1
00:00:02,010 --> 00:00:04,710
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,710 --> 00:00:09,210
Deze keer een inleiding
op Spreuken, deel 3.

3
00:00:09,210 --> 00:00:12,030
We hervatten onze studie
van het boek Spreuken

4
00:00:12,030 --> 00:00:16,110
en van de wijsheidsliteratuur van
het Oude Testament in het algemeen.

5
00:00:16,110 --> 00:00:19,290
Maar we zullen ons vooral
richten op het boek Spreuken,

6
00:00:19,290 --> 00:00:22,050
omdat dit het grootste wijsheidsboek is.

7
00:00:22,050 --> 00:00:24,210
Ik denk niet dat het groter is dan Job,

8
00:00:24,210 --> 00:00:27,330
maar Job richt zich
voornamelijk op één onderwerp,

9
00:00:27,330 --> 00:00:30,810
terwijl Spreuken het hele
scala aan menselijke zorgen en

10
00:00:30,810 --> 00:00:33,450
praktische levenskwesties bestrijkt.

11
00:00:33,450 --> 00:00:36,990
Het is de grootste verzameling
wijsheidsspreuken die je in de

12
00:00:36,990 --> 00:00:38,430
Bijbel zult vinden.

13
00:00:38,430 --> 00:00:42,270
Als je niet meer weet waar we in
onze aantekeningen zijn gebleven:

14
00:00:42,270 --> 00:00:47,910
we gaan verder bij het Romeinse cijfer
drie, en daaronder bij B, waar staat:

15
00:00:47,910 --> 00:00:53,970
‘Algemeenheden, geen universele waarheden:
niet altijd waar, maar meestal.’

16
00:00:53,970 --> 00:00:57,510
Ik heb dit punt in een eerdere
lezing in deze reeks al gemaakt,

17
00:00:57,510 --> 00:01:00,690
hetzij de vorige keer,
hetzij de keer daarvoor.

18
00:01:00,690 --> 00:01:04,410
We zijn misschien geneigd om de hele
Schrift met dezelfde aannames te

19
00:01:04,410 --> 00:01:09,510
benaderen, alsof alles hetzelfde
soort Schrift is. Dat is niet zo.

20
00:01:09,510 --> 00:01:12,150
Er zijn verschillende literaire genres.

21
00:01:12,150 --> 00:01:16,530
Je interpreteert bijvoorbeeld poëzie niet,
en zou die ook niet moeten interpreteren,

22
00:01:16,530 --> 00:01:19,950
met precies dezelfde aannames
als waarmee je een letterlijker

23
00:01:19,950 --> 00:01:21,750
historisch verslag benadert.

24
00:01:21,750 --> 00:01:24,720
Wanneer je bij een boek als
Openbaring of Daniël komt,

25
00:01:24,720 --> 00:01:30,090
wat we apocalyptische literatuur zouden
noemen, dan is dat een geheel eigen genre,

26
00:01:30,090 --> 00:01:32,550
dat we met andere aannames benaderen.

27
00:01:32,550 --> 00:01:34,710
De grote fout die veel mensen maken,

28
00:01:34,710 --> 00:01:38,490
is dat ze helemaal geen onderscheid maken
tussen verschillende soorten Schrift.

29
00:01:38,490 --> 00:01:42,750
Ze zeggen eenvoudigweg:
‘Het is het Woord van God.’

30
00:01:42,750 --> 00:01:47,310
Vervolgens bekijken ze het en vatten
ze het op zoals ze het willen opvatten,

31
00:01:47,310 --> 00:01:51,270
of zoals het volgens hen letterlijk
begrepen zou moeten worden.

32
00:01:51,270 --> 00:01:55,770
Dat is niet altijd een verantwoorde
manier om de Schrift te bestuderen,

33
00:01:55,770 --> 00:01:59,490
want de boeken van de Schrift
zijn afzonderlijk geschreven.

34
00:01:59,490 --> 00:02:03,870
Niemand ging zitten en zei:
‘Laten we een Bijbel schrijven.’

35
00:02:03,870 --> 00:02:08,850
Dit zijn boeken die afzonderlijk zijn
geschreven, op verschillende tijdstippen,

36
00:02:08,850 --> 00:02:13,230
voor verschillende doelgroepen,
soms vanuit verschillende aannames,

37
00:02:13,230 --> 00:02:17,010
en beslist in verschillende
stijlen en genres.

38
00:02:17,010 --> 00:02:21,090
Wanneer we naar wijsheidsliteratuur
kijken, heeft die haar eigen criteria

39
00:02:21,090 --> 00:02:22,590
voor de toepassing.

40
00:02:22,590 --> 00:02:26,730
Die verschillen bijvoorbeeld van de
criteria voor een profetisch woord,

41
00:02:26,730 --> 00:02:31,530
een belofte van God of zelfs
de geboden of wetten van God.

42
00:02:31,530 --> 00:02:36,270
Spreuken draagt ons beslist dingen op om
te doen, maar die zijn niet als wetten.

43
00:02:36,270 --> 00:02:38,130
Ze lijken meer op raad.

44
00:02:38,130 --> 00:02:43,410
Als je wijs bent, wil je goede raad,
en Spreuken geeft uitstekende raad.

45
00:02:43,410 --> 00:02:47,070
Maar het is niet zo dat die
raad hetzelfde is als een gebod.

46
00:02:47,070 --> 00:02:51,270
Nu ik dat gezegd heb, wil ik heel
duidelijk maken dat het waarschijnlijk een

47
00:02:51,270 --> 00:02:56,430
uitzondering zou zijn als je ooit iets
wat Spreuken zegt zou overtreden zonder

48
00:02:56,430 --> 00:03:00,210
dom te zijn, en misschien
zelfs op een zondige manier.

49
00:03:00,210 --> 00:03:05,310
Het kan zondig zijn om dom te
zijn of om onnodig dwaas te zijn.

50
00:03:05,310 --> 00:03:10,830
Zoals ik al zei, is wijsheid de
manier waarop God Zijn wil openbaart.

51
00:03:10,830 --> 00:03:14,730
Maar wijsheid wordt doorgaans
verwoord in beginselen en niet

52
00:03:14,730 --> 00:03:16,230
in specifieke voorschriften.

53
00:03:16,230 --> 00:03:19,410
Voor de toepassing van het
beginsel zijn enige wijsheid

54
00:03:19,410 --> 00:03:22,650
en enig geestelijk
onderscheidingsvermogen nodig.

55
00:03:22,650 --> 00:03:26,130
Daarom neem je niet zomaar een
spreuk en zeg je: ‘Dat is de wet,

56
00:03:26,130 --> 00:03:29,430
en daarom zal ik altijd
onbuigzaam doen wat daar staat.’

57
00:03:29,430 --> 00:03:34,290
Als je dat doet, zul je soms merken dat de
aanwijzingen met elkaar in strijd zijn en

58
00:03:34,290 --> 00:03:36,930
dat je ze niet allebei kunt opvolgen.

59
00:03:36,930 --> 00:03:39,930
Soms is A in een bepaalde
situatie verstandig,

60
00:03:39,930 --> 00:03:43,650
en soms is B in een bepaalde
situatie verstandig.

61
00:03:43,650 --> 00:03:47,490
In Spreuken staan beide uitspraken,
en in sommige gevallen kunnen

62
00:03:47,490 --> 00:03:50,190
A en B niet allebei worden gedaan.

63
00:03:50,190 --> 00:03:52,350
Het idee is dat je raad krijgt.

64
00:03:52,350 --> 00:03:56,070
Je krijgt een openbaring van de
waarnemingen en algemeenheden van een

65
00:03:56,070 --> 00:04:01,350
wijze, opmerkzame man die zijn
zoon raad geeft. Dat is wat dit is.

66
00:04:01,350 --> 00:04:05,310
Dit is raad die Salomo grotendeels
voor zijn zoon opschreef,

67
00:04:05,310 --> 00:04:08,910
in de hoop dat zijn zoon
wijzer zou zijn dan hijzelf.

68
00:04:08,910 --> 00:04:11,130
Dit zijn algemeenheden.

69
00:04:11,130 --> 00:04:14,550
Evenzo geldt dat wanneer er
staat dat als je dit of dat doet,

70
00:04:14,550 --> 00:04:19,770
je dit of dat resultaat zult krijgen,
dit niet hetzelfde is als een belofte.

71
00:04:19,770 --> 00:04:21,570
Het is een waarneming.

72
00:04:21,570 --> 00:04:24,630
Dit is wat een wijs man heeft waargenomen.

73
00:04:24,630 --> 00:04:27,990
Over het algemeen gebeurt
dit wanneer mensen dit doen.

74
00:04:27,990 --> 00:04:30,510
Dat is wat een wijsheidsspreuk is.

75
00:04:30,510 --> 00:04:35,010
Het is niet helemaal hetzelfde als een
gebod, een belofte of iets dergelijks.

76
00:04:35,010 --> 00:04:37,170
Het zijn algemeenheden.

77
00:04:37,170 --> 00:04:40,350
Spreuken 15:1 zegt bijvoorbeeld:

78
00:04:40,350 --> 00:04:46,050
Een zacht antwoord keert woede af,
maar een krenkend woord wekt toorn op.

79
00:04:46,050 --> 00:04:47,490
Dat betekent het volgende.

80
00:04:47,490 --> 00:04:49,350
Als je een relatie met iemand hebt,

81
00:04:49,350 --> 00:04:53,610
vooral een relatie die mogelijk explosief
kan worden of dat misschien al is,

82
00:04:53,610 --> 00:04:56,490
is het het beste om zacht te antwoorden.

83
00:04:56,490 --> 00:05:00,390
Misschien is iemand al boos op
je en is er sprake van woede.

84
00:05:00,390 --> 00:05:05,130
Jouw zachte antwoord aan die persoon
zal doorgaans zijn boosheid doen afnemen

85
00:05:05,130 --> 00:05:06,930
en zijn woede afwenden.

86
00:05:06,930 --> 00:05:11,670
Het zal ervoor zorgen dat hij blijer
met je is dan anders het geval zou zijn.

87
00:05:11,670 --> 00:05:15,810
Als je hard reageert, zul je de
situatie alleen maar verergeren.

88
00:05:15,810 --> 00:05:18,690
Je denkt misschien dat dit
gewoon gezond verstand is,

89
00:05:18,690 --> 00:05:21,330
en dat is precies wat wijsheid is.

90
00:05:21,330 --> 00:05:23,490
Wijsheid is gezond verstand.

91
00:05:23,490 --> 00:05:25,350
Het is verbazingwekkend.

92
00:05:25,350 --> 00:05:28,710
Wij die zijn opgegroeid met
enige kennis van de Bijbel,

93
00:05:28,710 --> 00:05:31,950
gaan uit van een bepaalde
mate van gezond verstand.

94
00:05:31,950 --> 00:05:36,810
Vervolgens zie je een generatie opkomen
die geen kennis van de Bijbel heeft,

95
00:05:36,810 --> 00:05:40,410
en sta je ervan versteld dat
ze zelfs de eenvoudigste dingen

96
00:05:40,410 --> 00:05:43,470
die jij vanzelfsprekend vindt niet weten.

97
00:05:43,470 --> 00:05:45,630
Die dingen komen niet eens bij hen op.

98
00:05:45,630 --> 00:05:51,150
Dat komt doordat er, zoals in een van de
passages in Jeremia staat, wordt gezegd:

99
00:05:51,150 --> 00:05:56,430
De wijzen zullen beschaamd staan,
ontsteld zijn en gevangen worden.

100
00:05:56,430 --> 00:05:59,910
Zie, zij hebben het woord
van de HEERE verworpen,

101
00:05:59,910 --> 00:06:02,310
wat voor wijsheid zouden zij dan hebben?

102
00:06:02,310 --> 00:06:05,010
Wanneer het Woord van
God je denken niet vormt,

103
00:06:05,010 --> 00:06:07,710
heb je alleen je eigen gevallen verstand.

104
00:06:07,710 --> 00:06:13,050
Nu de wijsheid van God in Spreuken is
geopenbaard, zeg je in sommige gevallen:

105
00:06:13,050 --> 00:06:14,610
‘Wie zou dat niet weten?’

106
00:06:14,610 --> 00:06:18,090
Je moet je werkelijk afvragen:
wie zou dat niet weten?

107
00:06:18,090 --> 00:06:20,310
Maar sommige mensen
weten het kennelijk niet,

108
00:06:20,310 --> 00:06:23,970
want je kunt zien dat ze niet
overeenkomstig deze wijsheid handelen.

109
00:06:23,970 --> 00:06:25,530
Ze zijn niet verstandig.

110
00:06:25,530 --> 00:06:27,450
Ze kennen Gods wegen niet.

111
00:06:27,450 --> 00:06:29,190
In Romeinen 3 staat:

112
00:06:29,190 --> 00:06:31,830
en de weg van de vrede
hebben zij niet gekend.

113
00:06:31,830 --> 00:06:36,090
Van een zacht antwoord wordt gezegd
dat het ertoe neigt iemands boosheid

114
00:06:36,090 --> 00:06:37,350
af te wenden.

115
00:06:37,350 --> 00:06:40,110
Als iemand tijdens een
woordenwisseling boos wordt,

116
00:06:40,110 --> 00:06:42,690
maak je toon dan gewoon milder.

117
00:06:42,690 --> 00:06:44,790
Verneder jezelf nog meer.

118
00:06:44,790 --> 00:06:48,150
Laat die ander misschien zelfs
het laatste woord hebben.

119
00:06:48,150 --> 00:06:50,010
Wakker de ruzie niet aan.

120
00:06:50,010 --> 00:06:53,370
Harde woorden zullen het
alleen maar erger maken.

121
00:06:53,370 --> 00:06:55,230
Nu is dat een waarneming.

122
00:06:55,230 --> 00:07:00,180
Het is geen belofte, want bijna ieder
van ons, en misschien wel ieder van ons,

123
00:07:00,180 --> 00:07:06,090
heeft situaties meegemaakt waarin iemand
boos op ons was en wij gedurende het hele

124
00:07:06,090 --> 00:07:11,910
gesprek of de hele relatie zacht,
vriendelijk en verzoenend spraken.

125
00:07:11,910 --> 00:07:15,270
Die ander was eenvoudig
vastbesloten boos te zijn,

126
00:07:15,270 --> 00:07:17,850
en wij wendden zijn woede niet af.

127
00:07:17,850 --> 00:07:21,870
Er zijn zelfs gevallen waarin
je iemand hard kunt toespreken,

128
00:07:21,870 --> 00:07:26,130
maar er geen ruzie ontstaat
omdat die persoon genadig is.

129
00:07:26,130 --> 00:07:31,410
De uitspraak is dus niet altijd
waar, maar zeker bijna altijd.

130
00:07:31,410 --> 00:07:35,910
Als je boosheid wilt bezweren,
geef dan een zacht antwoord.

131
00:07:35,910 --> 00:07:38,130
Dat is wat de wijsheid zou zeggen.

