1
00:00:02,010 --> 00:00:04,350
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:04,350 --> 00:00:08,970
Deze keer een inleiding
op Spreuken, deel 4.

3
00:00:08,970 --> 00:00:12,030
We gaan verder met onze
bespreking van het boek Spreuken.

4
00:00:12,030 --> 00:00:17,010
Ik heb je enkele kenmerken verteld van
Spreuken als genre: wat een spreuk is,

5
00:00:17,010 --> 00:00:19,890
wat die probeert te bereiken en wat niet.

6
00:00:19,890 --> 00:00:23,910
De spreuken in het boek Spreuken
bevatten, zoals we hebben gezien,

7
00:00:23,910 --> 00:00:26,490
lessen die door waarneming zijn geleerd.

8
00:00:26,490 --> 00:00:32,130
Een wijs man neemt de wereld om zich heen
waar: de natuur, de menselijke natuur,

9
00:00:32,130 --> 00:00:34,530
hoe dingen uiteindelijk werkelijk aflopen,

10
00:00:34,530 --> 00:00:37,890
kenmerkende manieren waarop
Gods voorzienigheid werkt,

11
00:00:37,890 --> 00:00:41,130
en de oorzaken en gevolgen
van bepaalde dingen die

12
00:00:41,130 --> 00:00:43,110
andere mensen misschien ontgaan.

13
00:00:43,110 --> 00:00:46,470
Dat is het verschil tussen
een wijs man en een dwaas:

14
00:00:46,470 --> 00:00:49,650
een wijs man merkt deze dingen op.

15
00:00:49,650 --> 00:00:51,930
Salomo was een wijs man.

16
00:00:51,930 --> 00:00:55,170
Hij merkte deze dingen
op en legde ze vast.

17
00:00:55,170 --> 00:00:59,790
Hij hoopte dat zijn zoon ze zou
opmerken, en daarom wijst hij hem erop.

18
00:00:59,790 --> 00:01:02,910
We hebben gezegd dat de
spreuken algemeenheden zijn,

19
00:01:02,910 --> 00:01:04,950
geen universele waarheden.

20
00:01:04,950 --> 00:01:07,890
Het zijn dingen die niet in
elk geval waar zullen zijn,

21
00:01:07,890 --> 00:01:09,990
maar in de meeste gevallen wel.

22
00:01:09,990 --> 00:01:12,870
Omdat ze niet altijd waar
zijn, kunnen ze soms op

23
00:01:12,870 --> 00:01:18,090
gespannen voet staan met andere dingen
die niet altijd, maar wel vaak waar zijn.

24
00:01:18,090 --> 00:01:20,610
We hebben gezien dat er
principes zijn die met

25
00:01:20,610 --> 00:01:23,430
onderscheidingsvermogen
moeten worden toegepast.

26
00:01:23,430 --> 00:01:27,870
Soms antwoord je een dwaas naar zijn
dwaasheid, soms doe je dat niet.

27
00:01:27,870 --> 00:01:32,190
Er zijn regels voor bepaalde situaties
die niet van toepassing zijn op andere

28
00:01:32,190 --> 00:01:36,450
situaties, en ook dat wordt
in deze spreuken waargenomen.

29
00:01:36,450 --> 00:01:38,730
Soms is er flexibiliteit.

30
00:01:38,730 --> 00:01:42,570
Wijsheid vraagt niet altijd om
precies dezelfde reactie op dingen.

31
00:01:42,570 --> 00:01:47,670
Toch zijn er principes die bepalen
wat wel en wat geen wijze reactie is.

32
00:01:47,670 --> 00:01:51,210
Vaak worden de spreuken
geformuleerd met betrekking tot één

33
00:01:51,210 --> 00:01:53,730
bepaald, specifiek ding.

34
00:01:53,730 --> 00:01:57,570
Maar dat ding zelf is een voorbeeld
van een algemeen principe,

35
00:01:57,570 --> 00:02:01,170
een bredere categorie van
dingen die in zekere zin

36
00:02:01,170 --> 00:02:05,550
onder de oppervlakte van dezelfde
spreuk kan liggen. Wanneer hij zegt:

37
00:02:05,550 --> 00:02:09,210
Hebt u honing gevonden,
eet dan tot u genoeg hebt,

38
00:02:09,210 --> 00:02:13,350
anders raakt u er oververzadigd
door en spuwt u het uit.

39
00:02:13,350 --> 00:02:18,210
dan is het duidelijk dat dit idee
op veel situaties van toepassing is.

40
00:02:18,210 --> 00:02:23,130
Te veel van iets goeds kan uiteindelijk
juist iets worden wat niet goed is.

41
00:02:23,130 --> 00:02:27,450
Dat geldt op veel verschillende
gebieden, niet alleen voor honing.

42
00:02:27,450 --> 00:02:30,570
Persoonlijk denk ik dat wanneer
zo’n spreuk wordt gegeven,

43
00:02:30,570 --> 00:02:35,490
die duidelijk een waarneming doet die
waar is voor het eten van te veel honing

44
00:02:35,490 --> 00:02:36,810
of te veel zoetigheid.

45
00:02:36,810 --> 00:02:41,550
Maar ik denk dat dit bewust als
model wordt genomen voor een breed

46
00:02:41,550 --> 00:02:44,970
scala aan dingen in het leven
die weliswaar goed zijn,

47
00:02:44,970 --> 00:02:48,420
maar niet goed zouden zijn
als je ze zonder mate kreeg.

48
00:02:48,420 --> 00:02:52,590
Dit soort spreuken kan vaak
veel breder worden toegepast

49
00:02:52,590 --> 00:02:56,790
dan alleen op de bijzonderheden die
in de uitspraken worden genoemd.

50
00:02:56,790 --> 00:02:59,430
We hadden het over
verschillende vergelijkingen,

51
00:02:59,430 --> 00:03:02,130
die heel gebruikelijk zijn in de spreuken.

52
00:03:02,130 --> 00:03:07,830
‘Zoals X, zo is ook Y’ is een heel
gebruikelijke structuur voor een spreuk.

53
00:03:07,830 --> 00:03:11,790
Vaak maakt Salomo vergelijkingen
die niet voor de hand liggen,

54
00:03:11,790 --> 00:03:14,910
alleen al om te laten
zien hoe wijs hij is.

55
00:03:14,910 --> 00:03:19,710
We lazen in Jozua hoe God het water
van de Jordaan tot stilstand bracht.

56
00:03:19,710 --> 00:03:23,850
Daar staat dat het was zoals
toen Hij de Rode Zee scheidde.

57
00:03:23,850 --> 00:03:25,950
Dat is niet zo moeilijk waar te nemen.

58
00:03:25,950 --> 00:03:28,830
Dat is een voor de hand
liggende vergelijking.

59
00:03:28,830 --> 00:03:31,770
Het tot stilstand brengen
van het water van de Jordaan

60
00:03:31,770 --> 00:03:34,170
lijkt op het scheiden van de Rode Zee.

61
00:03:34,170 --> 00:03:37,050
Het is een vergelijking
die niemand kan missen.

62
00:03:37,050 --> 00:03:41,010
Het is duidelijk een herhaling
van iets wat er sterk op lijkt.

63
00:03:41,010 --> 00:03:45,210
Maar Salomo kiest dingen die niet
zo voor de hand liggen, zoals:

64
00:03:45,210 --> 00:03:49,350
Een mooie vrouw zonder inzicht is
een gouden ring in een varkenssnuit.

65
00:03:49,350 --> 00:03:50,250
of:

66
00:03:50,250 --> 00:03:53,790
Zoals zure wijn voor de
tanden en rook voor de ogen,

67
00:03:53,790 --> 00:03:57,030
zo is de luiaard voor wie
hem ergens opuit sturen.

68
00:03:57,030 --> 00:04:01,950
Bij deze spreuken moet je werkelijk even
nadenken om te begrijpen waarom het zo is.

69
00:04:01,950 --> 00:04:06,030
Maar wanneer je erover nadenkt,
kun je begrijpen wat hij zegt.

70
00:04:06,030 --> 00:04:10,590
Juist het feit dat het niet meteen aan
de oppervlakte ligt en nadenken vereist,

71
00:04:10,590 --> 00:04:13,170
maakt misschien deel uit van de strategie.

72
00:04:13,170 --> 00:04:16,350
Je zou iets wat volkomen voor
de hand ligt kunnen lezen

73
00:04:16,350 --> 00:04:20,730
en het onmiddellijk weer vergeten,
juist omdat het zo voor de hand lag.

74
00:04:20,730 --> 00:04:25,590
Maar wanneer je op iets stuit en zegt:
‘Ik begrijp niet hoe dat waar kan zijn’,

75
00:04:25,590 --> 00:04:27,510
blijf je erbij stilstaan.

76
00:04:27,510 --> 00:04:30,330
Het brengt je ertoe erover te mediteren.

77
00:04:30,330 --> 00:04:33,930
Het brengt je ertoe het
te overwegen, en daardoor

78
00:04:33,930 --> 00:04:36,070
raakt het dieper in je gedachten gegrift.

79
00:04:36,070 --> 00:04:39,870
Een van de belangrijkste dingen die
je steeds opnieuw in Spreuken zult

80
00:04:39,870 --> 00:04:43,230
tegenkomen, gaat uit
van wat ik eerder zei:

81
00:04:43,230 --> 00:04:47,730
wijsheid is het vermogen om vast te
stellen welk einddoel wenselijk is,

82
00:04:47,730 --> 00:04:51,510
en ook wat de beste handelwijze
is om dat doel te bereiken.

83
00:04:51,510 --> 00:04:56,010
Ik zou eenvoudig zeggen dat dit de
algemene definitie van wijsheid is,

84
00:04:56,010 --> 00:05:00,930
of we het nu hebben over goddelijke
wijsheid of wereldse wijsheid.

85
00:05:00,930 --> 00:05:05,370
Het is het vermogen om te weten wat
je werkelijk zou moeten nastreven

86
00:05:05,370 --> 00:05:09,810
en welke stappen je moet zetten om
dat waardevolle doel te bereiken.

87
00:05:09,810 --> 00:05:13,590
Spreuken probeert vaak duidelijk
te maken wat werkelijk waardevol is

88
00:05:13,590 --> 00:05:16,530
en wat iemand werkelijk
zou moeten nastreven.

89
00:05:16,530 --> 00:05:20,971
Want het is duidelijk — en de Schrift
brengt dit uitvoerig naar voren —

90
00:05:20,971 --> 00:05:24,510
dat de mensheid niet altijd
waardeert wat goed voor haar is

91
00:05:24,510 --> 00:05:27,990
en niet altijd waardeert wat
haar eeuwig voordeel oplevert.

92
00:05:27,990 --> 00:05:33,150
In Jeremia hoofdstuk 9,
ik denk vers 23, zegt God:

93
00:05:33,150 --> 00:05:38,190
Zo zegt de HEERE: Laat een wijze
zich niet beroemen op zijn wijsheid,

94
00:05:38,190 --> 00:05:41,190
laat de held zich niet
beroemen op zijn sterkte,

95
00:05:41,190 --> 00:05:44,910
laat een rijke zich niet
beroemen op zijn rijkdom.

96
00:05:44,910 --> 00:05:50,370
Wijsheid, opleiding of de reputatie
slim te zijn is iets waarop mensen zich

97
00:05:50,370 --> 00:05:52,050
vaak zullen beroemen.

98
00:05:52,050 --> 00:05:55,410
Dat is een doel dat ze voor
zichzelf zullen nastreven.

99
00:05:55,410 --> 00:05:59,190
Of macht, bekwaamheid, het vermogen—

100
00:05:59,190 --> 00:06:04,350
—om anderen te overmeesteren—misschien
politieke macht of militaire macht,

101
00:06:04,350 --> 00:06:06,030
of sportieve prestaties.

102
00:06:06,030 --> 00:06:09,930
Mensen beroemen zich
daarop. Of op rijkdom.

103
00:06:09,930 --> 00:06:12,930
De Bijbel zegt dat de
man die wijsheid heeft,

104
00:06:12,930 --> 00:06:15,810
zich niet op zijn wijsheid moet beroemen.

105
00:06:15,810 --> 00:06:19,470
Als hij macht heeft, moet hij
zich daar niet op beroemen.

106
00:06:19,470 --> 00:06:21,930
Hecht niet zo veel waarde aan deze dingen,

107
00:06:21,930 --> 00:06:25,710
aan rijkdom en al die dingen
waaraan mensen wel waarde hechten.

108
00:06:25,710 --> 00:06:29,970
Maar wie zich beroemt, behoort te erkennen
waarop het de moeite waard is zich te

109
00:06:29,970 --> 00:06:34,950
beroemen, namelijk dat hij Mij
kent en begrijpt, zegt de Heere.

110
00:06:34,950 --> 00:06:39,090
Het is voor de mensheid dus niet
altijd duidelijk wat waardevol is.

111
00:06:39,090 --> 00:06:43,350
Om te beginnen weten de meeste
mensen niet dat er een God is.

112
00:06:43,350 --> 00:06:48,210
Of ze geloven wel dat Hij er is, maar
ze geloven het niet sterk genoeg om

113
00:06:48,210 --> 00:06:50,490
veel verschil te maken in hun leven.

114
00:06:50,490 --> 00:06:54,750
Als je bijna iedereen dwingt een
duidelijk antwoord te geven en vraagt:

115
00:06:54,750 --> 00:06:57,870
„Geloof je dat er een
God is?”, dan beseffen ze

116
00:06:57,870 --> 00:07:02,070
dat Hij er waarschijnlijk wel is en
dat daar goede bewijzen voor zijn.

117
00:07:02,070 --> 00:07:06,450
Het is waar dat we tegenwoordig veel
meer van atheïsten horen dan vroeger.

118
00:07:06,450 --> 00:07:10,710
Maar wanneer er waar ook ter wereld
opiniepeilingen worden gehouden,

119
00:07:10,710 --> 00:07:15,150
vormen ze nog altijd een
heel, heel kleine minderheid,

120
00:07:15,150 --> 00:07:18,270
en dat geldt natuurlijk vooral in Amerika.

121
00:07:18,270 --> 00:07:20,970
Waar ter wereld je ook
opiniepeilingen houdt,

122
00:07:20,970 --> 00:07:24,690
je zult ontdekken dat slechts
een piepklein, piepklein,

123
00:07:24,690 --> 00:07:30,390
piepklein deel van de menselijke bevolking
zichzelf als atheïst zou omschrijven.

124
00:07:30,390 --> 00:07:36,390
De grote meerderheid, de overweldigende
meerderheid, gelooft, of zegt te geloven,

125
00:07:36,390 --> 00:07:38,310
dat er een God is.

126
00:07:38,310 --> 00:07:41,190
Maar als je kijkt naar de
manier waarop ze leven,

127
00:07:41,190 --> 00:07:44,370
naar de waarden waardoor ze
worden aangetrokken en naar de

128
00:07:44,370 --> 00:07:47,550
levensweg die ze kiezen,
is het volstrekt niet

129
00:07:47,550 --> 00:07:50,610
duidelijk dat ze geloven
dat er een God is.

130
00:07:50,610 --> 00:07:52,710
Of misschien geloven ze tenminste niet

131
00:07:52,710 --> 00:07:57,450
wat volgens de schrijver van Hebreeën
noodzakelijk is om te geloven:

132
00:07:57,450 --> 00:08:01,710
Zonder geloof is het echter
onmogelijk God te behagen.

133
00:08:01,710 --> 00:08:07,710
Want wie tot God komt, moet geloven dat
Hij is, en dat Hij beloont wie Hem zoeken.

134
00:08:07,710 --> 00:08:14,430
In Hebreeën hoofdstuk 11 staat dat wie tot
God wil komen, eerst in God moet geloven.

135
00:08:14,430 --> 00:08:17,670
De meeste mensen zouden zeggen
dat ze dat punt hebben bereikt.

