1
00:00:02,010 --> 00:00:05,250
Welkom bij Vers voor Vers!

2
00:00:05,250 --> 00:00:07,530
Vrienden en broers en zussen

3
00:00:07,530 --> 00:00:11,610
Nu we kijken naar verschillende soorten
menselijke relaties die in het boek

4
00:00:11,610 --> 00:00:15,990
Spreuken aan de orde komen, zijn we
aangekomen bij vrienden en broers,

5
00:00:15,990 --> 00:00:17,730
vijanden en buren.

6
00:00:17,730 --> 00:00:21,810
Dat zijn de resterende categorieën
die we nog niet hebben bekeken.

7
00:00:21,810 --> 00:00:26,610
We hebben gesproken over relaties tussen
ouders en kinderen, tussen man en vrouw,

8
00:00:26,610 --> 00:00:31,170
tussen dienaar en meester, en
tussen heerser en onderdaan.

9
00:00:31,170 --> 00:00:34,710
Dat zijn allemaal wat we
hiërarchische relaties noemen.

10
00:00:34,710 --> 00:00:40,170
Het zijn relaties waarin er per definitie
iemand is die gezag heeft en iemand

11
00:00:40,170 --> 00:00:42,810
die per definitie ondergeschikt is.

12
00:00:42,810 --> 00:00:45,150
Maar niet alle relaties zijn zo.

13
00:00:45,150 --> 00:00:48,270
Veel relaties zijn
gelijkwaardige relaties,

14
00:00:48,270 --> 00:00:53,430
waarin mensen op gelijke voet staan, in
die zin dat van geen van beide partijen

15
00:00:53,430 --> 00:00:57,690
noodzakelijkerwijs wordt verwacht dat
die zich aan de ander onderwerpt of

16
00:00:57,690 --> 00:00:59,610
gezag over de ander heeft.

17
00:00:59,610 --> 00:01:03,810
Ze moeten er samen uitkomen zonder
het voordeel van een hiërarchie.

18
00:01:03,810 --> 00:01:07,530
Het lijkt misschien ironisch om
hiërarchie een voordeel te noemen,

19
00:01:07,530 --> 00:01:11,910
want in onze samenleving vinden
we hiërarchie niet eens wenselijk.

20
00:01:11,910 --> 00:01:17,130
We zijn zo onafhankelijk en zozeer gericht
op de individuele rechten van de mens,

21
00:01:17,130 --> 00:01:21,390
dat we het weerzinwekkend vinden dat er
van iemand per definitie verwacht zou

22
00:01:21,390 --> 00:01:24,390
worden dat hij zich aan
iemand anders onderwerpt.

23
00:01:24,390 --> 00:01:27,030
Maar eigenlijk maakt het
de zaken gemakkelijker,

24
00:01:27,030 --> 00:01:29,970
zolang beide partijen doen
wat ze behoren te doen,

25
00:01:29,970 --> 00:01:33,090
want geschillen kunnen dan
gemakkelijk worden opgelost.

26
00:01:33,090 --> 00:01:36,030
Als één partij de
beslissende stem uitbrengt,

27
00:01:36,030 --> 00:01:39,090
als één partij uiteindelijk
de beslissing neemt,

28
00:01:39,090 --> 00:01:42,570
dan kan die partij uiteindelijk
een besluit nemen wanneer er

29
00:01:42,570 --> 00:01:44,370
geen overeenstemming is.

30
00:01:44,370 --> 00:01:48,330
Dat geldt zelfs als die partij
de andere partij raadpleegt

31
00:01:48,330 --> 00:01:52,530
en heel zorgvuldig rekening probeert
te houden met de andere partij.

32
00:01:52,530 --> 00:01:54,690
Dan kunnen de zaken verdergaan.

33
00:01:54,690 --> 00:01:59,010
Wanneer je geen hiërarchie hebt, zoals
in de relaties die we hier bekijken,

34
00:01:59,010 --> 00:02:01,650
heb je een gelijkwaardige situatie.

35
00:02:01,650 --> 00:02:06,030
Dan is het niet altijd gemakkelijk om te
weten wie de verantwoordelijkheid heeft

36
00:02:06,030 --> 00:02:08,850
om met zijn beslissing
de doorslag te geven

37
00:02:08,850 --> 00:02:11,670
als er geen volledige overeenstemming is.

38
00:02:11,670 --> 00:02:15,810
Aan de andere kant bestaat er bij
veel van deze andere soorten relaties

39
00:02:15,810 --> 00:02:19,950
niet zo’n grote verplichting om
samen aan projecten te werken.

40
00:02:19,950 --> 00:02:23,190
Het kan gebeuren dat ze
zulke dingen samen doen,

41
00:02:23,190 --> 00:02:27,750
maar dit zijn eenvoudigweg mensen met wie
je moet zien op te schieten en tegenover

42
00:02:27,750 --> 00:02:32,070
wie je alle verplichtingen moet
nakomen die passend zijn voor buren,

43
00:02:32,070 --> 00:02:33,870
broers of vrienden.

44
00:02:33,870 --> 00:02:38,850
Niet alles wat over deze onderwerpen
gezegd zal worden, zal diepzinnig zijn.

45
00:02:38,850 --> 00:02:42,270
Veel ervan is misschien wat
we met ons gezonde verstand

46
00:02:42,270 --> 00:02:44,370
zelf ook wel zouden bedenken.

47
00:02:44,370 --> 00:02:46,890
Maar zo zijn de Spreuken nu eenmaal.

48
00:02:46,890 --> 00:02:51,810
Ze zijn gezond verstand — of misschien
zou je zeggen: ongewoon verstand,

49
00:02:51,810 --> 00:02:54,870
want sommige mensen hebben
niet eens gezond verstand.

50
00:02:54,870 --> 00:02:57,690
Misschien komt het minder
vaak voor dan vroeger.

51
00:02:57,690 --> 00:03:01,830
Maar wijsheid verschilt eigenlijk niet
zoveel van wat mensen in sommige tijden

52
00:03:01,830 --> 00:03:03,630
gezond verstand zouden noemen.

53
00:03:03,630 --> 00:03:08,850
Het kan dus zijn dat je niets nieuws leert
wat je niet zelf had kunnen bedenken.

54
00:03:08,850 --> 00:03:13,650
Aan de andere kant hebben we deze dingen
wel als onderwijzingen uit de Schrift.

55
00:03:13,650 --> 00:03:16,170
Misschien kende je er al veel van.

56
00:03:16,170 --> 00:03:19,530
In Spreuken 17:17 staat:

57
00:03:19,530 --> 00:03:25,170
Een vriend heeft te allen tijde lief, en
een broeder wordt in benauwdheid geboren.

58
00:03:25,170 --> 00:03:29,130
Over het algemeen bestaat er een
natuurlijke trouw aan familieleden,

59
00:03:29,130 --> 00:03:31,350
al is dat niet altijd het geval.

60
00:03:31,350 --> 00:03:34,530
Er is vaak rivaliteit
tussen broers en zussen,

61
00:03:34,530 --> 00:03:38,670
of zelfs vijandigheid tussen
mensen die broer en zus zijn.

62
00:03:38,670 --> 00:03:42,630
Bij een broer denkt men doorgaans
aan iemand die dicht bij je staat,

63
00:03:42,630 --> 00:03:47,490
iemand aan wie je trouw bent en iemand
naast wie je zo nodig zou gaan staan om

64
00:03:47,490 --> 00:03:50,310
hem uit elke vorm van
tegenspoed te redden.

65
00:03:50,310 --> 00:03:55,290
Toch maken de Spreuken heel duidelijk
dat broers vaak niet zo’n relatie hebben.

66
00:03:55,290 --> 00:03:59,550
Soms hebben ze die wel, maar op andere
momenten kan een vriend die geen familie

67
00:03:59,550 --> 00:04:03,390
is, dichterbij staan dan een
broer, zoals we zullen zien.

68
00:04:03,390 --> 00:04:08,550
In dit geval wordt er zowel over vrienden
als over broers positief gesproken.

69
00:04:08,550 --> 00:04:12,090
Het is goed om iemand te
hebben die altijd van je houdt.

70
00:04:12,090 --> 00:04:14,070
De meeste mensen zullen vriendelijk,

71
00:04:14,070 --> 00:04:18,990
liefdevol en rechtvaardig tegenover
je zijn als jij goed voor hen bent,

72
00:04:18,990 --> 00:04:21,270
tenzij ze bijzonder onbehouwen zijn.

73
00:04:21,270 --> 00:04:25,650
Maar een vriend is iemand die je ook
verdraagt wanneer je een slecht humeur

74
00:04:25,650 --> 00:04:28,290
hebt, wanneer je niet beminnelijk bent.

75
00:04:28,290 --> 00:04:30,930
Dat is in wezen de
definitie van een vriend,

76
00:04:30,930 --> 00:04:33,390
en zo kom je erachter
wie je vrienden zijn.

77
00:04:33,390 --> 00:04:38,010
Je weet nooit wie je vriend is totdat
diegene niets bij jou te winnen heeft,

78
00:04:38,010 --> 00:04:41,610
of totdat het onaangenaam
voor hem is om bij je te zijn.

79
00:04:41,610 --> 00:04:45,630
Op zulke momenten ontdek je
wie werkelijk je vrienden zijn.

80
00:04:45,630 --> 00:04:47,850
Zelfs dan zullen ze van je houden.

81
00:04:47,850 --> 00:04:49,050
Hij zegt:

82
00:04:49,050 --> 00:04:51,690
Een broer is er voor
je in moeilijke tijden.

83
00:04:51,690 --> 00:04:56,250
Dat betekent niet dat een broer geboren
wordt om tegenspoed te veroorzaken,

84
00:04:56,250 --> 00:04:57,990
al loopt het soms wel zo.

85
00:04:57,990 --> 00:05:01,710
Je krijgt een broer zodat je,
wanneer je in tegenspoed verkeert,

86
00:05:01,710 --> 00:05:05,910
een medestander hebt en niet alleen
tegenover de tegenspoed staat.

87
00:05:05,910 --> 00:05:10,410
Een broer wordt geboren voor die dag
waarop je iemand nodig hebt die naast je

88
00:05:10,410 --> 00:05:12,210
staat en je rug dekt.

89
00:05:12,210 --> 00:05:15,390
Vrienden en broers worden hier
bijna behandeld alsof het om

90
00:05:15,390 --> 00:05:17,610
gelijksoortige relaties gaat.

91
00:05:17,610 --> 00:05:21,990
Vrienden zijn niet altijd broers,
en broers zijn niet altijd vrienden.

92
00:05:21,990 --> 00:05:25,650
Maar idealiter staan ze allebei
naast je wanneer je lastig bent,

93
00:05:25,650 --> 00:05:30,510
wanneer je niet aangenaam bent en wanneer
niemand anders je echt trouw zou blijven.

94
00:05:30,510 --> 00:05:33,450
Omdat iemand je vriend
is, blijft hij bij je,

95
00:05:33,450 --> 00:05:35,610
zelfs wanneer je een slecht humeur hebt.

96
00:05:35,610 --> 00:05:39,330
Je broer is, volgens de vertaling
die Gregg hier gebruikt,

97
00:05:39,330 --> 00:05:42,330
geboren met het doel je
bij te staan in tegenspoed.

98
00:05:42,330 --> 00:05:46,530
Het loopt niet altijd zo, maar
daarvoor wordt een broer geboren.

99
00:05:46,530 --> 00:05:48,630
Daarom geeft God je broers.

100
00:05:48,630 --> 00:05:53,670
Het is zodat je iemand hebt die in zekere
zin per definitie je vriend hoort te zijn.

101
00:05:53,670 --> 00:05:58,110
Er zijn mensen die je vrienden zijn omdat
ze ervoor kiezen je vrienden te zijn,

102
00:05:58,110 --> 00:06:02,130
en er is geen enkele reden waarom
ze daartoe verplicht zouden zijn.

103
00:06:02,130 --> 00:06:04,410
Maar je broer hoort je vriend te zijn.

104
00:06:04,410 --> 00:06:08,370
Je broer is met dat doel
geboren: om naast je te staan.

105
00:06:08,370 --> 00:06:12,450
Wanneer dat niet zo is, is dat
natuurlijk tragisch en hartverscheurend.

106
00:06:12,450 --> 00:06:15,690
Maar dit zegt ons dat als
je een broer of zus bent —

107
00:06:15,690 --> 00:06:19,150
en dit zou net zo goed gelden
voor een zus als voor een broer —

108
00:06:19,150 --> 00:06:23,250
je onder andere geboren bent om
je broers en zussen bij te staan

109
00:06:23,250 --> 00:06:25,650
wanneer zij in tegenspoed verkeren.

110
00:06:25,650 --> 00:06:27,930
De meeste mensen hebben dat besef.

111
00:06:27,930 --> 00:06:33,030
Iemand had aangeboden een zeer groot
bedrag aan The Narrow Path te schenken.

112
00:06:33,030 --> 00:06:36,810
Diegene was van plan dat te doen,
maar een familielid kreeg met een

113
00:06:36,810 --> 00:06:38,610
gezinscrisis te maken.

114
00:06:38,610 --> 00:06:42,630
Een ziek kind moest in het ziekenhuis
worden opgenomen, enzovoort.

115
00:06:42,630 --> 00:06:47,730
Diegene zei: “Het spreekt vanzelf dat
het geld dat we van plan waren te geven,

116
00:06:47,730 --> 00:06:51,870
zo nodig eerst beschikbaar moet
zijn om het familielid te helpen.”

117
00:06:51,870 --> 00:06:54,750
Wat mij betreft spreekt
dat natuurlijk vanzelf.

118
00:06:54,750 --> 00:06:57,810
Je hebt allereerst een
verplichting tegenover je familie,

119
00:06:57,810 --> 00:07:03,750
en zelfs tegenover je geestelijke familie,
je broeders en zusters in Christus.

120
00:07:03,750 --> 00:07:07,230
Paulus zei in Galaten 6, vers 10:

121
00:07:07,230 --> 00:07:12,210
Laten wij dus, terwijl wij gelegenheid
hebben, goeddoen aan allen,

122
00:07:12,210 --> 00:07:15,390
maar vooral aan de
huisgenoten van het geloof.

123
00:07:15,390 --> 00:07:18,870
Daarmee bedoelt hij je
christelijke broeders en zusters.

124
00:07:18,870 --> 00:07:23,550
Je moet iedereen helpen die in nood
verkeert en die jij kunt helpen.

125
00:07:23,550 --> 00:07:27,930
Maar je hebt een bijzondere verplichting
om je broeders en zusters te helpen.

126
00:07:27,930 --> 00:07:33,450
Dat zou, zo lijkt het, zowel gelden
voor je christelijke broeders en zusters

127
00:07:33,450 --> 00:07:36,150
als voor je natuurlijke broers en zussen.

128
00:07:36,150 --> 00:07:39,630
Je broer is geboren om een
vriend voor je te zijn.

129
00:07:39,630 --> 00:07:43,170
Je zus is geboren om een
vriendin voor je te zijn.

130
00:07:43,170 --> 00:07:48,030
Je vrienden die niet je broer of zus
zijn, zijn niet met dat doel geboren,

131
00:07:48,030 --> 00:07:49,650
maar zij kunnen ervoor kiezen.

132
00:07:49,650 --> 00:07:54,030
Je mag je gelukkig prijzen als je
zowel trouwe broers en zussen als

133
00:07:54,030 --> 00:07:55,410
trouwe vrienden hebt.

134
00:07:55,410 --> 00:08:00,390
Mijn twee middelste
dochters zijn nu 23 en 25.