132
00:07:38,130 --> 00:07:41,670
Als je boosheid wilt
bezweren, ben je dom en

133
00:07:41,670 --> 00:07:46,050
onverstandig wanneer je dat doel
probeert te bereiken door harde of

134
00:07:46,050 --> 00:07:50,670
provocerende dingen terug te zeggen
tegen iemand die al boos op je is.

135
00:07:50,670 --> 00:07:55,170
Dit is een voorbeeld van hoe Spreuken
geen universele waarheden geeft,

136
00:07:55,170 --> 00:07:57,990
maar algemeen geldende waarheden.

137
00:07:57,990 --> 00:08:01,710
Gewoonlijk zijn deze dingen
waar, al zijn ze dat niet altijd,

138
00:08:01,710 --> 00:08:05,730
en de spreuk doet niet alsof
ze altijd waar zullen zijn.

139
00:08:05,730 --> 00:08:08,250
In Spreuken 10:4 staat:

140
00:08:08,250 --> 00:08:11,250
Wie met een bedrieglijke
hand werkt, wordt arm,

141
00:08:11,250 --> 00:08:13,890
maar de hand van de vlijtigen maakt rijk.

142
00:08:13,890 --> 00:08:17,490
De spreker gaat in zijn uitleg
uit van de Engelse formulering

143
00:08:17,490 --> 00:08:19,770
„wie met een luie hand werkt”.

144
00:08:19,770 --> 00:08:24,270
De HSV heeft hier „wie met
een bedrieglijke hand werkt”.

145
00:08:24,270 --> 00:08:28,170
Het zou me niet verbazen als Paris
Hilton met een luie hand te werk gaat,

146
00:08:28,170 --> 00:08:30,870
maar ze zal waarschijnlijk
nooit arm worden.

147
00:08:30,870 --> 00:08:34,110
Sommige mensen zijn heel ijverig,
maar toevallig wonen ze in een

148
00:08:34,110 --> 00:08:38,730
ontwikkelingsland of ergens waar ze
door overheidsbeleid worden onderdrukt.

149
00:08:38,730 --> 00:08:41,370
Ze werken hard en worden nooit rijk.

150
00:08:41,370 --> 00:08:44,850
Het zal niet altijd waar zijn,
maar het is wel de tendens.

151
00:08:44,850 --> 00:08:48,450
Het is wat iedereen die goed naar
de wereld kijkt zou concluderen:

152
00:08:48,450 --> 00:08:51,270
als je arm wilt worden, wees dan lui.

153
00:08:51,270 --> 00:08:54,330
Als je rijk wilt worden, wees dan ijverig.

154
00:08:54,330 --> 00:08:59,070
Dat zijn algemeen geldende waarheden,
maar wel heel veelvoorkomende.

155
00:08:59,070 --> 00:09:02,010
Het is niet zo dat het maar zelden zo is.

156
00:09:02,010 --> 00:09:04,170
Over het algemeen is het zo.

157
00:09:04,170 --> 00:09:06,810
Spreuken 10:22 zegt:

158
00:09:06,810 --> 00:09:12,030
De zegen van de HEERE, die maakt rijk,
Hij voegt er geen zwoegen aan toe.

159
00:09:12,030 --> 00:09:14,970
Ook dat is een algemeen geldende waarheid.

160
00:09:14,970 --> 00:09:16,830
God zegent sommige mensen.

161
00:09:16,830 --> 00:09:20,310
Hij zegende Jezus, maar
Jezus was niet rijk.

162
00:09:20,310 --> 00:09:24,090
Hij zegende de apostelen,
maar zij waren niet rijk.

163
00:09:24,090 --> 00:09:27,990
Misschien zouden we kunnen zeggen:
rijk in een andere betekenis,

164
00:09:27,990 --> 00:09:33,510
rijk in geloof en rijk aan geestelijke
zegeningen. Dat zou waar zijn.

165
00:09:33,510 --> 00:09:37,350
In sommige gevallen moeten we dit
soort uitspraken uit het Oude Testament

166
00:09:37,350 --> 00:09:39,750
door een nieuwtestamentische
lens bekijken.

167
00:09:39,750 --> 00:09:44,070
In het Oude Testament waren de meeste
zegeningen die God aan Israël beloofde

168
00:09:44,070 --> 00:09:49,410
namelijk economische of materiële
zegeningen: een lang leven op aarde,

169
00:09:49,410 --> 00:09:53,010
veel vee, veel kinderen en goede oogsten.

170
00:09:53,010 --> 00:09:56,070
Dat zijn de soorten beloften die God gaf.

171
00:09:56,070 --> 00:10:01,050
Maar omdat Israël een natuurlijke
natie is, een fysieke entiteit,

172
00:10:01,050 --> 00:10:04,830
zouden we de beloften die God aan
Israël gaf kunnen zien als een

173
00:10:04,830 --> 00:10:08,610
voorafbeelding van de geestelijke
zegeningen die gelden voor een

174
00:10:08,610 --> 00:10:12,450
geestelijk Israël, voor een
geestelijk volk van God.

175
00:10:12,450 --> 00:10:14,610
Paulus zei in Efeze 1:

176
00:10:14,610 --> 00:10:18,570
Gezegend zij de God en Vader
van onze Heere Jezus Christus,

177
00:10:18,570 --> 00:10:22,770
Die ons gezegend heeft met alle
geestelijke zegen in de hemelse

178
00:10:22,770 --> 00:10:24,810
gewesten in Christus,

179
00:10:24,810 --> 00:10:29,490
Er kan dus beslist worden gezegd
dat wij in zekere zin rijk zijn,

180
00:10:29,490 --> 00:10:31,590
zelfs als we geen geld hebben.

181
00:10:31,590 --> 00:10:37,470
Degene die Gods zegen heeft, is rijk,
eenvoudigweg omdat hij gezegend is,

182
00:10:37,470 --> 00:10:41,730
ook al is hij misschien niet rijk wat
zijn uiterlijke omstandigheden betreft.

183
00:10:41,730 --> 00:10:45,810
Maar het punt hier is dat Salomo
naar alle waarschijnlijkheid over

184
00:10:45,810 --> 00:10:47,790
materiële rijkdom spreekt.

185
00:10:47,790 --> 00:10:49,650
Zo ook wanneer hij zegt:

186
00:10:49,650 --> 00:10:53,130
De goede mens laat zijn
kleinkinderen een erfenis na,

187
00:10:53,130 --> 00:10:56,970
maar het vermogen van de zondaar
is weggelegd voor de rechtvaardige.

188
00:10:56,970 --> 00:11:01,470
dan denkt hij waarschijnlijk in termen
van een rechtvaardige man die economisch

189
00:11:01,470 --> 00:11:06,390
zo welvarend is dat er bij zijn dood
genoeg zal zijn om zijn kinderen en zelfs

190
00:11:06,390 --> 00:11:10,770
nog een volgende generatie van de
nalatenschap te laten profiteren.

191
00:11:10,770 --> 00:11:16,170
Dat zal wat materiële zaken betreft niet
altijd waar zijn, zeker niet voor ons.

192
00:11:16,170 --> 00:11:20,550
God roept ons er namelijk vaak toe
op afstand te doen van wat we hebben

193
00:11:20,550 --> 00:11:25,410
en bewust een levenswijze aan te nemen
waarbij we niet rijk zijn en niet

194
00:11:25,410 --> 00:11:27,630
veel aan onze kinderen nalaten.

195
00:11:27,630 --> 00:11:32,310
Maar als God iemand daartoe roept,
is dat hiermee niet in tegenspraak.

196
00:11:32,310 --> 00:11:35,430
We kunnen zo'n spreuk
tenslotte ook vergeestelijken.

197
00:11:35,430 --> 00:11:39,930
Een godvrezende man laat zijn
kleinkinderen een erfenis na.

198
00:11:39,930 --> 00:11:44,970
Een godvrezende man laat zijn familie
beslist een goed voorbeeld en een

199
00:11:44,970 --> 00:11:49,470
geestelijke zegen na die zich vele
generaties lang kan uitstrekken.

200
00:11:49,470 --> 00:11:54,270
Dat is de erfenis, of het erfdeel,
van degenen die de Heere vrezen:

201
00:11:54,270 --> 00:11:59,130
zijn kinderen en zijn kleinkinderen
ontvangen de voordelen die uit die rijkdom

202
00:11:59,130 --> 00:12:00,870
naar hen doorstromen.

203
00:12:00,870 --> 00:12:04,890
Maar wanneer Salomo het over
materiële rijkdom en dergelijke heeft,

204
00:12:04,890 --> 00:12:10,290
is dat iets anders dan een belofte waarvan
je altijd kunt zeggen dat die waar is.

205
00:12:10,290 --> 00:12:13,530
Het idee dat je lang zult
leven als je wijs bent,

206
00:12:13,530 --> 00:12:16,230
is nog een voorbeeld van dit verschijnsel.

207
00:12:16,230 --> 00:12:22,950
Hoofdstuk 3 — dit staat niet in je
aantekeningen — zegt in de verzen 7 en 8:

208
00:12:22,950 --> 00:12:29,310
Wees niet wijs in je eigen ogen: vrees
de HEERE en keer je af van het kwade.

209
00:12:29,310 --> 00:12:34,110
Het zal een medicijn zijn voor je
navel en verfrissing voor je beenderen.

210
00:12:34,110 --> 00:12:37,590
De spreker redeneert hier
vanuit zijn Engelse Bijbeltekst,

211
00:12:37,590 --> 00:12:41,850
waarin staat dat dit „gezondheid
voor je lichaam” zal zijn.

212
00:12:41,850 --> 00:12:46,411
— dat wil zeggen, de Heere vrezen
en je afkeren van het kwaad —

213
00:12:46,411 --> 00:12:49,830
Dat betekent dat je
lichaam gezond zal zijn.

214
00:12:49,830 --> 00:12:53,610
Dan staat er in hetzelfde
hoofdstuk, in vers 16:

215
00:12:53,610 --> 00:12:59,970
Lengte van dagen is in haar rechterhand,
in haar linkerhand zijn rijkdom en eer.

216
00:12:59,970 --> 00:13:03,090
Met ‘haar’ wordt de wijsheid bedoeld.

217
00:13:03,090 --> 00:13:06,090
Er wordt gezegd dat je,
als je wijsheid hebt,

218
00:13:06,090 --> 00:13:10,890
samen met die wijsheid ook lengte van
dagen zult ontvangen: een lang leven,

219
00:13:10,890 --> 00:13:14,730
gezondheid voor je
lichaam, rijkdom en eer.

220
00:13:14,730 --> 00:13:16,830
Dit zijn schitterende beloften.

221
00:13:16,830 --> 00:13:21,690
Dit is precies het soort beloften waarvan
de mensen van de Woord van Geloof-beweging

222
00:13:21,690 --> 00:13:26,430
zouden zeggen dat het letterlijke beloften
zijn voor mensen die genoeg geloof hebben.

223
00:13:26,430 --> 00:13:29,550
Ik behoor niet tot de
Woord van Geloof-beweging.

224
00:13:29,550 --> 00:13:33,210
Ik geloof niet dat zulke beloften
letterlijke beloften zijn

225
00:13:33,210 --> 00:13:35,790
die aan gelovige mensen worden gedaan.

226
00:13:35,790 --> 00:13:40,350
Maar wat hier wordt gezegd, is dat
de man die lang en gezond wil leven,

227
00:13:40,350 --> 00:13:43,830
er verstandig aan doet een
godvruchtig leven te leiden.

228
00:13:43,830 --> 00:13:48,990
Je zou een godvruchtig mens kunnen zijn,
zoals Stefanus, de eerste martelaar,

229
00:13:48,990 --> 00:13:52,830
en als tiener kunnen sterven
omdat je de marteldood sterft.

230
00:13:52,830 --> 00:13:57,030
Er is geen garantie dat godvruchtige
mensen lang zullen leven.

231
00:13:57,030 --> 00:14:02,310
Jezus leefde niet zo lang, en Hij was
zo godvruchtig als iemand maar zijn kan.

232
00:14:02,310 --> 00:14:06,150
Er zijn veel christelijke
martelaren die jong gestorven zijn.

233
00:14:06,150 --> 00:14:11,610
En er zijn christenen die jong sterven
aan een ziekte, kanker en andere dingen,

234
00:14:11,610 --> 00:14:13,290
of door een ongeluk.

235
00:14:13,290 --> 00:14:17,130
Een vriend van mij verloor bij
een ongeluk twee tienerdochters

236
00:14:17,130 --> 00:14:19,950
die heel godvruchtige meisjes waren.

237
00:14:19,950 --> 00:14:24,570
Een dronken bestuurder botste tegen
hun busje en doodde hen allebei.

238
00:14:24,570 --> 00:14:28,530
Het waren godvruchtige
meisjes. Ze stierven jong.

239
00:14:28,530 --> 00:14:30,510
Dus wanneer je leest dat wijsheid

240
00:14:30,510 --> 00:14:35,310
je lengte van dagen en lichamelijke
gezondheid zal geven, enzovoort,

241
00:14:35,310 --> 00:14:37,170
zal dat niet altijd waar zijn.

242
00:14:37,170 --> 00:14:41,550
Maar als je erover nadenkt, is het bijna
een spreekwoordelijke uitspraak wanneer je

243
00:14:41,550 --> 00:14:45,930
iemand ziet die zijn leeftijd noemt
en veel ouder is dan hij eruitziet,

244
00:14:45,930 --> 00:14:49,110
en iemand zegt: ‘De tijd
is goed voor je geweest.

245
00:14:49,110 --> 00:14:51,690
Dat zal wel door een rein leven komen.’

246
00:14:51,690 --> 00:14:53,790
Zo luidde het oude gezegde.

247
00:14:53,790 --> 00:14:58,230
Een rein leven zorgt ervoor dat
je er zo gezond en jong uitziet.

248
00:14:58,230 --> 00:15:00,390
Daar zit een kern van waarheid in.

249
00:15:00,390 --> 00:15:04,830
Als je niet veel alcohol drinkt en
jezelf niet te gronde richt met drugs

250
00:15:04,830 --> 00:15:08,310
en met gedrag dat in wezen
plezierig maar ongezond is,

251
00:15:08,310 --> 00:15:11,250
maakt dat wel verschil voor
de leeftijd waarop je sterft,

252
00:15:11,250 --> 00:15:14,430
als alle andere omstandigheden
natuurlijk gelijk zijn.

253
00:15:14,430 --> 00:15:17,070
Als je er niet op uit bent om zonder reden

254
00:15:17,070 --> 00:15:20,250
problemen met mensen te
veroorzaken en ruzie te zoeken,

255
00:15:20,250 --> 00:15:24,930
zorg je er misschien voor dat je niet
omkomt bij een vechtpartij in een café.

256
00:15:24,930 --> 00:15:28,050
Een wijs man die de wegen van God volgt,

257
00:15:28,050 --> 00:15:32,850
vermijdt bepaalde gevaren die zondig
gedrag in het leven met zich meebrengt.

258
00:15:32,850 --> 00:15:36,750
Een van de gevolgen van zulke
gevaren is een kort leven en een

259
00:15:36,750 --> 00:15:39,270
slechte gezondheid, enzovoort.