136
00:08:17,670 --> 00:08:19,950
Ze geloven dat er een God is.

137
00:08:19,950 --> 00:08:24,450
In Hebreeën staat dat hij moet
geloven „dat Hij is” en „dat Hij

138
00:08:24,450 --> 00:08:26,370
beloont wie Hem zoeken”.

139
00:08:26,370 --> 00:08:31,470
Er zijn mensen die hebben besloten dat God
degenen beloont die Hem ijverig zoeken,

140
00:08:31,470 --> 00:08:35,670
maar zij besluiten dat de
beloning gezondheid en rijkdom is.

141
00:08:35,670 --> 00:08:39,750
Dus sluiten ze zich aan bij
gemeenten die hun verzekeren dat

142
00:08:39,750 --> 00:08:43,110
als ze God zoeken op de manier
die de gemeente voorstelt,

143
00:08:43,110 --> 00:08:46,530
ze beloond zullen worden
met gezondheid en rijkdom.

144
00:08:46,530 --> 00:08:50,910
Dat zijn dezelfde wereldse waarden
die mensen zouden nastreven die niet

145
00:08:50,910 --> 00:08:52,410
in God geloven.

146
00:08:52,410 --> 00:08:56,010
Natuurlijk zouden ze gezondheid
en rijkdom nastreven.

147
00:08:56,010 --> 00:08:58,170
Dat is geen spiritualiteit.

148
00:08:58,170 --> 00:09:02,970
Wanneer de Bijbel zegt dat God degenen
zal belonen die Hem ijverig zoeken,

149
00:09:02,970 --> 00:09:07,650
moeten we aannemen dat Hij hen zal
belonen met wat zij ijverig zoeken.

150
00:09:07,650 --> 00:09:12,450
Ik zou erg teleurgesteld zijn als ik
ijverig naar het ene zocht en beloond werd

151
00:09:12,450 --> 00:09:15,690
met iets anders, terwijl
dat niet is wat ik zoek.

152
00:09:15,690 --> 00:09:20,670
Als ik God ijverig zoek, dan is de
beloning waarop ik hoop dat ik God vind.

153
00:09:20,670 --> 00:09:22,290
Dat is de beloning.

154
00:09:22,290 --> 00:09:24,090
Maar de gemiddelde mens kan zich niet

155
00:09:24,090 --> 00:09:28,530
voorstellen waarom dat nu zo aantrekkelijk
zou zijn. „Wat heb ik aan God?

156
00:09:28,530 --> 00:09:30,990
Ik heb kinderen die ik te eten moet geven.

157
00:09:30,990 --> 00:09:32,910
Ik heb problemen in mijn leven.

158
00:09:32,910 --> 00:09:36,810
Ik wil zekerheid. Ik wil
vrede. Ik wil comfort.

159
00:09:36,810 --> 00:09:39,870
Ik wil een goede gezondheid.
Ik wil die dingen.

160
00:09:39,870 --> 00:09:45,270
Wat moet ik met een of ander etherisch,
onzichtbaar, geestelijk iets?”

161
00:09:45,270 --> 00:09:49,650
De meeste mensen hechten geen waarde
aan God en zoeken Hem niet ijverig,

162
00:09:49,650 --> 00:09:54,030
omdat wat zichtbaar en tastbaar
is voor hen veel werkelijker is.

163
00:09:54,030 --> 00:09:57,630
Het is duidelijk dat zij dingen
als waarden voor zichzelf stellen

164
00:09:57,630 --> 00:10:02,730
die een of andere beloning of een of
ander genoegen in deze wereld opleveren.

165
00:10:02,730 --> 00:10:08,370
Wat mensen niet lijken te beseffen, is dat
zij als geestelijke wezens zijn geschapen,

166
00:10:08,370 --> 00:10:12,510
anders dan de andere schepselen
die God op aarde heeft gemaakt.

167
00:10:12,510 --> 00:10:15,990
Onze voornaamste behoeften
zijn daarom geestelijk.

168
00:10:15,990 --> 00:10:21,990
Wanneer we dus aardse waarden en aardse
doelen nastreven, stellen ze teleur,

169
00:10:21,990 --> 00:10:24,090
zelfs als we ze verkrijgen.

170
00:10:24,090 --> 00:10:28,650
Natuurlijk zijn de meeste mensen
liever comfortabel, rijk en gezond,

171
00:10:28,650 --> 00:10:32,370
en hebben ze liever al die dingen
dan al het tegenovergestelde,

172
00:10:32,370 --> 00:10:35,430
als alle overige
omstandigheden gelijk blijven.

173
00:10:35,430 --> 00:10:40,050
Maar het interessante is dat niet alle
overige omstandigheden gelijk zijn.

174
00:10:40,050 --> 00:10:43,650
Wanneer mensen dingen nastreven
die niet echt waardevol zijn,

175
00:10:43,650 --> 00:10:48,030
krijgen ze die uiteindelijk in handen
en ontdekken ze dat die als stof tussen

176
00:10:48,030 --> 00:10:49,770
hun vingers doorglippen.

177
00:10:49,770 --> 00:10:54,270
Of ze ontdekken dat wat zij voor
goudstof hielden, slechts zand is.

178
00:10:54,270 --> 00:10:59,070
Het heeft geen enkele werkelijke waarde,
omdat de geestelijke kant van hun bestaan

179
00:10:59,070 --> 00:11:00,750
niet wordt bevredigd.

180
00:11:00,750 --> 00:11:03,630
Dat is het deel dat
schreeuwt om bevrediging.

181
00:11:03,630 --> 00:11:06,990
De wijze mens heeft geleerd
vast te stellen welke dingen

182
00:11:06,990 --> 00:11:10,050
werkelijk waardevol zijn, en
dat zijn dingen die verband

183
00:11:10,050 --> 00:11:12,090
houden met spiritualiteit.

184
00:11:12,090 --> 00:11:15,150
Het zijn dingen die verband
houden met geestelijke wijsheid.

185
00:11:15,150 --> 00:11:18,450
Het zijn dingen die verband
houden met verbonden zijn met God

186
00:11:18,450 --> 00:11:21,030
en een goede verhouding met God hebben.

187
00:11:21,030 --> 00:11:24,930
Salomo wist heel goed, zoals hij
in het boek Prediker vertelt,

188
00:11:24,930 --> 00:11:29,850
dat je vrijwel alles kunt nastreven
waaraan mensen waarde hechten en het,

189
00:11:29,850 --> 00:11:32,610
in zijn geval, ook kunt verwerven.

190
00:11:32,610 --> 00:11:35,010
Het ironische is dat de meeste mensen

191
00:11:35,010 --> 00:11:37,890
die alles zoeken wat
Salomo heeft uitgeprobeerd,

192
00:11:37,890 --> 00:11:41,370
niet echt de gelegenheid zullen
hebben om het te verkrijgen.

193
00:11:41,370 --> 00:11:45,570
Mensen zouden misschien wensen dat ze zo
veel vrouwen konden hebben als ze wilden,

194
00:11:45,570 --> 00:11:50,970
zo veel vrije dagen om feest te vieren
als ze wilden, zo veel geld als ze wilden,

195
00:11:50,970 --> 00:11:54,810
of zo veel bewondering van het
publiek konden krijgen als ze wilden.

196
00:11:54,810 --> 00:11:58,410
Ze kunnen het wensen en er
misschien zelfs naar streven,

197
00:11:58,410 --> 00:12:00,990
maar heel weinig mensen
zullen het krijgen.

198
00:12:00,990 --> 00:12:03,990
Salomo had al die dingen
binnen handbereik.

199
00:12:03,990 --> 00:12:09,210
Hij kon ze najagen, verkrijgen en
beoordelen, en dat deed hij ook.

200
00:12:09,210 --> 00:12:12,630
Hij zei: ‘Weet je wat? Dit is leeg.

201
00:12:12,630 --> 00:12:14,910
Het is niets dan leegte.’

202
00:12:14,910 --> 00:12:18,150
Zo besefte hij dat er
waardevolle dingen zijn die

203
00:12:18,150 --> 00:12:21,870
verschillen van wat mensen onder
de zon waardevol zouden vinden.

204
00:12:21,870 --> 00:12:25,890
En het boek Spreuken, dat in een van
de wijzere perioden van zijn leven is

205
00:12:25,890 --> 00:12:29,790
geschreven, vertelt ons
soms wat waardevol is.

206
00:12:29,790 --> 00:12:34,650
Natuurlijk hebben wij allemaal in ons
eigen leven een rangorde van waarden.

207
00:12:34,650 --> 00:12:39,330
Daarmee bedoel ik dat we sommige
dingen waardevoller vinden dan andere.

208
00:12:39,330 --> 00:12:42,570
Er kunnen veel dingen zijn
die we waardevol vinden.

209
00:12:42,570 --> 00:12:47,010
Het is niet zo dat we sommige dingen wel
en andere dingen niet waardevol vinden,

210
00:12:47,010 --> 00:12:49,470
en dat er verder niets tussenin zit.

211
00:12:49,470 --> 00:12:51,570
De dingen die we waardevol vinden,

212
00:12:51,570 --> 00:12:54,570
plaatsen we in een rangorde
van belangrijkheid.

213
00:12:54,570 --> 00:12:57,450
Sommige dingen zijn voor
ons waardevoller dan andere,

214
00:12:57,450 --> 00:13:02,070
hoewel de dingen die niet de hoogste
waarde hebben nog steeds waardevol zijn,

215
00:13:02,070 --> 00:13:05,130
en misschien waardevoller
dan weer andere dingen.

216
00:13:05,130 --> 00:13:08,070
Wat Salomo zijn zoon wil
vertellen en meegeven,

217
00:13:08,070 --> 00:13:12,930
is waardering voor de dingen die
werkelijk het beste zijn: de beste dingen,

218
00:13:12,930 --> 00:13:14,610
de hoogste waarden.

219
00:13:14,610 --> 00:13:16,650
Je kunt te laag mikken.

220
00:13:16,650 --> 00:13:20,670
Als je ernaar streeft president
van de Verenigde Staten te worden,

221
00:13:20,670 --> 00:13:24,870
mik je veel te laag, terwijl je
een kind van God zou kunnen zijn.

222
00:13:24,870 --> 00:13:28,650
Als je ernaar streeft toegang te
hebben tot belangrijke mensen,

223
00:13:28,650 --> 00:13:32,370
mik je veel te laag, terwijl je
toegang tot God zou kunnen hebben.

224
00:13:32,370 --> 00:13:37,410
Als je ernaar streeft dat alle mensen
goed over je spreken, mik je veel te laag,

225
00:13:37,410 --> 00:13:42,030
want God zou goed over je kunnen
spreken als je een andere weg insloeg.

226
00:13:42,030 --> 00:13:45,450
Sommige dingen zijn waardevoller
dan andere, en wanneer mensen God

227
00:13:45,450 --> 00:13:49,410
niet in hun denken betrekken,
mikken ze doorgaans te laag.

228
00:13:49,410 --> 00:13:53,970
Wat ze ook nastreven, er is geen
garantie dat ze het zullen verwerven.

229
00:13:53,970 --> 00:13:59,250
En zelfs als dat wel lukt, bewijst het
dat ze de verkeerde weg waren ingeslagen.

230
00:13:59,250 --> 00:14:03,870
Dan gaan ze op zoek naar het juiste, en
meestal zijn ze daarbij net zo misleid als

231
00:14:03,870 --> 00:14:05,790
bij wat ze eerst zochten.

232
00:14:05,790 --> 00:14:07,170
Jezus zei:

233
00:14:07,170 --> 00:14:10,590
Zalig zijn zij die hongeren en
dorsten naar de gerechtigheid,

234
00:14:10,590 --> 00:14:12,690
want zij zullen verzadigd worden.

235
00:14:12,690 --> 00:14:17,730
Je kunt hongeren en dorsten naar
roem, rijkdom, geld, comfort,

236
00:14:17,730 --> 00:14:22,110
seks of wat je maar wilt, en er is geen
garantie dat je tevreden zult zijn,

237
00:14:22,110 --> 00:14:23,910
zelfs niet als je het krijgt.

238
00:14:23,910 --> 00:14:27,210
Maar Hij zei dat als je hongert
en dorst naar gerechtigheid,

239
00:14:27,210 --> 00:14:30,810
je die zult krijgen en
erdoor verzadigd zult worden.

240
00:14:30,810 --> 00:14:34,710
Dat is wat werkelijk blijvende
en eeuwige voldoening brengt.

241
00:14:34,710 --> 00:14:39,090
Dat is iets waarop Jezus wijst, en die
informatie ligt ten grondslag aan de

242
00:14:39,090 --> 00:14:43,170
dingen waarvan Salomo ons
aanraadt ze waardevol te vinden.

243
00:14:43,170 --> 00:14:47,190
Heel vaak zegt hij dat het
ene beter is dan het andere.

244
00:14:47,190 --> 00:14:51,870
Met andere woorden, hij brengt
een rangorde van waarden in kaart.

245
00:14:51,870 --> 00:14:55,350
Beide genoemde dingen kunnen
voor mensen waardevol zijn.

246
00:14:55,350 --> 00:14:59,550
Hij zegt niet dat het ene waardeloos
is en het andere waardevol.

247
00:14:59,550 --> 00:15:03,630
Hij zegt dat twee dingen waardevol
kunnen zijn, maar dat dit beter is.

248
00:15:03,630 --> 00:15:06,810
Als je je leven ergens in moet investeren,

249
00:15:06,810 --> 00:15:10,230
investeer het dan in wat het
beste zal blijken te zijn.

250
00:15:10,230 --> 00:15:12,270
We investeren allemaal.

251
00:15:12,270 --> 00:15:15,990
We hebben een bepaalde hoeveelheid
levenstijd, en niet meer.

252
00:15:15,990 --> 00:15:20,670
We weten niet hoeveel, maar het is
beslist een eindige hoeveelheid.

253
00:15:20,670 --> 00:15:25,950
Tijd, geld, mogelijkheden —
daarvan is een eindige hoeveelheid.

254
00:15:25,950 --> 00:15:29,010
Iedere keer dat iets
daarvan aan ons voorbijgaat,

255
00:15:29,010 --> 00:15:33,090
iedere keer dat er een dag voorbijgaat
of we een deel van onze middelen hebben

256
00:15:33,090 --> 00:15:36,510
besteed, is het er niet
meer. Je hebt het gedaan.

257
00:15:36,510 --> 00:15:38,310
Je hebt dat ene gebruikt.

258
00:15:38,310 --> 00:15:40,470
Het is een investering in iets.

259
00:15:40,470 --> 00:15:44,670
Het is óf een investering in
ijdelheid, die aan het einde zegt:

260
00:15:44,670 --> 00:15:47,550
Het is allemaal als najagen van de wind,

261
00:15:47,550 --> 00:15:51,570
óf het is een investering in
iets wat werkelijk waarde heeft.

262
00:15:51,570 --> 00:15:56,490
Salomo raadt zijn zoon aan wijs te zijn
bij het kiezen van de hoogste waarden.

263
00:15:56,490 --> 00:16:00,270
Zelfs wanneer bepaalde dingen goed
zijn, kan er iets anders zijn wat

264
00:16:00,270 --> 00:16:02,850
beter of zelfs het beste is.

265
00:16:02,850 --> 00:16:06,870
Veel van deze Spreuken zijn bedoeld
om zijn zoon, en ook zijn lezer,

266
00:16:06,870 --> 00:16:12,090
er gevoel voor te laten krijgen dat er een
rangorde van waardevolle dingen bestaat,

267
00:16:12,090 --> 00:16:15,570
en om helder na te denken
over wat het beste is.

268
00:16:15,570 --> 00:16:18,810
Spreuken 15:16 zegt bijvoorbeeld:

269
00:16:18,810 --> 00:16:24,330
Beter is weinig met de vreze des HEEREN,
dan een grote schat met verwarring erbij.