135
00:08:00,390 --> 00:08:04,170
Ze zijn al vanaf hun kinderjaren
elkaars beste vriendinnen,

136
00:08:04,170 --> 00:08:06,030
en dat zijn ze nog steeds.

137
00:08:06,030 --> 00:08:09,990
Ze wonen samen, hebben
vergelijkbare banen in Los Angeles,

138
00:08:09,990 --> 00:08:13,170
en schrijven samen muziek en zingen samen.

139
00:08:13,170 --> 00:08:16,710
Het is moeilijk je voor te
stellen dat een van hen trouwt,

140
00:08:16,710 --> 00:08:19,230
tenzij de mannen bij
elkaar willen gaan wonen.

141
00:08:19,230 --> 00:08:23,250
Het is namelijk bijna onmogelijk je
voor te stellen dat mijn dochters

142
00:08:23,250 --> 00:08:24,690
uit elkaar gaan.

143
00:08:24,690 --> 00:08:27,270
Ze horen bij elkaar als beste vriendinnen.

144
00:08:27,270 --> 00:08:31,590
Dat is eigenlijk ook hoe wij het
wilden toen we onze kinderen opvoedden.

145
00:08:31,590 --> 00:08:34,410
Een van de redenen waarom
we hun thuisonderwijs gaven,

146
00:08:34,410 --> 00:08:38,790
was dat we vonden dat onze kinderen een
hechtere band met elkaar zouden krijgen

147
00:08:38,790 --> 00:08:41,130
dan met mensen buiten het gezin.

148
00:08:41,130 --> 00:08:45,330
Ze hebben veel vrienden, maar ze zijn
werkelijk onafscheidelijk van elkaar,

149
00:08:45,330 --> 00:08:49,350
al zijn ze dat niet noodzakelijk
van al hun andere vrienden.

150
00:08:49,350 --> 00:08:52,050
Broers en zussen zijn dus iets goeds.

151
00:08:52,050 --> 00:08:54,990
Mensen zeggen soms: “Ik wil maar één kind,

152
00:08:54,990 --> 00:08:58,890
zodat we het alle aandacht kunnen
geven die een kind nodig heeft.”

153
00:08:58,890 --> 00:09:02,610
Nou, ik weet niet of een ouder
alle aandacht kan geven die een

154
00:09:02,610 --> 00:09:04,230
kind nodig heeft.

155
00:09:04,230 --> 00:09:06,390
Ouders hebben ook andere dingen te doen.

156
00:09:06,390 --> 00:09:10,350
Maar een van de beste geschenken
die ouders hun kind kunnen geven,

157
00:09:10,350 --> 00:09:12,930
zijn broers en zussen, lijkt mij.

158
00:09:12,930 --> 00:09:15,810
Dan krijgen kinderen niet
alleen aandacht van hun ouders,

159
00:09:15,810 --> 00:09:18,570
maar ook aandacht van
hun broers en zussen.

160
00:09:18,570 --> 00:09:21,150
Ze kunnen voor het leven
iemand naast zich hebben.

161
00:09:21,150 --> 00:09:24,450
De ouders zullen vermoedelijk
eerder sterven dan de kinderen,

162
00:09:24,450 --> 00:09:28,710
maar als de kinderen broers en zussen
hebben, zullen die er nog steeds zijn.

163
00:09:28,710 --> 00:09:34,350
Broers en zussen worden geboren om je te
helpen wanneer je in tegenspoed verkeert.

164
00:09:34,350 --> 00:09:39,330
Daarom is het goed als ouders hun
bestaande kinderen broers en zussen geven.

165
00:09:39,330 --> 00:09:43,470
Natuurlijk zegt de Bijbel dat het een
zegen is om veel kinderen te hebben,

166
00:09:43,470 --> 00:09:46,770
maar niet als ze niet
vriendelijk met elkaar omgaan.

167
00:09:46,770 --> 00:09:51,390
Broers en zussen moeten beseffen dat
ze geboren zijn om elkaar te helpen

168
00:09:51,390 --> 00:09:54,030
wanneer ze in moeilijkheden verkeren.

169
00:09:54,030 --> 00:09:57,390
In hoofdstuk 18, vers 24, staat:

170
00:09:57,390 --> 00:10:00,690
Een man die vrienden heeft,
kan het slecht vergaan,

171
00:10:00,690 --> 00:10:05,670
maar soms is er een echte vriend
die meer toegewijd is dan een broer.

172
00:10:05,670 --> 00:10:07,470
In deze eerste regel:

173
00:10:07,470 --> 00:10:11,310
In de Engelse vertaling die
Gregg hier bespreekt, staat:

174
00:10:11,310 --> 00:10:15,090
‘Wie vrienden wil hebben,
moet zelf vriendelijk zijn.’

175
00:10:15,090 --> 00:10:20,670
In die weergave staan een paar woorden die
niet expliciet in het Hebreeuws voorkomen.

176
00:10:20,670 --> 00:10:22,530
Er staat daar heel beknopt:

177
00:10:22,530 --> 00:10:26,610
Een man, vrienden, moet
zelf vriendelijk zijn.

178
00:10:26,610 --> 00:10:29,670
Sommige vertalingen
hebben het zo weergegeven:

179
00:10:29,670 --> 00:10:33,810
Als iemand vrienden wil hebben,
moet hij zelf vriendelijk zijn.

180
00:10:33,810 --> 00:10:38,010
Dat zou kunnen zijn wat Salomo
zegt: als je vrienden wilt hebben,

181
00:10:38,010 --> 00:10:39,510
wees dan vriendelijk.

182
00:10:39,510 --> 00:10:42,030
De andere manier waarop het hier staat:

183
00:10:42,030 --> 00:10:45,390
Wie vrienden wil hebben,
moet zelf vriendelijk zijn,

184
00:10:45,390 --> 00:10:48,990
betekent dat als mensen
vriendschap met je hebben gesloten,

185
00:10:48,990 --> 00:10:52,530
jij enigszins verplicht bent
hun vriendschap te beantwoorden.

186
00:10:52,530 --> 00:10:56,130
Als mensen uit eigen beweging
vriendelijk tegen je zijn geweest,

187
00:10:56,130 --> 00:11:00,270
zonder enige persoonlijke verplichting
daartoe, en om welke reden dan ook gewoon

188
00:11:00,270 --> 00:11:04,770
je vrienden zijn, dan hoor jij werkelijk
ook vriendelijk tegen hen te zijn.

189
00:11:04,770 --> 00:11:06,870
Je staat bij hen in het krijt.

190
00:11:06,870 --> 00:11:11,550
maar soms is er een echte vriend
die meer toegewijd is dan een broer.

191
00:11:11,550 --> 00:11:14,370
Dat wijst natuurlijk op
wat we al hebben gezegd:

192
00:11:14,370 --> 00:11:18,450
broers en zussen zijn niet altijd
zo vriendelijk tegen elkaar als ze

193
00:11:18,450 --> 00:11:19,890
zouden moeten zijn.

194
00:11:19,890 --> 00:11:24,690
Een trouwe vriend kan uiteindelijk
zelfs waardevoller en trouwer blijken

195
00:11:24,690 --> 00:11:27,750
dan iemand die in jouw familie geboren is.

196
00:11:27,750 --> 00:11:33,450
Al zou dat betekenen dat het familielid in
zekere zin een verplichting verwaarloost,

197
00:11:33,450 --> 00:11:35,190
en dat gebeurt soms.

198
00:11:35,190 --> 00:11:38,790
In hoofdstuk 27, vers 6, staat:

199
00:11:38,790 --> 00:11:42,570
Wonden door iemand die liefheeft,
zijn tekenen van trouw,

200
00:11:42,570 --> 00:11:45,810
maar overvloedig zijn
de kussen van een hater.

201
00:11:45,810 --> 00:11:51,390
Met wonden worden hier naar ik aanneem
geen lichamelijke verwondingen bedoeld.

202
00:11:51,390 --> 00:11:56,310
Maar als dat wel zo was, zou de gedachte
zijn dat er een goede reden moet zijn

203
00:11:56,310 --> 00:11:59,790
wanneer je vriend je verwondt,
ook al begrijp je die niet.

204
00:11:59,790 --> 00:12:04,530
Waarschijnlijk gaat het bij de wonden
hier meer om emotionele verwondingen of

205
00:12:04,530 --> 00:12:09,510
terechtwijzingen, of om momenten waarop
een vriend misschien iets moet doen

206
00:12:09,510 --> 00:12:12,570
waarvan jij echt niet wilt
dat die vriend het doet.

207
00:12:12,570 --> 00:12:15,930
Maar als het een echte vriend
is die je de wond toebrengt,

208
00:12:15,930 --> 00:12:18,090
doet hij dat voor jouw bestwil.

209
00:12:18,090 --> 00:12:20,010
Het getuigt van trouw.

210
00:12:20,010 --> 00:12:23,610
Het komt voort uit de loyaliteit
van die vriend aan jou.

211
00:12:23,610 --> 00:12:27,090
Ik kan me niet veel situaties voorstellen
waarin een vriend je lichamelijk

212
00:12:27,090 --> 00:12:28,590
zou moeten verwonden.

213
00:12:28,590 --> 00:12:30,870
Al kan ik me voorstellen
dat je om de een of andere

214
00:12:30,870 --> 00:12:33,150
reden niet meer in de hand te houden bent.

215
00:12:33,150 --> 00:12:37,890
Als je dronken bent of zo en op het punt
staat jezelf of andere mensen iets aan te

216
00:12:37,890 --> 00:12:40,050
doen, en een vriend je alleen kan

217
00:12:40,050 --> 00:12:45,510
tegenhouden door je fysiek in bedwang te
houden, zelfs zo ver dat hij je pijn doet,

218
00:12:45,510 --> 00:12:48,270
dan zou hij dat doen
omdat hij je vriend is.

219
00:12:48,270 --> 00:12:53,310
Als een vriend zulke wonden toebrengt,
doet hij dat omdat hij trouw is.

220
00:12:53,310 --> 00:12:57,210
Vaak moet iemand die je vriend
is iets doen wat jou niet bevalt

221
00:12:57,210 --> 00:12:59,430
en iets zeggen wat jou niet bevalt,

222
00:12:59,430 --> 00:13:02,670
terwijl de kussen van een
vijand bedrieglijk zijn.

223
00:13:02,670 --> 00:13:05,910
Een kus is natuurlijk een
teken van genegenheid.

224
00:13:05,910 --> 00:13:09,510
Maar als degene die je kust
in werkelijkheid je vijand is,

225
00:13:09,510 --> 00:13:13,950
kun je beter een wond van een vriend
krijgen dan een kus van een vijand,

226
00:13:13,950 --> 00:13:17,250
want je vijand smeedt
werkelijk plannen tegen je.

227
00:13:17,250 --> 00:13:22,770
Natuurlijk denken we meteen aan Judas
Iskariot, die Jezus met een kus verraadde.

228
00:13:22,770 --> 00:13:26,730
De gedachte hier is dat je meer moet
letten op de kwaliteit van iemands

229
00:13:26,730 --> 00:13:31,050
toewijding aan jou dan op zijn
uiterlijke gedrag tegenover jou.

230
00:13:31,050 --> 00:13:33,450
Iemand die iets doet wat jou niet bevalt,

231
00:13:33,450 --> 00:13:36,510
kan in werkelijkheid je
vriend zijn en misschien

232
00:13:36,510 --> 00:13:38,730
doen wat er voor jou gedaan moet worden.

233
00:13:38,730 --> 00:13:42,870
Ik heb weleens verteld dat mijn zoon
een paar jaar geleden zijn arm brak

234
00:13:42,870 --> 00:13:47,370
en dat het een tijd duurde voordat ze er
op de spoedeisende hulp aan toekwamen om

235
00:13:47,370 --> 00:13:48,390
ernaar te kijken.

236
00:13:48,390 --> 00:13:52,110
Tegen de tijd dat ze hem enkele
uren later eindelijk onderzochten,

237
00:13:52,110 --> 00:13:56,490
was zijn arm al begonnen te
genezen, maar natuurlijk niet recht.

238
00:13:56,490 --> 00:14:00,630
Ze zouden hem opnieuw moeten breken,
en dat zou heel pijnlijk zijn.

239
00:14:00,630 --> 00:14:05,010
Omdat mijn zoon minderjarig was, vroeg
de arts me om toestemming om zijn arm

240
00:14:05,010 --> 00:14:06,570
opnieuw te breken.

241
00:14:06,570 --> 00:14:11,370
Mijn zoon had al die uren veel pijn
gehad, en nu zou hij nog meer pijn krijgen

242
00:14:11,370 --> 00:14:13,830
als de arts zijn arm opnieuw brak.

243
00:14:13,830 --> 00:14:16,110
Het was een heel moeilijke beslissing.

244
00:14:16,110 --> 00:14:19,890
Omdat mijn zoon een tiener
was, kon ik met hem overleggen.

245
00:14:19,890 --> 00:14:23,910
Als hij twee jaar oud was geweest,
zou het heel moeilijk zijn geweest,

246
00:14:23,910 --> 00:14:27,930
vooral omdat hij onmogelijk had
kunnen begrijpen waarom het nodig was.

247
00:14:27,930 --> 00:14:31,530
Maar omdat hij een volwassen
tiener was, konden we overleggen,

248
00:14:31,530 --> 00:14:34,170
en hij zei dat hij wilde dat ik dat deed.

249
00:14:34,170 --> 00:14:37,470
Dus gaf ik de arts toestemming
om zijn arm te breken.

250
00:14:37,470 --> 00:14:41,670
Maar als hij twee jaar oud was geweest
en onmogelijk had kunnen begrijpen

251
00:14:41,670 --> 00:14:46,590
waarom ik deze arts toestemming gaf zijn
arm te breken terwijl hij al zoveel pijn

252
00:14:46,590 --> 00:14:49,590
had, zou dat buitengewoon
moeilijk zijn geweest.

253
00:14:49,590 --> 00:14:54,390
Toch zou ik het uit trouw hebben gedaan,
omdat zijn welzijn me ter harte gaat.

254
00:14:54,390 --> 00:14:58,230
Ik wil niet dat hij de rest van
zijn leven een kromme arm heeft.

255
00:14:58,230 --> 00:15:02,250
Soms moet je iemands vriendschap niet
beoordelen op de vraag of hij op dat

256
00:15:02,250 --> 00:15:06,870
moment iets doet waardoor jij je goed
voelt, maar op de vraag of het iets is wat

257
00:15:06,870 --> 00:15:10,050
je nodig hebt, iets wat
goed voor je zou zijn.

258
00:15:10,050 --> 00:15:14,010
Als iemand bij je aan het slijmen is
maar niet echt een ware vriend is,

259
00:15:14,010 --> 00:15:15,390
moet je voor hem oppassen.

260
00:15:15,390 --> 00:15:17,370
Hoewel het op dat moment prettiger is

261
00:15:17,370 --> 00:15:20,430
wanneer iemand je kust dan
wanneer iemand je verwondt,

262
00:15:20,430 --> 00:15:24,390
is een vriend die je verwondt
beter dan een vijand die je gaat

263
00:15:24,390 --> 00:15:26,430
kussen, zegt Salomo.

264
00:15:26,430 --> 00:15:31,590
In hetzelfde hoofdstuk,
hoofdstuk 27, vers 9, staat:

265
00:15:31,590 --> 00:15:37,530
Olie en reukwerk verblijden het hart,
zo is de genegenheid van iemands vriend,

266
00:15:37,530 --> 00:15:39,630
vanwege de hartelijke raad.