260
00:15:39,270 --> 00:15:44,130
Veel mensen die sterven aan aids, of
zelfs aan kanker of aan veel andere

261
00:15:44,130 --> 00:15:48,390
veelvoorkomende doodsoorzaken,
of die omkomen bij ongelukken,

262
00:15:48,390 --> 00:15:53,910
sterven in veel gevallen rechtstreeks als
gevolg van keuzes in hun manier van leven.

263
00:15:53,910 --> 00:15:58,590
Die keuzes zouden ze vermeden hebben
als ze wijs waren geweest en de

264
00:15:58,590 --> 00:16:00,510
wegen van God hadden gevolgd.

265
00:16:00,510 --> 00:16:02,610
Maar dat geldt niet voor elk geval.

266
00:16:02,610 --> 00:16:06,150
Omdat deze algemene
uitspraken generalisaties zijn

267
00:16:06,150 --> 00:16:11,310
en geen absolute waarheden, lijken ze soms
op gespannen voet met elkaar te staan.

268
00:16:11,310 --> 00:16:17,010
Zoals ik eerder zei: soms is in een
bepaalde situatie de ene handelwijze wijs,

269
00:16:17,010 --> 00:16:22,530
terwijl in een zeer vergelijkbare situatie
een andere handelwijze wijs kan zijn.

270
00:16:22,530 --> 00:16:24,030
Dat hangt ervan af.

271
00:16:24,030 --> 00:16:27,810
Je zult nooit de algemene
beginselen van wijsheid overtreden,

272
00:16:27,810 --> 00:16:32,190
maar de toepassing ervan op situaties
zal niet altijd hetzelfde zijn.

273
00:16:32,190 --> 00:16:36,190
Als je kijkt naar
Spreuken 26, vers 4 en 5 —

274
00:16:36,190 --> 00:16:39,330
ik heb hier in een eerdere
lezing al naar verwezen,

275
00:16:39,330 --> 00:16:43,490
omdat mensen dit vaak ter sprake brengen
en het hen voor een raadsel stelt

276
00:16:43,490 --> 00:16:45,270
— staat er:

277
00:16:45,270 --> 00:16:48,270
Antwoord een dwaas niet
naar zijn dwaasheid,

278
00:16:48,270 --> 00:16:50,850
anders zou ook u aan hem gelijk worden.

279
00:16:50,850 --> 00:16:52,830
In het volgende vers staat:

280
00:16:52,830 --> 00:16:57,090
Antwoord een dwaas naar zijn
dwaasheid, anders zou hij in zijn eigen

281
00:16:57,090 --> 00:16:58,710
ogen wijs zijn.

282
00:16:58,710 --> 00:17:02,070
Soms wijzen mensen daarop
en zeggen ze: ‘Zie je wel,

283
00:17:02,070 --> 00:17:04,890
de Bijbel kan niet het Woord van God zijn.

284
00:17:04,890 --> 00:17:07,590
Hij spreekt zichzelf daar gewoon tegen.’

285
00:17:07,590 --> 00:17:11,130
Ik denk niet dat degene die
dat zegt erg helder nadenkt.

286
00:17:11,130 --> 00:17:16,290
Degene die dit geschreven heeft, wist
dat dit tegengestelde uitspraken waren.

287
00:17:16,290 --> 00:17:19,650
Het is niet zo dat hij even
last van geheugenverlies had.

288
00:17:19,650 --> 00:17:24,630
Nadat hij vers 4 had geschreven, vergat
hij niet wat hij gezegd had om vervolgens

289
00:17:24,630 --> 00:17:28,110
in vers 5 het
tegenovergestelde te schrijven.

290
00:17:28,110 --> 00:17:30,630
Deze twee schijnbaar tegenstrijdige,

291
00:17:30,630 --> 00:17:35,430
paradoxale uitspraken zijn duidelijk
met opzet naast elkaar gezet.

292
00:17:35,430 --> 00:17:37,590
Er zit iets paradoxaals in.

293
00:17:37,590 --> 00:17:41,250
Waarom staan deze twee geboden,
die elkaars tegenovergestelde

294
00:17:41,250 --> 00:17:42,630
zijn, naast elkaar?

295
00:17:42,630 --> 00:17:45,870
Ik denk dat het antwoord
eenvoudigweg dit is:

296
00:17:45,870 --> 00:17:49,290
de wijsheid zou je ingeven
dat er momenten zijn

297
00:17:49,290 --> 00:17:54,330
waarop een dwaas dwaze dingen tegen je
zegt en jij hem misschien moet antwoorden

298
00:17:54,330 --> 00:17:56,850
op een manier die op zijn manier lijkt,

299
00:17:56,850 --> 00:18:00,270
zodat hij inziet hoe
dwaas zijn woorden zijn.

300
00:18:00,270 --> 00:18:04,770
Er zijn andere momenten, misschien
vaker, waarop je dat niet moet doen,

301
00:18:04,770 --> 00:18:09,630
om te voorkomen dat je jezelf alleen
maar tot zijn niveau verlaagt.

302
00:18:09,630 --> 00:18:14,850
Het zou prettig zijn als je altijd
wist dat je iemand die dwaas doet nooit

303
00:18:14,850 --> 00:18:16,590
antwoord moet geven.

304
00:18:16,590 --> 00:18:20,490
Soms beschuldigen mensen je
ten onrechte en dan denk je:

305
00:18:20,490 --> 00:18:25,110
‘Moet ik dat als christen gewoon over
me heen laten komen en niets zeggen?

306
00:18:25,110 --> 00:18:29,370
Of moet ik naar buiten treden en de
waarheid van de zaak verdedigen?’

307
00:18:29,370 --> 00:18:32,850
Er wordt een verhaal verteld
over Jonathan Edwards,

308
00:18:32,850 --> 00:18:36,990
de beroemde opwekkingsprediker uit
de tijd van de Grote Amerikaanse

309
00:18:36,990 --> 00:18:39,090
Opwekking in de achttiende eeuw.

310
00:18:39,090 --> 00:18:41,550
Toen hij voorganger van een gemeente was,

311
00:18:41,550 --> 00:18:45,390
kreeg hij te maken met kritiek
die kennelijk vals was.

312
00:18:45,390 --> 00:18:49,470
Er gingen schandalen over hem rond
die blijkbaar niet waar waren.

313
00:18:49,470 --> 00:18:51,630
Hij verdedigde zichzelf niet.

314
00:18:51,630 --> 00:18:56,310
Hij liet de geruchten gewoon
rondgaan en gaf totaal geen antwoord.

315
00:18:56,310 --> 00:19:01,110
Daardoor verloor hij zelfs zijn kansel
en tijdelijk ook zijn bediening.

316
00:19:01,110 --> 00:19:06,510
Uiteindelijk werd hij op de een of andere
manier in ere hersteld en gerehabiliteerd.

317
00:19:06,510 --> 00:19:10,410
Ik herinner me de details niet,
maar wat me ervan is bijgebleven,

318
00:19:10,410 --> 00:19:14,070
is dat het zijn vaste beleid
was om niet te antwoorden,

319
00:19:14,070 --> 00:19:17,370
ook al waren de
beschuldigingen volkomen vals.

320
00:19:17,370 --> 00:19:20,610
Hij liet zijn verdediging
eenvoudigweg in Gods handen.

321
00:19:20,610 --> 00:19:24,210
In belangrijke mate deed Jezus
dat ook toen Hij terechtstond.

322
00:19:24,210 --> 00:19:26,610
Maar dat is niet het
enige wat je kunt doen.

323
00:19:26,610 --> 00:19:30,690
Toen Paulus eens terechtstond, begon
hij zijn verdediging met de woorden:

324
00:19:30,690 --> 00:19:36,150
En Paulus zei, terwijl hij de ogen op
de Raad gevestigd hield: Mannenbroeders,

325
00:19:36,150 --> 00:19:40,950
ik heb voor God met een volkomen zuiver
geweten gewandeld tot op deze dag.

326
00:19:40,950 --> 00:19:42,810
Hij zei niets verkeerds.

327
00:19:42,810 --> 00:19:48,030
En de hogepriester die hem berechtte,
zei tegen de soldaat die naast hem stond:

328
00:19:48,030 --> 00:19:49,230
Sla die man.

329
00:19:49,230 --> 00:19:53,010
En de man sloeg Paulus in
het gezicht. Paulus zei:

330
00:19:53,010 --> 00:19:58,170
Toen zei Paulus tegen hem: God
zal ú slaan, witgepleisterde wand!

331
00:19:58,170 --> 00:20:02,250
Zit u hier om een oordeel over mij
uit te spreken overeenkomstig de wet,

332
00:20:02,250 --> 00:20:06,390
en geeft u bevel, tegen
de wet in, mij te slaan?

333
00:20:06,390 --> 00:20:10,290
Er is een wet die zegt dat je bij
een rechtszaak geen onrecht mag doen.

334
00:20:10,290 --> 00:20:12,270
Dus daar reageerde hij op.

335
00:20:12,270 --> 00:20:16,530
Nu nam hij dat wel terug, maar niet
omdat het een ongepaste uitspraak was.

336
00:20:16,530 --> 00:20:17,730
Ze zeiden:

337
00:20:17,730 --> 00:20:23,070
En zij die daarbij stonden, zeiden:
Scheldt u de hogepriester van God uit?

338
00:20:23,070 --> 00:20:24,270
Paulus zei:

339
00:20:24,270 --> 00:20:28,410
Toen zei Paulus: Ik wist niet,
broeders, dat hij hogepriester is;

340
00:20:28,410 --> 00:20:33,270
want er staat geschreven: U mag geen
kwaad spreken van de leider van uw volk.

341
00:20:33,270 --> 00:20:38,190
Maar Paulus, kennelijk een geestelijk
mens en beslist een volwassen christen,

342
00:20:38,190 --> 00:20:42,690
vond het aanvankelijk niet verkeerd om de
dwaas die hem berechtte terecht te wijzen

343
00:20:42,690 --> 00:20:44,850
en hem op zijn fout te wijzen.

344
00:20:44,850 --> 00:20:49,410
Er zijn veel momenten waarop Paulus zich
tegen valse beschuldigingen verdedigde.

345
00:20:49,410 --> 00:20:52,590
Hij schreef het hele boek
2 Korinthe om dat te doen,

346
00:20:52,590 --> 00:20:57,510
en gedeelten van andere brieven om zich
tegen valse aanklachten te verdedigen.

347
00:20:57,510 --> 00:21:02,310
Soms moet de christen dus, eerlijk
gezegd, door de Geest geleid worden en

348
00:21:02,310 --> 00:21:03,690
niet door regels.

349
00:21:03,690 --> 00:21:05,490
Er is geen regel:

350
00:21:05,490 --> 00:21:08,370
Antwoord een dwaas niet
naar zijn dwaasheid,

351
00:21:08,370 --> 00:21:11,010
anders zou ook u aan hem gelijk worden.

352
00:21:11,010 --> 00:21:12,270
of een regel:

353
00:21:12,270 --> 00:21:16,410
Antwoord een dwaas naar zijn
dwaasheid, anders zou hij in zijn eigen

354
00:21:16,410 --> 00:21:17,910
ogen wijs zijn.

355
00:21:17,910 --> 00:21:24,030
Maar er is wel een regel: doe in de
gegeven omstandigheden altijd wat wijs is.

356
00:21:24,030 --> 00:21:25,950
Doe wat geestelijk is.

357
00:21:25,950 --> 00:21:28,950
Doe datgene waartoe God je leidt.

358
00:21:28,950 --> 00:21:32,310
Weet dat er momenten zijn waarop
het een vergissing zou zijn

359
00:21:32,310 --> 00:21:35,790
om een dwaas op zijn eigen
manier van repliek te dienen.

360
00:21:35,790 --> 00:21:39,330
En weet dat er momenten zijn
waarop het een vergissing zou zijn

361
00:21:39,330 --> 00:21:41,490
om dat niet te doen.

362
00:21:41,490 --> 00:21:44,250
Wijsheid is iets wat in je moet wonen.

363
00:21:44,250 --> 00:21:49,890
Je krijgt niet zomaar een regelboek waarin
staat: „Doe dat gewoon in elke situatie.”

364
00:21:49,890 --> 00:21:52,050
Dat is wat wetticisme is.

365
00:21:52,050 --> 00:21:54,990
Dat is wat bijna alle religie is.

366
00:21:54,990 --> 00:21:58,410
Religie is voor het
grootste deel wetticisme,

367
00:21:58,410 --> 00:22:01,950
en mensen houden daarvan
omdat het zekerheid biedt.

368
00:22:01,950 --> 00:22:06,810
Ze denken: „Oké, ik weet wat
ik in elke situatie moet doen.

369
00:22:06,810 --> 00:22:11,550
Ik hoef nooit mijn eigen oordeel of
onderscheidingsvermogen te gebruiken.

370
00:22:11,550 --> 00:22:15,450
Ik hoef nooit geestelijk te
zijn of te weten wat God zegt.

371
00:22:15,450 --> 00:22:18,090
Ik hoef alleen maar de regels te kennen.

372
00:22:18,090 --> 00:22:21,270
Zolang ik maar een gestencild
vel heb waarop alle

373
00:22:21,270 --> 00:22:25,470
regels voor elke situatie
staan, is het leven eenvoudig.

374
00:22:25,470 --> 00:22:28,770
Het kan moeilijk zijn,
maar het is eenvoudig.

375
00:22:28,770 --> 00:22:32,790
Het is niet moeilijk om uit
te zoeken wat ik moet doen.”

376
00:22:32,790 --> 00:22:35,310
Sommige mensen vinden dat heel veilig.

377
00:22:35,310 --> 00:22:38,550
Het boek Spreuken gaat je dat niet bieden.

378
00:22:38,550 --> 00:22:42,330
Wijsheid gaat niet over het uit
je hoofd leren van de regels.

379
00:22:42,330 --> 00:22:47,970
Wijsheid gaat erom dat je aanvoelt wat in
deze situatie de juiste gang van zaken is

380
00:22:47,970 --> 00:22:50,250
om het gewenste doel te bereiken.

381
00:22:50,250 --> 00:22:52,590
Dat is natuurlijk wat wijsheid is.

382
00:22:52,590 --> 00:22:56,970
Nog een voorbeeld van algemeenheden
die op gespannen voet met elkaar staan,

383
00:22:56,970 --> 00:23:03,930
krijg je als je hoofdstuk 15 vers 22
vergelijkt met hoofdstuk 19 vers 21.

384
00:23:03,930 --> 00:23:07,410
In Spreuken 15:22 staat:

385
00:23:07,410 --> 00:23:09,930
Plannen falen, als er geen overleg is,

386
00:23:09,930 --> 00:23:14,070
maar door een veelheid van
raadgevers komt het nodige tot stand.

387
00:23:14,070 --> 00:23:16,890
Hoofdstuk 19 vers 21 zegt:

388
00:23:16,890 --> 00:23:21,090
In het hart van de mens zijn veel
plannen, maar de raad van de HEERE,

389
00:23:21,090 --> 00:23:22,470
die houdt stand.

390
00:23:22,470 --> 00:23:27,630
Het eerste zegt dat je plannen zullen
slagen als je genoeg raadgevers hebt.