270
00:16:24,330 --> 00:16:27,930
Er is beslist niets mis mee
om grote rijkdom te hebben,

271
00:16:27,930 --> 00:16:31,890
maar als je grote rijkdom hebt
en je leven vol problemen zit,

272
00:16:31,890 --> 00:16:34,290
biedt je rijkdom maar weinig troost.

273
00:16:34,290 --> 00:16:38,790
Vraag het Howard Hughes, als hij hier
zou zijn zodat we het hem konden vragen,

274
00:16:38,790 --> 00:16:42,030
of vraag het aan veel mensen
die buitengewoon rijk zijn

275
00:16:42,030 --> 00:16:46,710
maar nooit een geslaagde relatie hebben
gehad en geen echte vrienden hebben.

276
00:16:46,710 --> 00:16:50,970
Ze kunnen net als ieder ander
ziek worden, hoe rijk ze ook zijn.

277
00:16:50,970 --> 00:16:55,710
Een leven kan vol problemen zitten die
het op allerlei manieren ellendig maken,

278
00:16:55,710 --> 00:16:57,810
ongeacht hoeveel geld je hebt.

279
00:16:57,810 --> 00:17:01,410
Maar als je ook maar weinig hebt
en je hebt de vreze des Heeren,

280
00:17:01,410 --> 00:17:06,570
dan is de vreze des Heeren, zegt
hij, waardevoller dan rijkdom.

281
00:17:06,570 --> 00:17:08,130
Je bent beter af.

282
00:17:08,130 --> 00:17:11,250
Je hebt gekozen voor wat
van hogere waarde is:

283
00:17:11,250 --> 00:17:14,970
ervoor kiezen je leven te
leiden in de vreze des Heeren.

284
00:17:14,970 --> 00:17:21,210
Er zijn veel spreuken en psalmen en verzen
in de Profeten over de vreze des Heeren.

285
00:17:21,210 --> 00:17:25,050
De uitdrukking ‘de vreze des
Heeren’ is een zeer prominent

286
00:17:25,050 --> 00:17:27,750
thema in het hele Oude Testament.

287
00:17:27,750 --> 00:17:31,230
In Spreuken komt die vaak naar
voren als iets van waarde.

288
00:17:31,230 --> 00:17:33,450
Wat is de vreze des Heeren?

289
00:17:33,450 --> 00:17:35,310
Het is geen zenuwachtigheid.

290
00:17:35,310 --> 00:17:37,470
Het is geen onzekerheid.

291
00:17:37,470 --> 00:17:40,710
Veel mensen worden onzeker
wanneer ze aan God denken.

292
00:17:40,710 --> 00:17:43,290
Ze zijn altijd bang dat
Hij ontevreden zal zijn

293
00:17:43,290 --> 00:17:45,990
en dat Hij het valluik
onder hen zal wegtrekken,

294
00:17:45,990 --> 00:17:49,110
zodat ze aan hun nek zullen
hangen tot ze dood zijn.

295
00:17:49,110 --> 00:17:52,230
Alsof Hij er alleen maar op
wacht dat ze iets verkeerds doen,

296
00:17:52,230 --> 00:17:54,570
zodat Hij ze een klap kan geven.

297
00:17:54,570 --> 00:18:00,570
Zo zien ze God, en ze leven in
doodsangst, onzekerheid en angst voor God.

298
00:18:00,570 --> 00:18:04,710
En toch wordt ons in het Nieuwe
Testament, in 1 Johannes, gezegd:

299
00:18:04,710 --> 00:18:09,870
Er is in de liefde geen vrees, maar de
volmaakte liefde drijft de vrees uit.

300
00:18:09,870 --> 00:18:14,730
De vrees houdt immers straf in, en wie
vreest, is niet volmaakt in de liefde.

301
00:18:14,730 --> 00:18:19,530
Dat betekent dat we geen enkele angst
ervaren als we in volmaakte liefde

302
00:18:19,530 --> 00:18:22,170
wandelen en werkelijk van God houden.

303
00:18:22,170 --> 00:18:25,770
Maar dat wil niet zeggen dat de vreze des
Heeren in het Nieuwe Testament op de een

304
00:18:25,770 --> 00:18:28,050
of andere manier niet langer gepast is,

305
00:18:28,050 --> 00:18:34,170
want Jezus Zelf en Paulus en Petrus
onderwezen allemaal de vreze des Heeren.

306
00:18:34,170 --> 00:18:38,430
Jezus zei in Mattheüs 10 dat men niet
bang moet zijn voor wie alleen het

307
00:18:38,430 --> 00:18:39,990
lichaam kan doden.

308
00:18:39,990 --> 00:18:44,370
Hij zei erbij dat Hij zou
aanwijzen wie men wél moet vrezen:

309
00:18:44,370 --> 00:18:49,950
Hem Die na het doden van het lichaam
ook de ziel in de gehenna kan verderven.

310
00:18:49,950 --> 00:18:53,190
Jezus zei dus dat je God moet vrezen.

311
00:18:53,190 --> 00:18:57,870
Paulus zei hetzelfde in 2
Korinthe, hoofdstuk 5. Hij zei:

312
00:18:57,870 --> 00:19:00,630
Nu wij dus deze vrees
voor de Heere kennen,

313
00:19:00,630 --> 00:19:05,790
bewegen wij de mensen tot het geloof;
en voor God zijn wij openbaar geworden,

314
00:19:05,790 --> 00:19:09,390
maar ik hoop ook voor uw
gewetens openbaar te zijn.

315
00:19:09,390 --> 00:19:13,410
Dat wil zeggen: we worden ertoe
aangezet mensen te bekeren,

316
00:19:13,410 --> 00:19:17,310
omdat we de verschrikking van
God kennen, de vreze Gods.

317
00:19:17,310 --> 00:19:22,651
Petrus zei in 1 Petrus 1:17 dat
wie God als Vader aanroept —

318
00:19:22,651 --> 00:19:27,091
Hem Die zonder aanzien des persoons
ieder naar zijn werk oordeelt —

319
00:19:27,091 --> 00:19:31,530
de tijd van zijn vreemdelingschap in
de vreze des Heeren moet doorbrengen.

320
00:19:31,530 --> 00:19:36,750
In Openbaring 14 vliegt een engel door de
hemel die aan de hele aarde het eeuwige

321
00:19:36,750 --> 00:19:40,290
Evangelie verkondigt en zegt: „Vrees God.”

322
00:19:40,290 --> 00:19:45,810
Het Nieuwe Testament leert ons dus God te
vrezen, maar hoe valt dat te rijmen met:

323
00:19:45,810 --> 00:19:51,030
Er is in de liefde geen vrees, maar de
volmaakte liefde drijft de vrees uit.

324
00:19:51,030 --> 00:19:56,370
De vrees houdt immers straf in, en wie
vreest, is niet volmaakt in de liefde.

325
00:19:56,370 --> 00:19:59,550
Eén ding kunnen we zeggen:
wat dit ook betekent,

326
00:19:59,550 --> 00:20:03,390
het kan niet in tegenspraak zijn met
de hele leer van zowel het Oude als het

327
00:20:03,390 --> 00:20:07,590
Nieuwe Testament dat het
gepast is God te vrezen.

328
00:20:07,590 --> 00:20:10,710
De vreze Gods moet dus iets goeds zijn,

329
00:20:10,710 --> 00:20:16,230
terwijl volmaakte liefde in een
andere betekenis de angst uitdrijft.

330
00:20:16,230 --> 00:20:21,030
Dit is wat de vreze Gods
inhoudt: de vreze Gods is een

331
00:20:21,030 --> 00:20:27,690
gezond besef van het gevaar dat je loopt
wanneer je op slechte voet met God staat.

332
00:20:27,690 --> 00:20:32,490
Iedereen die geen gezond besef heeft van
de ramp die zich zal voltrekken als hij

333
00:20:32,490 --> 00:20:36,270
niet op goede voet met
God staat, is een dwaas.

334
00:20:36,270 --> 00:20:40,650
Daarom is de vreze des Heeren
het begin van de wijsheid.

335
00:20:40,650 --> 00:20:44,130
Ik ben niet bang voor Chauncey,
maar ik wil hem eigenlijk niet

336
00:20:44,130 --> 00:20:46,050
al te kwaad op me maken.

337
00:20:46,050 --> 00:20:50,430
Hij kan namelijk boksen en ik
niet, en hij is groter dan ik.

338
00:20:50,430 --> 00:20:55,710
Er zijn hier niet veel mensen die groter
zijn dan ik, maar hij is groter dan ik.

339
00:20:55,710 --> 00:21:00,450
Ik heb hem nog nooit echt boos gezien,
maar ik denk niet dat ik dat wil.

340
00:21:00,450 --> 00:21:02,730
Dus zal ik daar niet voor zorgen.

341
00:21:02,730 --> 00:21:07,230
Ik ben niet echt bang voor Chauncey, maar
ik heb een gezond respect voor het feit

342
00:21:07,230 --> 00:21:09,150
dat hij groter is dan ik.

343
00:21:09,150 --> 00:21:11,370
Als ik op slechte voet met hem stond,

344
00:21:11,370 --> 00:21:13,950
zou dat waarschijnlijk
niet gunstig voor me zijn.

345
00:21:13,950 --> 00:21:16,890
Ik ben niet bang voor het
verkeer op de snelweg.

346
00:21:16,890 --> 00:21:20,670
Ik rijd voortdurend zonder erbij
na te denken de snelweg op,

347
00:21:20,670 --> 00:21:24,390
maar dat komt doordat ik op
goede voet met het verkeer sta.

348
00:21:24,390 --> 00:21:26,790
Ik rijd in dezelfde richting.

349
00:21:26,790 --> 00:21:30,450
De gedachte dat ik in een verkeerde
verhouding tot het verkeer zou staan,

350
00:21:30,450 --> 00:21:32,010
is erg beangstigend.

351
00:21:32,010 --> 00:21:37,110
Het idee dat je per ongeluk via de afrit
de snelweg oprijdt en tegen het verkeer in

352
00:21:37,110 --> 00:21:42,030
rijdt, zoals mensen dat in sommige
films doen, is angstaanjagend.

353
00:21:42,030 --> 00:21:45,390
Je hart gaat echt bonzen
wanneer je dat in een film ziet,

354
00:21:45,390 --> 00:21:48,810
wanneer ze tegen het verkeer
in de verkeerde kant op rijden.

355
00:21:48,810 --> 00:21:51,810
Natuurlijk zou niemand dat
in werkelijkheid kunnen doen,

356
00:21:51,810 --> 00:21:54,330
maar dat zijn speciale effecten.

357
00:21:54,330 --> 00:21:58,470
Het punt is dat je weet dat het
verkeer op de snelweg ontzagwekkend

358
00:21:58,470 --> 00:22:02,790
en angstaanjagend is als je er
niet op goede voet mee staat.

359
00:22:02,790 --> 00:22:07,110
Als je dezelfde kant op rijdt als
het verkeer, is er niets aan de hand.

360
00:22:07,110 --> 00:22:09,090
Je denkt er niet eens over na.

361
00:22:09,090 --> 00:22:13,290
Met andere woorden, je vreest dat je in
een verkeerde verhouding komt te staan tot

362
00:22:13,290 --> 00:22:15,570
iets wat je gemakkelijk kan vernietigen.

363
00:22:15,570 --> 00:22:17,310
Je beseft het gevaar.

364
00:22:17,310 --> 00:22:21,870
Maar juist omdat je dat beseft, zegt de
Bijbel dat de vreze des Heeren mensen

365
00:22:21,870 --> 00:22:24,990
ertoe brengt zich van
het kwaad af te keren.

366
00:22:24,990 --> 00:22:29,790
Omdat ik bang ben om op slechte voet
met het verkeer te staan, denk ik:

367
00:22:29,790 --> 00:22:32,430
laat ik maar op goede voet
met het verkeer blijven.

368
00:22:32,430 --> 00:22:34,050
Dan ben ik niet meer bang.

369
00:22:34,050 --> 00:22:36,570
Maar waarom blijf ik op goede voet staan?

370
00:22:36,570 --> 00:22:40,110
Omdat ik bang ben om niet
op goede voet te staan.

371
00:22:40,110 --> 00:22:42,810
Die vrees voor het
verkeer is het fundament

372
00:22:42,810 --> 00:22:47,670
dat mij de wijsheid geeft om niet de
verkeerde kant op te rijden op de snelweg.

373
00:22:47,670 --> 00:22:51,870
Ik moet mijn hele leven met die vrees
leven, maar die maakt me niet bang,

374
00:22:51,870 --> 00:22:55,050
omdat ze me ertoe aanzet
op goede voet te blijven.

375
00:22:55,050 --> 00:22:58,110
Wanneer ik op goede voet
sta, voel ik geen angst.

376
00:22:58,110 --> 00:23:02,070
Maar als ik begin te overwegen om
ermee op slechte voet te komen,

377
00:23:02,070 --> 00:23:04,530
dan is de reactie terecht angstig.

378
00:23:04,530 --> 00:23:07,710
Dat is wat de vreze des Heeren inhoudt.

379
00:23:07,710 --> 00:23:12,570
Volmaakte liefde drijft het gevoel
van angst uit, in die zin dat je,

380
00:23:12,570 --> 00:23:16,290
als je in liefde wandelt,
op goede voet staat met God.

381
00:23:16,290 --> 00:23:20,070
Als je op goede voet staat met
God, ben je niet bang voor Hem.

382
00:23:20,070 --> 00:23:22,470
Ik ben geen moment bang voor God.

383
00:23:22,470 --> 00:23:26,610
Ik kan me niet eens herinneren wanneer ik
voor het laatst bang was voor wat God met

384
00:23:26,610 --> 00:23:28,050
mij zou gaan doen.

385
00:23:28,050 --> 00:23:31,710
Misschien kan ik het me wel
herinneren, maar het is lang geleden.

386
00:23:31,710 --> 00:23:36,510
Ik zal je vertellen wanneer het was:
toen ik niet echt deed wat juist was.

387
00:23:36,510 --> 00:23:38,070
Dan vrees je God.

388
00:23:38,070 --> 00:23:40,830
Door de vreze Gods wijk je van het kwaad.

389
00:23:40,830 --> 00:23:46,710
De vreze Gods is iets gezonds en reins,
en wordt in de Bijbel altijd aanbevolen.

390
00:23:46,710 --> 00:23:49,770
Er wordt gezegd dat je een dwaas
bent als je haar niet hebt.

391
00:23:49,770 --> 00:23:51,810
Er zijn mensen die dwaas zijn.

392
00:23:51,810 --> 00:23:55,170
Er zijn mensen die duidelijk
geen vreze Gods hebben.

393
00:23:55,170 --> 00:23:58,830
Soms is dat het voornaamste wat je
over iemands gedrag kunt zeggen:

394
00:23:58,830 --> 00:24:01,170
diegene heeft geen vreze Gods.

395
00:24:01,170 --> 00:24:04,350
De Bijbel zegt dat zelfs
over bepaalde mensen:

396
00:24:04,350 --> 00:24:07,290
De vreze Gods staat hun niet voor ogen.

397
00:24:07,290 --> 00:24:10,950
En net zoals wijsheid verkozen
moet worden boven robijnen,

398
00:24:10,950 --> 00:24:14,430
zo moet de vreze Gods
verkozen worden boven rijkdom.

399
00:24:14,430 --> 00:24:19,170
Daarom staat er in Spreuken,
hoofdstuk 15, vers 16:

400
00:24:19,170 --> 00:24:24,750
Beter is weinig met de vreze des HEEREN,
dan een grote schat met verwarring erbij.

401
00:24:24,750 --> 00:24:29,670
Dat wil zeggen, een klein beetje bezit,
een klein beetje voedsel en kleding

402
00:24:29,670 --> 00:24:31,230
en de dingen die je nodig hebt.