267
00:15:39,630 --> 00:15:44,670
Ik weet niet zeker wat er precies
met ‘welgemeende raad’ wordt bedoeld.

268
00:15:44,670 --> 00:15:48,270
Letterlijk staat er in het
Hebreeuws ‘raad van de ziel’.

269
00:15:48,270 --> 00:15:52,350
Ik veronderstel dat het hier gaat
om raad die uit het hart komt.

270
00:15:52,350 --> 00:15:56,750
Wanneer een vriend je welgemeende,
weloverwogen raad geeft —

271
00:15:56,750 --> 00:16:00,210
niet het soort snelle raad
dat zomaar bij iemand opkomt,

272
00:16:00,210 --> 00:16:05,490
maar raad van iemand die echt over jouw
situatie heeft nagedacht — en zegt:

273
00:16:05,490 --> 00:16:07,620
‘Dit is wat ik echt denk
dat je zou moeten doen’,

274
00:16:07,620 --> 00:16:13,050
dan is dat volgens Salomo kennelijk als
zalf en reukwerk die het hart verblijden.

275
00:16:13,050 --> 00:16:16,290
Het is goed om met twee hoofden
aan een probleem te werken,

276
00:16:16,290 --> 00:16:21,270
om nog een paar ogen ernaar te laten
kijken en te horen: ‘Dit is wat ik zie.’

277
00:16:21,270 --> 00:16:25,530
Wanneer je voor iets staat waarover je een
moeilijke beslissing moet nemen en je raad

278
00:16:25,530 --> 00:16:30,270
nodig hebt, is het goed een vriend te
hebben die er serieus over nadenkt.

279
00:16:30,270 --> 00:16:34,650
Iemand die niet zomaar snel een antwoord
geeft dat hem meteen te binnen schiet,

280
00:16:34,650 --> 00:16:37,050
maar raad geeft vanuit zijn hart.

281
00:16:37,050 --> 00:16:40,470
Dat moet betekenen dat hij er
serieus over heeft nagedacht

282
00:16:40,470 --> 00:16:42,810
en dat de raad uit zijn hart komt.

283
00:16:42,810 --> 00:16:46,830
Vaak geven mensen advies waarvan
ze denken dat je het wilt horen,

284
00:16:46,830 --> 00:16:48,210
omdat ze je vriend zijn.

285
00:16:48,210 --> 00:16:52,710
Vaak krijgen vrouwen, of mannen, het
advies om uit hun huwelijk te stappen

286
00:16:52,710 --> 00:16:57,810
omdat ze er zo ongelukkig in zijn en hun
vrienden hen graag gelukkig willen zien.

287
00:16:57,810 --> 00:17:02,010
Ze luisteren terwijl iemand alle
problemen in zijn huwelijk opsomt,

288
00:17:02,010 --> 00:17:06,270
en dan zegt een vriend: ‘Waarom stap
je niet gewoon uit dat huwelijk?’

289
00:17:06,270 --> 00:17:08,790
Dat is gewoon een ondoordacht antwoord.

290
00:17:08,790 --> 00:17:12,270
Het is niet per se een antwoord
waar diep over is nagedacht,

291
00:17:12,270 --> 00:17:16,110
en de gevolgen ervan zijn veel
moeilijker dan je zou denken.

292
00:17:16,110 --> 00:17:18,510
Als je erover denkt uit
een huwelijk te stappen,

293
00:17:18,510 --> 00:17:21,630
is dat altijd veel erger dan erin blijven.

294
00:17:21,630 --> 00:17:24,390
Niet altijd, maar meestal wel.

295
00:17:24,390 --> 00:17:28,830
Een problematisch huwelijk levert
doorgaans niet zoveel problemen op

296
00:17:28,830 --> 00:17:31,230
als een problematische scheiding.

297
00:17:31,230 --> 00:17:33,810
Tenzij het huwelijk
natuurlijk gevaarlijk is.

298
00:17:33,810 --> 00:17:36,150
Dan is het misschien een ander verhaal.

299
00:17:36,150 --> 00:17:39,090
Vrienden geven vaak
ondoordachte antwoorden,

300
00:17:39,090 --> 00:17:42,390
oppervlakkig advies dat
zomaar bij hen opkomt.

301
00:17:42,390 --> 00:17:46,950
Maar wanneer iemand je werkelijk advies
geeft waar goed over is nagedacht,

302
00:17:46,950 --> 00:17:50,310
dat zorgvuldig is overwogen
en uit het hart komt,

303
00:17:50,310 --> 00:17:56,190
is dat misschien zoiets zeldzaams en goeds
dat Salomo zegt dat het het hart verheugt

304
00:17:56,190 --> 00:17:57,930
zoals parfum dat doet.

305
00:17:57,930 --> 00:18:00,030
Het is een zoetgeurende reuk.

306
00:18:00,030 --> 00:18:05,370
In hetzelfde hoofdstuk,
hoofdstuk 27, vers 17, staat:

307
00:18:05,370 --> 00:18:10,290
IJzer scherpt men met ijzer, zo scherpt
een man het gezicht van zijn naaste.

308
00:18:10,290 --> 00:18:13,410
Ik heb nooit precies geweten waarom
de Engelse vertaling hier het

309
00:18:13,410 --> 00:18:15,750
woord ‘countenance’ gebruikt.

310
00:18:15,750 --> 00:18:20,550
Dat betekent ‘gezicht’, maar het
Engelse woord ‘face’ kan volgens

311
00:18:20,550 --> 00:18:24,030
Gregg ook de snede van een
bijl of een zwaard aanduiden.

312
00:18:24,030 --> 00:18:27,810
Het is dus als het scherpen van de
snede van een zwaard of een bijl,

313
00:18:27,810 --> 00:18:31,710
het scherpen van een lemmet:
je vriend kan jou scherpen.

314
00:18:31,710 --> 00:18:34,290
Als een bijl of een zwaard niet scherp is,

315
00:18:34,290 --> 00:18:37,290
kan die natuurlijk niet volbrengen
wat hij moet volbrengen.

316
00:18:37,290 --> 00:18:41,790
Het is een waardeloos werktuig, of
een werktuig dat niet doelmatig is,

317
00:18:41,790 --> 00:18:44,370
of een wapen dat niet doelmatig is.

318
00:18:44,370 --> 00:18:48,270
Als je een doelmatig wapen wilt
zijn, als je voor ieder goed werk

319
00:18:48,270 --> 00:18:52,890
goed toegerust wilt zijn, dan moet je
van tijd tot tijd gescherpt worden.

320
00:18:52,890 --> 00:18:57,150
Zoals ijzer ijzer scherpt, zo
kan je vriend jou scherpen.

321
00:18:57,150 --> 00:18:59,310
Hij zegt niet echt hoe
een vriend je scherpt,

322
00:18:59,310 --> 00:19:02,670
maar misschien heeft hij
hetzelfde in gedachten als

323
00:19:02,670 --> 00:19:07,050
waar hij het in de eerdere verzen
over had, in vers 6 en vers 9:

324
00:19:07,050 --> 00:19:11,070
het advies van je vriend, de
wonden die je vriend toebrengt,

325
00:19:11,070 --> 00:19:14,970
zelfs het harde advies en de
harde woorden die hij je geeft.

326
00:19:14,970 --> 00:19:20,130
Het schuurt, maar een vuursteen tegen
het lemmet van een mes schuurt ook.

327
00:19:20,130 --> 00:19:21,690
Dat is het idee.

328
00:19:21,690 --> 00:19:23,850
Dat is wat ervoor nodig is.

329
00:19:23,850 --> 00:19:27,990
Mensen worden niet per se altijd
door zachte middelen gevormd.

330
00:19:27,990 --> 00:19:32,250
Soms zijn we door onze gewoonten en
dergelijke op een bepaalde manier

331
00:19:32,250 --> 00:19:34,170
kromgegroeid en verhard.

332
00:19:34,170 --> 00:19:37,230
Wanneer iemand ons daar
uiteindelijk mee confronteert,

333
00:19:37,230 --> 00:19:41,670
zijn we zo vast komen te zitten in een
verkeerde manier van doen dat het geen

334
00:19:41,670 --> 00:19:46,590
gemakkelijke overgang is om hersteld,
gescherpt en gecorrigeerd te worden.

335
00:19:46,590 --> 00:19:50,310
Wanneer iemand je dus verder probeert te
vervolmaken door het advies dat hij je

336
00:19:50,310 --> 00:19:53,790
geeft, wordt dat soms
als schurend ervaren.

337
00:19:53,790 --> 00:19:56,010
Het strijkt je tegen de haren in.

338
00:19:56,010 --> 00:19:59,790
Het voelt schurend, zoals
ijzer dat ijzer scherpt.

339
00:19:59,790 --> 00:20:03,390
Toen onze kinderen klein waren,
lieten we hen zelfs in hun wiegjes

340
00:20:03,390 --> 00:20:05,250
naar cassettebandjes luisteren.

341
00:20:05,250 --> 00:20:07,350
Cd’s hadden we toen nog niet.

342
00:20:07,350 --> 00:20:10,230
Op die bandjes las iemand Spreuken voor,

343
00:20:10,230 --> 00:20:14,430
gewoon het boek Spreuken steeds
opnieuw van begin tot eind.

344
00:20:14,430 --> 00:20:17,130
Ik heb nooit geweten
hoeveel daarvan bleef hangen

345
00:20:17,130 --> 00:20:19,890
of zelfs maar hoeveel ze ervan begrepen.

346
00:20:19,890 --> 00:20:25,350
Dat veranderde toen mijn zoon Benjamin,
die nu Ransom heet, vijf jaar oud was.

347
00:20:25,350 --> 00:20:28,950
Hij en ik zaten met zijn tweeën
in een restaurant in Santa Cruz

348
00:20:28,950 --> 00:20:30,930
op ons ontbijt te wachten.

349
00:20:30,930 --> 00:20:36,030
Hij zat tegenover me, pakte mijn botermes
en zijn botermes op en begon ze tegen

350
00:20:36,030 --> 00:20:38,610
elkaar te wrijven. Hij zei:

351
00:20:38,610 --> 00:20:43,470
Zoals ijzer ijzer scherpt, zo houdt
de ene vriend de andere scherp.

352
00:20:43,470 --> 00:20:47,010
Ik stond versteld, want ik
had niet beseft dat hij,

353
00:20:47,010 --> 00:20:49,950
zelfs door alleen die spreuk te horen, als

354
00:20:49,950 --> 00:20:53,910
vijfjarige het beeld van het scherpen
van een mes zou hebben begrepen.

355
00:20:53,910 --> 00:20:58,350
Ik had het hem nooit uitgelegd, maar
het was in zijn hoofd blijven hangen.

356
00:20:58,350 --> 00:21:01,410
Dit vers doet me altijd
aan die gebeurtenis denken,

357
00:21:01,410 --> 00:21:05,190
al is dat geen noodzakelijk
onderdeel van het onderwijzen ervan.

358
00:21:05,190 --> 00:21:08,790
Het is gewoon een nogal aandoenlijke
herinnering van een vader.

359
00:21:08,790 --> 00:21:10,530
Daar zijn vrienden voor.

360
00:21:10,530 --> 00:21:13,590
Vrienden moeten ervoor zorgen
dat je niet zonder slag of

361
00:21:13,590 --> 00:21:18,090
stoot de verkeerde kant opgaat, en
mogen niet toelaten dat je jezelf

362
00:21:18,090 --> 00:21:20,610
beschadigt zonder je in de weg te staan.

363
00:21:20,610 --> 00:21:23,010
Misschien beschadig je jezelf toch.

364
00:21:23,010 --> 00:21:26,010
Misschien beschouw je hen zelfs
niet meer als je vrienden,

365
00:21:26,010 --> 00:21:30,270
juist omdat ze je geen toestemming
geven om te doen wat je wilt doen.

366
00:21:30,270 --> 00:21:35,250
Maar als ze, om je ervan te weerhouden
iets te doen wat schadelijk is voor jou of

367
00:21:35,250 --> 00:21:39,240
voor andere betrokkenen, het risico
lopen jouw vriendschap te verliezen,

368
00:21:39,240 --> 00:21:41,250
zijn ze echte vrienden.

369
00:21:41,250 --> 00:21:43,410
Als ze liever zien dat je overleeft,

370
00:21:43,410 --> 00:21:48,390
voorspoedig bent of geestelijk of
anderszins tot bloei komt dan dat ze jou

371
00:21:48,390 --> 00:21:51,870
gunstig gestemd houden, zijn
ze veel meer echte vrienden

372
00:21:51,870 --> 00:21:54,870
dan iemand die dat risico niet wil nemen.

373
00:21:54,870 --> 00:21:57,390
Zo iemand wil bij jou in de gunst blijven

374
00:21:57,390 --> 00:22:00,510
en zal je daarom niet
vertellen wat je moet weten.

375
00:22:00,510 --> 00:22:02,970
Er bestaan dus valse vrienden.

376
00:22:02,970 --> 00:22:06,870
In hoofdstuk 12, vers 26, zei Salomo:

377
00:22:06,870 --> 00:22:09,570
De rechtvaardige gaat
te rade bij zijn naaste,

378
00:22:09,570 --> 00:22:12,690
maar de weg van de
goddelozen laat hen dwalen.

379
00:22:12,690 --> 00:22:17,430
In het eerste hoofdstuk van Spreuken
had Salomo zijn zoon gewaarschuwd geen

380
00:22:17,430 --> 00:22:21,330
metgezellen te kiezen die hem op het
pad van de misdaad zouden brengen,

381
00:22:21,330 --> 00:22:25,110
en hem gezegd bij zulke metgezellen
uit de buurt te blijven.

382
00:22:25,110 --> 00:22:29,610
Een vriend zal je op een dwaalspoor
brengen als hij goddeloos is.

383
00:22:29,610 --> 00:22:33,390
Dat wil zeggen, hij zal je tot het
verkeerde soort gedrag brengen,

384
00:22:33,390 --> 00:22:36,870
omdat je inderdaad geneigd
bent je vrienden na te doen,

385
00:22:36,870 --> 00:22:39,930
tenzij jij de alfawolf van de groep bent.

386
00:22:39,930 --> 00:22:44,490
Als jij degene bent die alle anderen
nadoen, is dat een ander verhaal.

387
00:22:44,490 --> 00:22:48,930
Maar zelfs dan geldt: als al je
vrienden een bepaalde kant op neigen

388
00:22:48,930 --> 00:22:51,330
en je bevriend met hen wilt blijven,

389
00:22:51,330 --> 00:22:54,810
zul je in zekere mate
compromissen moeten sluiten.

390
00:22:54,810 --> 00:22:59,550
Anders zal de vriendschap niet voortduren,
en misschien is dat wel het beste.

391
00:22:59,550 --> 00:23:02,370
Sterker nog, waarschijnlijk
is dat het beste.

392
00:23:02,370 --> 00:23:06,870
Als je vrienden goddeloos zijn, kun je
maar beter niet zulke vrienden hebben.

393
00:23:06,870 --> 00:23:10,290
Je kunt beter helemaal geen
vrienden hebben dan zulke vrienden.

394
00:23:10,290 --> 00:23:13,950
Maar als je de behoefte voelt om bij
je vrienden in de gunst te blijven en

395
00:23:13,950 --> 00:23:19,290
zij goddeloos zijn, zal dat je altijd
in zekere mate hun kant op trekken.

396
00:23:19,290 --> 00:23:21,810
Volgens de Engelse vertaling
die Gregg gebruikt,

397
00:23:21,810 --> 00:23:25,350
moet een rechtvaardig mens zijn
vrienden zorgvuldig kiezen.