391
00:23:27,630 --> 00:23:30,390
Wil je garanderen dat je plannen slagen?

392
00:23:30,390 --> 00:23:33,510
Raadpleeg gewoon genoeg raadgevers.

393
00:23:33,510 --> 00:23:38,610
Daar staat de uitspraak dat je plannen
door goede raad bevestigd zullen worden.

394
00:23:38,610 --> 00:23:42,210
Maar vervolgens staat er
ook: „Niet noodzakelijk.”

395
00:23:42,210 --> 00:23:46,650
Wat God in Zijn soevereiniteit laat
gebeuren, is wat stand zal houden.

396
00:23:46,650 --> 00:23:50,970
De plannen van mensen zijn soms niet
het laatste woord over de dingen.

397
00:23:50,970 --> 00:23:56,250
Hoeveel goede raadgevers je ook hebt,
het is niet jouw plan, maar Gods plan.

398
00:23:56,250 --> 00:23:59,850
Aan de ene kant staat er dus
dat je goede raad moet inwinnen

399
00:23:59,850 --> 00:24:02,310
als je wilt dat je plannen slagen.

400
00:24:02,310 --> 00:24:07,950
Aan de andere kant staat er dat Gods raad
in werkelijkheid is wat er zal gebeuren,

401
00:24:07,950 --> 00:24:09,750
en niet wat jij bedenkt.

402
00:24:09,750 --> 00:24:14,490
Met andere woorden, God kan
overal Zijn veto over uitspreken.

403
00:24:14,490 --> 00:24:18,810
Hier geldt dus geen absolute regel, en
je zult merken dat dit op een aantal

404
00:24:18,810 --> 00:24:20,070
plaatsen zo is.

405
00:24:20,070 --> 00:24:23,970
Er zijn bijvoorbeeld een aantal spreuken
die spreken over het gevaar van borg

406
00:24:23,970 --> 00:24:25,470
staan voor een vreemde.

407
00:24:25,470 --> 00:24:29,130
Ze zeggen dat iemand die voor een
vreemde borg staat een dwaas is,

408
00:24:29,130 --> 00:24:33,990
dat hij daar schade door zal lijden en
dat wijze mensen zoiets gewoon niet doen.

409
00:24:33,990 --> 00:24:35,550
Wat betekent dat?

410
00:24:35,550 --> 00:24:39,990
Het betekent dat je medeondertekent voor
de lening van iemand van wie je niet zeker

411
00:24:39,990 --> 00:24:42,450
weet hoe kredietwaardig hij is.

412
00:24:42,450 --> 00:24:44,490
Je neemt het risico dat hij misschien niet

413
00:24:44,490 --> 00:24:48,450
betrouwbaar is en dat jij er
uiteindelijk voor moet opdraaien en zijn

414
00:24:48,450 --> 00:24:50,250
rekeningen moet betalen.

415
00:24:50,250 --> 00:24:54,210
Er staat dat je jezelf dan
in een dwaze positie brengt.

416
00:24:54,210 --> 00:24:57,990
Aan de andere kant zeggen veel
spreuken dat je barmhartig moet zijn

417
00:24:57,990 --> 00:25:01,770
tegenover de armen en medelijden
met de armen moet hebben.

418
00:25:01,770 --> 00:25:06,330
Er kunnen momenten zijn waarop dit
betekent dat je jezelf arm maakt,

419
00:25:06,330 --> 00:25:09,870
of op zijn minst in je eigen
financiële situatie een

420
00:25:09,870 --> 00:25:12,030
offer brengt voor iemand anders.

421
00:25:12,030 --> 00:25:15,330
Moet je dus risico’s nemen
om armere mensen te helpen,

422
00:25:15,330 --> 00:25:19,950
of moet je je bezittingen beschermen
en nooit barmhartigheid tonen?

423
00:25:19,950 --> 00:25:22,050
Beide dingen worden aangeraden.

424
00:25:22,050 --> 00:25:26,790
Eerlijk gezegd staan we in ons
moderne leven vaak voor zo’n dilemma.

425
00:25:26,790 --> 00:25:32,370
We zien iemand onderaan een oprit naar de
snelweg bedelen met een bord waarop staat:

426
00:25:32,370 --> 00:25:35,910
‘Honger. Alles helpt. God zegene je.’

427
00:25:35,910 --> 00:25:38,190
Dat staat altijd op hun borden.

428
00:25:38,190 --> 00:25:41,370
Vroeger stond erop:
‘Wil werken voor eten.’

429
00:25:41,370 --> 00:25:43,110
Maar dat zetten ze er niet meer op,

430
00:25:43,110 --> 00:25:47,010
omdat iedereen erachter kwam dat ze
niet wilden werken wanneer iemand

431
00:25:47,010 --> 00:25:48,630
hun werk aanbood.

432
00:25:48,630 --> 00:25:51,510
Dus dat gedeelte gelooft niemand meer.

433
00:25:51,510 --> 00:25:55,950
Maar ze zeggen wel dat ze honger hebben,
en misschien kunnen we dat geloven.

434
00:25:55,950 --> 00:25:59,670
Je denkt: ‘Wat moet ik doen? Jezus zei:’

435
00:25:59,670 --> 00:26:03,870
Geef aan hem die iets van u vraagt,
en keer u niet af van hem die van

436
00:26:03,870 --> 00:26:04,890
u lenen wil.

437
00:26:04,890 --> 00:26:06,930
‘Moet ik deze mensen helpen?’

438
00:26:06,930 --> 00:26:10,890
Aan de andere kant hoor je dat ze met
wat ze doen ongeveer tachtig dollar

439
00:26:10,890 --> 00:26:14,730
per uur verdienen, en ik verdien
met wat ik doe niet zoveel.

440
00:26:14,730 --> 00:26:16,710
Dus wat kun je ervan zeggen?

441
00:26:16,710 --> 00:26:19,830
Gaan ze van het geld dat
ik hun geef drugs kopen?

442
00:26:19,830 --> 00:26:22,710
Aan de andere kant hebben
ze misschien echt honger.

443
00:26:22,710 --> 00:26:26,610
Ze zien eruit als mensen die
werkelijk aan lagerwal zijn geraakt.

444
00:26:26,610 --> 00:26:28,230
Wat moet je ervan zeggen?

445
00:26:28,230 --> 00:26:30,570
Je moet wijs handelen.

446
00:26:30,570 --> 00:26:34,530
Soms zal Gods Geest gewoon
zeggen: ‘Geef hun iets.’

447
00:26:34,530 --> 00:26:37,350
Andere keren zal Hij
je ervoor waarschuwen.

448
00:26:37,350 --> 00:26:39,930
Er zijn momenten waarop
je barmhartig moet zijn,

449
00:26:39,930 --> 00:26:42,810
en er zijn momenten waarop
je voorzichtig moet zijn.

450
00:26:42,810 --> 00:26:46,290
Er zijn spreuken die in
beide richtingen raad geven.

451
00:26:46,290 --> 00:26:50,430
Deze algemeenheden staan dus soms
op gespannen voet met elkaar.

452
00:26:50,430 --> 00:26:53,430
Dat vereist dat degene
die wijsheid toepast,

453
00:26:53,430 --> 00:26:59,190
vanbinnen wijsheid bezit en wijs handelt
vanuit innerlijk onderscheidingsvermogen.

454
00:26:59,190 --> 00:27:03,810
De spreuken zijn concentraten van
wijsheid die op de meeste omstandigheden,

455
00:27:03,810 --> 00:27:07,410
of op bepaalde omstandigheden,
van toepassing zijn.

456
00:27:07,410 --> 00:27:12,810
Sommige spreuken zijn wat ik ‘veelzeggende
concrete uitspraken’ heb genoemd.

457
00:27:12,810 --> 00:27:17,070
Dat wil zeggen: het zijn uitspraken
die over één situatie spreken,

458
00:27:17,070 --> 00:27:21,270
maar waarvan je meteen ziet dat ze
op allerlei soortgelijke situaties

459
00:27:21,270 --> 00:27:23,010
kunnen worden toegepast.

460
00:27:23,010 --> 00:27:27,750
Spreuken 25:16 bijvoorbeeld —
de voorbeelden die ik hier geef,

461
00:27:27,750 --> 00:27:31,290
behoren soms tot mijn
favoriete spreuken — zegt:

462
00:27:31,290 --> 00:27:34,830
Hebt u honing gevonden,
eet dan tot u genoeg hebt,

463
00:27:34,830 --> 00:27:38,730
anders raakt u er oververzadigd
door en spuwt u het uit.

464
00:27:38,730 --> 00:27:41,910
Dat kan letterlijk waar
zijn. Houd je van honing?

465
00:27:41,910 --> 00:27:45,810
Wij hebben zoetstoffen die we misschien
nog lekkerder vinden dan honing.

466
00:27:45,810 --> 00:27:48,330
En als je erg met gezond leven bezig bent,

467
00:27:48,330 --> 00:27:51,030
geef je waarschijnlijk
de voorkeur aan honing.

468
00:27:51,030 --> 00:27:54,030
Maar de smaak van de meeste
mensen is door witte suiker

469
00:27:54,030 --> 00:27:56,370
en dat soort troep afgestompt.

470
00:27:56,370 --> 00:27:59,310
Dus wanneer je smaak op
witte suiker is ingesteld,

471
00:27:59,310 --> 00:28:01,890
is honing soms niet zo aantrekkelijk.

472
00:28:01,890 --> 00:28:05,970
In Bijbelse tijden hadden ze geen suiker
en hadden ze heel weinig waarmee ze dingen

473
00:28:05,970 --> 00:28:07,290
zoet konden maken.

474
00:28:07,290 --> 00:28:10,410
In het Oude Testament wordt
honing altijd voorgesteld

475
00:28:10,410 --> 00:28:14,010
als het toppunt van wat
aangenaam is voor het gehemelte.

476
00:28:14,010 --> 00:28:16,170
Over het Woord van God staat er:

477
00:28:16,170 --> 00:28:21,270
Zij zijn begerenswaardiger dan
goud, ja, dan veel zuiver goud;

478
00:28:21,270 --> 00:28:24,690
en zoeter dan honing en
honingzeem uit de raat.

479
00:28:24,690 --> 00:28:26,730
Honing is altijd het symbool van wat

480
00:28:26,730 --> 00:28:29,370
aangenaam is voor het
menselijke gehemelte.

481
00:28:29,370 --> 00:28:34,050
Of wij dat nu zo ervaren of niet, dat
is wat het voor de lezers hier betekent.

482
00:28:34,050 --> 00:28:35,910
Dat is wat het voor hen is.

483
00:28:35,910 --> 00:28:36,930
Er staat:

484
00:28:36,930 --> 00:28:38,850
Heb je honing gevonden?

485
00:28:38,850 --> 00:28:41,490
Eet er dan niet meer
van dan goed voor je is.

486
00:28:41,490 --> 00:28:45,930
Wees matig in je genot ervan, want je
kunt te veel van het goede krijgen.

487
00:28:45,930 --> 00:28:50,070
Je kunt misselijk worden als je te
veel eet van iets wat heerlijk smaakt.

488
00:28:50,070 --> 00:28:55,470
Ikzelf heb gemerkt dat ik nu ik ouder ben
minder trek in zoetigheid heb dan vroeger.

489
00:28:55,470 --> 00:29:00,751
Ik weet dat Reese’s Cups, wanneer ik die
koop, met twee in een verpakking zitten —

490
00:29:00,751 --> 00:29:02,910
tenzij je ze bij Costco koopt.

491
00:29:02,910 --> 00:29:06,990
Als je ze bij Costco koopt, zitten
er vierhonderd in een verpakking.

492
00:29:06,990 --> 00:29:11,370
Maar wanneer ik een Reese’s Cup eet, zijn
er maar weinig dingen die mijn gehemelte

493
00:29:11,370 --> 00:29:12,390
meer genot geven.

494
00:29:12,390 --> 00:29:16,050
Wanneer ik een hap van de tweede
neem, is het bijna te veel.

495
00:29:16,050 --> 00:29:17,850
De eerste is heerlijk.

496
00:29:17,850 --> 00:29:22,410
Als ik de tweede opeet — en dat
doe ik meestal — denk ik: ‘Bah,

497
00:29:22,410 --> 00:29:24,510
had ik er maar geen twee genomen.’

498
00:29:24,510 --> 00:29:28,710
Iets kan heel goed zijn wanneer je eraan
begint, maar als je het overdrijft,

499
00:29:28,710 --> 00:29:30,270
kan het je ziek maken.

500
00:29:30,270 --> 00:29:32,430
Het kan zich tegen je keren.

501
00:29:32,430 --> 00:29:35,670
Dit gaat heel specifiek over
het eten van zoet voedsel,

502
00:29:35,670 --> 00:29:38,430
maar het zit vol mogelijke toepassingen.

503
00:29:38,430 --> 00:29:43,050
Er zijn namelijk zoveel dingen waarvan
een klein beetje aangenaam en goed is,

504
00:29:43,050 --> 00:29:45,570
terwijl te veel zich tegen je keert.

505
00:29:45,570 --> 00:29:50,310
Als een beetje zout goed is, wat
denk je dan van een heel zoutvat vol?

506
00:29:50,310 --> 00:29:52,290
Nee, dat is niet zo goed.

507
00:29:52,290 --> 00:29:56,730
Dit geldt voor veel dingen in het leven,
en we kunnen zien dat het waar is.

508
00:29:56,730 --> 00:30:00,330
Ik ben er vrij zeker van dat
Salomo, toen hij dit schreef,

509
00:30:00,330 --> 00:30:02,730
niet alleen aan het gehemelte dacht.

510
00:30:02,730 --> 00:30:06,870
Ik weet zeker dat hij dit zag als
een symbool voor een hele categorie

511
00:30:06,870 --> 00:30:11,610
dingen in het leven die je aangenaam
zou vinden als je er matig mee omging.

512
00:30:11,610 --> 00:30:15,750
Je zult van activiteiten genieten
wanneer je ze met mate doet,

513
00:30:15,750 --> 00:30:18,810
precies zoveel als goed
voor je is, zegt hij.

514
00:30:18,810 --> 00:30:23,490
Maar als je te ver gaat, blijkt zelfs
iets wat zo goed is uiteindelijk

515
00:30:23,490 --> 00:30:25,230
iets slechts te zijn.

516
00:30:25,230 --> 00:30:28,230
Dit kan zelfs voor veel relaties gelden.

517
00:30:28,230 --> 00:30:31,470
Van je kinderen houden, van
je vrouw of je man houden,

518
00:30:31,470 --> 00:30:33,870
is iets aangenaams en prachtigs.

519
00:30:33,870 --> 00:30:37,230
Maar het kan afgoderij worden
als het een obsessie wordt,

520
00:30:37,230 --> 00:30:39,030
als het het enige wordt wat er is.

521
00:30:39,030 --> 00:30:44,190
Als dat alles wordt waar je om draait,
word je een neurotische, vreemde,

522
00:30:44,190 --> 00:30:49,770
gevaarlijke ouder, of krijg je een soort
Fatal Attraction of iets dergelijks.