403
00:24:31,230 --> 00:24:35,910
Als je een godvrezend man bent, ben je
beter af dan een man die in moeilijkheden

404
00:24:35,910 --> 00:24:41,730
raakt omdat hij de vreze Gods mist, ook al
heeft hij misschien veel spullen en geld.

405
00:24:41,730 --> 00:24:45,390
Hier worden twee verschillende
waarden tegen elkaar afgewogen.

406
00:24:45,390 --> 00:24:48,570
Wil je geld? Er is niets
mis mee om geld te hebben.

407
00:24:48,570 --> 00:24:50,250
Het is iets waardevols.

408
00:24:50,250 --> 00:24:52,830
Met geld kan veel goeds gedaan worden.

409
00:24:52,830 --> 00:24:55,470
Er is niets mis mee om
waarde te hechten aan geld,

410
00:24:55,470 --> 00:24:58,890
maar je moet meer waarde
hechten aan de vreze des Heeren.

411
00:24:58,890 --> 00:25:01,950
De vreze des Heeren is beter dan rijkdom.

412
00:25:01,950 --> 00:25:04,050
Er zijn veel van dit soort spreuken.

413
00:25:04,050 --> 00:25:06,630
In hoofdstuk 16, vers 16:

414
00:25:06,630 --> 00:25:10,470
Hoeveel beter is het verwerven
van wijsheid dan bewerkt goud,

415
00:25:10,470 --> 00:25:13,950
en het verwerven van inzicht
is verkieslijker dan zilver!

416
00:25:13,950 --> 00:25:15,510
Dit is beter dan dat.

417
00:25:15,510 --> 00:25:20,790
Dit is een waarde die je boven die andere
waarde moet stellen. Goud is prachtig.

418
00:25:20,790 --> 00:25:25,110
Eerlijk gezegd zou ik het niet erg vinden
om er meer van te hebben, vooral nu.

419
00:25:25,110 --> 00:25:28,770
Goud is op dit moment erg
duur en veel geld waard.

420
00:25:28,770 --> 00:25:30,630
Ik heb er niet erg veel van.

421
00:25:30,630 --> 00:25:32,850
Ik zeg niet dat het niet goed is.

422
00:25:32,850 --> 00:25:35,190
Het is alleen niet zo goed als wijsheid.

423
00:25:35,190 --> 00:25:38,550
Als je moet kiezen tussen
veel goud en geen wijsheid,

424
00:25:38,550 --> 00:25:40,650
zul je dat goud niet lang houden.

425
00:25:40,650 --> 00:25:44,190
Je weet wel: een dwaas
is zijn geld snel kwijt.

426
00:25:44,190 --> 00:25:47,550
Het is beter om wijsheid en een
klein beetje goud te hebben,

427
00:25:47,550 --> 00:25:50,670
en daardoor zul je uiteindelijk
waarschijnlijk meer hebben,

428
00:25:50,670 --> 00:25:53,730
dan veel goud te hebben
maar geen wijsheid.

429
00:25:53,730 --> 00:25:57,870
Als je dat doet, zul je het
waarschijnlijk verkopen wanneer het 300

430
00:25:57,870 --> 00:26:00,270
dollar per ons waard is, zoals ik deed,

431
00:26:00,270 --> 00:26:05,550
en je kans mislopen wanneer het
1.400 dollar per ons waard is.

432
00:26:05,550 --> 00:26:09,690
Het is dus beter om wijsheid
te hebben dan goud. Hij zegt:

433
00:26:09,690 --> 00:26:12,930
En inzicht krijgen is
beter dan zilver kiezen.

434
00:26:12,930 --> 00:26:15,990
Opnieuw: dit is beter dan dat.

435
00:26:15,990 --> 00:26:18,810
Dat is het punt van dit soort spreuken.

436
00:26:18,810 --> 00:26:22,050
Niet alle spreuken zeggen
dit, maar veel ervan wel.

437
00:26:22,050 --> 00:26:25,050
Hoofdstuk 16, vers 19:

438
00:26:25,050 --> 00:26:28,590
Het is beter met zachtmoedigen
nederig van geest te zijn,

439
00:26:28,590 --> 00:26:31,470
dan de buit met hoogmoedigen te delen.

440
00:26:31,470 --> 00:26:35,670
Als je bij trotse mensen bent en jullie
de buit verdelen van wat ze dan ook gedaan

441
00:26:35,670 --> 00:26:38,610
hebben — ze zijn rijk
geworden met een bedrijf,

442
00:26:38,610 --> 00:26:41,310
hebben een misdaad gepleegd
of hebben een of andere

443
00:26:41,310 --> 00:26:44,410
onderneming opgezet die hun
veel geld heeft opgeleverd —

444
00:26:44,410 --> 00:26:47,430
dan verdelen ze al het geld onder elkaar.

445
00:26:47,430 --> 00:26:50,790
Maar als je tot de groep trotse
mensen behoort in plaats van

446
00:26:50,790 --> 00:26:55,290
tot de nederige mensen, ben je minder
goed af dan wanneer je bij de geringen zou

447
00:26:55,290 --> 00:27:00,570
zijn, zelfs als je economisch
gezien in een lage positie verkeert.

448
00:27:00,570 --> 00:27:04,710
Het is beter om nederig
te zijn. Dat is het punt.

449
00:27:04,710 --> 00:27:09,750
Ook in dit geval is nederigheid
waardevoller dan materiële dingen.

450
00:27:09,750 --> 00:27:12,570
Hoofdstuk 16, vers 32:

451
00:27:12,570 --> 00:27:18,210
Een geduldig man is beter dan een
dappere held, en wie zijn geest beheerst,

452
00:27:18,210 --> 00:27:21,270
is beter dan wie een stad inneemt.

453
00:27:21,270 --> 00:27:24,930
Ik hoop dat je, terwijl we
naar deze spreuken kijken,

454
00:27:24,930 --> 00:27:29,670
onthoudt wat ik helemaal aan het begin
over Hebreeuwse poëzie heb gezegd:

455
00:27:29,670 --> 00:27:32,430
dat ze uit parallellisme bestaat.

456
00:27:32,430 --> 00:27:35,910
Als je dat eenmaal
begrijpt, zie je het overal.

457
00:27:35,910 --> 00:27:41,370
„Een geduldig man” loopt parallel
met „wie zijn geest beheerst”.

458
00:27:41,370 --> 00:27:47,310
En „een dappere held” loopt
parallel met „wie een stad inneemt”.

459
00:27:47,310 --> 00:27:52,410
Een man die niet snel kwaad wordt, is
beter dan de man die wel snel kwaad wordt,

460
00:27:52,410 --> 00:27:54,930
ook al is die misschien een machtig man.

461
00:27:54,930 --> 00:27:56,850
Misschien is hij een militair.

462
00:27:56,850 --> 00:27:59,490
Misschien is hij een militaire held.

463
00:27:59,490 --> 00:28:01,830
Misschien kan hij een stad veroveren.

464
00:28:01,830 --> 00:28:06,030
Misschien kan hij de wereld veroveren,
zoals Alexander de Grote deed,

465
00:28:06,030 --> 00:28:08,970
maar hij kon zijn eigen
geest niet beheersen.

466
00:28:08,970 --> 00:28:14,310
Hij stierf op 33-jarige leeftijd
door gebrek aan zelfbeheersing.

467
00:28:14,310 --> 00:28:17,970
Sommigen zeggen aan syfilis,
anderen zeggen aan depressie,

468
00:28:17,970 --> 00:28:19,950
maar de man leefde niet lang.

469
00:28:19,950 --> 00:28:23,610
Hij stierf min of meer als
gevolg van zijn eigen gedrag.

470
00:28:23,610 --> 00:28:26,490
Hij stierf niet aan een natuurlijke dood.

471
00:28:26,490 --> 00:28:30,151
Hij kon de wereld veroveren
— hij was een machtig man —

472
00:28:30,151 --> 00:28:33,210
maar kon zijn eigen geest niet beheersen.

473
00:28:33,210 --> 00:28:38,070
Jezelf beheersen is beter dan in staat
zijn anderen te overwinnen en over

474
00:28:38,070 --> 00:28:40,770
hen te heersen. Het is moeilijker.

475
00:28:40,770 --> 00:28:45,450
Ik zou niet gemakkelijk anderen kunnen
overwinnen en over hen kunnen heersen.

476
00:28:45,450 --> 00:28:48,390
Maar als je met de juiste
lichaamsbouw geboren bent,

477
00:28:48,390 --> 00:28:53,070
in de juiste omstandigheden verkeert,
de juiste militaire loopbaan kiest,

478
00:28:53,070 --> 00:28:57,330
enzovoort, dan is het misschien
gemakkelijk om andere mensen te overwinnen

479
00:28:57,330 --> 00:28:59,910
zodra je eenmaal in die positie bent.

480
00:28:59,910 --> 00:29:03,210
Maar het is nooit gemakkelijk
om jezelf te overwinnen.

481
00:29:03,210 --> 00:29:07,410
De reden daarvoor is dat je
zelf even sterk bent als jij.

482
00:29:07,410 --> 00:29:12,510
Als je een stad wilt overwinnen, hoef je
alleen maar sterker te zijn dan die stad.

483
00:29:12,510 --> 00:29:14,850
Maar hoe overwin je jezelf?

484
00:29:14,850 --> 00:29:18,150
Je zelf is minstens even sterk als jij.

485
00:29:18,150 --> 00:29:24,330
Sterker nog, je zelf is precies even
sterk als jij, want je zelf ben jij.

486
00:29:24,330 --> 00:29:26,910
Hoe kun je jezelf overmeesteren?

487
00:29:26,910 --> 00:29:29,310
Natuurlijk weten we uit
het Nieuwe Testament:

488
00:29:29,310 --> 00:29:34,230
Maar ik zeg: Wandel door de Geest
en u zult zeker de begeerte van het

489
00:29:34,230 --> 00:29:35,670
vlees niet volbrengen.

490
00:29:35,670 --> 00:29:38,430
Je kunt jezelf niet in
eigen kracht overwinnen,

491
00:29:38,430 --> 00:29:42,330
omdat jij en je zelf precies
aan elkaar gewaagd zijn.

492
00:29:42,330 --> 00:29:47,250
Maar als de Heilige Geest je kracht
geeft, kun je jezelf overmeesteren.

493
00:29:47,250 --> 00:29:51,690
Het punt is: als je niet de kracht
hebt om jezelf te beheersen,

494
00:29:51,690 --> 00:29:55,410
strekt het je niet tot eer dat
je anderen wel kunt beheersen.

495
00:29:55,410 --> 00:29:59,910
Het is veel beter een man te zijn die
zijn humeur in bedwang kan houden,

496
00:29:59,910 --> 00:30:02,850
die een lange lont heeft
in plaats van een korte,

497
00:30:02,850 --> 00:30:08,070
die zijn tong in bedwang kan houden en
die zelf beslist hoe hij zal reageren,

498
00:30:08,070 --> 00:30:12,510
in plaats van anderen te laten
beslissen hoe hij zal reageren.

499
00:30:12,510 --> 00:30:16,830
Dit is iets wat ik naar voren breng
wanneer ik spreek over weigeren

500
00:30:16,830 --> 00:30:20,610
aanstoot te nemen: als jij
je eigen geest niet beheerst,

501
00:30:20,610 --> 00:30:24,810
zal iemand anders hem voor
je beheersen. Wil je dat?

502
00:30:24,810 --> 00:30:28,410
In Spreuken 25:28 staat:

503
00:30:28,410 --> 00:30:32,670
Zoals een opengebroken stad zonder
muur, zo is een man die zijn

504
00:30:32,670 --> 00:30:34,770
geest niet in bedwang houdt.

505
00:30:34,770 --> 00:30:37,230
Hoe is een stad zonder muren?

506
00:30:37,230 --> 00:30:39,510
Zo’n stad is niet te verdedigen.

507
00:30:39,510 --> 00:30:44,490
Een stad zonder muren zal niet door
haar eigen inwoners worden bestuurd.

508
00:30:44,490 --> 00:30:48,990
Ze zal worden bestuurd door degene
die haar binnenvalt en overneemt.

509
00:30:48,990 --> 00:30:53,070
Als jij je eigen geest niet
beheerst, zal iemand anders het doen.

510
00:30:53,070 --> 00:30:58,830
Als je niet kunt besluiten: „Ik zal
liefdevol, kalm en zelfbeheerst blijven”,

511
00:30:58,830 --> 00:31:05,010
dan zal iemand anders ervoor zorgen dat je
niet liefdevol, kalm en zelfbeheerst bent,

512
00:31:05,010 --> 00:31:08,550
want alles wat die ander doet,
zal jouw reacties beheersen.

513
00:31:08,550 --> 00:31:13,650
Het vermogen om jezelf in de hand te
houden en je eigen geest te beheersen

514
00:31:13,650 --> 00:31:18,690
is dus veel begeerlijker, zegt Salomo,
dan steden te kunnen overwinnen

515
00:31:18,690 --> 00:31:20,850
en dat soort dingen te kunnen doen.

516
00:31:20,850 --> 00:31:24,750
En dat zijn natuurlijk juist de
dingen die veel mensen bewonderen.

517
00:31:24,750 --> 00:31:27,210
Hoofdstuk 17, vers 1:

518
00:31:27,210 --> 00:31:29,910
Beter een droog stuk brood met rust erbij,

519
00:31:29,910 --> 00:31:33,090
dan een huis vol geslachte
dieren met onenigheid.

520
00:31:33,090 --> 00:31:37,410
Ik vraag me af in hoeverre hij dit
misschien uit eigen ervaring wist.

521
00:31:37,410 --> 00:31:40,050
Hij had een huis vol feestmalen.

522
00:31:40,050 --> 00:31:41,790
Hij woonde in een paleis.

523
00:31:41,790 --> 00:31:44,190
Hij had zevenhonderd vrouwen.

524
00:31:44,190 --> 00:31:48,990
Denk je dat er ooit onenigheid in
zijn huis was? Waarschijnlijk wel.

525
00:31:48,990 --> 00:31:53,310
Hij zou dus liever alleen een
droge cracker of een stuk brood van

526
00:31:53,310 --> 00:31:56,670
twee dagen oud hebben
gehad, een droge bete,

527
00:31:56,670 --> 00:32:00,150
in een huis waar kalmte en rust heersten.

528
00:32:00,150 --> 00:32:03,990
Hij zag dat de dingen waaraan mensen
werkelijk veel waarde hechten,

529
00:32:03,990 --> 00:32:09,450
niet zo waardevol zijn als bepaalde andere
dingen die moeilijker te verkrijgen zijn,

530
00:32:09,450 --> 00:32:12,750
zoals een gelukkig
thuis, een vredig thuis.

531
00:32:12,750 --> 00:32:16,470
Dat is veel begeerlijker,
zegt hij, dan een huis dat in

532
00:32:16,470 --> 00:32:20,730
materieel opzicht comfortabel is,
met overvloedige maaltijden en al

533
00:32:20,730 --> 00:32:21,990
dat soort dingen.

534
00:32:21,990 --> 00:32:25,650
In hoofdstuk 21, vers 9 zei hij:

535
00:32:25,650 --> 00:32:28,710
Het is beter te wonen
op een hoek van een dak,

536
00:32:28,710 --> 00:32:32,550
dan in een gemeenschappelijk
huis met een twistzieke vrouw.

537
00:32:32,550 --> 00:32:35,010
De meeste mensen hebben graag een grote,

538
00:32:35,010 --> 00:32:39,390
ruime woonruimte en zouden er
niet de voorkeur aan geven om

539
00:32:39,390 --> 00:32:41,970
slechts in een hoek van een dak te wonen.

540
00:32:41,970 --> 00:32:46,770
Met andere woorden: om wat hun
woonruimte betreft beperkt te zijn

541
00:32:46,770 --> 00:32:49,410
tot slechts een klein hoekje op een dak.

542
00:32:49,410 --> 00:32:52,590
Maar dat zou echt begeerlijker
kunnen zijn dan een groot

543
00:32:52,590 --> 00:32:56,730
paleis te hebben met een vrouw
met wie onmogelijk om te gaan is.