398
00:23:25,350 --> 00:23:28,530
Hij moet ervoor zorgen dat hij
geen vrienden kiest die hem

399
00:23:28,530 --> 00:23:30,330
negatief zullen beïnvloeden.

400
00:23:30,330 --> 00:23:32,370
In een andere spreuk staat:

401
00:23:32,370 --> 00:23:37,050
Ga niet om met een opvliegend man, en
laat u niet in met een driftig iemand,

402
00:23:37,050 --> 00:23:41,790
anders raakt u gewend aan zijn paden
en haalt u een valstrik over uzelf.

403
00:23:41,790 --> 00:23:46,770
Het idee is dat je houdingen en gedrag
overneemt van de mensen met wie je omgaat.

404
00:23:46,770 --> 00:23:50,610
Daarom kan iemand die rechtvaardig
wil zijn en God wil volgen,

405
00:23:50,610 --> 00:23:53,790
maar beter goed opletten
wat voor vrienden hij kiest.

406
00:23:53,790 --> 00:23:57,150
Hij moet ervoor waken dat hij
geen goddeloze mensen kiest die

407
00:23:57,150 --> 00:23:58,770
hem zullen verderven.

408
00:23:58,770 --> 00:24:02,130
In hoofdstuk 14, vers 20, zegt hij:

409
00:24:02,130 --> 00:24:04,770
Een arme wordt zelfs
door zijn vriend gehaat,

410
00:24:04,770 --> 00:24:07,710
maar de vrienden van
een rijke zijn talrijk.

411
00:24:07,710 --> 00:24:11,550
Wat hij hier zegt, is dat niet alle
mensen die wij vrienden noemen,

412
00:24:11,550 --> 00:24:13,170
echte vrienden zijn.

413
00:24:13,170 --> 00:24:16,470
Er is een ware vriend en
er is een valse vriend.

414
00:24:16,470 --> 00:24:19,050
De man die je vriend
is omdat je rijk bent,

415
00:24:19,050 --> 00:24:23,910
maar die je zou verachten als je arm was,
is uiteraard niet werkelijk een vriend.

416
00:24:23,910 --> 00:24:27,630
Hij is iemand die de relatie
voor zijn eigen gewin gebruikt.

417
00:24:27,630 --> 00:24:29,610
Daar is vriendschap niet voor bedoeld.

418
00:24:29,610 --> 00:24:32,070
Een valse vriend is een opportunist.

419
00:24:32,070 --> 00:24:34,650
Hij zal je vriend zijn als je rijk bent.

420
00:24:34,650 --> 00:24:37,230
Een rijk man heeft veel
van zulke vrienden.

421
00:24:37,230 --> 00:24:40,350
Maar een arm man heeft
helemaal geen vrienden.

422
00:24:40,350 --> 00:24:42,690
Zelfs zijn broers verachten hem.

423
00:24:42,690 --> 00:24:47,250
Zelfs zijn eigen buurman schenkt
hem geen aandacht. Waarom?

424
00:24:47,250 --> 00:24:49,650
Omdat zij niets aan hem kunnen verdienen.

425
00:24:49,650 --> 00:24:52,350
Een arm man heeft niets te geven.

426
00:24:52,350 --> 00:24:56,250
Daarom valt er niets te winnen door
vriendschap met hem te sluiten,

427
00:24:56,250 --> 00:25:00,150
als je het soort mens bent dat
vrienden zoekt die je lichamelijk of

428
00:25:00,150 --> 00:25:03,450
materieel verrijken. Zulke mensen bestaan.

429
00:25:03,450 --> 00:25:08,370
Ze zijn uiteraard niet werkelijk goede
vrienden, en dat is wat hier wordt gezegd.

430
00:25:08,370 --> 00:25:13,110
Ze proberen op een oppervlakkige manier
bij je in de gunst te komen om er zelf

431
00:25:13,110 --> 00:25:14,850
voordeel uit te halen.

432
00:25:14,850 --> 00:25:20,550
In hoofdstuk 19, vers 4, gaat
het om hetzelfde. Er staat:

433
00:25:20,550 --> 00:25:25,530
Bezit voegt veel vrienden toe, maar een
arme wordt van zijn vriend gescheiden.

434
00:25:25,530 --> 00:25:28,950
Dat wil uiteraard zeggen:
van een valse vriend.

435
00:25:28,950 --> 00:25:32,370
Iemand kan het gevoel hebben dat hij een
vriend heeft wanneer het financieel goed

436
00:25:32,370 --> 00:25:33,510
met hem gaat.

437
00:25:33,510 --> 00:25:37,110
Maar zodra hij arm wordt,
zodra hij bankroet gaat,

438
00:25:37,110 --> 00:25:39,750
blijven zijn vrienden ver bij hem vandaan.

439
00:25:39,750 --> 00:25:42,630
Dat laat natuurlijk zien dat
je valse vrienden hebt gehad

440
00:25:42,630 --> 00:25:44,550
in plaats van echte vrienden.

441
00:25:44,550 --> 00:25:49,050
In hoofdstuk 19, de verzen 6 en 7, staat:

442
00:25:49,050 --> 00:25:52,470
Velen trachten het gezicht van
aanzienlijken gunstig te stemmen,

443
00:25:52,470 --> 00:25:55,710
en iedereen is een vriend
van wie vrijgevig is.

444
00:25:55,710 --> 00:25:57,930
Alle broers van een arme haten hem,

445
00:25:57,930 --> 00:26:00,510
hoeveel te meer blijven
zijn vrienden ver van hem!

446
00:26:00,510 --> 00:26:03,930
Achtervolgt hij hen met
woorden, dan zijn zij er niet.

447
00:26:03,930 --> 00:26:07,170
Hij zegt dat het moeilijk
is ware vrienden te vinden

448
00:26:07,170 --> 00:26:10,170
die zelfs bij je blijven
wanneer je arm bent.

449
00:26:10,170 --> 00:26:14,010
Zelfs je broers zullen aardiger
tegen je zijn wanneer je geld hebt.

450
00:26:14,010 --> 00:26:17,430
Maar wanneer je helemaal geen
geld hebt, zullen zelfs je broers

451
00:26:17,430 --> 00:26:19,170
ver bij je vandaan blijven.

452
00:26:19,170 --> 00:26:22,110
Hoeveel te meer de mensen
die zich je vrienden noemden?

453
00:26:22,110 --> 00:26:25,770
Het is duidelijk dat het
woord ‘vriend’ in Spreuken op

454
00:26:25,770 --> 00:26:28,110
twee verschillende
manieren wordt gebruikt.

455
00:26:28,110 --> 00:26:33,330
In de eerste verzen die we bekeken, ging
het om vrienden die ware vrienden waren:

456
00:26:33,330 --> 00:26:36,690
ware vrienden die je trouwer
aankleven dan een broer,

457
00:26:36,690 --> 00:26:39,630
ware vrienden die te
allen tijde van je houden.

458
00:26:39,630 --> 00:26:42,690
Maar dan zijn er die
andere zogenaamde vrienden,

459
00:26:42,690 --> 00:26:45,330
die je verlaten zodra het slecht gaat.

460
00:26:45,330 --> 00:26:48,390
Wanneer je op het toppunt
van je populariteit bent,

461
00:26:48,390 --> 00:26:50,850
willen ze bij je op de surfplank staan.

462
00:26:50,850 --> 00:26:54,210
Maar zodra de golven wegzakken
en jij in de modder zit,

463
00:26:54,210 --> 00:26:59,070
willen ze iemand anders zoeken met wie
de omgang hun meer voordeel oplevert.

464
00:26:59,070 --> 00:27:01,830
Naast de echte vrienden
die Salomo beschrijft,

465
00:27:01,830 --> 00:27:04,530
zijn er ook zulke valse vrienden.

466
00:27:04,530 --> 00:27:08,490
Salomo noemt dingen die iemands
vriendschappen in gevaar kunnen brengen.

467
00:27:08,490 --> 00:27:12,630
Als je vrienden hebt, moeten die
vriendschappen onderhouden worden.

468
00:27:12,630 --> 00:27:13,890
Denk eraan:

469
00:27:13,890 --> 00:27:17,010
Een man die vrienden heeft,
kan het slecht vergaan,

470
00:27:17,010 --> 00:27:21,630
maar soms is er een echte vriend
die meer toegewijd is dan een broer.

471
00:27:21,630 --> 00:27:23,670
Je moet een goede vriend zijn.

472
00:27:23,670 --> 00:27:26,610
Als je wilt dat mensen een
goede vriend voor jou zijn,

473
00:27:26,610 --> 00:27:28,770
moet jij een goede vriend voor hen zijn.

474
00:27:28,770 --> 00:27:32,850
Er zijn dingen die je kunt doen waardoor
een goede vriendschap in gevaar komt,

475
00:27:32,850 --> 00:27:35,370
en die dingen moet je uiteraard vermijden.

476
00:27:35,370 --> 00:27:40,290
In hoofdstuk 6 van Spreuken, de
verzen 1 tot en met 3, zegt hij:

477
00:27:40,290 --> 00:27:43,410
Mijn zoon, als je borg
staat voor je naaste,

478
00:27:43,410 --> 00:27:46,290
en je iets met handslag
aan een vreemde bevestigt,

479
00:27:46,290 --> 00:27:49,110
ben je verstrikt in de
woorden van je eigen mond,

480
00:27:49,110 --> 00:27:52,050
ben je in de woorden van
je eigen mond gevangen.

481
00:27:52,050 --> 00:27:57,930
Doe dan dit, mijn zoon, en red je, want
je bent in de greep van je naaste gekomen,

482
00:27:57,930 --> 00:28:01,650
ga, onderwerp je en
dring bij je naaste aan.

483
00:28:01,650 --> 00:28:04,350
In de Engelse vertaling
die Gregg gebruikt,

484
00:28:04,350 --> 00:28:07,170
vraagt een vriend je om
voor hem borg te staan;

485
00:28:07,170 --> 00:28:11,670
het Nederlandse citaat spreekt breder
over een naaste en een vreemde.

486
00:28:11,670 --> 00:28:15,510
Het gaat om iemand die je vraagt
medeondertekenaar te zijn,

487
00:28:15,510 --> 00:28:19,530
hem in feite jouw kredietwaardigheid
en goede naam te lenen,

488
00:28:19,530 --> 00:28:22,230
omdat hij zelf niet zo’n goede naam heeft.

489
00:28:22,230 --> 00:28:24,990
Dat betekent het om borg te staan.

490
00:28:24,990 --> 00:28:28,230
Het betekent dat hij iemand
nodig heeft die hem vertrouwt,

491
00:28:28,230 --> 00:28:32,790
maar zelf niet kredietwaardig is of
dat vertrouwen niet heeft verdiend,

492
00:28:32,790 --> 00:28:35,610
terwijl iemand jou wel zal vertrouwen.

493
00:28:35,610 --> 00:28:40,770
Dus leen je hem jouw goede
kredietwaardigheid en jouw goede naam.

494
00:28:40,770 --> 00:28:44,190
Salomo zei dat dit altijd
een slecht idee is.

495
00:28:44,190 --> 00:28:48,450
Om te beginnen is het een slecht idee
omdat jij waarschijnlijk uiteindelijk de

496
00:28:48,450 --> 00:28:50,550
rekening zult moeten betalen.

497
00:28:50,550 --> 00:28:53,310
De reden waarom hij jouw
handtekening nodig had,

498
00:28:53,310 --> 00:28:56,550
is namelijk dat hij zelf
niet kredietwaardig is.

499
00:28:56,550 --> 00:29:01,410
De reden waarom hij niet kredietwaardig
is, is dat hij geen goede gewoonten heeft.

500
00:29:01,410 --> 00:29:04,710
Als hij betrouwbaar was, zou
hij naar alle waarschijnlijkheid

501
00:29:04,710 --> 00:29:07,170
een goede kredietwaardigheid hebben.

502
00:29:07,170 --> 00:29:10,890
Tenzij hij natuurlijk voor het eerst een
kredietverleden probeert op te bouwen,

503
00:29:10,890 --> 00:29:13,710
wat iedereen op enig
moment in zijn leven doet.

504
00:29:13,710 --> 00:29:16,650
Het is dan het begin van
zijn kredietverleden.

505
00:29:16,650 --> 00:29:19,590
Maar als iemand een slechte
kredietwaardigheid heeft,

506
00:29:19,590 --> 00:29:23,370
of als een kredietverstrekker hem niet
vertrouwt omdat hij niet kan aantonen dat

507
00:29:23,370 --> 00:29:27,750
hij kan betalen, dan is de reden
waarom hij dat niet kan aantonen

508
00:29:27,750 --> 00:29:30,150
misschien wel dat hij niet kan betalen.

509
00:29:30,150 --> 00:29:33,630
Die kredietverstrekkers weten
werkelijk ergens iets van.

510
00:29:33,630 --> 00:29:36,030
Ze doen dit tenslotte voor hun beroep.

511
00:29:36,030 --> 00:29:39,510
Als zij denken dat iemand geen
betrouwbare kredietnemer is,

512
00:29:39,510 --> 00:29:42,210
dan is die persoon dat
waarschijnlijk ook niet.

513
00:29:42,210 --> 00:29:43,890
Dat komt niet doordat deze

514
00:29:43,890 --> 00:29:47,550
kredietverstrekkers volmaakt kunnen
oordelen over iemands karakter

515
00:29:47,550 --> 00:29:50,070
of over zijn toekomstige welvaart.

516
00:29:50,070 --> 00:29:54,150
Maar deze kredietverstrekkers
verdienen geld aan mensen die lenen,

517
00:29:54,150 --> 00:29:56,730
en daarom lenen ze graag geld uit.

518
00:29:56,730 --> 00:29:58,950
Als ze iemand geen geld willen lenen,

519
00:29:58,950 --> 00:30:01,710
komt dat waarschijnlijk
doordat ze die persoon geen

520
00:30:01,710 --> 00:30:04,170
aanvaardbaar kredietrisico vinden.

521
00:30:04,170 --> 00:30:07,410
En als zij dat denken, hebben
ze waarschijnlijk gelijk.

522
00:30:07,410 --> 00:30:10,890
Als die persoon geen
aanvaardbaar kredietrisico is en

523
00:30:10,890 --> 00:30:13,530
jij jouw handtekening
onder zijn schuld zet,

524
00:30:13,530 --> 00:30:16,050
zul jij die waarschijnlijk
uiteindelijk moeten betalen.

525
00:30:16,050 --> 00:30:19,050
Maar misschien is zelfs
dat nog niet het ergste.

526
00:30:19,050 --> 00:30:23,490
Het gaat er misschien niet eens zozeer om
dat je uiteindelijk wat geld kwijtraakt,

527
00:30:23,490 --> 00:30:26,610
maar dat de vriendschap
daarna ongemakkelijk wordt.

528
00:30:26,610 --> 00:30:30,690
Iemand heeft eens gezegd: ‘Als je
jouw vriend nooit meer wilt zien,

529
00:30:30,690 --> 00:30:32,250
leen hem dan geld.’

530
00:30:32,250 --> 00:30:34,650
Vaak is het inderdaad zo dat iemand zich

531
00:30:34,650 --> 00:30:37,350
ongemakkelijk voelt wanneer
je hem geld hebt geleend

532
00:30:37,350 --> 00:30:41,190
of iets hebt gedaan om hem uit
een moeilijke situatie te redden.

533
00:30:41,190 --> 00:30:45,810
Hij weet dat hij je heeft teleurgesteld
en dat hij bij je in het krijt staat.

