorspoed zal geven en zal zegenen.

1035
01:00:22,110 --> 01:00:26,070
De aanhangers van de
Woord-van-Geloofbeweging vatten zoiets op

1036
01:00:26,070 --> 01:00:30,810
als een belofte, als iets wat
altijd geldt: geef gewoon,

1037
01:00:30,810 --> 01:00:33,270
en er zal aan jou gegeven worden.

1038
01:00:33,270 --> 01:00:38,070
Veel van deze wijsheidsspreuken worden
ten onrechte aangezien voor beloften,

1039
01:00:38,070 --> 01:00:42,270
terwijl het in wezen algemeenheden
en waarnemingen zijn,

1040
01:00:42,270 --> 01:00:44,970
en ze niet bedoeld zijn als beloften.

1041
01:00:44,970 --> 01:00:50,370
Het zijn raadgevingen aan een zoon om
voor een wijze levenswandel te kiezen.

1042
01:00:50,370 --> 01:00:53,130
Hoofdstuk 23, vers 10:

1043
01:00:53,130 --> 01:00:57,690
Verleg de aloude grensstenen niet
en kom niet op de akkers van wezen,

1044
01:00:57,690 --> 01:00:59,430
Vroeger beschikten ze niet over

1045
01:00:59,430 --> 01:01:02,970
geavanceerde landmeetmethoden
voor eigendommen.

1046
01:01:02,970 --> 01:01:06,210
Ze plaatsten een grenssteen
op de hoeken van een akker om

1047
01:01:06,210 --> 01:01:08,910
aan te geven van wie het land was.

1048
01:01:08,910 --> 01:01:13,590
Soms ging een gewetenloze man er 's
nachts op uit, wanneer zijn buurman sliep,

1049
01:01:13,590 --> 01:01:15,930
en verplaatste hij de grenssteen.

1050
01:01:15,930 --> 01:01:18,690
Niemand kon bewijzen
dat die verplaatst was.

1051
01:01:18,690 --> 01:01:21,210
Er bestonden geen
registers van het district

1052
01:01:21,210 --> 01:01:24,210
waarin stond waar die
grenssteen hoorde te staan.

1053
01:01:24,210 --> 01:01:27,990
De volgende dag wordt de man wakker
en heeft hij een kleiner stuk land dan

1054
01:01:27,990 --> 01:01:31,530
voorheen, omdat de grenssteen
op een andere plek staat.

1055
01:01:31,530 --> 01:01:33,690
Hier wordt daarnaar verwezen:

1056
01:01:33,690 --> 01:01:35,970
Verplaats de oude grenspaal niet.

1057
01:01:35,970 --> 01:01:40,170
Dat zouden de grensstenen zijn die in
de tijd van Jozua waren geplaatst om de

1058
01:01:40,170 --> 01:01:43,290
grenzen van het grondbezit
in Israël aan te geven.

1059
01:01:43,290 --> 01:01:48,030
Met andere woorden: probeer het
land van je buurman niet te stelen.

1060
01:01:48,030 --> 01:01:51,090
Dit soort dingen deden ze
vaak bij weduwen en wezen,

1061
01:01:51,090 --> 01:01:54,390
die geen man hadden die in de
rechtszaal voor hen opkwam.

1062
01:01:54,390 --> 01:01:56,550
Mensen maakten misbruik van hen.

1063
01:01:56,550 --> 01:02:01,590
Ze erfden land, maar een buurman stal hun
land door de grenssteen te verplaatsen.

1064
01:02:01,590 --> 01:02:02,670
Er staat:

1065
01:02:02,670 --> 01:02:07,470
want hun Verlosser is sterk, Híj
zal hun rechtszaak met u voeren.

1066
01:02:07,470 --> 01:02:11,610
Als je probeert van de armen en de
wezen te stelen of hen te onderdrukken,

1067
01:02:11,610 --> 01:02:15,690
staat God aan hun kant en
zal Hij Zich tegen je keren.