544
00:32:56,730 --> 00:32:59,550
Een student van mij merkte
eens iets interessants op.

545
00:32:59,550 --> 00:33:04,410
Hij zag dit vers en vergeleek het met
het vers verderop in hetzelfde hoofdstuk,

546
00:33:04,410 --> 00:33:10,050
vers 19, Spreuken 21:19, waar Salomo zei:

547
00:33:10,050 --> 00:33:14,370
Het is beter te wonen in een
woestijnachtig land dan bij een twistzieke

548
00:33:14,370 --> 00:33:15,930
en tergende vrouw.

549
00:33:15,930 --> 00:33:19,530
Mijn student zei: „Ik denk dat
ik me kan voorstellen hoe Salomo

550
00:33:19,530 --> 00:33:21,090
dit hoofdstuk schreef.

551
00:33:21,090 --> 00:33:25,170
Hij zat aan zijn bureau en zijn
vrouw stond daar tegen hem te zeuren.

552
00:33:25,170 --> 00:33:28,050
Hij liep bij zijn bureau
vandaan, ging naar boven

553
00:33:28,050 --> 00:33:30,270
en ging in een hoek van het dak zitten.

554
00:33:30,270 --> 00:33:34,050
Hij schreef dat het beter is in een hoek
van een dak te wonen dan in een groot

555
00:33:34,050 --> 00:33:36,030
huis met een zeurende vrouw.

556
00:33:36,030 --> 00:33:39,630
Toen kwam ze ook daarheen en
begon tegen hem te zeuren.

557
00:33:39,630 --> 00:33:43,950
Dus ging hij de woestijn in en zei dat
het beter is in de woestijn te zijn.

558
00:33:43,950 --> 00:33:46,530
De hoek van een dak was niet ver genoeg.”

559
00:33:46,530 --> 00:33:50,730
Sommige mensen zouden kunnen zeggen:
„Salomo is een vrouwenhater.”

560
00:33:50,730 --> 00:33:54,870
Als wij mannen Spreuken onderwijzen,
moeten we bijna bang zijn om over deze

561
00:33:54,870 --> 00:33:57,210
spreuken over slechte vrouwen te praten.

562
00:33:57,210 --> 00:34:00,330
Maar Spreuken zegt ook
dingen over goede vrouwen.

563
00:34:00,330 --> 00:34:03,930
Trouwens, het heeft evenveel
te zeggen over slechte mannen.

564
00:34:03,930 --> 00:34:07,830
Ik noemde dat in Spreuken 31, waar staat:

565
00:34:07,830 --> 00:34:10,170
Wie zal een deugdelijke vrouw vinden?

566
00:34:10,170 --> 00:34:12,930
Haar waarde gaat die van
robijnen ver te boven.

567
00:34:12,930 --> 00:34:16,110
De implicatie is dat er niet
veel goede vrouwen zijn.

568
00:34:16,110 --> 00:34:18,090
Maar Spreuken zegt ook:

569
00:34:18,090 --> 00:34:21,210
Menig mens roept zijn
eigen goedertierenheid uit,

570
00:34:21,210 --> 00:34:23,910
maar wie zal een
betrouwbaar iemand vinden?

571
00:34:23,910 --> 00:34:26,670
De Engelse vertaling
die de spreker gebruikt,

572
00:34:26,670 --> 00:34:29,730
spreekt hier expliciet
over een trouwe man.

573
00:34:29,730 --> 00:34:32,010
Er wordt dus niet alleen
op vrouwen gemopperd.

574
00:34:32,010 --> 00:34:35,550
Goede vrouwen en goede mannen
zijn moeilijk te vinden.

575
00:34:35,550 --> 00:34:38,310
Soms worden beide in
hetzelfde vers genoemd,

576
00:34:38,310 --> 00:34:42,930
of worden een goede vrouw en een
slechte vrouw in hetzelfde vers genoemd:

577
00:34:42,930 --> 00:34:48,210
Een deugdelijke vrouw is de kroon van haar
man, maar zij die hem beschaamd maakt,

578
00:34:48,210 --> 00:34:50,970
is als verrotting in zijn beenderen.

579
00:34:50,970 --> 00:34:55,290
In Spreuken zijn er twee soorten
mannen en twee soorten vrouwen.

580
00:34:55,290 --> 00:35:00,330
In dit geval zegt hij dat je gelukkiger in
de woestijn zou wonen als je de verkeerde

581
00:35:00,330 --> 00:35:03,210
soort vrouw hebt. Dat is beter.

582
00:35:03,210 --> 00:35:07,530
Dit is dus in zekere zin een
soort overzicht van waarden,

583
00:35:07,530 --> 00:35:12,870
en dit vormt eigenlijk min of meer
de kern van godvruchtige wijsheid.

584
00:35:12,870 --> 00:35:16,230
Van alle mensen die in
het leven succesvol zijn,

585
00:35:16,230 --> 00:35:21,110
op wereldlijk of godsdienstig gebied
of op welke andere manier dan ook —

586
00:35:21,110 --> 00:35:27,270
gewoon iedereen die zijn doelen bereikt —
kan worden gezegd dat ze in wereldse zin

587
00:35:27,270 --> 00:35:28,710
wijs zijn geweest.

588
00:35:28,710 --> 00:35:31,830
Ze hebben de juiste zakelijke
beslissingen genomen,

589
00:35:31,830 --> 00:35:36,210
de juiste investeringen gedaan
en de juiste keuzes gemaakt over

590
00:35:36,210 --> 00:35:38,670
welke opleiding ze zouden volgen.

591
00:35:38,670 --> 00:35:42,090
Van de mogelijkheden die ze
hadden, konden ze voorzien:

592
00:35:42,090 --> 00:35:44,490
„Hiermee kom ik waar ik naartoe wil.”

593
00:35:44,490 --> 00:35:46,530
En ze kozen de juiste weg.

594
00:35:46,530 --> 00:35:48,090
Dat is wijsheid.

595
00:35:48,090 --> 00:35:52,470
Dat is wereldse wijsheid,
en wereldse wijsheid is

596
00:35:52,470 --> 00:35:55,890
meestal een van de kenmerken
van succesvolle mensen.

597
00:35:55,890 --> 00:36:01,170
Maar godvruchtige wijsheid heeft, zoals
ik al zei, nog een ander bestanddeel.

598
00:36:01,170 --> 00:36:04,890
Het gaat er niet alleen om dat
je weet hoe je je doel bereikt.

599
00:36:04,890 --> 00:36:08,910
Het gaat erom dat je weet welk doel
het waard is om bereikt te worden:

600
00:36:08,910 --> 00:36:13,530
een doel kiezen dat de moeite waard is,
en vervolgens weten hoe je daar komt.

601
00:36:13,530 --> 00:36:15,510
Dat is wat Salomo hier doet.

602
00:36:15,510 --> 00:36:18,270
Hij zegt: „Dit is een beter doel.

603
00:36:18,270 --> 00:36:21,870
Een rustig en vredig huis
hebben is een beter doel.

604
00:36:21,870 --> 00:36:26,250
Een bescheiden maaltijd in een gelukkig
gezin hebben is een beter doel.

605
00:36:26,250 --> 00:36:30,270
Wijs zijn en de vreze des
Heeren hebben is een beter doel

606
00:36:30,270 --> 00:36:33,510
dan grote rijkdom aan
goud en zilver bezitten.”

607
00:36:33,510 --> 00:36:36,210
Dat is wat sommige van
deze spreuken zeggen.

608
00:36:36,210 --> 00:36:38,970
Wanneer je moet beslissen
wat werkelijk waardevol is,

609
00:36:38,970 --> 00:36:43,530
weet een wijs man onder andere dat iets
wat geen onmiddellijke bevrediging geeft,

610
00:36:43,530 --> 00:36:47,730
maar uiteindelijk werkelijk iets kan
opleveren, van grotere waarde is.

611
00:36:47,730 --> 00:36:52,290
Met andere woorden, een wijs man
bekijkt de dingen op lange termijn.

612
00:36:52,290 --> 00:36:56,970
Hij kan vooruitkijken en zeggen:
„Gedurende deze periode zal ik deze

613
00:36:56,970 --> 00:36:58,470
offers moeten brengen.”

614
00:36:58,470 --> 00:37:03,090
Een man die arts, advocaat of wat
voor vakman dan ook wil worden, zegt:

615
00:37:03,090 --> 00:37:05,130
„Ik moet een opleiding volgen.

616
00:37:05,130 --> 00:37:08,190
Mijn vrienden zullen van de
universiteit of de middelbare school

617
00:37:08,190 --> 00:37:10,650
komen en meteen aan het werk gaan.

618
00:37:10,650 --> 00:37:14,190
Ze zullen eropuit gaan en
veel vrije tijd hebben.

619
00:37:14,190 --> 00:37:16,050
Ze zullen onafhankelijk zijn.

620
00:37:16,050 --> 00:37:19,590
Ik zal nog acht jaar op school
zitten, nog twaalf jaar.

621
00:37:19,590 --> 00:37:23,790
Ik moet voortdurend keihard werken,
kom nauwelijks aan slapen toe,

622
00:37:23,790 --> 00:37:28,500
en hoeveel van mijn leven zet ik
daarvoor eigenlijk opzij? Tien procent?

623
00:37:28,500 --> 00:37:32,370
Vijftien procent van mijn
leven wordt besteed aan school,

624
00:37:32,370 --> 00:37:34,230
aan nog meer onderwijs.

625
00:37:34,230 --> 00:37:37,290
Niet alleen onderwijs, maar nóg meer.

626
00:37:37,290 --> 00:37:38,550
Wat een offer is dat.”

627
00:37:38,550 --> 00:37:42,870
Toch beseffen degenen die dat doen:
„Daarna zal ik veel gelukkiger zijn

628
00:37:42,870 --> 00:37:47,190
met wat ik heb dan mijn vrienden die na de
middelbare school meteen zijn gaan werken

629
00:37:47,190 --> 00:37:50,790
of een baan in loondienst
hebben aangenomen, of zoiets.”

630
00:37:50,790 --> 00:37:54,930
Ik spreek in termen van wereldse waarden,
want ik heb het niet over een waarde die

631
00:37:54,930 --> 00:37:58,290
ik zelf heb nagestreefd of zou nastreven.

632
00:37:58,290 --> 00:38:03,210
Maar het punt is dat een wijs man inziet
dat er momenten zijn waarop het een

633
00:38:03,210 --> 00:38:08,490
teken van wijsheid is om nu wat in te
leveren op je onmiddellijke bevrediging.

634
00:38:08,490 --> 00:38:10,830
Dat is uitgestelde bevrediging.

635
00:38:10,830 --> 00:38:15,210
Het is wijs om uitgestelde
bevrediging na te streven,

636
00:38:15,210 --> 00:38:20,010
in plaats van onmiddellijke bevrediging
die op een doodlopende weg zal uitlopen.

637
00:38:20,010 --> 00:38:23,070
De wijze man moet de dingen
op lange termijn bekijken

638
00:38:23,070 --> 00:38:26,190
en overwegen hoe het
uiteindelijk zal zijn.

639
00:38:26,190 --> 00:38:30,510
Er staan veel spreuken in Spreuken die
vertellen wat de afloop van iets is,

640
00:38:30,510 --> 00:38:32,250
zodat je het zult weten.

641
00:38:32,250 --> 00:38:36,210
Als de afloop goed is, dan is
dat een goede weg om te volgen.

642
00:38:36,210 --> 00:38:39,510
Als de afloop niet wenselijk
is, ga er dan niet heen,

643
00:38:39,510 --> 00:38:42,030
hoe aantrekkelijk de weg ernaartoe ook is.

644
00:38:42,030 --> 00:38:45,510
Als het uiteindelijk niet goed
is, moet je er niet heen gaan.

645
00:38:45,510 --> 00:38:50,490
Om wijs te zijn, moet je vooruitkijken,
en niet slechts een paar centimeter.

646
00:38:50,490 --> 00:38:53,070
Ik weet nog dat we op de middelbare school

647
00:38:53,070 --> 00:38:55,950
tijdens de lessen
spreekvaardigheid toespraken over

648
00:38:55,950 --> 00:38:58,230
allerlei onderwerpen moesten houden.

649
00:38:58,230 --> 00:39:01,950
Een van de meisjes hield een
toespraak over veilig autorijden.

650
00:39:01,950 --> 00:39:04,470
Ze gaf, ik weet het niet meer precies,

651
00:39:04,470 --> 00:39:07,590
drie of vier regels
voor veilig autorijden.

652
00:39:07,590 --> 00:39:11,670
Eén ervan is me bijgebleven omdat
de formulering zo vreemd was.

653
00:39:11,670 --> 00:39:16,710
Je weet wel dat je vreemde formuleringen
beter onthoudt dan gewone dingen.

654
00:39:16,710 --> 00:39:20,730
Ze zei: „Een van de regels
voor veilig autorijden is

655
00:39:20,730 --> 00:39:23,190
dat je bij het sturen hoog moet mikken.”

656
00:39:23,190 --> 00:39:25,950
Ik neem aan dat dit gewoon
betekende dat je niet

657
00:39:25,950 --> 00:39:29,850
vlak over de motorkap naar de paar
meter direct voor je moet kijken,

658
00:39:29,850 --> 00:39:34,110
maar hoger door de voorruit,
verder vooruit op de weg.

659
00:39:34,110 --> 00:39:38,310
Iedereen die autorijdt, kan
begrijpen waarom dat waar is.

660
00:39:38,310 --> 00:39:40,350
Als je alleen maar vlak voor je kijkt,

661
00:39:40,350 --> 00:39:43,230
kunnen honderd meter verderop
de remlichten aangaan

662
00:39:43,230 --> 00:39:44,790
zonder dat je het merkt.

663
00:39:44,790 --> 00:39:49,590
Maar als je ver vooruitkijkt, kun je
zien: „Daar verderop zijn er problemen,

664
00:39:49,590 --> 00:39:52,470
dus ik ga me nu al aanpassen
aan die problemen daar.”

665
00:39:52,470 --> 00:39:55,710
Het is verstandig om zo veel
mogelijk informatie te krijgen

666
00:39:55,710 --> 00:40:00,030
over wat er verderop ligt, verder op
de weg waar je binnenkort zult zijn,

667
00:40:00,030 --> 00:40:03,090
zodat je nu de juiste
aanpassingen kunt maken.

668
00:40:03,090 --> 00:40:05,430
Wanneer je dan op die
plek op de weg aankomt,

669
00:40:05,430 --> 00:40:09,690
zal het zijn zoals je het wilt hebben,
en niet zoals je het niet wilt hebben.

670
00:40:09,690 --> 00:40:14,430
Dat is een van de veelvoorkomende,
steeds terugkerende thema’s in Spreuken:

671
00:40:14,430 --> 00:40:19,110
de uitdrukking ‘uiteindelijk’,
of een soortgelijke uitdrukking.

672
00:40:19,110 --> 00:40:23,910
In hoofdstuk 5, vers 3 en
4, zegt Salomo bijvoorbeeld:

673
00:40:23,910 --> 00:40:27,750
Want de lippen van een vreemde
vrouw druipen van honingzeem,

674
00:40:27,750 --> 00:40:33,390
haar gehemelte is gladder dan olie, maar
het laatste van haar is bitter als alsem,

675
00:40:33,390 --> 00:40:35,730
scherp als een tweesnijdend zwaard.

676
00:40:35,730 --> 00:40:38,310
De Engelse vertaling
die de spreker gebruikt,

677
00:40:38,310 --> 00:40:41,370
noemt haar hier expliciet
een immorele vrouw.

678
00:40:41,370 --> 00:40:46,170
Op dat moment schenkt dit najagen
van immorele seks enig genot,

679
00:40:46,170 --> 00:40:48,930
maar uiteindelijk loopt
het zelden goed af.