523
00:30:49,770 --> 00:30:54,930
Wat in de juiste mate goed is, wordt echt
slecht wanneer het buitensporig wordt.

524
00:30:54,930 --> 00:30:59,071
Een ander voorbeeld van wat ik een
veelzeggend bijzonder geval zou noemen —

525
00:30:59,071 --> 00:31:02,370
iets waarin een heel specifieke
situatie wordt beschreven,

526
00:31:02,370 --> 00:31:09,750
maar wat vol toepassingen op andere
situaties zit — is Spreuken 26:27.

527
00:31:09,750 --> 00:31:11,010
Daar staat:

528
00:31:11,010 --> 00:31:15,270
Wie een kuil graaft, zal erin
vallen, verrolt hij een steen,

529
00:31:15,270 --> 00:31:17,490
op hem zal hij terugvallen.

530
00:31:17,490 --> 00:31:19,170
Dat is niet precies waar.

531
00:31:19,170 --> 00:31:23,970
Er zijn gevallen waarin mensen
kuilen graven en er niet in vallen.

532
00:31:23,970 --> 00:31:28,110
Maar wat hiermee in wezen wordt
gezegd, is dat als je een kuil graaft,

533
00:31:28,110 --> 00:31:30,090
die je ondergang kan worden.

534
00:31:30,090 --> 00:31:32,490
Je kunt in je eigen kuil vallen.

535
00:31:32,490 --> 00:31:35,070
Als je een steen tegen een heuvel op rolt,

536
00:31:35,070 --> 00:31:38,430
kan die door de zwaartekracht
aan je ontsnappen en weer over

537
00:31:38,430 --> 00:31:39,990
je heen terugrollen.

538
00:31:39,990 --> 00:31:44,070
Het idee is in dit geval natuurlijk
dat je iets kwaadaardigs doet.

539
00:31:44,070 --> 00:31:47,130
Je graaft een kuil om
iemand anders te vangen.

540
00:31:47,130 --> 00:31:52,470
Je rolt een steen omhoog om die, naar het
lijkt, op iemand anders te laten vallen.

541
00:31:52,470 --> 00:31:56,130
Bij zoiets denk je aan de
tekenfilms van Road Runner.

542
00:31:56,130 --> 00:32:00,150
Daar heb je de coyote, die al
die vallen voor Road Runner zet,

543
00:32:00,150 --> 00:32:02,910
en ze keren zich altijd tegen hemzelf.

544
00:32:02,910 --> 00:32:06,570
Hij lijkt nooit dood te gaan wanneer
dat eigenlijk wel zou moeten,

545
00:32:06,570 --> 00:32:10,770
maar hij wordt altijd verpletterd,
vermorzeld en opgeblazen.

546
00:32:10,770 --> 00:32:14,310
Dat zijn illustraties van
waar Salomo het over heeft.

547
00:32:14,310 --> 00:32:17,910
Je graaft een kuil voor iemand,
en misschien val je er zelf in.

548
00:32:17,910 --> 00:32:19,770
Dat geldt voor veel dingen.

549
00:32:19,770 --> 00:32:24,390
Haman bouwde in het boek Esther een
galg om Mordechai aan op te hangen.

550
00:32:24,390 --> 00:32:29,070
Zoals het uiteindelijk uitpakte, keerde
God het door Zijn voorzienigheid zo om dat

551
00:32:29,070 --> 00:32:31,650
Haman aan zijn eigen galg werd gespietst,

552
00:32:31,650 --> 00:32:36,810
omdat Mordechai rechtvaardig was in de
ogen van God en Haman goddeloos was.

553
00:32:36,810 --> 00:32:41,670
Ik zeg ‘gespietst’, omdat
‘galg’ een eufemisme is.

554
00:32:41,670 --> 00:32:43,950
Ze hadden in Perzië geen galgen.

555
00:32:43,950 --> 00:32:45,690
Ze hadden folterpalen.

556
00:32:45,690 --> 00:32:50,430
Ze spietsten mensen, wat zoiets is
als van iemand een shish kebab maken.

557
00:32:50,430 --> 00:32:55,050
Bij ‘galg’ denken wij aan het Wilde
Westen, waar ze paardendieven ophangen.

558
00:32:55,050 --> 00:32:58,830
Maar in Perzië spietsten
ze hen op een scherpe paal.

559
00:32:58,830 --> 00:33:03,690
Hier richt hij voor Mordechai iets op wat
als een galg of schandpaal wordt vertaald,

560
00:33:03,690 --> 00:33:06,870
en vervolgens wordt hij daar
natuurlijk zelf aan gespietst.

561
00:33:06,870 --> 00:33:10,890
Dit is een goed voorbeeld van het feit dat
wanneer je iemand anders iets kwaadaardigs

562
00:33:10,890 --> 00:33:14,730
probeert aan te doen, jij misschien
degene bent die er meer onder lijdt

563
00:33:14,730 --> 00:33:15,990
dan die ander.

564
00:33:15,990 --> 00:33:19,470
Wanneer je boos wordt op iemand
die jou iets heeft aangedaan,

565
00:33:19,470 --> 00:33:22,110
weet diegene daar vaak niet eens van.

566
00:33:22,110 --> 00:33:25,110
Af en toe hoor ik dat iemand
al lange tijd boos op mij is,

567
00:33:25,110 --> 00:33:28,110
terwijl ik niet eens wist
dat diegene boos was.

568
00:33:28,110 --> 00:33:32,190
Dan denk ik: ‘Diegene heeft
zichzelf al die tijd gekweld.

569
00:33:32,190 --> 00:33:35,190
Die probeert mij te straffen
door boos op mij te zijn,

570
00:33:35,190 --> 00:33:37,530
maar ik voel me helemaal niet gestraft.

571
00:33:37,530 --> 00:33:40,170
Ik wist niet eens dat diegene boos was.’

572
00:33:40,170 --> 00:33:43,530
Wanneer ik erachter kom, vind
ik het naar voor die persoon.

573
00:33:43,530 --> 00:33:48,690
Tenzij ik hem of haar iets heb aangedaan,
geldt dat als iemand zonder reden boos is,

574
00:33:48,690 --> 00:33:52,050
die persoon degene is
die lijdt, en niet ik.

575
00:33:52,050 --> 00:33:56,250
Wanneer je kwaadaardig en kwetsend
probeert te zijn tegenover iemand anders,

576
00:33:56,250 --> 00:33:59,130
zal dat jou vaak juist meer pijn doen.

577
00:33:59,130 --> 00:34:02,430
Misschien ben jij degene die
lijdt, en niet die ander.

578
00:34:02,430 --> 00:34:06,570
Een ander voorbeeld van dit soort
verschijnselen staat in hoofdstuk

579
00:34:06,570 --> 00:34:08,550
27, vers 14.

580
00:34:08,550 --> 00:34:10,290
Dit is ook een grappige.

581
00:34:10,290 --> 00:34:13,650
Veel Spreuken bevatten
een element van humor.

582
00:34:13,650 --> 00:34:16,770
Wie zijn vriend 's morgens
vroeg met luide stem zegent,

583
00:34:16,770 --> 00:34:19,350
wordt het als een vervloeking aangerekend.

584
00:34:19,350 --> 00:34:23,610
In Bijbelse tijden betekende je
vriend zegenen dat je tegen hem zei:

585
00:34:23,610 --> 00:34:25,290
‘God zegene je.’

586
00:34:25,290 --> 00:34:29,310
Je spreekt een zegen over
iemand uit. Iedereen wil dat.

587
00:34:29,310 --> 00:34:31,350
Iedereen wil gezegend worden.

588
00:34:31,350 --> 00:34:34,710
Het was iets vriendelijks. Jezus zei:

589
00:34:34,710 --> 00:34:39,210
Zegen hen die u vervloeken, en
bid voor hen die u belasteren.

590
00:34:39,210 --> 00:34:43,650
Dat betekent dat zij jou vervloeken,
dat zij jou iets slechts aandoen,

591
00:34:43,650 --> 00:34:47,430
en dat jij hun iets goeds
geeft. Je zegent hen.

592
00:34:47,430 --> 00:34:50,550
Wanneer je iemand zegent,
is dat iets goeds.

593
00:34:50,550 --> 00:34:53,550
Maar als je dat vroeg in de
ochtend met luide stem doet,

594
00:34:53,550 --> 00:34:56,910
terwijl diegene liever wil slapen,
dan zal die persoon het als

595
00:34:56,910 --> 00:34:58,650
een vervloeking beschouwen.

596
00:34:58,650 --> 00:35:01,410
Je spreekt een zegen
uit en bedoelt het goed,

597
00:35:01,410 --> 00:35:04,770
maar uiteindelijk zal die als
een vervloeking worden opgevat.

598
00:35:04,770 --> 00:35:08,910
Die zal worden ontvangen als iets
wat voor die persoon ongewenst is.

599
00:35:08,910 --> 00:35:10,350
Wat betekent dit?

600
00:35:10,350 --> 00:35:13,350
Het betekent natuurlijk dat je goede
bedoelingen misschien niet worden

601
00:35:13,350 --> 00:35:17,130
gewaardeerd als je ze op een
ongevoelige manier overbrengt.

602
00:35:17,130 --> 00:35:21,150
Als je met een goede bedoeling handelt,
maar er niet over hebt nagedacht of dit

603
00:35:21,150 --> 00:35:24,450
werkelijk iets gepasts is wat
deze persoon zal waarderen,

604
00:35:24,450 --> 00:35:27,750
dan ben je je niet bewust van de
omstandigheden van die persoon

605
00:35:27,750 --> 00:35:30,390
of van de dingen die hij
of zij misschien wil.

606
00:35:30,390 --> 00:35:34,830
Jij voelt je gewoon goed en daarom wil je
lofliederen voor de Heere zingen terwijl

607
00:35:34,830 --> 00:35:37,170
je kamergenoot probeert te slapen.

608
00:35:37,170 --> 00:35:40,890
Je zegt: ‘Iedereen zou het fijn
moeten vinden om lofprijzing voor de

609
00:35:40,890 --> 00:35:42,270
Heere te horen.’

610
00:35:42,270 --> 00:35:44,970
Onder andere omstandigheden
vinden ze dat misschien ook,

611
00:35:44,970 --> 00:35:48,450
maar de waarheid is dat alles
wat mensen op een bepaald moment

612
00:35:48,450 --> 00:35:51,690
graag voor zich gedaan willen
hebben of willen ondergaan,

613
00:35:51,690 --> 00:35:55,290
iets is wat ze op een
ander moment niet willen.

614
00:35:55,290 --> 00:35:57,510
De timing moet passend zijn.

615
00:35:57,510 --> 00:36:02,370
Een zegen is niet altijd een zegen
als die op een ongepast moment komt,

616
00:36:02,370 --> 00:36:06,030
of in een situatie waarin geen
rekening wordt gehouden met wat iemand

617
00:36:06,030 --> 00:36:07,830
anders werkelijk wil.

618
00:36:07,830 --> 00:36:10,410
Zelfs de persoon die je hoopt te zegenen,

619
00:36:10,410 --> 00:36:14,670
kan in een gemoedstoestand verkeren
waarmee je geen rekening houdt,

620
00:36:14,670 --> 00:36:17,610
en dan irriteer je die persoon.

621
00:36:17,610 --> 00:36:21,270
In sommige culturen gaat het zo
wanneer ze je eten aanbieden.

622
00:36:21,270 --> 00:36:25,770
Ik moet zeggen dat dit soms zo is
geweest in de Koreaanse cultuur,

623
00:36:25,770 --> 00:36:28,710
want ik spreek veel op Koreaanse basissen.

624
00:36:28,710 --> 00:36:32,310
Ze willen altijd grote bergen
eten voor me opscheppen.

625
00:36:32,310 --> 00:36:35,910
Wanneer ik als spreker op een
Jeugd met een Opdracht-basis ben,

626
00:36:35,910 --> 00:36:40,650
en het is een Koreaanse basis, kom ik
de eetzaal binnen en staat er bij elke

627
00:36:40,650 --> 00:36:43,710
maaltijd een enorme
berg eten voor me klaar.

628
00:36:43,710 --> 00:36:46,110
Ik zeg: “Ik eet niet zo veel.

629
00:36:46,110 --> 00:36:50,490
Gewoonlijk eet ik maar twee maaltijden
per dag, en die zijn niet zo groot.”

630
00:36:50,490 --> 00:36:55,650
Dan zeggen ze: “O nee, nee,” en
brengen bord na bord na bord.

631
00:36:55,650 --> 00:37:00,090
Op een keer was ik in New York, waar ik
sprak voor een Koreaanse basis van Jeugd

632
00:37:00,090 --> 00:37:01,470
met een Opdracht.

633
00:37:01,470 --> 00:37:04,030
De vrouw die daar voor
de gastvrijheid zorgde —

634
00:37:04,030 --> 00:37:06,950
het was maar een huis en ze
hadden geen goede keuken —

635
00:37:06,950 --> 00:37:10,410
nam me mee naar een
Koreaans barbecuerestaurant.

636
00:37:10,410 --> 00:37:13,710
Ze vroeg: “Houd je van
Koreaanse barbecue?”

637
00:37:13,710 --> 00:37:17,910
Ik zei: “O, ik ben dol
op Koreaanse barbecue.”

638
00:37:17,910 --> 00:37:20,970
Dus nam ze me mee naar
dat barbecuerestaurant.

639
00:37:20,970 --> 00:37:25,050
Ze bestelde in het Koreaans en
ik kon niet verstaan wat ze zei.

640
00:37:25,050 --> 00:37:27,030
We gingen aan een tafel zitten.

641
00:37:27,030 --> 00:37:30,810
Iedereen die weleens in een Koreaans
barbecuerestaurant is geweest,

642
00:37:30,810 --> 00:37:34,410
weet dat er midden op de tafel een
vlam is en dat ze daar het vlees

643
00:37:34,410 --> 00:37:36,330
op leggen, enzovoort.

644
00:37:36,330 --> 00:37:40,710
Ik denk dat andere Aziatische
culturen soortgelijke dingen hebben.

645
00:37:40,710 --> 00:37:43,950
De vrouw bracht de ene
serveerschaal na de andere.

646
00:37:43,950 --> 00:37:49,170
Er stonden dertig serveerschalen op tafel,
vol met verschillende soorten groenten,

647
00:37:49,170 --> 00:37:51,750
rijst, vlees en andere dingen.

648
00:37:51,750 --> 00:37:55,950
Ik dacht: “Ik hoop dat deze vrouw
die bij me is veel gaat eten,

649
00:37:55,950 --> 00:37:58,590
want ik kan hiervan nog geen tiende op.”

650
00:37:58,590 --> 00:38:02,850
Het bleek dat ze alleen voor mij
had besteld. Zelf at ze niet.

651
00:38:02,850 --> 00:38:06,450
Ik schaamde me zo dat ik me
er ongemakkelijk bij voelde.

652
00:38:06,450 --> 00:38:10,651
Alles was heerlijk, maar ik kon er
misschien een honderdste van op —

653
00:38:10,651 --> 00:38:13,230
eerlijk gezegd misschien een dertigste.