534
00:30:45,810 --> 00:30:49,710
Het is voor hem gemakkelijker om tijd
met iemand anders door te brengen dan met

535
00:30:49,710 --> 00:30:52,650
degene aan wie hij weet
dat hij geld schuldig is.

536
00:30:52,650 --> 00:30:56,970
Het is namelijk ongemakkelijk om te
proberen een relatie in stand te houden

537
00:30:56,970 --> 00:31:01,590
wanneer hij zich iedere keer dat
ze samen zijn realiseert: ‘O ja,

538
00:31:01,590 --> 00:31:03,870
ik ben deze man geld schuldig.

539
00:31:03,870 --> 00:31:07,650
Ik heb bij deze persoon een schuld
die ik nog niet heb betaald.’

540
00:31:07,650 --> 00:31:12,270
Met andere woorden, Salomo zegt dat je
niet in zo’n situatie met iemand terecht

541
00:31:12,270 --> 00:31:15,390
moet komen als je wilt
dat hij je vriend blijft.

542
00:31:15,390 --> 00:31:19,590
Als je er wel in terechtgekomen bent,
zei hij dat je eruit moet zien te komen

543
00:31:19,590 --> 00:31:20,730
als dat kan.

544
00:31:20,730 --> 00:31:23,430
Het spreekt voor zich
dat dit niet altijd kan.

545
00:31:23,430 --> 00:31:26,190
Hij heeft het erover dat je
naar je vriend toe moet gaan,

546
00:31:26,190 --> 00:31:30,990
jezelf moet vernederen en zeggen:
‘Luister, ik heb een fout gemaakt.

547
00:31:30,990 --> 00:31:33,330
Is er een manier waarop je dit kunt…?’

548
00:31:33,330 --> 00:31:35,250
Kom onder deze verplichting uit.

549
00:31:35,250 --> 00:31:38,790
Misschien zal dat niet altijd
mogelijk zijn, maar hij geeft

550
00:31:38,790 --> 00:31:41,670
aan dat je door je toezegging
in de val bent gelopen

551
00:31:41,670 --> 00:31:45,450
en dat het beter is om zo’n toezegging
om te beginnen niet te doen.

552
00:31:45,450 --> 00:31:48,570
Als je erin terechtgekomen
bent en eruit kunt komen,

553
00:31:48,570 --> 00:31:52,710
als je toestemming van je vriend kunt
krijgen, of toestemming van wie dan ook,

554
00:31:52,710 --> 00:31:56,670
om er op de een of andere manier
onderuit te komen, doe dat dan.

555
00:31:56,670 --> 00:32:00,510
Want wanneer je voor iemand anders
borg staat, zelfs voor een vriend,

556
00:32:00,510 --> 00:32:04,650
komen zowel de vriendschap als
je financiën beslist in gevaar.

557
00:32:04,650 --> 00:32:07,890
In hoofdstuk 16, vers 28, staat:

558
00:32:07,890 --> 00:32:12,330
Een verderfelijke man brengt ruzie teweeg,
en een lasteraar maakt scheiding tussen

559
00:32:12,330 --> 00:32:13,770
de beste vrienden.

560
00:32:13,770 --> 00:32:16,710
We hebben het over wat
vriendschappen in gevaar brengt.

561
00:32:16,710 --> 00:32:21,570
Iets wat vriendschappen in gevaar brengt,
is een fluisteraar, een roddelaar,

562
00:32:21,570 --> 00:32:24,810
iemand die jou een verhaal
over je vriend doorvertelt.

563
00:32:24,810 --> 00:32:29,730
De Engelse vertaling die Gregg gebruikt,
spreekt hier van een ‘fluisteraar’.

564
00:32:29,730 --> 00:32:34,590
Dat duidt volgens hem iemand aan die niet
openlijk voor zijn verhaal wil instaan.

565
00:32:34,590 --> 00:32:38,010
Hij zou het hardop zeggen als
het iets was waarvan hij bekend

566
00:32:38,010 --> 00:32:40,530
wilde staan als degene
die het verspreidde.

567
00:32:40,530 --> 00:32:43,530
Het is iets roddelachtigs en negatiefs.

568
00:32:43,530 --> 00:32:46,950
Hij wil niet dat iemand anders
weet dat hij het jou vertelt.

569
00:32:46,950 --> 00:32:51,690
Dit soort verhalen is erop gericht je
achterdochtig te maken tegenover degene

570
00:32:51,690 --> 00:32:53,730
over wie wordt gefluisterd.

571
00:32:53,730 --> 00:32:57,390
Degene die tegen jou roddelt,
probeert ervoor te zorgen dat jij

572
00:32:57,390 --> 00:33:00,210
negatief denkt over degene
over wie hij roddelt.

573
00:33:00,210 --> 00:33:03,990
Als die persoon jouw vriend is,
probeert hij een wig te drijven tussen

574
00:33:03,990 --> 00:33:05,490
jou en die vriend.

575
00:33:05,490 --> 00:33:08,970
Waarom zou hij dat willen
doen? Dat hangt ervan af.

576
00:33:08,970 --> 00:33:12,510
Niemand weet het totdat we elk
geval afzonderlijk bekijken.

577
00:33:12,510 --> 00:33:16,830
Maar er zijn beslist momenten waarop
mensen jaloers zijn op een vriendschap

578
00:33:16,830 --> 00:33:21,690
die jij met iemand anders hebt en zelf
de plaats van die persoon willen innemen.

579
00:33:21,690 --> 00:33:26,910
Ze doen alles wat ze kunnen om die persoon
er in jouw ogen slecht uit te laten zien,

580
00:33:26,910 --> 00:33:31,110
zodat jij in plaats daarvan bij
deze nieuwe persoon wilt zijn.

581
00:33:31,110 --> 00:33:36,450
Trouwens, zelfs als je je zou afkeren van
de vriend over wie hij tegen je fluistert,

582
00:33:36,450 --> 00:33:40,050
waarom zou je dan bevriend
willen zijn met de fluisteraar?

583
00:33:40,050 --> 00:33:44,910
Waarschijnlijk doet hij het omdat hij
weet dat mensen graag roddels horen.

584
00:33:44,910 --> 00:33:46,770
Er is een spreuk die zegt:

585
00:33:46,770 --> 00:33:49,950
De woorden van een lasteraar
zijn als lekkernijen,

586
00:33:49,950 --> 00:33:53,250
die dalen af in de schuilhoeken
van zijn binnenste.

587
00:33:53,250 --> 00:33:57,090
Soms is het een smakelijk hapje
om roddels over iemand te horen.

588
00:33:57,090 --> 00:34:00,930
We zouden allemaal zeggen dat we
een afkeer hebben van roddels.

589
00:34:00,930 --> 00:34:04,470
We hebben er vooral een afkeer
van als ze over ons gaan,

590
00:34:04,470 --> 00:34:07,110
of over iets wat ons niet interesseert.

591
00:34:07,110 --> 00:34:10,110
Maar als ze over iemand gaan
die we interessant vinden,

592
00:34:10,110 --> 00:34:12,570
vinden we ze eigenlijk best aangenaam.

593
00:34:12,570 --> 00:34:17,550
De roddelbladen slagen er naar ik
aanneem in om veel kranten te verkopen.

594
00:34:17,550 --> 00:34:21,810
Ze moeten veel geld verdienen, anders
zouden ze niet al zo lang bestaan.

595
00:34:21,810 --> 00:34:24,150
En ze gaan alleen maar over roddels.

596
00:34:24,150 --> 00:34:27,210
Er moeten dus veel mensen
zijn die van roddels houden

597
00:34:27,210 --> 00:34:30,390
en het heel interessant
vinden om te horen over alle

598
00:34:30,390 --> 00:34:33,210
moeilijkheden waarin iemand
anders verkeert, alle

599
00:34:33,210 --> 00:34:36,630
fouten die hij maakt of
alle zonden die hij begaat.

600
00:34:36,630 --> 00:34:42,030
En iemand die zo fluistert, probeert de
relatie tussen de luisteraar en degene

601
00:34:42,030 --> 00:34:44,850
over wie wordt gefluisterd te ondermijnen.

602
00:34:44,850 --> 00:34:48,210
Dit is eigenlijk niet zozeer een
waarschuwing tegen fluisteren,

603
00:34:48,210 --> 00:34:51,270
maar tegen het luisteren
naar fluisteraars.

604
00:34:51,270 --> 00:34:53,010
Je moet beseffen dat iemand die

605
00:34:53,010 --> 00:34:56,310
roddelt waarschijnlijk probeert
een vriendschap te beschadigen.

606
00:34:56,310 --> 00:35:00,330
Als je die vriendschap waardevol
vindt, luister dan niet meer.

607
00:35:00,330 --> 00:35:03,330
Laat die persoon je
vriendschap niet ondermijnen.

608
00:35:03,330 --> 00:35:06,810
Luisteren naar roddels brengt
vriendschappen in gevaar.

609
00:35:06,810 --> 00:35:10,230
In hoofdstuk 17, vers 9, staat:

610
00:35:10,230 --> 00:35:15,570
Wie de overtreding toedekt, zoekt
liefde, maar wie de zaak weer oprakelt,

611
00:35:15,570 --> 00:35:18,330
maakt scheiding tussen de beste vrienden.

612
00:35:18,330 --> 00:35:23,130
Een overtreding bedekken betekent dat
je vriend iets kwetsends heeft gedaan,

613
00:35:23,130 --> 00:35:26,190
maar dat je het bedekt in
plaats van eropuit te gaan

614
00:35:26,190 --> 00:35:28,710
en erover te fluisteren of roddelen.

615
00:35:28,710 --> 00:35:32,190
Je beschermt zijn reputatie,
ook al heeft hij iets gedaan

616
00:35:32,190 --> 00:35:37,110
wat zijn reputatie zou kunnen beschadigen
als het bekend werd. Je dekt hem.

617
00:35:37,110 --> 00:35:38,670
Je staat achter hem.

618
00:35:38,670 --> 00:35:41,850
Je zorgt ervoor dat andere
mensen er niet van horen

619
00:35:41,850 --> 00:35:44,250
en je bespaart hem gezichtsverlies.

620
00:35:44,250 --> 00:35:46,590
Dat is iets wat een vriend doet.

621
00:35:46,590 --> 00:35:51,930
Maar wie de zaak herhaalt, wie eropuit
gaat en er met iemand anders over praat,

622
00:35:51,930 --> 00:35:55,170
drijft vrienden uit elkaar,
net als de fluisteraar.

623
00:35:55,170 --> 00:35:59,310
Degene die de zaak herhaalt, is heel
mogelijk zelfs aan het fluisteren

624
00:35:59,310 --> 00:36:04,050
en is dezelfde persoon als die fluisteraar
die eerder in hoofdstuk 16 werd genoemd.

625
00:36:04,050 --> 00:36:08,730
Natuurlijk zou ‘de zaak herhalen’ ook
kunnen betekenen dat de overtreder de

626
00:36:08,730 --> 00:36:11,730
overtreding herhaalt en het opnieuw doet.

627
00:36:11,730 --> 00:36:15,030
Dat wil zeggen: iemand
heeft tegen jou overtreden

628
00:36:15,030 --> 00:36:19,050
en jij hebt het bedekt en vergeven,
maar dan herhaalt hij het.

629
00:36:19,050 --> 00:36:20,550
Hij doet het opnieuw.

630
00:36:20,550 --> 00:36:23,610
Dat zou een andere manier
zijn om hiernaar te kijken.

631
00:36:23,610 --> 00:36:26,250
Maar volgens mij heeft hij
het in werkelijkheid over

632
00:36:26,250 --> 00:36:30,930
twee verschillende manieren om te reageren
op de overtreding die iemand anders tegen

633
00:36:30,930 --> 00:36:32,250
jou heeft begaan.

634
00:36:32,250 --> 00:36:34,050
De ene is om die te bedekken.

635
00:36:34,050 --> 00:36:37,050
De andere is om die te
herhalen, dat wil zeggen,

636
00:36:37,050 --> 00:36:39,450
er met andere mensen over te spreken.

637
00:36:39,450 --> 00:36:42,930
Dan staat er in hoofdstuk 17, vers 18:

638
00:36:42,930 --> 00:36:46,950
Een mens zonder verstand
bevestigt iets met handslag

639
00:36:46,950 --> 00:36:49,350
en stelt zich borg voor zijn naaste.

640
00:36:49,350 --> 00:36:54,750
Dat lijkt sterk op wat we in hoofdstuk
6, vers 1 tot en met 3 hebben gezien.

641
00:36:54,750 --> 00:36:57,510
Borg staan voor een
vriend is geen goed idee.

642
00:36:57,510 --> 00:37:00,090
Iemand die dat doet, heeft geen verstand.

643
00:37:00,090 --> 00:37:03,810
Het kan ertoe leiden dat er een wig
in de vriendschap wordt gedreven.

644
00:37:03,810 --> 00:37:07,050
Een jonge man die bevriend is
met mij en met mijn ouders,

645
00:37:07,050 --> 00:37:10,950
vroeg mijn ouders ooit om zich samen
met hem borg te stellen voor een lening,

646
00:37:10,950 --> 00:37:13,230
omdat hij een vleugel wilde kopen.

647
00:37:13,230 --> 00:37:16,710
Hij is pianist en had thuis geen piano.

648
00:37:16,710 --> 00:37:19,710
Blijkbaar had hij ergens een
goede aanbieding gevonden,

649
00:37:19,710 --> 00:37:21,930
maar hij was niet kredietwaardig.

650
00:37:21,930 --> 00:37:24,870
Daarom vroeg hij mijn
ouders om ervoor te tekenen.

651
00:37:24,870 --> 00:37:28,470
Mijn ouders deden dat niet,
dus kreeg hij de vleugel niet.

652
00:37:28,470 --> 00:37:31,830
Maar tientallen jaren later
zijn ze nog steeds vrienden.

653
00:37:31,830 --> 00:37:35,790
Als ze wel samen met hem hadden
getekend, zou dat anders zijn geweest.

654
00:37:35,790 --> 00:37:40,770
Deze man heeft in de afgelopen tien
jaar naar ik meen dertig banen gehad.

655
00:37:40,770 --> 00:37:43,710
Het zal wel niet moeilijk
zijn om een baan te krijgen.

656
00:37:43,710 --> 00:37:46,890
Ik neem aan dat hij ze
via uitzendbureaus krijgt,

657
00:37:46,890 --> 00:37:50,430
maar het is in elk geval moeilijk
voor hem om een baan te houden.

658
00:37:50,430 --> 00:37:53,490
Hij verkeert altijd in
een financiële crisis.

659
00:37:53,490 --> 00:37:57,630
Als zij ervoor hadden getekend, hadden
ze dus waarschijnlijk voor vele duizenden

660
00:37:57,630 --> 00:37:59,970
dollars een piano voor hem gekocht.

661
00:37:59,970 --> 00:38:03,030
En hij zou zich in hun gezelschap
waarschijnlijk wat ongemakkelijker

662
00:38:03,030 --> 00:38:04,230
voelen dan nu.

663
00:38:04,230 --> 00:38:08,790
Het is beter dat ze niet borg zijn
gaan staan. Dat is niet verstandig.

664
00:38:08,790 --> 00:38:11,370
Iemand die dat doet, heeft geen verstand.

665
00:38:11,370 --> 00:38:15,990
Nogmaals, dat komt niet zozeer doordat
mijn ouders failliet zouden zijn gegaan

666
00:38:15,990 --> 00:38:18,570
als ze voor hem een piano hadden gekocht.