680
00:40:48,930 --> 00:40:52,890
Meestal heeft het een bitter
einde, een droevig einde.

681
00:40:52,890 --> 00:40:54,630
Salomo wist dat.

682
00:40:54,630 --> 00:40:57,450
Salomo en zijn zoon moesten dat weten.

683
00:40:57,450 --> 00:41:00,270
Maar het punt dat hij
in dit ene geval maakt,

684
00:41:00,270 --> 00:41:03,330
is een voorbeeld van
een veel breder patroon:

685
00:41:03,330 --> 00:41:07,050
wat onmiddellijk aantrekkelijk
is, wat onmiddellijk genot geeft,

686
00:41:07,050 --> 00:41:11,311
kan uiteindelijk gevolgen hebben waar
je bitter spijt van zult krijgen —

687
00:41:11,311 --> 00:41:14,670
uiteindelijk zo bitter als alsem.

688
00:41:14,670 --> 00:41:19,650
Die uitdrukking, ‘uiteindelijk’, is een
sleutel om te weten wat wenselijk is om na

689
00:41:19,650 --> 00:41:21,750
te streven en wat niet.

690
00:41:21,750 --> 00:41:23,490
Hoe is het uiteindelijk?

691
00:41:23,490 --> 00:41:25,530
Hoe zal het uiteindelijk zijn?

692
00:41:25,530 --> 00:41:29,670
In hetzelfde hoofdstuk staat
in vers 8 tot en met 12:

693
00:41:29,670 --> 00:41:34,710
Houd je weg ver bij haar vandaan en kom
niet in de nabijheid van de deur van haar

694
00:41:34,710 --> 00:41:39,210
huis, opdat je je waardigheid
niet aan anderen geeft en je

695
00:41:39,210 --> 00:41:44,310
jaren aan een meedogenloze, opdat vreemden
zich niet verzadigen met jouw kracht,

696
00:41:44,310 --> 00:41:48,150
en je zwoegen ten goede komt
aan het huis van een onbekende,

697
00:41:48,150 --> 00:41:52,470
zodat je uiteindelijk kermt, als het
gedaan is met je vlees en je lichaam,

698
00:41:52,470 --> 00:41:55,830
en je zegt: Hoe heb ik
vermaning kunnen haten,

699
00:41:55,830 --> 00:41:58,530
en heeft mijn hart
bestraffing kunnen verwerpen,

700
00:41:58,530 --> 00:42:00,871
— dat wil zeggen, uiteindelijk —

701
00:42:00,871 --> 00:42:06,030
Dus als je die weg volgt, zul je
daar aan het einde, uiteindelijk,

702
00:42:06,030 --> 00:42:09,390
ongelukkig over zijn. Je zult treuren.

703
00:42:09,390 --> 00:42:13,950
Dat is niet het enige soort
‘uiteindelijk’ waarover Salomo spreekt.

704
00:42:13,950 --> 00:42:19,290
Als je naar Spreuken
14:12–13 gaat, zegt hij:

705
00:42:19,290 --> 00:42:21,390
Er is soms een weg die
iemand recht schijnt,

706
00:42:21,390 --> 00:42:24,570
maar het einde ervan
zijn wegen van de dood.

707
00:42:24,570 --> 00:42:27,330
Ook bij het lachen zal
het hart pijn lijden:

708
00:42:27,330 --> 00:42:30,990
het einde van zulke
blijdschap is verdriet.

709
00:42:30,990 --> 00:42:34,830
Er is een weg die, wanneer je
hem voor het eerst overweegt,

710
00:42:34,830 --> 00:42:36,870
iets aantrekkelijks kan hebben.

711
00:42:36,870 --> 00:42:38,550
Hij lijkt juist.

712
00:42:38,550 --> 00:42:42,570
Het kan zelfs een vrolijk streven
zijn waar je blij van wordt.

713
00:42:42,570 --> 00:42:47,250
Maar zelfs te midden van vrolijkheid
moet iemand die niet wijs is geweest

714
00:42:47,250 --> 00:42:52,170
een zekere angst voelen en denken:
‘Maar hoe zal het later zijn?’

715
00:42:52,170 --> 00:42:54,990
Zelfs bij het lachen
heeft het hart verdriet:

716
00:42:54,990 --> 00:42:59,610
‘Ik heb het nu wel naar mijn zin, maar
er is altijd nog de volgende ochtend.’

717
00:42:59,610 --> 00:43:05,310
Dat tempert het plezier, want hij zegt
dat vrolijkheid kan eindigen in verdriet.

718
00:43:05,310 --> 00:43:09,270
Iets kiezen om op vrijdagavond
te doen omdat het leuk lijkt,

719
00:43:09,270 --> 00:43:12,390
is niet de juiste reden om iets te kiezen.

720
00:43:12,390 --> 00:43:16,470
Er is op zichzelf niets mis met
plezier, maar iets wat leuk en

721
00:43:16,470 --> 00:43:21,930
vrolijk is en je blij maakt, kan heel
gemakkelijk iets zijn waar je uiteindelijk

722
00:43:21,930 --> 00:43:23,190
spijt van krijgt.

723
00:43:23,190 --> 00:43:26,970
Wat Salomo zegt, is: ‘Denk daarover na.

724
00:43:26,970 --> 00:43:28,650
Denk aan later.

725
00:43:28,650 --> 00:43:32,850
Denk niet aan het onmiddellijke geluk
en de onmiddellijke bevrediging.

726
00:43:32,850 --> 00:43:34,650
Denk aan later.’

727
00:43:34,650 --> 00:43:38,850
Er is een weg die vandaag
juist, wenselijk en leuk lijkt,

728
00:43:38,850 --> 00:43:43,590
maar die uiteindelijk naar de dood kan
leiden en in verdriet kan eindigen.

729
00:43:43,590 --> 00:43:48,150
Ik herinner me dat er, toen ik mijn
kinderen opvoedde en zij jong waren,

730
00:43:48,150 --> 00:43:53,130
vaak momenten waren waarop ik tegen hen
zei dat ze ergens mee moesten ophouden.

731
00:43:53,130 --> 00:43:55,290
Ze waren wat aan het dollen of zo.

732
00:43:55,290 --> 00:43:58,050
Ik bedoel, het was niets echt ergs.

733
00:43:58,050 --> 00:44:00,810
Mijn kinderen hebben nooit
iets heel ergs gedaan.

734
00:44:00,810 --> 00:44:04,350
Maar ze deden dingen waarvan ik
niet wilde dat ze ermee doorgingen.

735
00:44:04,350 --> 00:44:07,050
Dan zei ik: ‘Hou daarmee op.’

736
00:44:07,050 --> 00:44:12,090
Zij zeiden dan: ‘Maar het is leuk,’ alsof
dat een argument was om iets te doen.

737
00:44:12,090 --> 00:44:16,110
Ik weet niet meer hoe vaak ik tegen
hen heb gezegd: ‘Dat iets leuk is,

738
00:44:16,110 --> 00:44:18,330
is geen argument ervoor.

739
00:44:18,330 --> 00:44:20,850
Plezier is op zichzelf geen waarde.’

740
00:44:20,850 --> 00:44:24,150
Veel dingen zijn leuk,
maar verkeerd om te doen.

741
00:44:24,150 --> 00:44:27,390
Andere dingen zijn leuk
en juist om te doen.

742
00:44:27,390 --> 00:44:30,630
Er is niets mis met
plezier, maar als argument

743
00:44:30,630 --> 00:44:35,550
ten gunste van welke handelwijze dan
ook is het eenvoudigweg onvoldoende.

744
00:44:35,550 --> 00:44:40,410
Veel mensen zeggen: ‘Steve, je moet
wat tijd vrij nemen en gewoon iets

745
00:44:40,410 --> 00:44:41,730
leuks gaan doen.’

746
00:44:41,730 --> 00:44:44,310
Ik ben niet tegen plezier maken.

747
00:44:44,310 --> 00:44:46,290
Daarom doe ik dat voortdurend.

748
00:44:46,290 --> 00:44:48,870
Ik heb plezier wanneer ik lesgeef.

749
00:44:48,870 --> 00:44:50,550
Voor mij is dat leuk.

750
00:44:50,550 --> 00:44:53,490
Voor mij is alles wat
ik doe min of meer leuk,

751
00:44:53,490 --> 00:44:56,010
maar ik doe het niet omdat het leuk is.

752
00:44:56,010 --> 00:45:00,810
Plezier, of genieten, is een bijproduct
van iets doen waarvan je denkt dat het de

753
00:45:00,810 --> 00:45:03,570
moeite waard, nuttig en goed is.

754
00:45:03,570 --> 00:45:06,210
Maar als je iets alleen
doet omdat het leuk is,

755
00:45:06,210 --> 00:45:10,110
doe je misschien concessies aan
de vraag of het goed of nuttig is.

756
00:45:10,110 --> 00:45:11,790
Denk aan het einde.

757
00:45:11,790 --> 00:45:16,890
Zal het uitlopen op de weg van de dood, op
de weg van verdriet, zoals hij hier zegt?

758
00:45:16,890 --> 00:45:21,330
Als dat zo is, dan is het feit dat het
leuk en vrolijk is niet bepaald een

759
00:45:21,330 --> 00:45:23,370
sterk argument ervoor.

760
00:45:23,370 --> 00:45:26,310
In Spreuken 19:20 staat:

761
00:45:26,310 --> 00:45:31,410
Luister naar raad en neem vermaning
aan, opdat u uiteindelijk wijs wordt.

762
00:45:31,410 --> 00:45:36,570
De Engelse vertaling die de spreker
gebruikt, heeft hier „op je oude dag”.

763
00:45:36,570 --> 00:45:38,370
Waarom zegt hij dat?

764
00:45:38,370 --> 00:45:43,350
Omdat een jongeman vaak raad krijgt die
tegen zijn onmiddellijke neigingen ingaat.

765
00:45:43,350 --> 00:45:46,890
Hij weet dat hij iets bepaalds
wil doen, en zijn vader,

766
00:45:46,890 --> 00:45:52,290
zijn predikant en zijn wijzere
vrienden zeggen: ‘Nee, doe dat niet.

767
00:45:52,290 --> 00:45:55,230
Luister naar die raad.’ Waarom?

768
00:45:55,230 --> 00:45:58,230
‘Ze zeggen altijd dat ik
niet mag doen wat ik wil.’

769
00:45:58,230 --> 00:46:00,270
Weet je nog dat Achab vroeg of hij

770
00:46:00,270 --> 00:46:03,210
ten strijde moest trekken
bij Ramoth in Gilead?

771
00:46:03,210 --> 00:46:07,770
Dat wilde hij doen, en al zijn
profeten zeiden: „O ja, doe het.”

772
00:46:07,770 --> 00:46:11,790
Hij vroeg Josafat om met hem
mee te gaan. Josafat zei:

773
00:46:11,790 --> 00:46:15,930
Maar Josafat zei: Is er hier niet
nog een profeet van de HEERE,

774
00:46:15,930 --> 00:46:18,990
zodat wij de HEERE door
hem kunnen raadplegen?

775
00:46:18,990 --> 00:46:22,710
Achab zei: „Ja, er is
een man die Micha heet,

776
00:46:22,710 --> 00:46:25,650
maar hij vertelt me altijd
dingen die ik niet wil horen.

777
00:46:25,650 --> 00:46:28,950
Ik houd van deze profeten,
die ik brood in de mond stop

778
00:46:28,950 --> 00:46:31,230
en die me vertellen wat ik wil horen.

779
00:46:31,230 --> 00:46:35,010
Het is alsof je een munt in een
automaat stopt om de profetie te krijgen

780
00:46:35,010 --> 00:46:36,030
die je wilt.

781
00:46:36,030 --> 00:46:40,290
Maar die man Micha lijkt altijd dingen
te zeggen die ik niet wil horen.”

782
00:46:40,290 --> 00:46:41,670
Josafat zei:

783
00:46:41,670 --> 00:46:45,810
Toen zei de koning van Israël
tegen Josafat: Er is nog één man

784
00:46:45,810 --> 00:46:49,590
om door hem de HEERE te
raadplegen, maar ík haat hem,

785
00:46:49,590 --> 00:46:54,510
want hij profeteert niets goeds
over mij, alleen maar onheil: Micha,

786
00:46:54,510 --> 00:46:55,830
de zoon van Jimla.

787
00:46:55,830 --> 00:46:59,670
Josafat zei: Zo moet
de koning niet spreken!

788
00:46:59,670 --> 00:47:04,830
Toen riep de koning van Israël een
hoveling en zei: Haal snel Micha,

789
00:47:04,830 --> 00:47:06,510
de zoon van Jimla.

790
00:47:06,510 --> 00:47:09,630
„Laat hem hier komen.” Dat is wat hij zei:

791
00:47:09,630 --> 00:47:10,710
Zeg dat niet.

792
00:47:10,710 --> 00:47:13,710
Maar er was een reden
waarom Achab dat zei.

793
00:47:13,710 --> 00:47:16,350
Achab was zo’n soort man.

794
00:47:16,350 --> 00:47:18,390
Hij zei wat hij werkelijk bedoelde.

795
00:47:18,390 --> 00:47:22,290
Hij wilde de waarheid niet als
die hem niet gelukkig zou maken.

796
00:47:22,290 --> 00:47:24,870
Hij wilde dat soort raad niet horen.

797
00:47:24,870 --> 00:47:28,110
Toen Rehabeam naar zijn
oude raadgevers ging om

798
00:47:28,110 --> 00:47:31,890
te vragen wat hij moest doen met het
verzoek van het volk om de belastingen te

799
00:47:31,890 --> 00:47:35,790
verlagen, zeiden de oude mannen:
„Je zou er verstandig aan doen die

800
00:47:35,790 --> 00:47:37,470
belastingen te verlagen.

801
00:47:37,470 --> 00:47:39,810
Als je de lasten van deze mensen verlicht,

802
00:47:39,810 --> 00:47:42,990
zullen ze voor altijd je
trouwe onderdanen zijn.”

803
00:47:42,990 --> 00:47:46,230
Hij dacht: „Maar dan zal
ik minder geld hebben.

804
00:47:46,230 --> 00:47:51,450
Daarom zal ik bij deze jongere
raadgevers navragen wat zij zeggen.”

805
00:47:51,450 --> 00:47:56,790
De jongere raadgevers zeiden: „O nee, je
moet deze mensen meteen vanaf het begin op

806
00:47:56,790 --> 00:47:58,110
hun plaats zetten.

807
00:47:58,110 --> 00:48:00,210
Je moet hier een precedent scheppen.

808
00:48:00,210 --> 00:48:01,890
Je moet tegen hen zeggen:

809
00:48:01,890 --> 00:48:05,370
Welnu, mijn vader heeft
een zwaar juk op u geladen,

810
00:48:05,370 --> 00:48:08,310
maar ik zal aan uw juk nog meer toevoegen.

811
00:48:08,310 --> 00:48:11,730
Mijn vader heeft u met gesels
gehoorzaamheid bijgebracht,

812
00:48:11,730 --> 00:48:15,570
maar ík zal u met schorpioenen
gehoorzaamheid bijbrengen.

813
00:48:15,570 --> 00:48:18,870
” Dus volgde hij de dwaze raad op. Waarom?

814
00:48:18,870 --> 00:48:22,050
Omdat die hem op dat
moment meer voldoening gaf.

815
00:48:22,050 --> 00:48:26,190
Maar wanneer hij ouder is, zal een
jonge man die naar raad luistert zeggen:

816
00:48:26,190 --> 00:48:30,150
„Ik ben blij dat ik het advies heb
opgevolgd waaraan ik eigenlijk niet

817
00:48:30,150 --> 00:48:32,790
de voorkeur gaf, want
het was verstandiger.

818
00:48:32,790 --> 00:48:36,630
Uiteindelijk heb ik een weg
gekozen die een beter einde heeft.”