1068
01:02:15,690 --> 01:02:19,350
Dit zijn kenmerkende werkingen
van de voorzienigheid die Salomo

1069
01:02:19,350 --> 01:02:21,450
ongetwijfeld had waargenomen.

1070
01:02:21,450 --> 01:02:25,050
Ik denk niet dat dit van zijn
kant slechts wensdenken is.

1071
01:02:25,050 --> 01:02:28,830
Volgens mij had hij dit werkelijk
in het echte leven zien gebeuren.

1072
01:02:28,830 --> 01:02:33,510
Een andere categorie bestaat uit
waarnemingen van oorzaak en gevolg.

1073
01:02:33,510 --> 01:02:36,990
Dit zijn niet noodzakelijk
werkingen van Gods voorzienigheid,

1074
01:02:36,990 --> 01:02:39,450
hoewel je ze wel zo zou kunnen zien.

1075
01:02:39,450 --> 01:02:42,930
Ze lijken meer op de natuurlijke
gevolgen van handelingen.

1076
01:02:42,930 --> 01:02:45,570
Hoofdstuk 12, vers 24:

1077
01:02:45,570 --> 01:02:50,070
De hand van de vlijtigen zal heersen,
maar bedrog leidt tot herendienst.

1078
01:02:50,070 --> 01:02:53,670
Dit komt niet noodzakelijk door
een bijzondere ingreep van God,

1079
01:02:53,670 --> 01:02:59,370
maar doordat ijver er doorgaans toe leidt
dat iemand opklimt naar een machtspositie.

1080
01:02:59,370 --> 01:03:03,930
Denk aan Jozef in het huis van
Potifar, of zelfs in de gevangenis.

1081
01:03:03,930 --> 01:03:08,370
Hij was een ijverig man en hij klom
altijd op tot de hoogste positie.

1082
01:03:08,370 --> 01:03:11,610
Uiteindelijk was hij altijd de
voornaamste dienaar in het huis

1083
01:03:11,610 --> 01:03:14,370
of de voornaamste
gevangene in de gevangenis,

1084
01:03:14,370 --> 01:03:17,430
en uiteindelijk de hoogste
man in het koninkrijk.

1085
01:03:17,430 --> 01:03:21,930
Een ijverig persoon krijgt doorgaans
meer verantwoordelijkheid toevertrouwd en

1086
01:03:21,930 --> 01:03:23,790
zal meestal opklimmen.

1087
01:03:23,790 --> 01:03:26,250
In hoofdstuk 13, vers 18:

1088
01:03:26,250 --> 01:03:29,550
Armoede en schande zijn er
voor wie vermaning verwerpt,

1089
01:03:29,550 --> 01:03:32,910
maar wie bestraffing in acht
neemt, zal geëerd worden.

1090
01:03:32,910 --> 01:03:37,770
Niet in elk geval, maar in veel gevallen
zul je, als je niet naar raad luistert,

1091
01:03:37,770 --> 01:03:40,350
het pad van armoede en schande volgen,

1092
01:03:40,350 --> 01:03:44,250
eenvoudigweg als het natuurlijke
gevolg van je domme keuze.

1093
01:03:44,250 --> 01:03:46,350
In Spreuken 14:4:

1094
01:03:46,350 --> 01:03:49,410
Als er geen koeien zijn,
blijft de kribbe schoon,

1095
01:03:49,410 --> 01:03:52,770
maar door de kracht van de
os is er een grote opbrengst.

1096
01:03:52,770 --> 01:03:57,930
Wat betekent dat? Waar geen runderen zijn,
hoef je de mest niet weg te scheppen.

1097
01:03:57,930 --> 01:04:01,350
Waar geen runderen zijn,
hoef je niet uit te mesten.