667
00:38:18,570 --> 00:38:22,050
Als ze de piano hadden gekocht,
zou die vier jaar geleden al

668
00:38:22,050 --> 00:38:23,910
afbetaald zijn geweest.

669
00:38:23,910 --> 00:38:27,330
Nu zouden ze de financiële
druk daarvan niet meer voelen.

670
00:38:27,330 --> 00:38:30,930
Maar misschien hadden ze nog steeds
een probleem in de vriendschap.

671
00:38:30,930 --> 00:38:34,530
Niet omdat zij het hem
noodzakelijkerwijs kwalijk zouden nemen,

672
00:38:34,530 --> 00:38:37,410
maar omdat hij dit op
zijn geweten zou hebben:

673
00:38:37,410 --> 00:38:41,190
deze mensen hebben veel geld
moeten betalen voor zijn dwaasheid.

674
00:38:41,190 --> 00:38:44,490
Daarna is het moeilijk om
iemand in de ogen te kijken.

675
00:38:44,490 --> 00:38:47,190
Misschien breng je liever
tijd met iemand anders door

676
00:38:47,190 --> 00:38:50,970
dan dat je de mensen onder ogen
komt die dat voor je hebben gedaan,

677
00:38:50,970 --> 00:38:53,550
als je het zelf niet kunt rechtzetten.

678
00:38:53,550 --> 00:38:56,850
Borg staan voor vrienden drijft
hen inderdaad uit elkaar.

679
00:38:56,850 --> 00:39:00,690
In hoofdstuk 27, vers 10, zei Salomo:

680
00:39:00,690 --> 00:39:03,510
Verlaat uw vriend en de
vriend van uw vader niet,

681
00:39:03,510 --> 00:39:07,590
ga het huis van uw broer niet
binnen op de dag van uw ongeluk.

682
00:39:07,590 --> 00:39:11,550
Beter een buur die nabij
is, dan een broer ver weg.

683
00:39:11,550 --> 00:39:13,950
Het klinkt alsof hij
zegt dat er momenten zijn

684
00:39:13,950 --> 00:39:18,750
waarop je door een ramp wordt getroffen en
zelfs je broer je niet zal willen helpen.

685
00:39:18,750 --> 00:39:20,610
Hij zou het wel moeten doen.

686
00:39:20,610 --> 00:39:22,710
Daarvoor is hij geboren.

687
00:39:22,710 --> 00:39:25,890
Een broer is geboren voor
tijden van tegenspoed,

688
00:39:25,890 --> 00:39:28,950
maar dat betekent niet dat hij
zijn roeping waardeert of die

689
00:39:28,950 --> 00:39:30,450
serieus zal nemen.

690
00:39:30,450 --> 00:39:34,350
Naar een broer gaan die misschien
in feite niet om je geeft,

691
00:39:34,350 --> 00:39:36,930
zal daarom niet altijd de oplossing zijn.

692
00:39:36,930 --> 00:39:40,890
Maar jouw vriend en de vrienden
van je vader — met andere woorden,

693
00:39:40,890 --> 00:39:43,990
langdurige vriendschappen
die generaties omspannen —

694
00:39:43,990 --> 00:39:48,510
kunnen soms betrouwbaarder zijn
dan alleen maar broers of zussen.

695
00:39:48,510 --> 00:39:51,090
Als je vader bevriend was met deze persoon

696
00:39:51,090 --> 00:39:53,850
en jij ook met die persoon
bevriend bent geweest,

697
00:39:53,850 --> 00:39:58,170
dan heeft die vriendschap een lange
geschiedenis waarop je kunt rekenen.

698
00:39:58,170 --> 00:40:01,950
In sommige gevallen kun je daar
beslist meer op rekenen dan op je

699
00:40:01,950 --> 00:40:03,570
broers en zussen.

700
00:40:03,570 --> 00:40:08,490
Salomo kan, toen hij dit schreef,
heel goed Hiram, de koning van Tyrus,

701
00:40:08,490 --> 00:40:10,230
in gedachten hebben gehad.

702
00:40:10,230 --> 00:40:14,190
Hiram was een vriend geweest
van David, de vader van Salomo,

703
00:40:14,190 --> 00:40:17,550
en had veel van de bouwmaterialen
voor de tempel geleverd.

704
00:40:17,550 --> 00:40:20,550
Toen David stierf en Salomo koning werd,

705
00:40:20,550 --> 00:40:24,810
hielp Hiram hem door een groot aantal
arbeiders te sturen om hem te helpen de

706
00:40:24,810 --> 00:40:27,090
tempel te bouwen, enzovoort.

707
00:40:27,090 --> 00:40:29,430
Dit is een vriendschap tussen generaties.

708
00:40:29,430 --> 00:40:33,510
En zo kan iemand die al lange
tijd een vriend van de familie is,

709
00:40:33,510 --> 00:40:37,830
in tijden van rampspoed
zelfs beter zijn dan familie.

710
00:40:37,830 --> 00:40:42,570
In hetzelfde hoofdstuk
staat in Spreuken 27:14:

711
00:40:42,570 --> 00:40:46,590
Wie zijn vriend 's morgens
vroeg met luide stem zegent,

712
00:40:46,590 --> 00:40:49,290
wordt het als een vervloeking aangerekend.

713
00:40:49,290 --> 00:40:50,670
Wat betekent dat?

714
00:40:50,670 --> 00:40:54,510
Het betekent dat als je je broeder
zegent op een manier die hem ergert,

715
00:40:54,510 --> 00:40:56,070
je hem niet zegent.

716
00:40:56,070 --> 00:41:00,030
Het idee hier is dat je probeert
iemand tot zegen te zijn.

717
00:41:00,030 --> 00:41:04,230
Je zegt met luide stem vroeg
in de ochtend: „God zegene je”,

718
00:41:04,230 --> 00:41:06,390
terwijl die man liever zou slapen.

719
00:41:06,390 --> 00:41:09,150
Je ergert hem door hem te zegenen.

720
00:41:09,150 --> 00:41:13,290
Er kunnen allerlei manieren zijn waarop
hetzelfde principe van toepassing is.

721
00:41:13,290 --> 00:41:16,710
Je dringt dan je zegeningen,
je vriendelijkheden en je

722
00:41:16,710 --> 00:41:21,030
gunsten op aan iemand die daar
helemaal niet om vraagt en ze niet wil,

723
00:41:21,030 --> 00:41:24,990
en wiens leven alleen maar ingewikkelder
wordt door jouw betrokkenheid op de

724
00:41:24,990 --> 00:41:27,630
gebieden waarop je hem
probeert te zegenen.

725
00:41:27,630 --> 00:41:29,970
Het wordt eerder als een vloek beschouwd.

726
00:41:29,970 --> 00:41:32,970
Het idee is dat als je
iemand wilt zegenen,

727
00:41:32,970 --> 00:41:36,510
gevoeligheid net zo belangrijk
is als goede bedoelingen.

728
00:41:36,510 --> 00:41:40,410
Dat is waarschijnlijk een manier
om deze spreuk samen te vatten.

729
00:41:40,410 --> 00:41:44,190
Gevoeligheid voor wat werkelijk een
zegen voor die persoon zal zijn,

730
00:41:44,190 --> 00:41:47,970
is belangrijker dan het feit dat
je van plan was hem te zegenen,

731
00:41:47,970 --> 00:41:50,190
terwijl je hem in feite ergert.

732
00:41:50,190 --> 00:41:53,730
Dat zijn dingen die
vriendschappen in gevaar brengen.

733
00:41:53,730 --> 00:41:56,490
Naast vriendschappen zijn er vijanden.

734
00:41:56,490 --> 00:42:00,990
Er bestaat vijandschap tussen partijen,
en Spreuken zegt enkele dingen

735
00:42:00,990 --> 00:42:02,670
over die relaties.

736
00:42:02,670 --> 00:42:05,370
Ook met vijanden heb je
trouwens een relatie.

737
00:42:05,370 --> 00:42:09,750
Het zijn negatieve relaties, maar
vijanden zijn wel je naasten.

738
00:42:09,750 --> 00:42:10,890
Wanneer de Bijbel zegt:

739
00:42:10,890 --> 00:42:15,330
U mag geen wraak nemen of een wrok
koesteren tegen uw volksgenoten,

740
00:42:15,330 --> 00:42:18,690
maar u moet uw naaste
liefhebben als uzelf.

741
00:42:18,690 --> 00:42:20,550
Ik ben de HEERE.

742
00:42:20,550 --> 00:42:24,930
maakte Jezus duidelijk dat sommige
van je naasten vijanden zijn.

743
00:42:24,930 --> 00:42:28,110
Daarom moet je ook je
vijanden kunnen liefhebben,

744
00:42:28,110 --> 00:42:32,490
want de opdracht om je naaste lief
te hebben kent geen beperking.

745
00:42:32,490 --> 00:42:34,350
Toen Jezus eens zei:

746
00:42:34,350 --> 00:42:37,710
Heb je naaste lief als jezelf, zei iemand:

747
00:42:37,710 --> 00:42:43,110
Maar hij wilde zichzelf rechtvaardigen
en zei tegen Jezus: Wie is mijn naaste?

748
00:42:43,110 --> 00:42:47,550
Hij hoopte dat daarvan een nogal
beperkte definitie zou worden gegeven,

749
00:42:47,550 --> 00:42:52,350
maar Jezus stelde hem teleur en
gaf hem een nogal ruime definitie.

750
00:42:52,350 --> 00:42:55,830
Hij vertelde hem het verhaal
van de barmhartige Samaritaan.

751
00:42:55,830 --> 00:43:00,570
Daarin viel een Joodse man in de handen
van rovers en werd hij niet geholpen door

752
00:43:00,570 --> 00:43:03,870
een van zijn landgenoten,
maar door een Samaritaan.

753
00:43:03,870 --> 00:43:06,270
Dat was iemand tegenover wie de Joden

754
00:43:06,270 --> 00:43:10,470
doorgaans zeer vijandige gevoelens
koesterden en met wie ze een zeer

755
00:43:10,470 --> 00:43:12,090
slechte verhouding hadden.

756
00:43:12,090 --> 00:43:14,490
De Samaritaan was een vijand.

757
00:43:14,490 --> 00:43:19,110
Niet zozeer een militaire vijand, want de
Joden hadden niet echt oorlog tegen hen

758
00:43:19,110 --> 00:43:21,630
gevoerd, maar ze haatten elkaar.

759
00:43:21,630 --> 00:43:24,990
Ze waren als buren die
elkaar gewoon haten.

760
00:43:24,990 --> 00:43:30,090
De Samaritaan was degene die de man hielp
die in de handen van rovers was gevallen.

761
00:43:30,090 --> 00:43:31,770
De man die had gezegd:

762
00:43:31,770 --> 00:43:33,690
Nou, wie is mijn naaste?

763
00:43:33,690 --> 00:43:35,790
kreeg op deze manier antwoord.

764
00:43:35,790 --> 00:43:39,090
Jezus antwoordde met een vraag. Hij zei:

765
00:43:39,090 --> 00:43:42,210
Wie van deze drie denkt u dat
de naaste geweest is van hem

766
00:43:42,210 --> 00:43:44,730
die in handen van de rovers gevallen was?

767
00:43:44,730 --> 00:43:46,110
De man zei:

768
00:43:46,110 --> 00:43:49,950
En hij zei: Degene die hem
barmhartigheid bewezen heeft.

769
00:43:49,950 --> 00:43:53,730
Jezus zei tegen hem: Ga
heen en doet u evenzo.

770
00:43:53,730 --> 00:43:54,750
Jezus zei:

771
00:43:54,750 --> 00:43:56,610
Ga jij dan hetzelfde doen.

772
00:43:56,610 --> 00:44:01,410
Dus „heb je naaste lief”
omvat „heb je vijand lief”.

773
00:44:01,410 --> 00:44:04,470
Vijanden zijn met een reden in ons leven.

774
00:44:04,470 --> 00:44:07,590
Het zijn relaties waarmee
wij moeten omgaan.

775
00:44:07,590 --> 00:44:10,770
Het zijn moeilijke
relaties om mee om te gaan.

776
00:44:10,770 --> 00:44:14,430
Het kunnen zelfs mensen uit ons
eigen huisgezin zijn die zich tot

777
00:44:14,430 --> 00:44:16,110
vijanden hebben gemaakt.

778
00:44:16,110 --> 00:44:20,070
Je kunt eigenlijk niet van tevoren
zeggen wie je vijanden zullen worden,

779
00:44:20,070 --> 00:44:23,130
want het is niet altijd zo dat je
iets hebt gedaan waardoor ze je

780
00:44:23,130 --> 00:44:24,630
vijanden zijn geworden.

781
00:44:24,630 --> 00:44:26,610
Als je dat natuurlijk wel hebt gedaan,

782
00:44:26,610 --> 00:44:29,850
kun je misschien voorspellen
dat ze je vijanden zullen zijn,

783
00:44:29,850 --> 00:44:33,150
omdat jij je slecht
tegenover hen hebt gedragen.

784
00:44:33,150 --> 00:44:38,130
Maar soms gedraag je je niet ellendig
tegenover mensen en besluiten ze toch

785
00:44:38,130 --> 00:44:41,730
dat jij op hun lijst komt te
staan van mensen die ze haten.

786
00:44:41,730 --> 00:44:45,030
In Spreuken 16:7 staat echter:

787
00:44:45,030 --> 00:44:48,030
Als de HEERE behagen
schept in iemands wegen,

788
00:44:48,030 --> 00:44:51,930
zal Hij zelfs zijn vijanden
vrede met hem doen sluiten.

789
00:44:51,930 --> 00:44:55,050
Bedenk wat de Spreuken wel en niet zijn.

790
00:44:55,050 --> 00:44:56,850
Het zijn geen garanties.

791
00:44:56,850 --> 00:44:58,410
Het zijn geen beloften.

792
00:44:58,410 --> 00:45:01,590
Het zijn waarnemingen en algemeenheden.

793
00:45:01,590 --> 00:45:04,890
Mensen die je vijanden zijn,
kunnen voor je gewonnen worden

794
00:45:04,890 --> 00:45:08,550
als jij handelt op een
manier die de Heere behaagt.

795
00:45:08,550 --> 00:45:11,970
De Heere kan ervoor zorgen
dat ze in vrede met je leven,

796
00:45:11,970 --> 00:45:16,830
als je de wegen van verzoening kent,
als je de wegen van vrede kent.

797
00:45:16,830 --> 00:45:19,770
Een van de dingen die de
Schrift over de goddelozen zegt,

798
00:45:19,770 --> 00:45:22,710
is dat zij de weg van
de vrede niet kennen.

799
00:45:22,710 --> 00:45:25,230
In Romeinen hoofdstuk 3 staat:

800
00:45:25,230 --> 00:45:28,230
en de weg van de vrede
hebben zij niet gekend.

801
00:45:28,230 --> 00:45:30,090
Er zijn wegen van vrede.

802
00:45:30,090 --> 00:45:33,210
Er zijn manieren om je te
gedragen die verzoenend zijn.

803
00:45:33,210 --> 00:45:36,270
Er zijn manieren die de bediening
van de verzoening bevorderen

804
00:45:36,270 --> 00:45:40,710
waarover Paulus in 2 Korinthe
5 spreekt. Jezus zei:

805
00:45:40,710 --> 00:45:45,510
Zalig zijn de vredestichters, want zij
zullen Gods kinderen genoemd worden.

806
00:45:45,510 --> 00:45:49,530
Wanneer iemand de Heere
behaagt, wat behaagt God dan?