654
00:38:13,230 --> 00:38:16,470
Soms proberen mensen
gewoon gastvrij te zijn.

655
00:38:16,470 --> 00:38:20,250
Ze proberen gewoon vriendelijk
te zijn en je tot zegen te zijn.

656
00:38:20,250 --> 00:38:22,470
Maar als jij je daar
niet prettig bij voelt,

657
00:38:22,470 --> 00:38:24,810
brengt het je alleen maar in verlegenheid.

658
00:38:24,810 --> 00:38:27,750
Ik probeer de Koreanen
niet te bekritiseren.

659
00:38:27,750 --> 00:38:31,410
Elke cultuur heeft dit soort
dingen, maar dit is een voorbeeld.

660
00:38:31,410 --> 00:38:33,510
Veel culturen doen precies zoiets.

661
00:38:33,510 --> 00:38:37,350
Toen ik jonger en vrijgezel was, heb
ik korte tijd bij een man uit een

662
00:38:37,350 --> 00:38:39,150
andere cultuur gewoond.

663
00:38:39,150 --> 00:38:42,810
Telkens wanneer ik het huis
binnenkwam, was hij iets aan het koken.

664
00:38:42,810 --> 00:38:45,930
Hij vroeg dan altijd:
“Wil je hier wat van?”

665
00:38:45,930 --> 00:38:48,870
Ik zei dan: “Nee, dank
je. Het hoeft niet.”

666
00:38:48,870 --> 00:38:53,070
Een paar minuten later kwam hij terug
en vroeg: “Wil je hier wat van?”

667
00:38:53,070 --> 00:38:56,190
Ik zei: “Nee, het hoeft
echt niet, dank je.”

668
00:38:56,190 --> 00:38:59,850
Een paar minuten later kwam hij
terug en vroeg: “Wil je wat?”

669
00:38:59,850 --> 00:39:03,150
Nadat dit herhaaldelijk was
gebeurd, zei ik uiteindelijk:

670
00:39:03,150 --> 00:39:06,390
“Wanneer ik zeg dat ik iets
niet wil, dan wil ik het niet.

671
00:39:06,390 --> 00:39:08,070
Waarom blijf je het vragen?”

672
00:39:08,070 --> 00:39:12,690
Hij zei: “Waar ik vandaan kom, hoor je de
eerste keer nee te zeggen als iemand je

673
00:39:12,690 --> 00:39:15,630
iets aanbiedt, zelfs als je het echt wilt.

674
00:39:15,630 --> 00:39:19,290
Als je echt beleefd bent, zeg
je de tweede keer ook nee.

675
00:39:19,290 --> 00:39:23,790
Dus als je de eerste twee keer nee zegt,
kan het zijn dat je het juist echt wilt.”

676
00:39:23,790 --> 00:39:25,770
Voor mij was het alleen maar irritant.

677
00:39:25,770 --> 00:39:27,990
Hij probeerde gewoon vriendelijk te zijn.

678
00:39:27,990 --> 00:39:32,430
Hij probeerde mij tot zegen te zijn, maar
voor mij werd het als een vloek beschouwd.

679
00:39:32,430 --> 00:39:35,190
Je ziet diezelfde soort
cultuur in de Bijbel,

680
00:39:35,190 --> 00:39:38,850
bijvoorbeeld wanneer Abraham met de
Hethieten onderhandelt over de aankoop van

681
00:39:38,850 --> 00:39:41,430
de grot van Machpela. Hij zegt:

682
00:39:41,430 --> 00:39:45,030
en hij sprak tot Efron ten aanhoren
van de bevolking van het land:

683
00:39:45,030 --> 00:39:48,810
Als u werkelijk Efron bent
, luister dan toch naar mij.

684
00:39:48,810 --> 00:39:51,150
Ik zal u geld voor de akker geven.

685
00:39:51,150 --> 00:39:54,870
Neem het van mij aan, zodat ik
mijn dode daar kan begraven.

686
00:39:54,870 --> 00:39:57,090
De man die de grot bezit, zegt:

687
00:39:57,090 --> 00:39:58,170
Nee, mijn heer!

688
00:39:58,170 --> 00:40:04,411
Luister naar mij: De akker geef ik u, en
de grot die erop ligt, geef ik u ook .

689
00:40:04,411 --> 00:40:09,870
Voor de ogen van mijn volksgenoten
geef ik u die; begraaf uw dode.

690
00:40:09,870 --> 00:40:13,410
Abraham wist wel beter dan
dat hij dit kon aannemen.

691
00:40:13,410 --> 00:40:16,410
Zo was de cultuur. Abraham zei:

692
00:40:16,410 --> 00:40:19,590
Nee, nee, ik sta erop ervoor te betalen.

693
00:40:19,590 --> 00:40:20,730
De man zei:

694
00:40:20,730 --> 00:40:26,010
Mijn heer, luister naar mij: een stuk
land van vierhonderd sikkel zilver,

695
00:40:26,010 --> 00:40:30,930
wat maakt dat voor verschil
tussen mij en u? Begraaf uw dode!

696
00:40:30,930 --> 00:40:33,750
en dat was een enorm opgedreven prijs.

697
00:40:33,750 --> 00:40:37,470
Hij wist namelijk dat Abraham
rijk was en het kon betalen,

698
00:40:37,470 --> 00:40:41,130
en dat Abraham in de problemen zat
omdat hij een lichaam had dat aan

699
00:40:41,130 --> 00:40:42,630
het ontbinden was.

700
00:40:42,630 --> 00:40:47,790
Dus de man maakte misbruik van hem en
liet hem er een enorm bedrag voor betalen.

701
00:40:47,790 --> 00:40:49,470
Eerst had de man gezegd:

702
00:40:49,470 --> 00:40:53,970
Neem het nou maar. Wat maakt dat
uit tussen ons? Het is van jou.

703
00:40:53,970 --> 00:40:57,150
Maar Abraham durfde dat
aanbod niet aan te nemen.

704
00:40:57,150 --> 00:40:59,190
Dat deed je niet in die cultuur.

705
00:40:59,190 --> 00:41:02,010
Dat is gewoon wat je
zegt: “Je mag het hebben.”

706
00:41:02,010 --> 00:41:04,470
Maar de ander hoort dat niet aan te nemen.

707
00:41:04,470 --> 00:41:07,530
Het lijkt op het gebruik
rond eten waarbij je iemand

708
00:41:07,530 --> 00:41:10,170
drie keer iets vraagt voordat je ophoudt.

709
00:41:10,170 --> 00:41:13,770
Volgens mij zijn dat allemaal
voorbeelden van hetzelfde principe:

710
00:41:13,770 --> 00:41:17,070
Wie zijn vriend 's morgens
vroeg met luide stem zegent,

711
00:41:17,070 --> 00:41:19,590
wordt het als een vervloeking aangerekend.

712
00:41:19,590 --> 00:41:22,770
Een zegen is een zegen, maar niet altijd.

713
00:41:22,770 --> 00:41:25,230
Wanneer is een zegen geen zegen?

714
00:41:25,230 --> 00:41:27,570
Wanneer die luid en storend is.

715
00:41:27,570 --> 00:41:31,410
Een wijs mens houdt rekening met
wat werkelijk tot zegen zal zijn,

716
00:41:31,410 --> 00:41:34,830
en niet alleen met wat ik denk dat
voor iemand tot zegen zal zijn.

717
00:41:34,830 --> 00:41:38,370
Ik moet overwegen wat
werkelijk tot zegen zal zijn.

718
00:41:38,370 --> 00:41:40,890
Soms proberen we mensen tot zegen te zijn,

719
00:41:40,890 --> 00:41:44,730
maar proberen we daarmee alleen
zelf een goed gevoel te krijgen.

720
00:41:44,730 --> 00:41:49,230
Is het je weleens opgevallen dat je,
wanneer je met Kerstmis een cadeau geeft,

721
00:41:49,230 --> 00:41:52,290
heel aandachtig kijkt of
diegene het leuk vindt?

722
00:41:52,290 --> 00:41:57,090
Komt dat doordat het je echt kan schelen
hoe graag diegene zoiets wilde hebben?

723
00:41:57,090 --> 00:41:58,350
Misschien wel.

724
00:41:58,350 --> 00:42:03,030
Misschien zeg je bij jezelf: “Ik weet
gewoon dat diegene zoiets wilde hebben.

725
00:42:03,030 --> 00:42:06,390
Ik kan niet wachten om te zien
hoe leuk diegene het vindt.”

726
00:42:06,390 --> 00:42:09,810
Of denk je: ‘Zal ik hun
goedkeuring krijgen?

727
00:42:09,810 --> 00:42:13,950
Zullen ze dit leuk genoeg vinden om mij
aardig te vinden omdat ik het hun geef?’

728
00:42:13,950 --> 00:42:16,710
Als het erop lijkt dat ze
het niet leuk genoeg vinden,

729
00:42:16,710 --> 00:42:19,170
voel je je enigszins afgewezen.

730
00:42:19,170 --> 00:42:24,270
We willen mensen echt tot zegen zijn, maar
we hebben onze eigen ideeën over wat een

731
00:42:24,270 --> 00:42:25,950
zegen voor hen zal zijn.

732
00:42:25,950 --> 00:42:30,390
Het is belangrijk dat we erop letten wat
iemand anders, wanneer hij het ontvangt,

733
00:42:30,390 --> 00:42:32,550
werkelijk als een zegen beschouwt.

734
00:42:32,550 --> 00:42:35,610
Dan zijn er wat ik treffende
vergelijkingen noem.

735
00:42:35,610 --> 00:42:37,470
Wat is een vergelijking?

736
00:42:37,470 --> 00:42:39,810
Iedereen weet wat een vergelijking is.

737
00:42:39,810 --> 00:42:41,790
Het lijkt op een metafoor.

738
00:42:41,790 --> 00:42:47,010
Wat is het verschil tussen een metafoor
en een vergelijking? Jezus zei:

739
00:42:47,010 --> 00:42:49,230
Ik ben de deur tot de schaapskooi.

740
00:42:49,230 --> 00:42:50,970
Dat is een metafoor.

741
00:42:50,970 --> 00:42:56,250
Als Hij had gezegd: ‘Ik ben als een
deur,’ dan zou dat een vergelijking zijn.

742
00:42:56,250 --> 00:42:59,730
Vergelijkingen en metaforen
zijn eigenlijk hetzelfde;

743
00:42:59,730 --> 00:43:03,510
ze worden alleen anders
geformuleerd. Toen Jezus zei:

744
00:43:03,510 --> 00:43:08,370
Ik ben de deur, bedoelde Hij niet:
‘Ik ben letterlijk een deur.’

745
00:43:08,370 --> 00:43:12,030
Hij bedoelde eigenlijk:
‘Ik ben als een deur.’

746
00:43:12,030 --> 00:43:16,590
Maar als je het woord ‘als’ niet
gebruikt, is het een metafoor.

747
00:43:16,590 --> 00:43:22,650
Als je ‘als’ zegt, of ‘ik lijk
op’, dan is het een vergelijking.

748
00:43:22,650 --> 00:43:24,450
Zo kun je het onthouden.

749
00:43:24,450 --> 00:43:28,170
Bij een vergelijking gebruik
je woorden als ‘vergelijkbaar’,

750
00:43:28,170 --> 00:43:32,250
‘ik ben als’ of ‘ik lijk hierop’.

751
00:43:32,250 --> 00:43:36,090
Bij een vergelijking zeg je
dat het ene als het andere is.

752
00:43:36,090 --> 00:43:38,670
Je gebruikt gewoonlijk
geen vergelijkingen,

753
00:43:38,670 --> 00:43:41,850
tenzij het gaat om iets wat
helemaal niet voor de hand ligt.

754
00:43:41,850 --> 00:43:43,950
Je merkt een overeenkomst op tussen

755
00:43:43,950 --> 00:43:48,330
twee dingen waarbij die overeenkomst
misschien niet zo duidelijk is,

756
00:43:48,330 --> 00:43:51,330
en daarom is het de moeite
waard om erop te wijzen.

757
00:43:51,330 --> 00:43:55,890
Je hebt een overeenkomst gezien die
misschien niet iedereen zou zien.

758
00:43:55,890 --> 00:44:01,110
Je ziet bepaalde overeenkomsten,
bepaalde parallellen, tussen twee dingen.

759
00:44:01,110 --> 00:44:05,310
In het boek Spreuken staan veel
van dat soort vergelijkingen.

760
00:44:05,310 --> 00:44:08,190
Ook daar zit in veel ervan humor.

761
00:44:08,190 --> 00:44:10,890
Hoofdstuk 10, vers 26 zegt:

762
00:44:10,890 --> 00:44:15,390
Zoals zure wijn voor de
tanden en rook voor de ogen,

763
00:44:15,390 --> 00:44:18,750
zo is de luiaard voor wie
hem ergens opuit stuurt.

764
00:44:18,750 --> 00:44:23,130
Met andere woorden, een
luiaard is als dit. Als wat?

765
00:44:23,130 --> 00:44:27,270
Als azijn voor de tanden,
of als rook voor de ogen.

766
00:44:27,270 --> 00:44:29,670
Wat doet azijn met de tanden?

767
00:44:29,670 --> 00:44:31,770
Wat doet rook met de ogen?

768
00:44:31,770 --> 00:44:33,810
Het irriteert, uiteraard.

769
00:44:33,810 --> 00:44:36,090
Het idee is dat het een irritatie is.

770
00:44:36,090 --> 00:44:39,870
Wanneer je iemand eropuit hebt
gestuurd om een boodschap te doen,

771
00:44:39,870 --> 00:44:44,250
wanneer je hem een taak hebt gegeven en
je weg wilt kunnen gaan in de hoop dat de

772
00:44:44,250 --> 00:44:48,810
taak wordt uitgevoerd, en hij is
een luiaard, dan doet hij het niet.

773
00:44:48,810 --> 00:44:51,990
Of hij doet het op de
allerslechtste, slordigste manier,

774
00:44:51,990 --> 00:44:55,290
omdat hij niet ijverig
is. Dat is irritant.

775
00:44:55,290 --> 00:44:57,750
Het is alsof je rook in je ogen hebt.

776
00:44:57,750 --> 00:44:59,730
Dat noemen we een vergelijking.

777
00:44:59,730 --> 00:45:05,550
In hoofdstuk 11, vers 22 staat er
een die ik altijd mooi heb gevonden:

778
00:45:05,550 --> 00:45:10,110
Een mooie vrouw zonder inzicht is
een gouden ring in een varkenssnuit.

779
00:45:10,110 --> 00:45:12,930
Zie je de overeenkomst? Misschien niet.

780
00:45:12,930 --> 00:45:14,670
Dat is nu juist het punt.

781
00:45:14,670 --> 00:45:19,290
Een spreuk wijst op een overeenkomst
die je misschien niet had gezien.

782
00:45:19,290 --> 00:45:22,290
Zelfs wanneer het je verteld
wordt, denk je misschien:

783
00:45:22,290 --> 00:45:25,710
‘Hoe is een mooie vrouw zonder
onderscheidingsvermogen te vergelijken met

784
00:45:25,710 --> 00:45:27,870
een ring in de neus van een varken?’