819
00:48:36,630 --> 00:48:41,130
Dat is wat Salomo bedoelt
in hoofdstuk 19, vers 20:

820
00:48:41,130 --> 00:48:46,170
Luister naar raad en neem vermaning
aan, opdat u uiteindelijk wijs wordt.

821
00:48:46,170 --> 00:48:48,090
Denk niet alleen aan het heden.

822
00:48:48,090 --> 00:48:51,090
Denk eraan hoe je hier
later over zult denken.

823
00:48:51,090 --> 00:48:53,250
Ik heb dit altijd nuttig gevonden.

824
00:48:53,250 --> 00:48:56,250
Ik doe het niet altijd, maar soms wel.

825
00:48:56,250 --> 00:49:00,330
En wanneer ik het doe, heb ik altijd
gedacht dat het een goed idee was.

826
00:49:00,330 --> 00:49:02,190
Soms vergeet ik het gewoon.

827
00:49:02,190 --> 00:49:06,570
Wanneer ik probeer te beslissen wat ik
in een bepaald geval moet doen, denk ik:

828
00:49:06,570 --> 00:49:09,210
„Ik heb deze keuze en die keuze.

829
00:49:09,210 --> 00:49:13,590
Als ik deze keuze maak, hoe zal ik
me daar over tien jaar bij voelen?

830
00:49:13,590 --> 00:49:17,250
Of beter nog, hoe zal ik me daar
over honderd jaar bij voelen,

831
00:49:17,250 --> 00:49:20,190
of over duizend jaar, in de eeuwigheid?

832
00:49:20,190 --> 00:49:24,450
En hoe zal dat zijn als ik in plaats
daarvan die andere keuze maak?”

833
00:49:24,450 --> 00:49:28,530
Zo zou je werkelijk verstandig over
die dingen moeten nadenken wanneer je

834
00:49:28,530 --> 00:49:33,150
belangrijke beslissingen neemt, want op
een dag zijn er tien jaar verstreken.

835
00:49:33,150 --> 00:49:36,810
Als je voor die tijd sterft,
zul je er nog steeds zijn om

836
00:49:36,810 --> 00:49:39,930
óf spijt te hebben van wat
je hebt gedaan, óf niet.

837
00:49:39,930 --> 00:49:44,250
Het is geweldig om dingen te doen
waardoor je op je sterfbed zult denken:

838
00:49:44,250 --> 00:49:48,390
„Ik ben blij dat ik die weg heb
gekozen in plaats van een andere.”

839
00:49:48,390 --> 00:49:52,170
Je hebt mensen horen zeggen dat
niemand op zijn sterfbed betreurt

840
00:49:52,170 --> 00:49:55,470
dat hij niet meer tijd op
kantoor heeft doorgebracht.

841
00:49:55,470 --> 00:49:59,970
Veel mensen betreuren op hun sterfbed
dat ze niet meer voor God hebben gedaan,

842
00:49:59,970 --> 00:50:03,030
dat ze niet meer tijd met hun
kinderen hebben doorgebracht

843
00:50:03,030 --> 00:50:06,210
of dat ze niet meer in hun
huwelijk hebben geïnvesteerd.

844
00:50:06,210 --> 00:50:10,230
Er zijn allerlei dingen waarover
je op je sterfbed zult zeggen:

845
00:50:10,230 --> 00:50:14,430
„Had ik daar maar meer van gedaan,
in plaats van wat ik wel heb gedaan.”

846
00:50:14,430 --> 00:50:19,890
Wat het ook is waarvan je dan zult denken
dat je het had moeten doen, doe het nu.

847
00:50:19,890 --> 00:50:24,810
Luister nu naar raad, want aan het einde
van je leven is dat wat op de langere

848
00:50:24,810 --> 00:50:27,630
termijn belangrijker voor je zal zijn.

849
00:50:27,630 --> 00:50:30,630
Hoofdstuk 20, vers 21:

850
00:50:30,630 --> 00:50:34,230
Als een erfenis in het begin
al te snel wordt verworven,

851
00:50:34,230 --> 00:50:37,170
zal er uiteindelijk geen zegen op rusten.

852
00:50:37,170 --> 00:50:37,830
of:

853
00:50:37,830 --> 00:50:39,090
aan het eind.

854
00:50:39,090 --> 00:50:42,390
Opnieuw gaat het hier om „aan het einde”.

855
00:50:42,390 --> 00:50:44,370
Wil je graag rijk worden?

856
00:50:44,370 --> 00:50:47,010
Ga je proberen snel rijk te worden?

857
00:50:47,010 --> 00:50:49,350
Waarom ga je niet naar Las Vegas?

858
00:50:49,350 --> 00:50:51,270
Misschien win je de jackpot.

859
00:50:51,270 --> 00:50:54,030
Waarom speel je niet mee met de loterij?

860
00:50:54,030 --> 00:50:57,570
Waarom bedenk je niet een of
ander plan om snel rijk te worden?

861
00:50:57,570 --> 00:50:59,430
Dan hoef je niet te wachten.

862
00:50:59,430 --> 00:51:02,850
Nee, en waarschijnlijk hoef je ook
niet erg lang op de spijt te wachten.

863
00:51:02,850 --> 00:51:06,571
Wanneer mensen de loterij winnen,
heb je vast net als ik gehoord —

864
00:51:06,571 --> 00:51:09,151
er wordt tamelijk veel
aandacht aan besteed —

865
00:51:09,151 --> 00:51:13,350
dat men een paar jaar later nagaat hoe
het met die loterijwinnaars is gegaan

866
00:51:13,350 --> 00:51:15,510
en wat er in hun leven is gebeurd.

867
00:51:15,510 --> 00:51:20,070
De meesten van hen hebben hun
leven en hun relaties geruïneerd.

868
00:51:20,070 --> 00:51:24,810
Je wordt ineens multimiljonair, terwijl
je daarvoor maar een gewone man was.

869
00:51:24,810 --> 00:51:28,890
Als je het zo snel hebt verkregen,
maakt het je leven niet beter.

870
00:51:28,890 --> 00:51:33,150
Als je door ijver een vermogen opbouwt,
terwijl je een goede naam opbouwt,

871
00:51:33,150 --> 00:51:36,330
eerlijk bent en dingen doet
waar mensen baat bij hebben,

872
00:51:36,330 --> 00:51:40,710
en je vermogen op die manier groeit,
dan is dat een andere situatie.

873
00:51:40,710 --> 00:51:45,390
Naarmate de tijd verstrijkt, groei je
als persoon terwijl je vermogen groeit.

874
00:51:45,390 --> 00:51:48,150
En je kunt groeien in
wijsheid over die zaken

875
00:51:48,150 --> 00:51:50,850
naarmate je verantwoordelijkheid
ervoor toeneemt.

876
00:51:50,850 --> 00:51:54,570
Maar als al dat geld je ineens
zomaar in de schoot wordt geworpen,

877
00:51:54,570 --> 00:51:59,790
is dat misschien waar iedereen van droomt:
„O, als ik de loterij maar kon winnen,

878
00:51:59,790 --> 00:52:03,150
zou dat alles veranderen.”
Dat zou het zeker.

879
00:52:03,150 --> 00:52:05,130
Maar waarschijnlijk niet ten goede.

880
00:52:05,130 --> 00:52:08,670
Als de levensgeschiedenissen van
zulke mensen iets duidelijk maken,

881
00:52:08,670 --> 00:52:12,510
is het wel dat die plotselinge
rijkdom hen niet echt heeft geholpen.

882
00:52:12,510 --> 00:52:15,390
Een erfenis die in het begin
al te snel wordt verworven,

883
00:52:15,390 --> 00:52:17,970
is uiteindelijk meestal niet gezegend.

884
00:52:17,970 --> 00:52:21,570
Dat komt deels doordat geld
dat haastig wordt verkregen,

885
00:52:21,570 --> 00:52:26,430
zo vaak niet eerlijk wordt verkregen, en
God je daarin daarom niet kan zegenen.

886
00:52:26,430 --> 00:52:30,570
Het is mogelijk om rijk te zijn en
ook door God gezegend te worden.

887
00:52:30,570 --> 00:52:34,770
Abraham was dat, Job was dat,
en veel mensen waren dat.

888
00:52:34,770 --> 00:52:38,970
Maar als het je doel is om zo snel
mogelijk rijk te worden, enzovoort,

889
00:52:38,970 --> 00:52:41,130
dan heb je de verkeerde waarden.

890
00:52:41,130 --> 00:52:44,070
Uiteindelijk zal er waarschijnlijk
geen zegen in zitten,

891
00:52:44,070 --> 00:52:47,970
en het zou weleens het ergste kunnen
zijn wat je ooit is overkomen.

892
00:52:47,970 --> 00:52:52,230
Hoofdstuk 23, vers 17 en 18:

893
00:52:52,230 --> 00:52:55,230
Laat je hart niet jaloers
zijn op de zondaars,

894
00:52:55,230 --> 00:52:58,650
maar heel de dag blijven
in de vreze des HEEREN.

895
00:52:58,650 --> 00:53:03,450
Want juist dan is er toekomst,
en wordt je hoop niet afgesneden.

896
00:53:03,450 --> 00:53:06,150
De Engelse vertaling
die de spreker gebruikt,

897
00:53:06,150 --> 00:53:08,790
heeft hier het woord ‘hereafter’.

898
00:53:08,790 --> 00:53:11,070
Dat kan het volgende leven aanduiden,

899
00:53:11,070 --> 00:53:15,810
maar naar alle waarschijnlijkheid betekent
het hier gewoon een tijd die hierna komt;

900
00:53:15,810 --> 00:53:19,410
de HSV geeft het daarom
weer met ‘toekomst’.

901
00:53:19,410 --> 00:53:23,790
Dit is op dit moment niet het
laatste hoofdstuk. Er komt nog meer.

902
00:53:23,790 --> 00:53:28,170
Als je jaloers bent op zondaars omdat
zij het geweldig naar hun zin lijken te

903
00:53:28,170 --> 00:53:30,570
hebben, komt er later nog meer.

904
00:53:30,570 --> 00:53:32,910
Je ziet niet het hele verhaal.

905
00:53:32,910 --> 00:53:35,550
Spoel een paar hoofdstukken
vooruit naar het einde

906
00:53:35,550 --> 00:53:39,030
en zie hoe deze mensen er
verloederd en ziek bij zitten,

907
00:53:39,030 --> 00:53:42,330
terwijl de meeste van hun
relaties stukgelopen zijn.

908
00:53:42,330 --> 00:53:45,450
Je ziet dat er een
gedeelte is dat erna komt.

909
00:53:45,450 --> 00:53:50,310
Er is deze tegenwoordige tijd, en je ziet
dat zondaars voorspoed lijken te hebben,

910
00:53:50,310 --> 00:53:53,610
maar er is meer dan dat. Dat komt later.

911
00:53:53,610 --> 00:53:58,350
Er is een ‘hereafter’, en daar zou je echt
naar moeten kijken bij je keuzes over wat

912
00:53:58,350 --> 00:53:59,670
je met je heden gaat doen.

913
00:53:59,670 --> 00:54:03,870
In hetzelfde hoofdstuk,
vers 31 en 32, staat:

914
00:54:03,870 --> 00:54:08,790
Kijk niet naar de wijn, wanneer hij rood
kleurt, als hij fonkelt in de beker,

915
00:54:08,790 --> 00:54:10,950
al glijdt hij gemakkelijk naar binnen.

916
00:54:10,950 --> 00:54:15,450
Uiteindelijk bijt hij als een
slang, spuwt hij gif als een adder.

917
00:54:15,450 --> 00:54:19,080
Met andere woorden, wanneer je in de
verleiding komt om dronken te worden,

918
00:54:19,080 --> 00:54:21,690
want daar gaat het eigenlijk over, of

919
00:54:21,690 --> 00:54:25,230
wanneer je in de verleiding komt om
alcohol te drinken en je er niet mee om

920
00:54:25,230 --> 00:54:28,170
kunt gaan, zal die je uiteindelijk bijten.

921
00:54:28,170 --> 00:54:29,850
Misschien drink je graag.

922
00:54:29,850 --> 00:54:33,090
Ik weet niet precies waarom
iemand dat graag zou doen.

923
00:54:33,090 --> 00:54:35,550
Zelf ben ik nooit echt
een drinker geweest.

924
00:54:35,550 --> 00:54:38,970
Ik heb er niets op tegen, maar
ik heb nooit begrepen wat er zo

925
00:54:38,970 --> 00:54:40,410
aantrekkelijk aan is.

926
00:54:40,410 --> 00:54:44,970
Ik denk dat je het moet leren waarderen,
want ik kan zelfs de geur van de meeste

927
00:54:44,970 --> 00:54:47,010
sterke drank niet verdragen.

928
00:54:47,010 --> 00:54:48,690
Ik heb die nooit geproefd.

929
00:54:48,690 --> 00:54:52,350
Maar feit is dat sommige mensen
het duidelijk aantrekkelijk vinden,

930
00:54:52,350 --> 00:54:55,890
zelfs onweerstaanbaar,
en zelfs verslavend.

931
00:54:55,890 --> 00:54:59,670
Maar als jij het zo ziet, als het
kijken naar de rode wijn iets is

932
00:54:59,670 --> 00:55:04,350
waardoor je je zelfbeheersing opgeeft,
bedenk dan voordat je ervan drinkt dat je

933
00:55:04,350 --> 00:55:06,450
hier later iets over zult denken.

934
00:55:06,450 --> 00:55:09,630
Misschien heb je de volgende
dag alleen maar een kater.

935
00:55:09,630 --> 00:55:11,970
Of misschien word je
wakker in het ziekenhuis

936
00:55:11,970 --> 00:55:15,510
en besef je dat je iemand
op de snelweg hebt gedood.

937
00:55:15,510 --> 00:55:17,850
Er is nog een ander deel van dit verhaal.

938
00:55:17,850 --> 00:55:21,510
Kijk naar het einde van het verhaal
en beslis hoe je wilt dat de

939
00:55:21,510 --> 00:55:23,550
eerste hoofdstukken verlopen.

940
00:55:23,550 --> 00:55:25,590
Dat is wat wijsheid zou doen.

941
00:55:25,590 --> 00:55:29,430
In Spreuken 24:13 en 14 staat:

942
00:55:29,430 --> 00:55:35,250
Eet honing, mijn zoon, want dat is goed,
en honingzeem is zoet voor je gehemelte.

943
00:55:35,250 --> 00:55:39,210
Evenzo is het kennen van wijsheid
voor je ziel: als je haar vindt,

944
00:55:39,210 --> 00:55:42,930
dan is er toekomst, en wordt
je hoop niet afgesneden.

945
00:55:42,930 --> 00:55:44,911
— dat wil zeggen, een toekomst —

946
00:55:44,911 --> 00:55:48,150
Opnieuw is dit het idee: vind je wijsheid

947
00:55:48,150 --> 00:55:52,890
en geniet je ervan zoals je gehemelte
van smakelijk, zoet voedsel geniet,

948
00:55:52,890 --> 00:55:55,170
dan is ze zoet voor je ziel.

949
00:55:55,170 --> 00:55:58,950
Dan heb je uitzicht op een toekomst
waar je blij mee zult zijn,

950
00:55:58,950 --> 00:56:01,350
omdat je voor wijsheid hebt gekozen.

951
00:56:01,350 --> 00:56:03,390
Dat is natuurlijk wat hij zegt.

952
00:56:03,390 --> 00:56:05,910
In vers 20 van hetzelfde
hoofdstuk zegt hij:

953
00:56:05,910 --> 00:56:11,010
want het kwaad heeft geen toekomst, de
lamp van goddelozen wordt uitgedoofd.

954
00:56:11,010 --> 00:56:13,890
Als je tussen wijsheid
en kwaad gaat kiezen,

955
00:56:13,890 --> 00:56:19,110
besef dan dat er voor de wijze man een
vooruitzicht is, een wenselijke uitkomst,

956
00:56:19,110 --> 00:56:21,030
maar voor de slechte man niet.