1098
01:04:01,350 --> 01:04:03,990
Je hoeft geen werk te doen
om het rund te verzorgen,

1099
01:04:03,990 --> 01:04:08,130
maar dan zul je ook niet profiteren
van het werk dat het rund voor je doet.

1100
01:04:08,130 --> 01:04:11,910
In feite zegt hij dat als je in
landbouwwerktuigen investeert,

1101
01:04:11,910 --> 01:04:13,830
je die zult moeten onderhouden.

1102
01:04:13,830 --> 01:04:16,830
Maar op de lange duur
zal dat meer opleveren,

1103
01:04:16,830 --> 01:04:21,630
omdat het rund veel meer werk kan doen
dan jij en vele andere mensen samen.

1104
01:04:21,630 --> 01:04:24,150
Het is beter om de investering te doen die

1105
01:04:24,150 --> 01:04:28,170
inhoudt dat je de stal uitmest en
over de kracht van het rund beschikt,

1106
01:04:28,170 --> 01:04:30,990
dan te zeggen: „Ik wil
niet voor een os zorgen”,

1107
01:04:30,990 --> 01:04:33,510
en daardoor geen opbrengst te hebben.

1108
01:04:33,510 --> 01:04:37,830
De juiste werktuigen voor de boerderij
hebben, zal tot voorspoed leiden.

1109
01:04:37,830 --> 01:04:42,630
Nog een voorbeeld is
hoofdstuk 29, vers 15 en 17:

1110
01:04:42,630 --> 01:04:45,390
De stok en de bestraffing geven wijsheid,

1111
01:04:45,390 --> 01:04:50,190
maar een jongeman die aan zichzelf is
overgelaten, maakt zijn moeder beschaamd.

1112
01:04:50,190 --> 01:04:51,930
Vers 17 zegt:

1113
01:04:51,930 --> 01:04:55,650
Breng uw zoon gehoorzaamheid
bij, en hij zal u rust geven

1114
01:04:55,650 --> 01:04:57,990
en uw ziel genoegens schenken.

1115
01:04:57,990 --> 01:05:00,570
Dat zal in elk geval
waarschijnlijker zijn.

1116
01:05:00,570 --> 01:05:05,370
Als je hem niet corrigeert, heeft Salomo
gezien wat er met Adonia gebeurde.

1117
01:05:05,370 --> 01:05:09,690
Hij werd nooit gecorrigeerd en
uiteindelijk werd hij een opstandeling en

1118
01:05:09,690 --> 01:05:11,610
stierf hij als opstandeling.

1119
01:05:11,610 --> 01:05:14,550
Hij schonk de ziel van
zijn vader geen vreugde.

1120
01:05:14,550 --> 01:05:18,570
Maar een kind dat discipline krijgt,
zal doorgaans eerder het kind,

1121
01:05:18,570 --> 01:05:22,170
of later de volwassene,
worden dat je voor ogen hebt.

1122
01:05:22,170 --> 01:05:25,890
Dit zijn in wezen waarnemingen
van oorzaak en gevolg.

1123
01:05:25,890 --> 01:05:29,910
Nogmaals, dit zijn geen in
steen gebeitelde beloften die

1124
01:05:29,910 --> 01:05:31,710
altijd zullen uitkomen.

1125
01:05:31,710 --> 01:05:35,070
Maar als je wijs wilt zijn
en je deze resultaten wilt,

1126
01:05:35,070 --> 01:05:38,010
dan is dit de wijze
manier om ze te bereiken.

1127
01:05:38,010 --> 01:05:42,930
Als je dit niet doet, terwijl je dat
resultaat wel wilt, ben je gewoon dom.

1128
01:05:42,930 --> 01:05:45,210
Dat is in wezen wat hier wordt gezegd.

1129
01:05:45,210 --> 01:05:48,570
We hebben natuurlijk nog veel
meer over Spreuken te zeggen.

1130
01:05:48,570 --> 01:05:51,510
We hebben een grote hoeveelheid
materiaal, maar we stoppen hier.