785
00:45:27,870 --> 00:45:32,490
Om te beginnen lijkt een ring in de
neus van een varken erg ongepast.

786
00:45:32,490 --> 00:45:35,670
Die twee dingen lijken
niet bij elkaar te passen.

787
00:45:35,670 --> 00:45:41,190
Gewoonlijk zitten ringen in de neuzen van
prinsessen, of van vrouwen, of zoiets.

788
00:45:41,190 --> 00:45:44,670
In die cultuur dragen ze
net zo vaak neusringen als

789
00:45:44,670 --> 00:45:47,190
hedendaagse vrouwen oorbellen dragen.

790
00:45:47,190 --> 00:45:51,750
Maar normaal gesproken zou je een
varken niet met sieraden versieren.

791
00:45:51,750 --> 00:45:53,550
Maar er zit meer achter.

792
00:45:53,550 --> 00:45:58,410
Als iemand je een gouden ring aanbood,
zou je denken dat dat iets moois was.

793
00:45:58,410 --> 00:46:02,250
Maar als er een varken aan
vastzat en je geen boerderij had,

794
00:46:02,250 --> 00:46:06,870
zou je misschien denken: ‘Dan laat
ik die ring maar aan me voorbijgaan.’

795
00:46:06,870 --> 00:46:12,270
De ring is iets moois, maar het varken
is veel groter en aanstootgevend.

796
00:46:12,270 --> 00:46:14,970
Als je voor een kleine
troost iets groots en

797
00:46:14,970 --> 00:46:19,890
aanstootgevends op de koop toe moet nemen,
laat je het misschien aan je voorbijgaan.

798
00:46:19,890 --> 00:46:22,770
Een mooie vrouw is iets begeerlijks.

799
00:46:22,770 --> 00:46:25,350
Mannen waarderen een mooie vrouw.

800
00:46:25,350 --> 00:46:28,410
Zelfs vrouwen waarderen een mooie vrouw.

801
00:46:28,410 --> 00:46:32,130
Daarom verkopen adverteerders
cosmetica aan vrouwen door mooie

802
00:46:32,130 --> 00:46:33,210
modellen te gebruiken.

803
00:46:33,210 --> 00:46:37,170
Want zelfs vrouwen nemen iets serieus
wanneer er reclame voor wordt gemaakt met

804
00:46:37,170 --> 00:46:38,610
een mooi model.

805
00:46:38,610 --> 00:46:42,630
Om de een of andere reden is iedereen
onder de indruk van een mooie vrouw.

806
00:46:42,630 --> 00:46:46,350
Omdat dat zo is, is een
mooie vrouw iets positiefs.

807
00:46:46,350 --> 00:46:49,590
Maar als het haar aan
onderscheidingsvermogen ontbreekt,

808
00:46:49,590 --> 00:46:52,190
met andere woorden, als ze een dwaas is —

809
00:46:52,190 --> 00:46:55,230
en in Spreuken zou dat ook
morele implicaties hebben —

810
00:46:55,230 --> 00:46:59,730
dan weet ze niet hoe ze haar leven
rechtvaardig of wijs moet leiden.

811
00:46:59,730 --> 00:47:01,290
Ze is een dwaas.

812
00:47:01,290 --> 00:47:05,070
Dan laat een man haar misschien
liever aan zich voorbijgaan.

813
00:47:05,070 --> 00:47:08,910
Wanneer een man een mooie vrouw
ziet, is zijn eerste indruk:

814
00:47:08,910 --> 00:47:12,090
‘Ik zou het niet erg vinden
om zo’n vrouw te hebben.’

815
00:47:12,090 --> 00:47:16,590
Maar wanneer ze vervolgens haar mond
opendoet en een dwaas blijkt te zijn,

816
00:47:16,590 --> 00:47:21,150
of wanneer je aan haar gedrag kunt
zien dat ze een dwaas is, denk je:

817
00:47:21,150 --> 00:47:23,550
‘Ik vind haar toch niet zo aantrekkelijk.’

818
00:47:23,550 --> 00:47:28,290
Het onaantrekkelijke van haar
slechte karakter weegt zwaarder

819
00:47:28,290 --> 00:47:30,750
dan de aantrekkelijkheid
van haar uiterlijk,

820
00:47:30,750 --> 00:47:33,930
net zoals het onaantrekkelijke
van het varken

821
00:47:33,930 --> 00:47:37,470
het aantrekkelijke van de
ring in zijn neus tenietdoet.

822
00:47:37,470 --> 00:47:40,830
De ring in de neus van een
varken is aantrekkelijk,

823
00:47:40,830 --> 00:47:45,090
maar klein vergeleken met
het grote, lelijke varken.

824
00:47:45,090 --> 00:47:46,830
Dat is wat hij hier zegt.

825
00:47:46,830 --> 00:47:50,490
Iedereen weet dat een
mooie vrouw iets moois is,

826
00:47:50,490 --> 00:47:55,410
behalve dat een mooie vrouw maar al
te vaak ook een slecht karakter heeft,

827
00:47:55,410 --> 00:47:57,750
en dat is nogal afstotelijk.

828
00:47:57,750 --> 00:48:02,910
Zelfs een gouden ring kan afstotelijk
zijn als er een varken aan vastzit.

829
00:48:02,910 --> 00:48:08,190
Zelfs een mooie vrouw kan afstotelijk
zijn als ze gepaard gaat met dwaasheid en

830
00:48:08,190 --> 00:48:09,390
een slecht karakter.

831
00:48:09,390 --> 00:48:11,850
Dat is de vergelijking die hij hier maakt.

832
00:48:11,850 --> 00:48:15,330
Dan staat er in hoofdstuk 25, vers 13:

833
00:48:15,330 --> 00:48:18,270
Zoals de koelte van sneeuw
op de dag van de oogst,

834
00:48:18,270 --> 00:48:21,090
zo is een betrouwbare
gezant voor zijn zenders,

835
00:48:21,090 --> 00:48:23,550
hij verkwikt de ziel van zijn meester.

836
00:48:23,550 --> 00:48:27,990
Dit is zo ongeveer het tegenovergestelde
van die spreuk over de dwaas en de azijn

837
00:48:27,990 --> 00:48:29,130
aan de tanden.

838
00:48:29,130 --> 00:48:32,190
Als je een boodschapper op pad
stuurt en hij is een luiaard,

839
00:48:32,190 --> 00:48:34,350
en hij doet niet waarvoor
je hem hebt gestuurd,

840
00:48:34,350 --> 00:48:38,130
dan is dat als azijn voor je
tanden of rook in je ogen.

841
00:48:38,130 --> 00:48:41,310
Maar als de man die je
stuurt altijd betrouwbaar is,

842
00:48:41,310 --> 00:48:44,490
als je iemand op pad stuurt en
je weet dat hij het zal doen,

843
00:48:44,490 --> 00:48:49,050
of als je erachter komt dat hij het goed
heeft gedaan, dan is dat een opluchting.

844
00:48:49,050 --> 00:48:50,550
Het is verfrissend.

845
00:48:50,550 --> 00:48:54,870
Ik heb een aantal ondernemers gekend die
de onaangename taak hadden om personeel

846
00:48:54,870 --> 00:48:56,370
te moeten aannemen.

847
00:48:56,370 --> 00:49:00,810
Een groot aantal van hen heeft, vooral
in de afgelopen tientallen jaren,

848
00:49:00,810 --> 00:49:04,830
gezegd dat het ontzettend moeilijk
is om betrouwbare hulp te vinden.

849
00:49:04,830 --> 00:49:07,830
Iedereen wil extra lange
koffiepauzes nemen.

850
00:49:07,830 --> 00:49:10,470
Iedereen wil zo weinig mogelijk werk doen,

851
00:49:10,470 --> 00:49:13,890
tussen de koffiepauzes door
vier keer naar het toilet gaan,

852
00:49:13,890 --> 00:49:16,830
of van de werkgever stelen
wanneer niemand kijkt.

853
00:49:16,830 --> 00:49:19,530
Het is tegenwoordig gewoon heel moeilijk.

854
00:49:19,530 --> 00:49:23,550
Blijkbaar is het echt riskant wanneer
je tegenwoordig mensen aanneemt.

855
00:49:23,550 --> 00:49:28,350
Ik ben zelf nooit werkgever geweest, maar
ik heb met genoeg werkgevers gesproken om

856
00:49:28,350 --> 00:49:29,490
dat te weten.

857
00:49:29,490 --> 00:49:33,270
Je weet niet eens of je iemand gaat
aannemen die zal proberen je ergens voor

858
00:49:33,270 --> 00:49:34,290
aan te klagen.

859
00:49:34,290 --> 00:49:39,030
Sterker nog, dat is de reden waarom
diegene probeert aangenomen te worden.

860
00:49:39,030 --> 00:49:43,590
Diegene wil het bedrijf binnenkomen om
iets te kunnen uitlokken waarvoor hij

861
00:49:43,590 --> 00:49:45,270
jou kan aanklagen.

862
00:49:45,270 --> 00:49:49,950
Het is beangstigend dat je andere mensen
moet vertrouwen om dingen voor je te doen.

863
00:49:49,950 --> 00:49:54,330
Maar wat is het verfrissend wanneer je
iemand vertrouwt en diegene betrouwbaar

864
00:49:54,330 --> 00:49:55,590
blijkt te zijn.

865
00:49:55,590 --> 00:49:59,250
Je weet wel: „Ik kan deze
persoon deze taak geven.

866
00:49:59,250 --> 00:50:01,710
Ik hoef me er geen zorgen over te maken.

867
00:50:01,710 --> 00:50:06,870
Ik denk niet dat hij me in de rug zal
steken, me zal bestelen, me zal aanklagen,

868
00:50:06,870 --> 00:50:10,650
het werk zal verwaarlozen of de
gemakkelijkste weg zal kiezen.

869
00:50:10,650 --> 00:50:12,090
Hij heeft karakter.”

870
00:50:12,090 --> 00:50:15,750
Dat is als sneeuw, als koude
sneeuw in de oogsttijd.

871
00:50:15,750 --> 00:50:18,150
De oogst valt laat in de zomer.

872
00:50:18,150 --> 00:50:21,450
In het Midden-Oosten is
dat een heel heet seizoen.

873
00:50:21,450 --> 00:50:25,830
Als er in die tijd onverwacht
sneeuw valt, buiten het seizoen om,

874
00:50:25,830 --> 00:50:27,930
dan vind je dat eigenlijk prettig.

875
00:50:27,930 --> 00:50:29,370
Je bent er blij mee.

876
00:50:29,370 --> 00:50:32,970
Je denkt: „Wauw, even
verlost van de hitte.”

877
00:50:32,970 --> 00:50:35,070
Dat is hier de vergelijking.

878
00:50:35,070 --> 00:50:39,510
Zo is de vertrouwde boodschapper:
verfrissend voor zijn meester.

879
00:50:39,510 --> 00:50:42,150
Hij verkwikt de ziel van zijn meester.

880
00:50:42,150 --> 00:50:44,370
Dit hoofdstuk bevat er nogal wat.

881
00:50:44,370 --> 00:50:47,730
In hoofdstuk 25, vers 19, staat:

882
00:50:47,730 --> 00:50:50,910
Zoals een gebroken tand
en een verstuikte voet,

883
00:50:50,910 --> 00:50:54,750
zo is het vertrouwen op een
trouweloze in de dag van benauwdheid.

884
00:50:54,750 --> 00:50:57,150
—het is zo ongeveer de keerzijde daarvan—

885
00:50:57,150 --> 00:50:58,950
Dit is echt heel beeldend.

886
00:50:58,950 --> 00:51:02,370
Mijn vader wordt behoorlijk
oud. Hij is in de tachtig.

887
00:51:02,370 --> 00:51:05,010
Op een dag zat hij zijn avondeten te eten,

888
00:51:05,010 --> 00:51:08,670
en terwijl hij at kauwde hij
zomaar een tand uit zijn mond.

889
00:51:08,670 --> 00:51:12,990
Dat overkomt mensen blijkbaar wanneer
ze oud worden. Dat verwacht je niet.

890
00:51:12,990 --> 00:51:17,250
Je verwacht dat je tanden vast blijven
zitten terwijl je op je eten kauwt.

891
00:51:17,250 --> 00:51:20,850
Het was niet eens iets waarop
bijzonder veel gekauwd moest worden.

892
00:51:20,850 --> 00:51:25,410
Het was gewoon tijd voor die tand om
eruit te gaan. Het was een slechte tand.

893
00:51:25,410 --> 00:51:29,490
Of je bijt ergens op en je beseft
niet dat er een barst in je tand zit

894
00:51:29,490 --> 00:51:30,930
of iets dergelijks.

895
00:51:30,930 --> 00:51:34,050
Of je beseft niet dat daar
een zenuwuiteinde zit,

896
00:51:34,050 --> 00:51:35,670
en je drinkt iets kouds.

897
00:51:35,670 --> 00:51:38,850
Het overvalt je. Dat verwacht je niet.

898
00:51:38,850 --> 00:51:42,930
Je verwacht dat alles met je tanden
gewoon zijn normale gang gaat.

899
00:51:42,930 --> 00:51:46,470
Je stopt eten in je mond,
je tanden kauwen het fijn,

900
00:51:46,470 --> 00:51:49,590
je slikt het door en alles gaat goed.

901
00:51:49,590 --> 00:51:52,170
Je denkt er niet eens
aan dat je tanden hebt.

902
00:51:52,170 --> 00:51:56,430
Je doet het gewoon routinematig
en denkt er niet eens over na.

903
00:51:56,430 --> 00:51:59,070
Je vertrouwt erop dat
je tanden hun werk doen

904
00:51:59,070 --> 00:52:02,490
zonder dat je er bijzondere
aandacht aan hoeft te besteden.

905
00:52:02,490 --> 00:52:05,130
Maar als je uiteindelijk een
slechte tand blijkt te hebben,

906
00:52:05,130 --> 00:52:10,110
is dat pijnlijk en uiteraard buitengewoon
verrassend en teleurstellend.

907
00:52:10,110 --> 00:52:13,350
Met een voet die uit de
kom is, is het net zo.

908
00:52:13,350 --> 00:52:17,790
Als je uit bed springt en niet weet dat
je een verstuikte enkel hebt door iets wat

909
00:52:17,790 --> 00:52:20,430
onlangs is gebeurd, lig je op de grond.

910
00:52:20,430 --> 00:52:24,630
Ik vertel soms het verhaal over de tijd
dat ik in Boulder Creek in Californië

911
00:52:24,630 --> 00:52:25,890
woonde, in de bergen.

912
00:52:25,890 --> 00:52:30,270
Ik leidde daar in 1975
een discipelschapsschool.

913
00:52:30,270 --> 00:52:33,990
Twee van de studenten en ik
probeerden naar de stad te komen.

914
00:52:33,990 --> 00:52:38,250
Van Boulder Creek naar Santa Cruz
was het, voor zover ik me herinner,

915
00:52:38,250 --> 00:52:40,410
ongeveer twintig minuten rijden.