957
00:56:21,030 --> 00:56:23,010
Kies dus niet voor het kwaad.

958
00:56:23,010 --> 00:56:24,810
Kijk verder vooruit.

959
00:56:24,810 --> 00:56:29,430
We zijn hoofdstuk 18 voorbijgegaan,
maar laten we ernaar teruggaan.

960
00:56:29,430 --> 00:56:32,190
In Spreuken 18:13 staat:

961
00:56:32,190 --> 00:56:35,250
Wie antwoordt voordat
hij geluisterd heeft,

962
00:56:35,250 --> 00:56:38,610
het is hem tot dwaasheid en schande.

963
00:56:38,610 --> 00:56:41,550
Dat wil zeggen dat we
altijd in de verleiding

964
00:56:41,550 --> 00:56:43,950
komen om te zeggen wat we denken.

965
00:56:43,950 --> 00:56:48,090
Maar voordat je dat doet, zou
je jezelf kunnen afvragen:

966
00:56:48,090 --> 00:56:52,770
‘Weet ik werkelijk genoeg van deze
situatie om er een mening over te geven?’

967
00:56:52,770 --> 00:56:56,910
Misschien geef ik antwoord op een
kwestie terwijl ik niet werkelijk alle

968
00:56:56,910 --> 00:56:59,010
feiten in me heb opgenomen.

969
00:56:59,010 --> 00:57:01,350
Misschien zeg ik iets heel doms.

970
00:57:01,350 --> 00:57:04,350
Misschien zet ik mezelf later voor schut.

971
00:57:04,350 --> 00:57:08,790
Misschien kan ik beter mijn mond
houden totdat ik meer heb gehoord,

972
00:57:08,790 --> 00:57:10,710
totdat ik meer weet.

973
00:57:10,710 --> 00:57:13,170
Vers 17 lijkt daarop:

974
00:57:13,170 --> 00:57:17,490
Wie de eerste is in zijn rechtszaak,
lijkt rechtvaardig te zijn,

975
00:57:17,490 --> 00:57:20,850
maar dan komt zijn
naaste en doorgrondt hem.

976
00:57:20,850 --> 00:57:24,150
Het idee is dat je het hele
verhaal nog niet hebt gehoord.

977
00:57:24,150 --> 00:57:28,350
Als je maar één kant hebt gehoord,
geef dan nog geen antwoord.

978
00:57:28,350 --> 00:57:32,070
Geef geen antwoord wanneer je
maar één kant hebt gehoord.

979
00:57:32,070 --> 00:57:35,730
De andere partij komt misschien
met een overtuigender betoog.

980
00:57:35,730 --> 00:57:40,230
Wie dus antwoord geeft op een kwestie
voordat hij die heeft gehoord,

981
00:57:40,230 --> 00:57:44,310
antwoordt te snel, en later
schaamt hij zich misschien.

982
00:57:44,310 --> 00:57:46,830
Spreuken 25:8 zegt:

983
00:57:46,830 --> 00:57:50,190
Ga er niet te snel opuit
om iemand aan te klagen.

984
00:57:50,190 --> 00:57:55,050
Wat zult u anders uiteindelijk doen,
wanneer uw naaste u te schande maakt?

985
00:57:55,050 --> 00:57:59,730
Opnieuw: naar de rechter stappen en al
vroeg besluiten dat je een zaak hebt,

986
00:57:59,730 --> 00:58:04,590
of dat de ander ongelijk heeft en jij
gelijk hebt, is overhaast handelen.

987
00:58:04,590 --> 00:58:08,190
Als je niet de hele situatie
hebt gehoord, weet je het niet.

988
00:58:08,190 --> 00:58:11,310
Misschien zal hij je voor de
rechter te schande zetten.

989
00:58:11,310 --> 00:58:15,450
Misschien keert het zich tegen jou
als je hem voor de rechter sleept.

990
00:58:15,450 --> 00:58:19,770
Als je nog niet het hele verhaal
hebt gehoord, geef dan geen antwoord.

991
00:58:19,770 --> 00:58:21,570
Neem nog geen beslissing.

992
00:58:21,570 --> 00:58:26,070
Sleep hem er zeker niet voor naar de
rechter voordat je alle feiten kent.

993
00:58:26,070 --> 00:58:29,250
Als je naar de rechter stapt,
ben jij misschien degene voor wie

994
00:58:29,250 --> 00:58:30,930
dat verkeerd afloopt.

995
00:58:30,930 --> 00:58:34,230
Uiteindelijk kan je naaste
je te schande zetten.

996
00:58:34,230 --> 00:58:39,270
Opnieuw is het eenvoudigweg een kwestie
van vooruitkijken, van verderop kijken.

997
00:58:39,270 --> 00:58:44,190
Nog een voorbeeld is Spreuken 29:21:

998
00:58:44,190 --> 00:58:46,950
Als men zijn slaaf van
jongs af aan verwent,

999
00:58:46,950 --> 00:58:49,290
zal hij uiteindelijk ondankbaar zijn.

1000
00:58:49,290 --> 00:58:52,950
_De Engelse vertaling die de
spreker gebruikt, luidt hier:

1001
00:58:52,950 --> 00:58:55,410
„Wie zijn dienaar van
jongs af aan verwent,

1002
00:58:55,410 --> 00:58:57,930
zal hem uiteindelijk als een zoon hebben.”

1003
00:58:57,930 --> 00:59:01,830
De HSV volgt een andere
lezing; de volgende uitleg

1004
00:59:01,830 --> 00:59:05,310
sluit aan bij de Engelse vertaling._

1005
00:59:05,310 --> 00:59:09,150
Volgens mij betekent dit dat in
een samenleving met huisbedienden

1006
00:59:09,150 --> 00:59:14,670
de meester het volledige gezag heeft en
hen kan behandelen zoals hij maar wil.

1007
00:59:14,670 --> 00:59:18,330
In veel gevallen zijn meesters
bijzonder wreed geweest.

1008
00:59:18,330 --> 00:59:21,030
Dat weten we van de slavernij in Amerika,

1009
00:59:21,030 --> 00:59:25,050
maar zeker ook van alle slavernij
door de hele geschiedenis heen.

1010
00:59:25,050 --> 00:59:30,270
Ze hebben hun dienaren als vuil behandeld,
geen rekening gehouden met hun gevoelens,

1011
00:59:30,270 --> 00:59:35,430
hen niet als mensen beschouwd en hen
eenvoudigweg gebruikt als een stuk bezit.

1012
00:59:35,430 --> 00:59:39,750
Ze hebben zich ongetwijfeld veel haat
van hun dienaren op de hals gehaald.

1013
00:59:39,750 --> 00:59:41,670
Die dienaren die hen haten,

1014
00:59:41,670 --> 00:59:46,290
zullen ongetwijfeld elke gelegenheid
aangrijpen om hen te bedriegen,

1015
00:59:46,290 --> 00:59:51,090
van hen te stelen of te doen wat ze maar
kunnen wanneer de meesters niet kijken,

1016
00:59:51,090 --> 00:59:53,370
want ze voelen geen liefde voor hen.

1017
00:59:53,370 --> 00:59:56,610
Als je je dienaren zorgvuldig
en vriendelijk behandelt,

1018
00:59:56,610 --> 00:59:59,010
ook al heb je de macht
om het anders te doen,

1019
00:59:59,010 --> 01:00:01,890
dan zullen ze je trouw zijn als een zoon.

1020
01:00:01,890 --> 01:00:04,110
Dat geldt niet alleen voor dienaren.

1021
01:00:04,110 --> 01:00:07,290
Het geldt in wezen voor
relaties in het algemeen.

1022
01:00:07,290 --> 01:00:12,450
Maar het punt van een relatie tussen
dienaar en meester is dat de ene persoon

1023
01:00:12,450 --> 01:00:15,510
werkelijk de volledige
macht over de andere heeft.

1024
01:00:15,510 --> 01:00:17,670
De meester heeft alle mogelijkheden.

1025
01:00:17,670 --> 01:00:22,230
Hij kan de persoon goed of verkeerd
behandelen zonder bang te hoeven zijn

1026
01:00:22,230 --> 01:00:24,750
dat hij zelf vergelding ondervindt.

1027
01:00:24,750 --> 01:00:28,290
Een meester kon zijn dienaar
doden als hij dat wilde.

1028
01:00:28,290 --> 01:00:31,290
In de meeste van onze relaties
is het niet zo absoluut,

1029
01:00:31,290 --> 01:00:35,130
maar in alle relaties hebben we
misschien op de een of andere manier een

1030
01:00:35,130 --> 01:00:37,590
voordeel ten opzichte van iemand anders.

1031
01:00:37,590 --> 01:00:40,170
We kunnen hen goed of slecht behandelen.

1032
01:00:40,170 --> 01:00:44,790
Maar zelfs in een situatie waarin je
iemand volkomen straffeloos slecht kunt

1033
01:00:44,790 --> 01:00:49,830
behandelen, zoals je dienaar, zijn
er redenen om hem goed te behandelen.

1034
01:00:49,830 --> 01:00:54,570
Er zijn redenen om vriendelijk voor hem
te zijn, hem te vertroetelen, enzovoort,

1035
01:00:54,570 --> 01:00:57,030
want misschien wil je
dat hij je vriend is.

1036
01:00:57,030 --> 01:00:59,970
Misschien wil je dat hij je als
een vader beschouwt in plaats van

1037
01:00:59,970 --> 01:01:01,470
als een onderdrukker.

1038
01:01:01,470 --> 01:01:03,390
Misschien wil je zijn trouw.

1039
01:01:03,390 --> 01:01:06,210
Misschien wil je uiteindelijk
zijn eerlijkheid.

1040
01:01:06,210 --> 01:01:10,230
De grondgedachte hiervan gaat
over relaties in het algemeen.

1041
01:01:10,230 --> 01:01:15,630
De manier waarop je mensen behandelt, zal
bepalen of zij je trouw of ontrouw zijn en

1042
01:01:15,630 --> 01:01:19,230
of zij wrok of dankbaarheid
jegens je voelen.

1043
01:01:19,230 --> 01:01:23,070
Voordat je iemand die voor je staat
op een bepaalde manier behandelt,

1044
01:01:23,070 --> 01:01:26,730
denk je misschien: ‘Hoe zou ik
willen dat hij over mij denkt,

1045
01:01:26,730 --> 01:01:29,970
en hoe zou ik willen dat
deze relatie later is?’

1046
01:01:29,970 --> 01:01:34,410
Soms moet ik mijn woorden, mijn daden
en mijn reacties op mensen kiezen

1047
01:01:34,410 --> 01:01:38,490
met de gedachte dat dit een
langdurige relatie zou kunnen worden.

1048
01:01:38,490 --> 01:01:41,670
En er kunnen redenen zijn waarom
ik er spijt van zal krijgen

1049
01:01:41,670 --> 01:01:44,070
als ik deze persoon niet goed behandel.

1050
01:01:44,070 --> 01:01:47,730
Natuurlijk weet een christen dat er
bijzondere redenen zijn om daar spijt van

1051
01:01:47,730 --> 01:01:51,510
te krijgen, want God zal je ter
verantwoording roepen als je mensen

1052
01:01:51,510 --> 01:01:52,950
niet goed behandelt.

1053
01:01:52,950 --> 01:01:56,610
Maar zelfs op het natuurlijke
vlak wijst hij erop dat het later

1054
01:01:56,610 --> 01:02:00,150
beter voor je zal uitpakken
als je mensen goed behandelt:

1055
01:02:00,150 --> 01:02:04,290
als je je werknemers goed behandelt,
je naasten goed behandelt,

1056
01:02:04,290 --> 01:02:10,110
je kinderen goed behandelt, je vrouw,
je man, wie dan ook goed behandelt.

1057
01:02:10,110 --> 01:02:14,550
Daar moet je aan denken: niet aan
het kortstondige ongeduld of de

1058
01:02:14,550 --> 01:02:19,290
boosheid die je tegenover iemand
voelt, maar aan de langdurige relatie

1059
01:02:19,290 --> 01:02:23,130
die je met die persoon wilt
hebben. Dat is wat hij zegt.

1060
01:02:23,130 --> 01:02:26,070
Als het gaat om het kiezen
van de juiste waarden,

1061
01:02:26,070 --> 01:02:29,910
wijst Spreuken erop dat sommige
dingen beter zijn dan andere,

1062
01:02:29,910 --> 01:02:32,670
en soms is dat niet vanzelfsprekend.

1063
01:02:32,670 --> 01:02:35,550
Soms zijn de dingen die
mensen waardevol vinden,

1064
01:02:35,550 --> 01:02:38,970
zoals goud en zilver en grote huizen,

1065
01:02:38,970 --> 01:02:43,950
niet noodzakelijk zo waardevol als
sommige dingen die mensen niet nastreven,

1066
01:02:43,950 --> 01:02:47,670
zoals een vredig thuis
of de vreze des Heeren.

1067
01:02:47,670 --> 01:02:51,870
Iemand zal wijzer kiezen als
hij verder vooruitkijkt en zegt:

1068
01:02:51,870 --> 01:02:54,450
‘Ik maak vandaag ergens een keuze over,

1069
01:02:54,450 --> 01:02:57,870
maar uiteindelijk zullen
daar gevolgen uit voortkomen.

1070
01:02:57,870 --> 01:03:00,030
Hoe zal het uiteindelijk zijn?’

1071
01:03:00,030 --> 01:03:05,010
Daarover verschaft wijsheid ons
inzicht: er komt een tijd hierna.

1072
01:03:05,010 --> 01:03:08,430
Er is iets voorbij het heden,
en de dingen die we nu doen,

1073
01:03:08,430 --> 01:03:12,030
zullen mede bepalen hoe
die latere tijd eruitziet.

1074
01:03:12,030 --> 01:03:16,650
Christenen weten dat dit zelfs in
geestelijke, eeuwige zin waar is.

1075
01:03:16,650 --> 01:03:21,390
Maar Spreuken wijst een wereldser
mens erop dat dit zelfs in wereldse

1076
01:03:21,390 --> 01:03:22,290
zin waar is.

1077
01:03:22,290 --> 01:03:24,510
Iemand zei dat het
probleem met het gezegde:

1078
01:03:24,510 --> 01:03:29,790
Maar zie, er is vreugde en blijdschap,
men doodt runderen en slacht schapen,

1079
01:03:29,790 --> 01:03:32,310
men eet vlees en drinkt wijn.

1080
01:03:32,310 --> 01:03:36,930
Men zegt: Laten wij eten en
drinken, want morgen sterven wij!

1081
01:03:36,930 --> 01:03:39,390
is dat je morgen soms niet sterft.

1082
01:03:39,390 --> 01:03:43,170
Soms moet je leven met de gevolgen
van het feit dat je hebt gegeten,

1083
01:03:43,170 --> 01:03:45,450
gedronken en feestgevierd.

1084
01:03:45,450 --> 01:03:49,470
Het zou gemakkelijker zijn als
je wel stierf, maar soms eet je,

1085
01:03:49,470 --> 01:03:53,070
drink je en vier je
feest, en sterf je niet.

1086
01:03:53,070 --> 01:03:54,870
Dan moet je daarmee leven.

1087
01:03:54,870 --> 01:03:58,950
Dus bij de keuzes die je nu
maakt, moet je jezelf afvragen:

1088
01:03:58,950 --> 01:04:00,990
„Hoe zal ik hier later over denken?

1089
01:04:00,990 --> 01:04:02,850
Zal ik er spijt van krijgen?”

1090
01:04:02,850 --> 01:04:05,970
Als je zo denkt, denk
je als een wijs mens.

1091
01:04:05,970 --> 01:04:11,670
Als je nalaat zo te denken, veronachtzaam
je de wijsheid en ben je een dwaas,

1092
01:04:11,670 --> 01:04:12,750
precies zoals Salomo zei.