807
00:45:49,530 --> 00:45:53,250
Onder andere dat je je vijanden
liefhebt en goeddoet aan wie je

808
00:45:53,250 --> 00:45:54,990
vervolgen en dergelijke.

809
00:45:54,990 --> 00:45:57,750
Dat zijn dingen die de Heere behagen.

810
00:45:57,750 --> 00:46:02,130
Ook als je eenvoudigweg in het algemeen
een goed mens bent en een leven leidt dat

811
00:46:02,130 --> 00:46:06,930
de Heere behaagt, zullen je vijanden er in
veel gevallen uiteindelijk van overtuigd

812
00:46:06,930 --> 00:46:09,690
raken dat het verkeerd is om je te haten.

813
00:46:09,690 --> 00:46:13,650
Ze kunnen namelijk na verloop van tijd
zien dat er werkelijk niets slechts

814
00:46:13,650 --> 00:46:14,730
aan je is.

815
00:46:14,730 --> 00:46:19,710
Het idee hier is dat je je geen zorgen
moet maken over wat je vijanden denken.

816
00:46:19,710 --> 00:46:23,070
Je moet je zorgen maken
over wat God denkt.

817
00:46:23,070 --> 00:46:26,190
Behaag de Heere en vrees je vijanden niet.

818
00:46:26,190 --> 00:46:28,470
God kan je tegen hen beschermen.

819
00:46:28,470 --> 00:46:31,950
God kan verzoening tussen
jou en hen tot stand brengen.

820
00:46:31,950 --> 00:46:36,390
Je moet naar zo’n verzoening
streven, omdat dat de Heere behaagt.

821
00:46:36,390 --> 00:46:41,910
Maar het voornaamste is eenvoudigweg
dat je je erop richt God te behagen.

822
00:46:41,910 --> 00:46:44,910
Je hoeft je er niet op te
richten iedereen te behagen.

823
00:46:44,910 --> 00:46:47,190
Je kunt niet iedereen behagen.

824
00:46:47,190 --> 00:46:52,170
Soms hebben mensen van hun ouders te horen
gekregen: „Je kunt niet iedereen behagen,

825
00:46:52,170 --> 00:46:54,390
dus behaag gewoon jezelf.”

826
00:46:54,390 --> 00:46:56,370
Dat is het verkeerde antwoord.

827
00:46:56,370 --> 00:47:01,050
Je kunt zelfs jezelf niet altijd behagen,
en je kunt niet iedereen behagen.

828
00:47:01,050 --> 00:47:04,590
Het is nooit juist om daar
je prioriteit van te maken.

829
00:47:04,590 --> 00:47:07,650
Je prioriteit moet zijn
de Heere te behagen,

830
00:47:07,650 --> 00:47:11,610
of dat nu anderen behaagt
of jou behaagt of niet.

831
00:47:11,610 --> 00:47:16,350
God behagen is de juiste weg, en vaak
zal dit de verzoening met je vijanden tot

832
00:47:16,350 --> 00:47:20,130
stand brengen die je anders niet
tot stand had kunnen brengen.

833
00:47:20,130 --> 00:47:23,370
Vrees je vijanden dus
niet, maar vrees God.

834
00:47:23,370 --> 00:47:27,870
Behaag de Heere en laat Hem voor
jou met je vijanden afrekenen.

835
00:47:27,870 --> 00:47:31,830
In hoofdstuk 27, vers 6, staat:

836
00:47:31,830 --> 00:47:35,850
Wonden door iemand die liefheeft,
zijn tekenen van trouw,

837
00:47:35,850 --> 00:47:38,730
maar overvloedig zijn
de kussen van een hater.

838
00:47:38,730 --> 00:47:41,670
Je moet je vijanden dus
niet alleen niet vrezen,

839
00:47:41,670 --> 00:47:44,010
maar je moet hen ook niet vertrouwen.

840
00:47:44,010 --> 00:47:47,730
Soms zullen mensen met een heel
gekwetste toon tegen je zeggen:

841
00:47:47,730 --> 00:47:49,410
„Je vertrouwt me niet.”

842
00:47:49,410 --> 00:47:52,650
Ze willen dat je bevestigt
dat je hen wel vertrouwt.

843
00:47:52,650 --> 00:47:55,830
Als je hen inderdaad vertrouwt,
kun je dat bevestigen.

844
00:47:55,830 --> 00:47:59,490
Maar ze laten het werkelijk klinken
alsof jij iets verkeerd doet als je

845
00:47:59,490 --> 00:48:00,870
hen niet vertrouwt.

846
00:48:00,870 --> 00:48:04,350
Alsof je je moet schamen
wanneer je hen niet vertrouwt.

847
00:48:04,350 --> 00:48:06,510
Hoe kun je hen nu niet vertrouwen?

848
00:48:06,510 --> 00:48:09,210
Je bent niet verplicht
mensen te vertrouwen.

849
00:48:09,210 --> 00:48:13,410
De Bijbel zegt nergens dat het een
deugd is om mensen te vertrouwen.

850
00:48:13,410 --> 00:48:14,850
Er staat zelfs:

851
00:48:14,850 --> 00:48:19,350
Zo zegt de HEERE: Vervloekt is
de man die vertrouwt op een mens,

852
00:48:19,350 --> 00:48:24,330
en die een schepsel tot zijn arm stelt,
terwijl zijn hart van de HEERE afwijkt.

853
00:48:24,330 --> 00:48:25,830
En de Bijbel zegt:

854
00:48:25,830 --> 00:48:30,210
Het is beter tot de HEERE de toevlucht
te nemen dan op edelen te vertrouwen.

855
00:48:30,210 --> 00:48:33,630
Er zijn veel plaatsen waar de
Bijbel zegt dat het eenvoudigweg

856
00:48:33,630 --> 00:48:36,390
geen goed idee is om mensen te vertrouwen.

857
00:48:36,390 --> 00:48:41,430
Als iemand je vriend, je moeder, je
broer of zus of iets dergelijks is,

858
00:48:41,430 --> 00:48:45,450
dan verwacht diegene natuurlijk
dat je hem of haar vertrouwt.

859
00:48:45,450 --> 00:48:49,590
Als die persoon werkelijk een
vriend is en werkelijk eerlijk is,

860
00:48:49,590 --> 00:48:53,370
dan moet je hem vertrouwen, omdat
hij dat vertrouwen verdient.

861
00:48:53,370 --> 00:48:58,470
Maar daar gaat het nu juist om: vertrouwen
is iets wat verdiend moet worden.

862
00:48:58,470 --> 00:49:01,590
Als je iemand vertrouwt die
geen vertrouwen heeft verdiend,

863
00:49:01,590 --> 00:49:03,810
doe je niet iets deugdzaams.

864
00:49:03,810 --> 00:49:05,850
Je bent dan lichtgelovig.

865
00:49:05,850 --> 00:49:09,870
Lichtgelovigheid is niet een van
de dingen die de Bijbel aanbeveelt.

866
00:49:09,870 --> 00:49:13,350
Veel mensen denken dat christenen,
omdat wij geloof hebben,

867
00:49:13,350 --> 00:49:15,450
gewoon lichtgelovig zijn.

868
00:49:15,450 --> 00:49:21,030
Nee, de Bijbel verbiedt ons juist
lichtgelovig te zijn. De Bijbel zegt:

869
00:49:21,030 --> 00:49:23,910
Beproef alle dingen, behoud het goede.

870
00:49:23,910 --> 00:49:27,030
De Bijbel zegt ons dat we op
onze hoede moeten zijn voor

871
00:49:27,030 --> 00:49:30,750
valse profeten en niet
elke geest moeten geloven.

872
00:49:30,750 --> 00:49:33,330
Er zijn valse profeten in de wereld.

873
00:49:33,330 --> 00:49:35,910
Het is niet de bedoeling
dat we lichtgelovig zijn.

874
00:49:35,910 --> 00:49:38,490
Het is niet de bedoeling
dat we iedereen vertrouwen.

875
00:49:38,490 --> 00:49:43,530
Het is de bedoeling dat we bedachtzaam
en oprecht zijn. Jezus zegt:

876
00:49:43,530 --> 00:49:47,130
Zie, Ik zend u als schapen
te midden van de wolven;

877
00:49:47,130 --> 00:49:51,630
wees dus bedachtzaam als de
slangen en oprecht als de duiven.

878
00:49:51,630 --> 00:49:54,630
Een vijand vertrouwen
is dus niet deugdzaam.

879
00:49:54,630 --> 00:49:57,090
Je vijand liefhebben is wel deugdzaam,

880
00:49:57,090 --> 00:50:00,450
maar liefde en vertrouwen
zijn niet hetzelfde.

881
00:50:00,450 --> 00:50:03,450
Liefde betekent dat je
hem niets kwaads toewenst.

882
00:50:03,450 --> 00:50:07,710
Liefde betekent dat je zo nodig
je leven voor hem zou afleggen,

883
00:50:07,710 --> 00:50:09,690
als dat voor hem nodig was.

884
00:50:09,690 --> 00:50:14,970
Maar het betekent niet dat je hem gaat
vertrouwen terwijl je hem de rug toekeert.

885
00:50:14,970 --> 00:50:17,850
Je moet nog steeds voor
hem op je hoede zijn,

886
00:50:17,850 --> 00:50:20,970
omdat hij per definitie een vijand is.

887
00:50:20,970 --> 00:50:23,610
Dat is de persoon over wie we het hebben.

888
00:50:23,610 --> 00:50:27,870
Vertrouw iemand die je haat
niet, zelfs niet als hij je kust.

889
00:50:27,870 --> 00:50:31,050
We hadden het in een eerdere
les over de gierigaard

890
00:50:31,050 --> 00:50:35,010
die je uitnodigt om bij hem
te komen eten. Hij zegt:

891
00:50:35,010 --> 00:50:38,010
Eet en drink, maar zijn
hart is niet bij je.

892
00:50:38,010 --> 00:50:39,810
Hij is een gierigaard.

893
00:50:39,810 --> 00:50:41,730
Hij is niet vrijgevig.

894
00:50:41,730 --> 00:50:44,010
Hij kan niet vrijgevig zijn.

895
00:50:44,010 --> 00:50:46,290
Hij is geen vrijgevige man.

896
00:50:46,290 --> 00:50:48,450
Hij heeft iets achter de hand.

897
00:50:48,450 --> 00:50:52,290
Vertrouw niet alleen op uiterlijke
betuigingen van vriendschap en liefde,

898
00:50:52,290 --> 00:50:55,590
want een vijand kan al die
uiterlijke blijken vertonen

899
00:50:55,590 --> 00:50:58,230
en toch nog steeds een vijand zijn.

900
00:50:58,230 --> 00:51:00,330
Vertrouw een vijand dus niet.

901
00:51:00,330 --> 00:51:02,250
Veracht een vijand ook niet.

902
00:51:02,250 --> 00:51:06,750
In hoofdstuk 24, vers 17 en 18, staat:

903
00:51:06,750 --> 00:51:10,590
Verblijd u niet als uw vijand
valt, en laat uw hart zich niet

904
00:51:10,590 --> 00:51:14,490
verheugen als hij struikelt,
anders zou de HEERE het zien

905
00:51:14,490 --> 00:51:19,770
en zou het slecht zijn in Zijn ogen,
en zou Hij Zijn toorn van hem afwenden.

906
00:51:19,770 --> 00:51:24,690
Als je een vijand hebt en jij bent
de goede en je vijand is de slechte,

907
00:51:24,690 --> 00:51:28,110
dan is Gods toorn tegen je vijand gericht.

908
00:51:28,110 --> 00:51:31,470
Maar als hij struikelt en
jij je daarover verheugt,

909
00:51:31,470 --> 00:51:34,890
dan kan God Zijn toorn
van die man afwenden.

910
00:51:34,890 --> 00:51:38,850
Met andere woorden, God houdt
misschien op met hem te straffen,

911
00:51:38,850 --> 00:51:42,810
alleen maar om jou te straffen,
omdat je de verkeerde geest hebt.

912
00:51:42,810 --> 00:51:46,050
Het is niet de bedoeling dat je je
verheugt over het onheil dat zelfs

913
00:51:46,050 --> 00:51:47,670
een vijand treft.

914
00:51:47,670 --> 00:51:50,790
Natuurlijk kunnen we ons verheugen
wanneer God ons bevrijdt.

915
00:51:50,790 --> 00:51:54,990
Toen de Israëlieten zagen dat het
Egyptische leger in de zee verdronk,

916
00:51:54,990 --> 00:51:56,490
verheugden ze zich.

917
00:51:56,490 --> 00:51:59,010
Niet zozeer uit wrok tegen de Egyptenaren,

918
00:51:59,010 --> 00:52:02,610
maar omdat ze zich erover
verheugden dat ze nu voor het

919
00:52:02,610 --> 00:52:07,650
eerst in honderden jaren vrij waren,
dat ze nu een vrij volk waren.

920
00:52:07,650 --> 00:52:09,570
Dat is iets om te vieren.

921
00:52:09,570 --> 00:52:14,430
Dat de Egyptenaren stierven, hoefde
geen onderdeel van hun vreugde te zijn.

922
00:52:14,430 --> 00:52:17,490
Stel dat de Egyptenaren gewoon
aan de andere kant van de zee

923
00:52:17,490 --> 00:52:19,050
waren blijven steken.

924
00:52:19,050 --> 00:52:23,370
Als geen van hen de Israëlieten de
zee in was gevolgd en verdronken,

925
00:52:23,370 --> 00:52:27,150
maar de Israëlieten wel merkten
dat ze voorgoed vrij waren,

926
00:52:27,150 --> 00:52:30,690
dan zouden ze zich volgens
mij evenzeer hebben verheugd.

927
00:52:30,690 --> 00:52:34,830
Ik denk niet dat het strikt genomen
wrok tegen de Egyptenaren was,

928
00:52:34,830 --> 00:52:39,090
al weet ik zeker dat ze niet veel
liefde voor de Egyptenaren voelden.

929
00:52:39,090 --> 00:52:43,290
Het punt is dat ze zich niet zozeer
verheugden omdat hun vijanden leden,

930
00:52:43,290 --> 00:52:45,930
maar omdat ze zelf bevrijd waren.

931
00:52:45,930 --> 00:52:48,510
Soms gebeuren die dingen tegelijkertijd.

932
00:52:48,510 --> 00:52:53,190
Het is zeker aanvaardbaar om je erover
te verheugen dat er recht is gedaan

933
00:52:53,190 --> 00:52:57,210
en dat de rechtvaardigen in het
gelijk zijn gesteld, enzovoort.

934
00:52:57,210 --> 00:53:00,510
Maar vijandigheid tegenover
je vijand koesteren,

935
00:53:00,510 --> 00:53:05,730
hem verachten en het tragische van zijn
ondergang niet zien omdat je hem haat,

936
00:53:05,730 --> 00:53:08,490
is uiteraard geen houding die God behaagt.

937
00:53:08,490 --> 00:53:14,010
In hoofdstuk 25, vers 21 en 22, staat:

938
00:53:14,010 --> 00:53:20,010
Als iemand die u haat, hongerlijdt, geef
hem brood te eten, en als hij dorstig is,

939
00:53:20,010 --> 00:53:25,410
geef hem water te drinken, want zo zult
u vurige kolen op zijn hoofd hopen,

940
00:53:25,410 --> 00:53:27,990
en de HEERE zal het u vergelden.

941
00:53:27,990 --> 00:53:32,910
Dit is dus je vijand, niet je
vriend en niet een vreemde.

942
00:53:32,910 --> 00:53:36,450
Dit is iemand die openlijk
je tegenstander is.