916
00:52:40,410 --> 00:52:44,550
We waren aan het liften, en een
buurman stopte om ons mee te nemen.

917
00:52:44,550 --> 00:52:47,070
Hij zat met zijn vrouw in hun Porsche.

918
00:52:47,070 --> 00:52:50,430
Een Porsche heeft alleen
voorstoelen en geen achterbank,

919
00:52:50,430 --> 00:52:54,570
maar drie volwassen mannen klommen
achterin in de bagageruimte om

920
00:52:54,570 --> 00:52:57,390
twintig minuten mee te
rijden naar Santa Cruz.

921
00:52:57,390 --> 00:52:59,130
We waren blij met de lift.

922
00:52:59,130 --> 00:53:01,590
Het was beter dan buiten blijven staan.

923
00:53:01,590 --> 00:53:04,290
We waren blij dat we werden opgepikt.

924
00:53:04,290 --> 00:53:07,290
Maar op de plek waar normaal
een paar koffers zouden liggen,

925
00:53:07,290 --> 00:53:12,030
zaten drie volwassen mannen twintig
minuten lang met hun knieën bij hun oren.

926
00:53:12,030 --> 00:53:15,690
We kwamen op onze bestemming
aan en hij liet ons uitstappen.

927
00:53:15,690 --> 00:53:19,050
Ik sprong uit de auto en
viel meteen op de grond.

928
00:53:19,050 --> 00:53:20,730
Ik had geen voeten meer.

929
00:53:20,730 --> 00:53:24,510
Mijn voeten waren bijna verdwenen,
want ze waren in slaap gevallen.

930
00:53:24,510 --> 00:53:26,190
Ik had het niet gemerkt.

931
00:53:26,190 --> 00:53:30,570
Ik wist niet dat mijn voeten sliepen
totdat ik ze probeerde te gebruiken.

932
00:53:30,570 --> 00:53:35,370
Normaal reken je erop dat ze er zijn,
en je handelt alsof ze er zullen zijn.

933
00:53:35,370 --> 00:53:38,610
Maar als ze er niet
zijn, is dat echt gênant.

934
00:53:38,610 --> 00:53:42,690
Wanneer er iets mis is met je voet
of wanneer je een slechte tand hebt,

935
00:53:42,690 --> 00:53:45,930
gaat het om dingen waarop je
normaal gesproken vertrouwt.

936
00:53:45,930 --> 00:53:49,710
Wanneer ze dat plotseling niet
zijn, is dat niet alleen gênant.

937
00:53:49,710 --> 00:53:52,830
Het kan pijnlijk zijn
en schade veroorzaken.

938
00:53:52,830 --> 00:53:55,890
Zo is het ook wanneer je op
een ontrouwe man vertrouwt.

939
00:53:55,890 --> 00:53:58,470
Je vertrouwt erop dat je
tanden er voor je zijn.

940
00:53:58,470 --> 00:54:01,230
Je vertrouwt erop dat je
voeten er voor je zijn.

941
00:54:01,230 --> 00:54:04,770
Maar als ze niet trouw zijn,
als ze niet betrouwbaar zijn,

942
00:54:04,770 --> 00:54:06,870
ondervind je daar schade van.

943
00:54:06,870 --> 00:54:10,410
Zo is het ook wanneer je erop
vertrouwt dat een man betrouwbaar is

944
00:54:10,410 --> 00:54:12,030
en hij dat niet is.

945
00:54:12,030 --> 00:54:16,650
Het volgende vers, Spreuken 25:20:

946
00:54:16,650 --> 00:54:19,830
Wie liederen zingt bij
een treurig hart, is als

947
00:54:19,830 --> 00:54:24,270
wie kleren uittrekt op een koude
dag en zure wijn doet op loog.

948
00:54:24,270 --> 00:54:29,250
Je weet wat er gebeurt wanneer je
azijn op soda giet. Het gaat bruisen.

949
00:54:29,250 --> 00:54:31,230
Het reageert heftig, toch?

950
00:54:31,230 --> 00:54:36,150
Dit lijkt een beetje op je naaste vroeg
in de ochtend met luide stem zegenen.

951
00:54:36,150 --> 00:54:38,910
Als iemand niet in de
gemoedstoestand verkeert

952
00:54:38,910 --> 00:54:42,510
waarin hij het kan waarderen dat er
liederen voor hem worden gezongen,

953
00:54:42,510 --> 00:54:45,870
omdat hij bezwaard van hart
is, en de liederen gewoon niet

954
00:54:45,870 --> 00:54:50,190
uitdrukken wat hij voelt, dan
is dat als azijn op soda gieten.

955
00:54:50,190 --> 00:54:52,230
Je weet toch hoe het dan opbruist?

956
00:54:52,230 --> 00:54:54,750
Het is werkelijk een heftige reactie.

957
00:54:54,750 --> 00:54:58,530
Of het is als het afnemen van
iemands kledingstuk in de winter.

958
00:54:58,530 --> 00:55:02,610
Dat wil zeggen: wanneer iemand in de
winterkou staat en een kledingstuk

959
00:55:02,610 --> 00:55:06,270
aanheeft, zou het beter zijn
hem te helpen door nog een

960
00:55:06,270 --> 00:55:08,550
deken over hem heen te leggen of zoiets,

961
00:55:08,550 --> 00:55:11,130
in plaats van zijn
kledingstuk af te nemen.

962
00:55:11,130 --> 00:55:13,290
Doe iets om hem te troosten.

963
00:55:13,290 --> 00:55:16,770
Hij bevindt zich al in
een onaangename situatie.

964
00:55:16,770 --> 00:55:21,450
Maak het niet nog onaangenamer voor
hem door zijn kledingstuk af te nemen.

965
00:55:21,450 --> 00:55:24,630
Dit zijn enkele van de
dingen die Salomo waarneemt.

966
00:55:24,630 --> 00:55:28,830
In hoofdstuk 25, vers 25, zegt hij:

967
00:55:28,830 --> 00:55:34,650
Zoals koud water op een vermoeide ziel,
zo is een goed bericht uit een ver land.

968
00:55:34,650 --> 00:55:36,810
Dat spreekt redelijk voor zich.

969
00:55:36,810 --> 00:55:39,570
Hoofdstuk 26, vers 9:

970
00:55:39,570 --> 00:55:43,290
Zoals een doorn in de hand
van een dronkaard dringt,

971
00:55:43,290 --> 00:55:46,410
zo is een spreekwoord
in de mond van dwazen.

972
00:55:46,410 --> 00:55:51,090
De veronderstelling is dat de man
echt dronken is. Dat is het beeld.

973
00:55:51,090 --> 00:55:54,690
Er dringt een doorn in zijn
hand, maar hij voelt die niet.

974
00:55:54,690 --> 00:56:00,210
Hij voelt geen pijn en hij is zo
dronken dat het niet tot hem doordringt,

975
00:56:00,210 --> 00:56:02,790
ook al wordt hij door een doorn geprikt.

976
00:56:02,790 --> 00:56:05,190
Het dringt gewoon niet tot hem door.

977
00:56:05,190 --> 00:56:08,550
Zo is het ook wanneer een
dwaas een spreekwoord vertelt.

978
00:56:08,550 --> 00:56:10,410
Hij begrijpt het niet echt.

979
00:56:10,410 --> 00:56:12,450
Het dringt niet echt tot hem door.

980
00:56:12,450 --> 00:56:15,030
Het is alsof hij een dronkaard is.

981
00:56:15,030 --> 00:56:18,690
Er zit een bedoeling achter, maar
hij begrijpt die bedoeling niet.

982
00:56:18,690 --> 00:56:21,690
Hij heeft een spreekwoord
gehoord en herhaalt het,

983
00:56:21,690 --> 00:56:24,810
of hij heeft een grap
gehoord en begrijpt hem niet.

984
00:56:24,810 --> 00:56:28,830
Maar hij heeft mensen horen
lachen, dus vertelt hij hem verder.

985
00:56:28,830 --> 00:56:33,330
Alleen vertelt hij hem niet helemaal
goed, omdat hij de clou niet begrijpt.

986
00:56:33,330 --> 00:56:36,390
Heb je ooit iemand gekend
die grappen herhaalde,

987
00:56:36,390 --> 00:56:39,810
maar werkelijk totaal geen
gevoel voor humor had?

988
00:56:39,810 --> 00:56:42,570
Zo iemand wilde kunnen
deelnemen aan een gesprek

989
00:56:42,570 --> 00:56:46,890
waarin mensen grappen met elkaar deelden,
en daarom vertelde hij een grap die

990
00:56:46,890 --> 00:56:48,210
hij had gehoord.

991
00:56:48,210 --> 00:56:50,970
Maar hij had hem de
eerste keer niet begrepen

992
00:56:50,970 --> 00:56:53,190
en vertelde hem niet helemaal goed.

993
00:56:53,190 --> 00:56:54,510
Hij zat er gewoon naast.

994
00:56:54,510 --> 00:56:58,890
Ik heb ooit een strip gezien waarin het
personage een oude grap probeerde na te

995
00:56:58,890 --> 00:57:01,770
vertellen, zoals kleine kinderen dat doen.

996
00:57:01,770 --> 00:57:05,130
„What did the mayonnaise
say to the refrigerator?”

997
00:57:05,130 --> 00:57:09,990
De grap luidt: „Shut the door,
I’m dressing”: „Doe de deur dicht,

998
00:57:09,990 --> 00:57:11,790
ik ben me aan het aankleden.”

999
00:57:11,790 --> 00:57:16,530
Het Engelse woord „dressing” kan
hier ook op sladressing slaan.

1000
00:57:16,530 --> 00:57:20,010
Deze persoon probeerde die
grap na te vertellen en zei:

1001
00:57:20,010 --> 00:57:23,610
“What did the mayonnaise
say to the refrigerator?”

1002
00:57:23,610 --> 00:57:27,510
De andere persoon zei: “I
don’t know. What is it?”

1003
00:57:27,510 --> 00:57:32,190
Degene die de grap navertelde,
zei: “Shut the refrigerator door.

1004
00:57:32,190 --> 00:57:34,050
I’m putting my clothes on.”

1005
00:57:34,050 --> 00:57:38,310
Hij parafraseerde de clou min of meer,
maar wist niet dat die daardoor niet

1006
00:57:38,310 --> 00:57:39,690
meer zou werken.

1007
00:57:39,690 --> 00:57:42,870
Het is als een spreekwoord
in de mond van een dwaas.

1008
00:57:42,870 --> 00:57:44,910
Hij begrijpt het niet helemaal.

1009
00:57:44,910 --> 00:57:47,250
Hij begrijpt de bedoeling niet.

1010
00:57:47,250 --> 00:57:49,950
Zoals een doorn in de
hand van een dronkaard

1011
00:57:49,950 --> 00:57:52,770
dringt het niet op de
juiste manier tot hem door.

1012
00:57:52,770 --> 00:57:55,410
Dat is kennelijk wat Salomo hier bedoelt.

1013
00:57:55,410 --> 00:57:59,310
Er staat ook een heleboel van
dit soort dingen in hoofdstuk 26.

1014
00:57:59,310 --> 00:58:03,990
We kunnen ze niet allemaal bekijken,
maar dit zijn slechts enkele voorbeelden.

1015
00:58:03,990 --> 00:58:07,830
Hoofdstuk 26:9 hebben we net bekeken.

1016
00:58:07,830 --> 00:58:10,650
Hoofdstuk 26:17 zegt:

1017
00:58:10,650 --> 00:58:14,430
Zoals iemand die een voorbijlopende
hond bij de oren grijpt,

1018
00:58:14,430 --> 00:58:18,330
zo is hij die zich mengt in
onenigheid die hem niet aangaat.

1019
00:58:18,330 --> 00:58:20,130
Wat is de overeenkomst?

1020
00:58:20,130 --> 00:58:23,490
Wat betekent het om een hond
bij zijn oren te pakken?

1021
00:58:23,490 --> 00:58:27,990
Lyndon Johnson, de voormalige
president, fokte vroeger beagles.

1022
00:58:27,990 --> 00:58:31,410
Er is een beroemde foto van
hem die vroeger veel rondging,

1023
00:58:31,410 --> 00:58:35,130
waarop hij een van zijn beagles
aan de oren van de grond houdt.

1024
00:58:35,130 --> 00:58:39,270
Ik weet niet of hij probeerde te laten
zien hoe sterk hun oren waren of wat

1025
00:58:39,270 --> 00:58:40,650
hij ermee wilde.

1026
00:58:40,650 --> 00:58:44,430
Maar hierbij moet ik altijd
aan deze uitspraak denken:

1027
00:58:44,430 --> 00:58:47,610
Wie zich mengt in een
ruzie die hem niet aangaat.

1028
00:58:47,610 --> 00:58:50,910
Was hij niet behoorlijk betrokken
bij dat gedoe in Vietnam?

1029
00:58:50,910 --> 00:58:54,270
Het was als een man die een
hond bij zijn oren vasthoudt.

1030
00:58:54,270 --> 00:58:56,430
Maar wat bedoelde Salomo daarmee?

1031
00:58:56,430 --> 00:59:01,350
Ik denk dit: twee mensen maken ruzie
en jij bent er niet bij betrokken.

1032
00:59:01,350 --> 00:59:02,850
Je bent veilig.

1033
00:59:02,850 --> 00:59:05,790
Als je het met rust laat, blijf je veilig.

1034
00:59:05,790 --> 00:59:09,690
Je raakt erbij betrokken en plotseling
ben je als iemand die een hond bij

1035
00:59:09,690 --> 00:59:11,010
zijn oren pakt.

1036
00:59:11,010 --> 00:59:13,830
Wat gebeurt er als je een
hond bij zijn oren pakt?

1037
00:59:13,830 --> 00:59:16,230
Waarschijnlijk maak je de hond boos op je.

1038
00:59:16,230 --> 00:59:21,450
Zolang je zijn oren van je af houdt, kan
hij je niet bijten. Maar wat ga je doen?

1039
00:59:21,450 --> 00:59:23,370
Hoe ga je hem loslaten?

1040
00:59:23,370 --> 00:59:25,050
Nu zit je eraan vast.

1041
00:59:25,050 --> 00:59:30,390
Je hebt een boze hond en je kunt hem niet
zomaar loslaten, want hij is boos op je.

1042
00:59:30,390 --> 00:59:34,590
Als je zijn oren vasthoudt, kun
je veilig en buiten het bereik van

1043
00:59:34,590 --> 00:59:36,210
zijn kaken blijven.

1044
00:59:36,210 --> 00:59:39,390
Maar als je loslaat,
komt hij achter je aan.

1045
00:59:39,390 --> 00:59:43,770
Het is alsof je jezelf in een
onaangename situatie hebt gebracht.

1046
00:59:43,770 --> 00:59:46,770
Je hebt je iemand tot
vijand gemaakt, enzovoort,

1047
00:59:46,770 --> 00:59:51,570
maar je kunt je er niet echt uit
losmaken, in ieder geval niet gemakkelijk.

1048
00:59:51,570 --> 00:59:53,070
Zulke vergelijkingen hebben we dus.