943
00:53:36,450 --> 00:53:39,930
Als je vijand honger
heeft, geef hem dan brood.

944
00:53:39,930 --> 00:53:43,050
Als hij dorst heeft, geef
hem water te drinken,

945
00:53:43,050 --> 00:53:48,810
want zo zul je vurige kolen op zijn
hoofd hopen, en de Heere zal je belonen.

946
00:53:48,810 --> 00:53:52,290
Dit gebeurde toen Elisa
in de stad Dothan was

947
00:53:52,290 --> 00:53:55,350
en de Syriërs kwamen om
hem gevangen te nemen.

948
00:53:55,350 --> 00:53:58,290
Hij sloeg hen met blindheid
zonder hun pijn te doen

949
00:53:58,290 --> 00:54:02,370
en leidde hen vervolgens naar de
koning, die hen gevangen kon nemen.

950
00:54:02,370 --> 00:54:06,450
De koning wist niet wat hij moest doen
toen hij al die blinde soldaten van de

951
00:54:06,450 --> 00:54:09,570
vijand naar zich toe zag komen. Hij zei:

952
00:54:09,570 --> 00:54:15,210
Toen hij hen zag, zei de koning van
Israël tegen Elisa: Zal ik hen doden?

953
00:54:15,210 --> 00:54:17,370
Zal ik hen doden, mijn vader?

954
00:54:17,370 --> 00:54:18,510
Elisa zei:

955
00:54:18,510 --> 00:54:21,210
Maar hij zei: Dood hen niet!

956
00:54:21,210 --> 00:54:26,490
Zou u hén doden die u met uw zwaard
en met uw boog gevangengenomen hebt?

957
00:54:26,490 --> 00:54:31,110
Zet hun brood en water voor, dan kunnen
zij eten en drinken en terug gaan

958
00:54:31,110 --> 00:54:32,310
naar hun heer.

959
00:54:32,310 --> 00:54:37,170
Hij bereidde daarop een grote maaltijd
voor hen, en zij aten en dronken.

960
00:54:37,170 --> 00:54:40,950
Daarop stuurde hij hen terug
en gingen zij naar hun heer.

961
00:54:40,950 --> 00:54:45,331
En de benden van de Syriërs kwamen
niet meer in het land Israël terug .

962
00:54:45,331 --> 00:54:48,150
Dit zijn je vijanden. Hij zei:

963
00:54:48,150 --> 00:54:51,930
Wees gastvrij voor hen en
stuur ze daarna weer terug.

964
00:54:51,930 --> 00:54:54,930
Dat deed hij, en daarmee
was de oorlog voorbij.

965
00:54:54,930 --> 00:54:58,650
De vriendelijkheid die hij deze
vijandelijke soldaten betoonde,

966
00:54:58,650 --> 00:55:02,070
maakte een einde aan de
vijandelijkheden, ontzenuwde ze,

967
00:55:02,070 --> 00:55:05,850
en de koning van Syrië trok zich
volledig uit de strijd terug.

968
00:55:05,850 --> 00:55:09,090
Als je vijand honger heeft,
geef hem dan te eten.

969
00:55:09,090 --> 00:55:11,310
Dat heeft Jezus zeker gezegd.

970
00:55:11,310 --> 00:55:15,930
Hij zei in Mattheüs, hoofdstuk
5, en Lukas, hoofdstuk 6:

971
00:55:15,930 --> 00:55:21,390
Maar Ik zeg u: Heb uw vijanden
lief; zegen hen die u vervloeken;

972
00:55:21,390 --> 00:55:27,030
doe goed aan hen die u haten; en bid
voor hen die u beledigen en u vervolgen;

973
00:55:27,030 --> 00:55:32,250
Paulus zelf citeert deze specifieke
spreuken, deze specifieke verzen,

974
00:55:32,250 --> 00:55:34,950
zelfs in Romeinen, hoofdstuk 12.

975
00:55:34,950 --> 00:55:37,710
Paulus citeert niet zo
vaak uit het boek Spreuken,

976
00:55:37,710 --> 00:55:40,110
maar hij citeert deze verzen wel.

977
00:55:40,110 --> 00:55:45,330
In Romeinen 12, vers 19
tot en met 21, zegt hij:

978
00:55:45,330 --> 00:55:48,810
Wreek uzelf niet, geliefden,
maar laat ruimte voor de toorn,

979
00:55:48,810 --> 00:55:53,790
want er staat geschreven: Mij komt
de wraak toe , Ik zal het vergelden,

980
00:55:53,790 --> 00:55:55,110
zegt de Heere.

981
00:55:55,110 --> 00:55:59,850
Als dan uw vijand honger heeft, geef
hem te eten, als hij dorst heeft,

982
00:55:59,850 --> 00:56:02,490
geef hem te drinken,
want door dat te doen,

983
00:56:02,490 --> 00:56:05,490
zult u vurige kolen op zijn hoofd hopen.

984
00:56:05,490 --> 00:56:10,230
Word niet overwonnen door het kwade,
maar overwin het kwade door het goede.

985
00:56:10,230 --> 00:56:12,810
Dat is een citaat uit Deuteronomium.

986
00:56:12,810 --> 00:56:15,270
Maar dan citeert hij deze spreuk:

987
00:56:15,270 --> 00:56:18,990
Dus als je vijand honger
heeft, geef hem dan te eten.

988
00:56:18,990 --> 00:56:22,050
Als hij dorst heeft,
geef hem dan te drinken.

989
00:56:22,050 --> 00:56:25,350
Want zo stapel je gloeiende
kolen op zijn hoofd.

990
00:56:25,350 --> 00:56:30,150
Laat je niet overwinnen door het kwaad,
maar overwin het kwaad met het goede.

991
00:56:30,150 --> 00:56:33,450
Wanneer iemand je vijand
is, doet hij jou kwaad.

992
00:56:33,450 --> 00:56:35,250
Laat je niet overwinnen.

993
00:56:35,250 --> 00:56:38,190
Dat wil zeggen: doe geen concessies.

994
00:56:38,190 --> 00:56:42,330
Laat niet toe dat je eigen goedheid
wordt aangetast en overwonnen door

995
00:56:42,330 --> 00:56:43,890
zijn slechte daad.

996
00:56:43,890 --> 00:56:49,410
Overwin in plaats daarvan zijn kwaad door
goed voor hem te doen. Dat is het advies.

997
00:56:49,410 --> 00:56:53,610
Wat betekent dat, vurige
kolen op iemands hoofd hopen?

998
00:56:53,610 --> 00:56:55,830
Dit maakt veel mensen ongemakkelijk.

999
00:56:55,830 --> 00:57:00,150
Ze denken: „Hij zegt dat je vurige
kolen op hun hoofd moet hopen.

1000
00:57:00,150 --> 00:57:02,010
Dat is niet erg aardig.”

1001
00:57:02,010 --> 00:57:06,150
Daarom hebben sommige christenen hun
uiterste best gedaan om er iets aardigs

1002
00:57:06,150 --> 00:57:07,350
van te maken.

1003
00:57:07,350 --> 00:57:11,550
Ze zeggen: „In die tijd hadden
de mensen thuis geen vuur.

1004
00:57:11,550 --> 00:57:14,130
Ze hadden gemeenschappelijke vreugdevuren.

1005
00:57:14,130 --> 00:57:18,270
Wanneer de vrouwen iedere ochtend thuis
brood moesten bakken en dergelijke,

1006
00:57:18,270 --> 00:57:22,710
gingen ze naar buiten om kolen uit
het gemeenschappelijke vuur te halen.

1007
00:57:22,710 --> 00:57:27,270
Die deden ze in een kruik op hun hoofd en
droegen ze naar huis om hun vuur aan te

1008
00:57:27,270 --> 00:57:29,670
maken en hun brood te bakken.

1009
00:57:29,670 --> 00:57:33,750
Daarom betekent vurige kolen op
iemands hoofd hopen gewoon dat je

1010
00:57:33,750 --> 00:57:35,070
hem daarbij helpt.

1011
00:57:35,070 --> 00:57:39,390
Hij moet die kolen toch al op zijn
hoofd tillen, dus doe jij het voor hem.

1012
00:57:39,390 --> 00:57:43,770
Je hoopt vurige kolen op zijn
hoofd, en dat is iets goeds.”

1013
00:57:43,770 --> 00:57:45,930
Dat is een absurd antwoord.

1014
00:57:45,930 --> 00:57:49,650
Als hij had willen zeggen: „Geef hem
te eten wanneer hij honger heeft,

1015
00:57:49,650 --> 00:57:53,610
want dan doe je iets goeds voor
hem”, dan is dat een tautologie.

1016
00:57:53,610 --> 00:57:57,450
Als hij een illustratie wilde
geven, dan komt die hierop neer:

1017
00:57:57,450 --> 00:57:59,730
het is alsof je iets goeds doet.

1018
00:57:59,730 --> 00:58:04,650
Het is alsof je een kruik met kolen op
iemands hoofd zet, een vuur op zijn hoofd,

1019
00:58:04,650 --> 00:58:06,630
wanneer hij het daar wil hebben.

1020
00:58:06,630 --> 00:58:11,010
Kun je niets bedenken wat kenmerkender is
voor een goede daad dan iemand te helpen

1021
00:58:11,010 --> 00:58:15,450
met een kruik kolen op zijn hoofd, terwijl
hij dat ongetwijfeld zelf zou kunnen?

1022
00:58:15,450 --> 00:58:17,910
Iemand te eten geven
wanneer hij honger heeft,

1023
00:58:17,910 --> 00:58:20,010
is een beter voorbeeld
van een vriendelijke

1024
00:58:20,010 --> 00:58:23,130
daad dan iemand helpen
met iets op zijn hoofd.

1025
00:58:23,130 --> 00:58:28,530
Vurige kolen zijn in de Schrift een
zinnebeeld van het oordeel, Gods oordeel.

1026
00:58:28,530 --> 00:58:33,150
Wat hij zegt, is dat je vijand
Gods oordeel al over zich afroept.

1027
00:58:33,150 --> 00:58:36,030
Als je op een gemene of
slechte manier terugslaat,

1028
00:58:36,030 --> 00:58:40,230
hoeft hij geen verder oordeel
meer te ondergaan. God zei:

1029
00:58:40,230 --> 00:58:43,830
De wraak is aan Mij;
laat Mij het vergelden.

1030
00:58:43,830 --> 00:58:45,030
Paulus zei:

1031
00:58:45,030 --> 00:58:48,810
Neem zelf geen wraak;
laat ruimte voor de woede.

1032
00:58:48,810 --> 00:58:53,670
Wat betekent dat? Geef God de
ruimte om over hen te oordelen.

1033
00:58:53,670 --> 00:58:57,270
Als je goed voor hen doet
terwijl ze je vijanden zijn,

1034
00:58:57,270 --> 00:59:00,630
stapel je het oordeel op
dat nog over hen moet komen,

1035
00:59:00,630 --> 00:59:03,990
als het zwaard van Damocles
dat boven hun hoofd hangt.

1036
00:59:03,990 --> 00:59:08,490
Uiteindelijk zal het vallen, omdat
zij kwaad tegen jou doen en jij goed

1037
00:59:08,490 --> 00:59:09,690
voor hen doet.

1038
00:59:09,690 --> 00:59:13,050
Daarmee komt God bij jou
in het krijt te staan.

1039
00:59:13,050 --> 00:59:16,890
Daarmee krijg je God aan
jouw kant tegenover hen.

1040
00:59:16,890 --> 00:59:19,770
In Johannes 3, vers 36, staat:

1041
00:59:19,770 --> 00:59:24,930
Wie in de Zoon gelooft, heeft eeuwig
leven, maar wie de Zoon ongehoorzaam is,

1042
00:59:24,930 --> 00:59:29,430
zal het leven niet zien, maar
de toorn van God blijft op hem.

1043
00:59:29,430 --> 00:59:33,870
Die persoon loopt rond met de toorn
van God die boven zijn hoofd hangt

1044
00:59:33,870 --> 00:59:35,910
en op hem blijft rusten.

1045
00:59:35,910 --> 00:59:38,730
Zo is het ook met de vijand
van de rechtvaardige.

1046
00:59:38,730 --> 00:59:42,570
Als iemand jouw vijand is en
jij een rechtvaardig mens bent,

1047
00:59:42,570 --> 00:59:44,370
doe je die persoon goed.

1048
00:59:44,370 --> 00:59:46,830
Diegene heeft jou alleen
maar kwaad gedaan,

1049
00:59:46,830 --> 00:59:50,010
maar jij reageert daarop
door hem goed te doen.

1050
00:59:50,010 --> 00:59:52,770
De toorn van God blijft op hem rusten.

1051
00:59:52,770 --> 00:59:56,970
Hij staat voor een oordeel dat
niet door jou wordt voltrokken.

1052
00:59:56,970 --> 00:59:58,890
God zal het voltrekken.

1053
00:59:58,890 --> 01:00:00,930
De wraak is aan Hem.

1054
01:00:00,930 --> 01:00:03,870
Hij is Degene Die het zal vergelden.

1055
01:00:03,870 --> 01:00:09,210
Jij weigert jezelf te wreken, zodat je
ruimte laat voor God om dat te doen.

1056
01:00:09,210 --> 01:00:14,250
Daarom vergroot elke vriendelijke daad
die je doet voor iemand die jou vijandig

1057
01:00:14,250 --> 01:00:15,810
gezind is zijn schuld.

1058
01:00:15,810 --> 01:00:20,550
Je vergroot daarmee de mate van toorn
die uiteindelijk over hem zal komen,

1059
01:00:20,550 --> 01:00:23,190
wanneer die over hem wordt uitgestort.

1060
01:00:23,190 --> 01:00:26,790
Vurige kolen op zijn hoofd
hopen is niet iets positiefs,

1061
01:00:26,790 --> 01:00:30,150
in die zin dat hier niet over
iets vriendelijks wordt gesproken.

1062
01:00:30,150 --> 01:00:34,230
Je denkt misschien: „Dan is vriendelijk
zijn tegen zo iemand gewoon een andere

1063
01:00:34,230 --> 01:00:36,150
manier om gemeen te zijn.”

1064
01:00:36,150 --> 01:00:39,330
Nee, het is geen manier om gemeen te zijn.

1065
01:00:39,330 --> 01:00:42,150
Het is een manier om het
aan God over te laten

1066
01:00:42,150 --> 01:00:45,390
om te bepalen hoe de rekening
vereffend moet worden.

1067
01:00:45,390 --> 01:00:49,590
Er zijn wel aanwijzingen dat het niet
goed voor hen zal aflopen wanneer God

1068
01:00:49,590 --> 01:00:51,270
de rekening vereffent.

1069
01:00:51,270 --> 01:00:55,650
Maar je laat het in elk geval aan God
over om de rekening te vereffenen,

1070
01:00:55,650 --> 01:00:57,570
in plaats van dat zelf te doen.

1071
01:00:57,570 --> 01:01:00,570
God houdt tenslotte ook van jouw vijanden.

1072
01:01:00,570 --> 01:01:03,990
Misschien zal Hij het op een veel
aangenamere manier afhandelen dan

1073
01:01:03,990 --> 01:01:05,310
jij zou doen.

1074
01:01:05,310 --> 01:01:08,310
Misschien weet God dat
jij te ver zou gaan.

1075
01:01:08,310 --> 01:01:12,630
Doe goed aan je vijanden en laat
God dan voor de rest zorgen.

1076
01:01:12,630 --> 01:01:14,850
Dat is in wezen wat hier wordt gezegd.

1077
01:01:14,850 --> 01:01:16,710
Je laat het oordeel in de handen van God.